An Dlí Aeráide Eorpach

PRÍOMHPHOINTÍ

Ní mór d’ institiúidí AE agus do Bhallstáit AEgach beart is gá a ghlacadh chun cuspóirí an rialacháin a chomhlíonadh, agus cothroime, dlúthpháirtíocht agus inbhuanaitheacht á gcur san áireamh.

Bunaítear leis an rialachán Bord Comhairleach Eolaíochta Eorpach neamhspleách maidir leis an Athrú Aeráide. I measc chúraimí an bhoird tá, mar shampla, na torthaí eolaíocha is déanaí ó thuairiscí an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide agus sonraí eolaíocha aeráide a bhreithniú, go háirithe maidir le faisnéis atá ábhartha don AE, comhairle eolaíoch a sholáthar agus tuarascálacha a eisiúint.

Iarrtar ar na Ballstáit comhlacht comhairleach aeráide a bhunú chun comhairle eolaíoch shaineolach a sholáthar do na húdaráis náisiúnta ábhartha.

Sainítear sa rialachán na bearta idirmheánacha AE seo a leanas, a bhfuil sé mar aidhm leo cabhrú leis an Aontas Eorpach a chuspóir aeráidneodrachta 2050 a bhaint amach.

• Laghdú 55 % ar a laghad a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa AE (i gcomparáid le leibhéil 1990) faoi 2030; In 2023, ghlac an AE leis an bpacáiste ‘oiriúnach do 55’ lena n-uasghrádaítear reachtaíocht reatha an AE agus lena n-áirítear tionscnaimh nua i gcur i bhfeidhm an sprioc nua seo.
• Teorainn a chur le 225 milliún tona de choibhéis CO₂ de ghlan–aistriú lena áirithiú go ndéanfar iarrachtaí maolaithe leordhóthanacha roimh 2030. Agus é mar aidhm leis linn² carbóin AE a fheabhsú i gcomhréir le cuspóir aeráidneodrachta 2050, déantar foráil sa rialachán chomh maith féachaint le méid níos airde dá ghlanlinne carbóin a bhaint amach in 2030.
• Sprioc cheangailteach aeráide a leagan síos do 2040, is é sin laghdú 90 % ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis baint a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990.
• Ceangal a chur ar an gCoimisiún Eorpach, d’fhonn féachaint don tréimhse tar éis 2030, athbhreithniú a dhéanamh ar reachtaíocht ábhartha an Aontais, bunaithe ar mheasúnuithe tionchair mionsonraithe, chun gur féidir sprioc 2040 agus cuspóir na haeráidneodrachta a bhaint amach, agus chun leanúint de neartú an chreata cumasúcháin chun tacú leis na daoine dlítheanacha agus nádúrtha lena mbaineann le linn an aistrithe.
• A cheangal ar an gCoimisiún a áirithiú go léireofar raon gnéithe sonraithe go hiomchuí sna tograí reachtacha i ndiaidh 2030, lena n-áirítear:
  • ranníocaíocht leordhóthanach creidmheasanna idirnáisiúnta ardchaighdeáin faoi Airteagal 6 de Chomhaontú Pháras (suas le 5 % d’astaíochtaí glana AE 1990, ó 2036);
  • ról na mbuanbhainteachtaí intíre sa Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (ETS);
  • solúbthacht fheabhsaithe laistigh d'earnálacha agus d'ionstraimí agus trasna díobh;
  • an gá le haistriú cothrom, cóir, praiticiúil, cost-éifeachtach agus cothrom ó thaobh na sochaí de;
  • infhaighteacht fuinnimh, inacmhainneacht, slándáil agus éifeachtúlacht fuinnimh;
  • infhaighteacht fuinnimh, inacmhainneacht, slándáil agus éifeachtúlacht fuinnimh; agus
  • riachtanais agus deiseanna infheistíochta.
• A cheangal ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh agus tuairisc a thabhairt gach dhá bhliain ar chur chun feidhme na spriocanna idirmheánacha agus na gconairí dícharbónaithe, agus an fhianaise eolaíoch is déanaí, dul chun cinn teicneolaíochta agus na dúshláin agus na deiseanna atá ag teacht chun cinn do iomaíochas domhanda an Aontais á gcur san áireamh. Féadfaidh tograí reachtacha a bheith ag gabháil leis an measúnú, i gcás inarb iomchuí.

