Het gemeenschappelijk visserijbeleid van de EU

KERNPUNTEN

• Visserijbeheer moet vissers in staat stellen hun vangsten te maximaliseren zonder dat de voortplanting van visbestanden in gevaar komt (hun “maximale duurzame opbrengst”). Voor dit doel zijn voor de meeste commerciële visbestanden totaal toegestane vangsten (of “vangstmogelijkheden”) vastgesteld. Vangstniveaus moesten indien mogelijk vóór 2015, niet later dan 2020, en in bepaalde gevallen 2025, overeenkomen met de maximale duurzame opbrengstniveaus voor alle visbestanden.
• Het beheer van visbestanden berust op wetenschappelijk advies. EU-lidstaten moeten de gegevens die voor wetenschappelijk advies nodig zijn verzamelen, beheren en beschikbaar stellen. Het betreft onder meer biologische, milieugerelateerde en sociaal-economische gegevens. Gegevensverzameling wordt financieel gesteund door de EU.
• Door het invoeren van een aanlandingsverplichting, richt het GVB zich op het maken van een eind aan de verspillende praktijk om ongewenste vangsten terug in zee te gooien (teruggooi). De aanlandingsverplichting is in de periode 2015-2019 gefaseerd ingevoerd en is nu volledig van kracht; vissers zijn verplicht alle gereglementeerde commerciële soorten aan te landen.
• Meerjarenplannen moeten streefdoelen stellen voor het beheer van visbestanden.
• Technische maatregelen omvatten uiteenlopende voorschriften die bepalen hoe, waar en wanneer vissers mogen vissen. Zij zijn voor alle Europese zeebekkens vastgesteld, maar verschillen aanzienlijk per bekken, afhankelijk van de regionale omstandigheden.
• In de GVB-verordening wordt besluitvorming gedecentraliseerd door deze dichter naar de visgronden te brengen (een proces dat regionalisering wordt genoemd). Het voorziet in het oprichten van adviesraden voor elk van de geografische gebieden. Lidstaten met een belang bij het beheer in een bepaald gebied, kunnen conserveringsmaatregelen voorstellen die de Commissie kan omzetten in EU-recht.
• Een visserijcontrolesysteem zorgt voor naleving van de voorschriften van de GVB-verordening, onder meer de nieuwe Verordening (EU) 2023/2842 (de Controleverordening) en de bestrijding van illegale, ongemelde en ongereglementeerde visserij (Verordening (EG) nr. 1005/2008 — zie samenvatting). In Verordening (EU) nr. 1026/2012 (zie samenvatting) zijn de regels vastgesteld die gelden voor de instandhouding van visbestanden in landen met niet-duurzame visserij.
• Dankzij nieuwe handelsnormen inzake etikettering, kwaliteit en traceerbaarheid kunnen consumenten beter worden geïnformeerd over de herkomst van de vis die ze kopen en de fabricagemethode.
• Het duurzaamheidsbeginsel is ook van toepassing op EU-vaartuigen die buiten de wateren van de EU vissen. De Commissie krijgt de bevoegdheid tot het namens de EU onderhandelen over en sluiten van partnerschapsovereenkomsten inzake duurzame visserij met bepaalde partnerlanden buiten de EU. Deze overeenkomsten:
  • maken het voor EU-vaartuigen mogelijk om binnen een gereglementeerd kader op overschotten van visbestanden te vissen in de exclusieve economische zone van het partnerland in ruil voor een financiële bijdrage;
  • zijn gericht op de instandhouding van de natuurlijke rijkdommen en milieuduurzaamheid, terwijl wordt gewaarborgd dat voor alle EU-vaartuigen dezelfde regels inzake controle en transparantie gelden.
• Lidstaten moeten de ontwikkeling van duurzame aquacultuur ondersteunen door middel van nationale meerjarenplannen.

Herziening van de GVB-verordening

In 2023 publiceerde de Commissie een verslag over de werking van het GVB. Dit verslag beoordeelt de werking van het GVB, tien jaar na de laatste hervorming in 2013. Het geeft een overzicht van wat werkt en waar tastbare resultaten zijn bereikt, waar de uitvoering achterblijft en welke inspanningen nog nodig zijn om het volledige potentieel van het GVB te benutten. Tegelijkertijd heeft het ook een toekomstgericht perspectief, dat een visie en een weg naar een duurzame en veerkrachtige visserij van de toekomst biedt.

Elk jaar publiceert de Commissie een mededeling waarin verslag wordt gedaan over de vooruitgang ten aanzien van visbestanden en waarin een brede openbare raadpleging wordt gestart over het vaststellen van de jaarlijkse vangstmogelijkheden voor het volgende jaar. In de mededeling wordt de vooruitgang beoordeeld die is geboekt op weg naar een duurzame visserij in de EU en wordt ingegaan op het evenwicht tussen de vangstcapaciteit en de vangstmogelijkheden, de sociaal-economische prestaties van de sector en de uitvoering van de aanlandingsverplichting. De mededeling bevat ook de motivering van de vangstmogelijkheden voor het volgende jaar.