Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika bejn l-UE u l-Kenja

PUNTI EWLENIN

Kamp ta’ applikazzjoni u objettivi

Il-FSE jkopri l-kummerċ ta’ merkanzija, il-kooperazzjoni doganali, il-faċilitazzjoni tal-kummerċ, il-miżuri nontariffarji, il-miżuri sanitarji u fitosanitarji (SPS, Sanitary and Phytosanitary)¹, l-ostakli tekniċi għall-kummerċ (OTK)², ir-rimedji u s-salvagwardji kummerċjali, is-sajd, l-agrikoltura, il-kooperazzjoni għall-iżvilupp, id-dispożizzjonijiet istituzzjonali, is-soluzzjoni tat-tilwim, l-eċċezzjonijiet u d-dispożizzjonijiet finali.

L-objettivi tal-FSE huma li:

• irawwem it-tkabbir ekonomiku, id-diversifikazzjoni u t-trasformazzjoni strutturali;
• jappoġġa l-integrazzjoni reġjonali fl-EAC;
• jintegra b’mod gradwali lill-Kenja fl-ekonomija globali;
• itejjeb il-kapaċità tal-kummerċ u tal-investiment;
• joħloq ambjent prevedibbli u trasparenti għall-kummerċ;
• jippromwovi l-iżvilupp tas-settur privat, il-ktajjen tal-valur reġjonali, il-ħolqien tal-impjiegi u l-iżvilupp sostenibbli.

Ġeometrija varjabbli

Il-ftehim inizjalment japplika biss għall-Kenja iżda jibqa’ miftuħ għall-adeżjoni minn stati sħab oħra tal-EAC, filwaqt li jirrifletti l-prinċipju ta’ ġeometrija varjabbli, li jippermettilhom jissieħbu fil-FSE fi kwalunkwe ħin.

Aċċess għas-suq u liberalizzazzjoni tal-kummerċ

Il-ftehim jipprevedi liberalizzazzjoni kummerċjali reċiproka iżda asimmetrika.

• L-UE tagħti lill-Kenja aċċess immedjat u permanenti mingħajr dazju u mingħajr kwoti għall-prodotti kollha, ħlief għall-armi u għall-munizzjon.
• Il-Kenja progressivament tilliberalizza l-importazzjonijiet mill-UE skont skeda f’fażijiet:
  • ċerti prodotti jiġu liberalizzati immedjatament;
  • prodotti oħra jiġu liberalizzati fuq perjodu ta’ 15-il sena, liema perjodu jibda 7 snin wara d-dħul fis-seħħ;
  • il-prodotti addizzjonali jiġu liberalizzati fuq perjodu ta’ 25 sena, liema perjodu jibda 12-il sena wara d-dħul fis-seħħ;
  • 17,4 % tal-prodotti huma esklużi b’mod permanenti.
• Wara l-implimentazzjoni sħiħa, 82,6 % tal-importazzjonijiet tal-Kenja mill-UE se jiġu liberalizzati.
• Klawżola standstill tipprojbixxi ż-żieda fid-dazji fuq prodotti liberalizzati sakemm ma jkunx miftiehem mod ieħor miż-żewġ partijiet. Barra minn hekk, meta jkun neċessarju, il-Kunsill tal-FSE jista’ jaġġusta l-impenji tariffarji tal-Kenja biex jappoġġa proċessi usa’ ta’ integrazzjoni reġjonali Afrikana, soġġett għall-konformità mar-regoli tad-WTO u l-ftehim reċiproku.

Negozjati futuri (“klawżola rendez-vous”)

Fi żmien 5 snin mid-dħul fis-seħħ, il-partijiet jimpenjaw ruħhom li jikkonkludu negozjati dwar:

• il-kummerċ fis-servizzi;
• l-investiment u l-iżvilupp tas-settur privat;
• il-politika tal-kompetizzjoni;
• il-kummerċ, l-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli;
• id-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali;
• it-trasparenza fl-akkwist pubbliku;
• oqsma oħra miftiehma b’mod reċiproku.

Regoli tal-oriġini³

Sakemm ma jiġi adottat protokoll konġunt iddedikat, kull parti tapplika r-regoli tal-oriġini domestiċi tagħha. Il-Kunsill tal-FSE jeħtieġlu jadotta protokoll konġunt fi żmien 5 snin. Jekk ma jiġi adottat l-ebda protokoll f’dak iż-żmien, il-Kunsill tal-FSE jista’ jestendi l-perjodu tranżizzjonali.

