Europejskie rachunki ekonomiczne środowiska

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Rozporządzenie ustanawia ramy prawne UE dla tworzenia zharmonizowanych europejskich rachunków ekonomicznych środowiska. Rachunki środowiska wskazują zarówno na pozytywne, jak i negatywne zależności między środowiskiem a gospodarką. Stanowią one zintegrowane ramy statystyczne i analityczne dla kierowania europejskiej polityki ku efektywnemu gospodarowaniu zasobami, zrównoważonemu rozwojowi i ekologicznemu wzrostowi gospodarczemu.

W roku 2011 na mocy rozporządzenia stworzono moduły statystyczne dotyczące rachunków emisji do powietrza, podatków środowiskowych oraz rachunków przepływów materialnych (wkład surowców, minerałów, biomasy itp. w gospodarkę).

W roku 2014 rozporządzenie zmieniające (rozporządzenie (UE) nr 538/2014) rozbudowało pierwotne rozporządzenie z 2011 r. poprzez wprowadzenie trzech dodatkowych modułów:

• rachunki wydatków na ochronę środowiska (zasoby finansowe odłożone na cele ochrony środowiska);
• rachunki sektora towarów i usług związanych z ochroną środowiska (działalność produkcyjna krajów, wytwarzająca towary i usługi związane z ochroną środowiska);
• rachunki fizycznych przepływów energii (wyrażone w teradżulach raporty na temat fizycznych przepływów energii, takiej jak energia elektryczna, do lub wewnątrz gospodarki oraz wypływów energii do innych gospodarek bądź środowiska).

W roku 2024 rozporządzenie (UE) 2024/3024 ponownie rozbudowało to rozporządzenie poprzez wprowadzenie trzech dodatkowych modułów:

• rachunki leśne, które obejmują dane dotyczące zasobów leśnych oraz działalności gospodarczej w sektorze leśnictwa i pozyskiwania drewna;
• rachunki dotacji na ochronę środowiska i podobnych transferów, w których rejestruje się transfery finansowe mające na celu wspieranie ochrony środowiska i zrównoważonego wykorzystania zasobów naturalnych;
• rachunki ekosystemowe, które dostarczają informacji na temat zakresu, stanu i usług ekosystemów, w tym ich wkładu w gospodarkę i dobrostan człowieka.

Moduły te są zgodne z międzynarodowymi standardami statystycznymi, w szczególności z głównymi ramami SEEA oraz rachunkami ekosystemowymi SEEA. Zwiększają one zdolność statystyk UE do monitorowania bioróżnorodności, oceniania przystosowania się do zmiany klimatu oraz śledzenia wykorzystania wsparcia publicznego na rzecz zielonej transformacji.

Akty delegowane

Rozporządzenie delegowane (UE) 2016/172 ustanowiło wykaz produktów energetycznych, które mają być wykorzystywane w rachunkach fizycznych przepływów energii (załącznik VI do rozporządzenia (UE) nr 691/2011).

W roku 2025 rozporządzenie delegowane (UE) 2025/1131 wprowadziło dalsze usprawnienia poprzez:

• wymaganie danych dotyczących inwestycji w aktywa długoterminowe (nakłady brutto na środki trwałe) oraz korzystania z towarów i usług (konsumpcja końcowa) związanych z łagodzeniem zmiany klimatu, w podziale na sektory instytucjonalne (przedsiębiorstwa, rządy, gospodarstwa domowe oraz instytucje niekomercyjne działające na rzecz gospodarstw domowych); oraz
• aktualizację klasyfikacji stosowanej w kilku modułach klasyfikacji celów środowiskowych (CEP), zatwierdzonej przez Organizację Narodów Zjednoczonych, która umożliwia bardziej szczegółowe i spójne śledzenie celów środowiskowych, takich jak czyste powietrze, gospodarowanie odpadami, różnorodność biologiczna i energia odnawialna.

W celu ułatwienia jednolitego stosowania załącznika V do rozporządzenia (UE) nr 691/2011, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/2174 ustanowiło indykatywne kompendium towarów i usług środowiskowych oraz działalności gospodarczych, które mają być objęte załącznikiem V do rozporządzenia (UE) nr 691/2011.