• Ceanglas a chur ar an gCoimisiún tuarascáil a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus do Chomhairle an Aontais Eorpaigh, laistigh de shé mhí ó gach stocáireamh domhanda faoi Chomhaontú Pháras, maidir le hoibriú an rialacháin. Sa tuarascáil seo, tá an Coimisiún le cur san áireamh eilimintí amhail iomaíochas thionscail na hEorpa, éabhlóid phraghsanna fuinnimh, tionchair socheacnamaíocha, dul chun cinn teicneolaíoch, an leibhéal measta glan-aistrithe ar leibhéal an AE, an dul chun cinn i dtreo na spriocanna idirmheánacha agus an tsolúbthacht atá ag na Ballstáit creidmheasanna idirnáisiúnta ardchaighdeáin a úsáid le haghaidh suas le 5 % dá spriocanna agus dá n-iarrachtaí iar-2030.

• Oibriú na trádála astaíochtaí le haghaidh foirgneamh, iompar de bhóthar agus earnálacha breise (CTA2), a leagtar amach i gCaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE, a chur siar go dtí 2028 (féach leagan comhdhlúite). Tá feidhm ag na rialacha a leagtar amach in Airteagal 30k(2), pointí (a) go (e), de Threoir 2003/87/CE (féach achoimre). Tá feidhm ag forálacha Airteagal 10a(8b) de Threoir 2003/87/CE in 2026 freisin.

Ceanglaítear leis an oiriúnú don athrú aeráide:

• institiúidí AE agus Ballstáit chun acmhainn oiriúnaitheach a fheabhsú, athléimneacht a neartú agus leochaileacht i leith an athraithe aeráide a laghdú, agus a chinntiú go bhfuil beartais oiriúnaithe comhtháite agus tacúil lena chéile, go soláthraíonn siad sochair do bheartais earnálacha, go gcuideoidh siad leis na bearta seo a chomhtháthú i ngach réimse beartais agus go ndíreoidh siad go háirithe ar na daoine agus na hearnálacha is leochailí;
• go nglacfaidh Coimisiún straitéis agus treoirlínte oiriúnaithe AE, faoin 30 Iúil 2022, ina leagtar amach prionsabail agus cleachtais choiteanna chun riosca aeráide a aithint, a aicmiú agus a bhainistiú agus tionscadail agus cláir á bpleanáil, á bhforbairt, á gcur i gcrích agus á monatóireacht;
• ar na Ballstáit straitéisí agus pleananna náisiúnta oiriúcháin a ghlacadh agus a chur i bhfeidhm, ag cur san áireamh earnálacha atá an–leochaileach amhail talmhaíocht, córais uisce agus bia agus slándáil bia, chomh maith leis an ngá le réitigh bunaithe ar an dúlra agus ar éiceachórais a chur chun cinn.

Le measúnú ar dhul chun cinn AE agus ar dhul chun cinn náisiúnta, ceanglaítear ar an gCoimisiún:

• measúnú a dhéanamh faoin 30 Meán Fómhair 2023, agus gach 5 bliana ina dhiaidh sin, ar an dul chun cinn a bheidh déanta ag an Aontas Eorpach agus ag na Ballstáit i dtreo chuspóirí 2050 um oiriúnú, agus an bhfuil bearta AE agus na bearta náisiúnta i dtreo na gcuspóirí sin comhsheasmhach;
• meastóireacht a dhéanamh ar cé acu an bhfuil dréachtbhearta agus reachtaíocht AE, lena n-áirítear tograí buiséadacha, comhsheasmhach le spriocanna 2030 agus 2040 agus cuspóir neodrachta aeráide 2050, agus an bhfuil siad ag teacht le dul chun cinn maidir le hoiriúnú;
• measúnú rialta a dhéanamh ar chomhsheasmhacht beart náisiúnta ábhartha agus moltaí a eisiúint chuig Ballstát i gcás ina n-aimsíonn sé neamhréireachtaí leis an gcuspóir aeráidneodrachta nó le dul chun cinn a áirithiú maidir leis an acmhainneacht oiriúnaitheach a fheabhsú, an athléimneacht a neartú agus leochaileacht i leith an athraithe aeráide a laghdú.

Leasaítear leis an rialachán:

• Rialachán (CE) Uimh. No 401/2009 maidir leis an nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil ​​agus leis an Líonra Eorpach um Fhaisnéis agus Breathnóireacht ar an gComhshaol (féach an achoimre) agus Rialachán (AE) 2018/1999 maidir le rialachas an aontais fuinnimh (féach an achoimre).