Dazji u taxxi fuq l-esportazzjoni

Il-ftehim jipprojbixxi dazji jew taxxi ġodda fuq l-esportazzjoni. Il-Kenja tista’ tapplika temporanjament dawn id-dazji f’ċirkostanzi speċifiċi, inkluż biex:

• tappoġġa l-industrija domestika;
• tissalvagwardja s-sigurtà tal-ikel;
• tistabbilizza l-munita;
• tipproteġi d-dħul pubbliku;
• tippreżerva l-ambjent.

Tali miżuri jistgħu japplikaw biss għal għadd limitat ta’ prodotti u għal perjodu limitat, u huma soġġetti għal rieżami mill-Kunsill tal-FSE.

Rimedji u salvagwardji kummerċjali

Il-ftehim jippermetti miżuri ta’ difiża kummerċjali konformi mad-WTO, inklużi:

• miżuri⁴ anti-dumping u kompensatorji⁵;
• salvagwardji bilaterali biex jipprevjenu jew jirrimedjaw dannu serju lill-industrija domestika, tfixkil ekonomiku jew tfixkil fis-suq;
• salvagwardji għall-industrija li għadha kif bdiet tal-Kenja sa 10 snin, li jistgħu jiġu estiżi b’5 snin;
• esklużjoni temporanja tal-Kenja mill-miżuri ta’ salvagwardja multilaterali tal-UE skont ir-regoli tad-WTO għal perjodu inizjali ta’ 5 snin, soġġett għal rieżami.

Kooperazzjoni doganali u faċilitazzjoni tal-kummerċ

Il-ftehim jipprevedi proċeduri doganali simplifikati, trasparenti u effiċjenti, inklużi:

• l-armonizzazzjoni tar-regoli u l-proċeduri doganali;
• l-użu ta’ tekniki doganali moderni, inklużi l-ġestjoni tar-riskju, is-sistemi elettroniċi, l-awditi ta’ wara l-iżdoganar u l-proċeduri ta’ tranżitu;
• assistenza amministrattiva reċiproka u kooperazzjoni għall-prevenzjoni tal-frodi doganali;
• proċeduri ta’ appell għal deċiżjonijiet doganali;
• il-ġestjoni ta’ żbalji amministrattivi doganali;
• valutazzjoni doganali f’konformità mar-regoli tad-WTO;
• kooperazzjoni mal-komunità tan-negozju dwar ir-regoli doganali.

Il-Kenja tibbenefika minn perjodu tranżizzjonali ta’ 5 snin, li jista’ jiġi estiż mill-Kunsill tal-FSE, biex timplimenta bis-sħiħ ċerti obbligi doganali.

Miżuri nontariffarji

Il-ftehim jipprojbixxi restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjonijiet u l-esportazzjonijiet ħlief f’każijiet limitati, bħal biex jiġu indirizzati n-nuqqasijiet jew jiġu applikati l-istandards ta’ kummerċjalizzazzjoni. L-oġġetti importati jridu jirċievu trattament nazzjonali, li jfisser li ma jistgħux jiffaċċjaw taxxi, imposti jew rekwiżiti interni ogħla jew aktar restrittivi minn dawk applikati għal prodotti domestiċi simili.

Miżuri sanitarji u fitosanitarji (SPS)

Il-ftehim jinkorpora Regoli SPS tad-WTO. Il-partijiet jimpenjaw ruħhom li:

• jibbażaw il-miżuri SPS fuq prinċipji xjentifiċi u valutazzjoni tar-riskju;
• jiżguraw it-trasparenza u l-armonizzazzjoni mal-istandards internazzjonali;
• jirrikonoxxu l-ekwivalenza meta jkun xieraq;
• isaħħu l-kapaċitajiet ta’ ġestjoni tal-SPS tal-Kenja;
• jippromwovu l-konsultazzjoni, l-iskambju ta’ informazzjoni u l-parteċipazzjoni f’organizzazzjonijiet internazzjonali rilevanti.

Ostakli tekniċi għall-kummerċ (OTK)

Il-ftehim jinkorpora Dixxiplini tad-WTO dwar l-OTK. Il-partijiet jimpenjaw ruħhom li:

• jevitaw ostakli bla bżonn għall-kummerċ;
• jikkooperaw dwar l-armonizzazzjoni tar-regolamenti, tal-istandards u tal-valutazzjonijiet tal-konformità;
• jesploraw ir-rikonoxximent reċiproku tar-riżultati tal-valutazzjoni tal-konformità;
• jiżguraw it-trasparenza u l-kondiviżjoni tal-informazzjoni;
• jappoġġaw l-infrastruttura regolatorja teknika tal-Kenja.

Sajd

Il-ftehim jippromwovi l-kooperazzjoni dwar il-ġestjoni sostenibbli u l-iżvilupp tas-sajd fil-baħar, fl-ilmijiet interni u fl-akkwakultura. Il-kooperazzjoni tinkludi:

• l-isfruttament u l-ġestjoni sostenibbli tar-riżorsi tas-sajd;
• il-ġlieda kontra s-sajd illegali, mhux irrapportat u mhux irregolat;
• it-tisħiħ tal-kooperazzjoni reġjonali dwar l-istokkijiet kondiviżi;
• l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-port, tal-ipproċessar u tal-ħżin;
• l-appoġġ għas-sajd artiġjanali, fuq skala żgħira u għall-għajxien;
• it-titjib tal-aċċess għas-suq;
• l-istabbiliment ta’ sistemi effettivi ta’ monitoraġġ, kontroll u sorveljanza, inklużi sistemi ta’ monitoraġġ tal-bastimenti, programmi ta’ osservaturi, miżuri tal-Istat tal-port u rekwiżiti ta’ rapportar, b’appoġġ tekniku u finanzjarju tal-UE biex tinbena l-kapaċità tal-Kenja.

Agrikoltura

Il-ftehim jappoġġa l-iżvilupp agrikolu sostenibbli biex jissaħħu s-sigurtà tal-ikel, il-produttività, il-kompetittività u ż-żieda fil-valur. Il-kooperazzjoni tinkludi:

• l-iżvilupp tal-infrastruttura tal-ħżin, tal-ipproċessar u tat-trasport;
• il-promozzjoni ta’ biedja sostenibbli u reżiljenti għat-tibdil fil-klima;
• l-appoġġ lill-bdiewa b’azjenda agrikola żgħira u lill-organizzazzjonijiet tal-produtturi;
• it-tisħiħ tal-kapaċità istituzzjonali.

L-UE timpenja ruħha li ma tapplikax sussidji fuq l-esportazzjonijiet agrikoli lejn il-Kenja. Djalogu Komprensiv dwar l-agrikoltura jissorvelja l-kooperazzjoni.

Kooperazzjoni għall-iżvilupp

Il-kooperazzjoni għall-iżvilupp hija element ewlieni tal-ftehim. L-UE tappoġġa lill-Kenja fi:

• l-iżvilupp tal-infrastruttura (it-trasport, l-enerġija, it-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni, l-ilma);
• ir-riformi tal-politika kummerċjali;
• l-iżvilupp tas-settur produttiv (l-agrikoltura, is-sajd, l-industrija, is-servizzi);
• ir-riċerka, it-trasferiment tat-teknoloġija u l-innovazzjoni;
• il-ħarsien ambjentali u l-adattament għat-tibdil fil-klima;
• il-governanza tajba, il-promozzjoni tal-istat tad-dritt u l-bini tal-kapaċitajiet istituzzjonali.

Il-kooperazzjoni għall-iżvilupp hija allinjata mal-istrateġiji nazzjonali għall-iżvilupp tal-Kenja u mal-istrumenti ta’ finanzjament estern tal-UE.

Qafas istituzzjonali

Il-ftehim jistabbilixxi istituzzjonijiet konġunti biex jimmaniġġjaw l-operat tiegħu u jiżguraw l-applikazzjoni xierqa tiegħu:

• il-Kunsill tal-FSE, il-korp ewlieni tat-teħid tad-deċiżjonijiet, li jissupervizza l-implimentazzjoni, l-applikazzjoni u l-interpretazzjoni tal-ftehim u jadotta deċiżjonijiet vinkolanti b’kunsens reċiproku;
• il-Kumitat ta’ Uffiċjali Għolja, li jħejji l-ħidma tal-Kunsill tal-FSE u jissorvelja l-implimentazzjoni teknika;
• il-kumitati speċjalizzati, stabbiliti biex jindirizzaw oqsma speċifiċi bħad-dwana u l-faċilitazzjoni tal-kummerċ;
• il-Kumitat Konsultattiv, li jippermetti lir-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili, lin-negozji u lil partijiet ikkonċernati oħra miż-żewġ partijiet jikkontribwixxu għall-proċess ta’ implimentazzjoni.

Soluzzjoni tat-tilwim

Il-ftehim jinkludi mekkaniżmu vinkolanti għas-soluzzjoni tat-tilwim, li jinvolvi konsultazzjonijiet, proċeduri ta’ arbitraġġ u monitoraġġ tal-konformità. Is-sistema ta’ soluzzjoni tat-tilwim tad-WTO tibqa’ disponibbli bħala alternattiva.

Eċċezzjonijiet

Il-ftehim jippermetti lill-partijiet jadottaw il-miżuri neċessarji biex jipproteġu:

• il-morali pubblika, l-ordni pubbliku u s-sigurtà;
• il-ħajja u s-saħħa tal-bniedem, tal-annimali jew tal-pjanti;
• id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali;
• l-istabbiltà tal-bilanċ tal-pagamenti.