Het Europees burgerinitiatief

KERNPUNTEN

In artikel 11 van het Verdrag betreffende de Europese Unie is het recht op een Europees burgerinitiatief vastgelegd. In artikel 24 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie zijn de procedures en voorwaarden voor het Europees burgerinitiatief vastgesteld.

Recht om een Europees burgerinitiatief te steunen

• Iedere EU-burger heeft het recht om een Europees burgerinitiatief te steunen nadat de Commissie dit initiatief heeft geregistreerd. Zodra een miljoen handtekeningen is verzameld, kunnen de organisatoren van het initiatief direct contact opnemen met de Commissie met het verzoek om een voorstel voor een EU-wet in te dienen, mits het initiatief een gebied van het EU-recht betreft waarop de Commissie hiertoe bevoegd is ter uitvoering van de Verdragen van de EU.
• Iedere EU-burger die de kiesgerechtigde leeftijd heeft bereikt voor de verkiezingen van het Europees Parlement, heeft het recht een Europees burgerinitiatief te steunen door een steunverklaring te ondertekenen. De EU-landen kunnen de minimumleeftijd voor de ondersteuning van een initiatief vaststellen op 16 jaar. Zodra voor een bepaald initiatief een miljoen handtekeningen is verzameld, beslist de Commissie welke vervolgmaatregelen zij eventueel zal nemen.
• Mensen met een beperking moeten gelijke toegang hebben tot informatie over initiatieven en gelijke mogelijkheden om ze te steunen.

Informatievoorziening en bijstand door de Commissie en de EU-landen

• De Commissie:
  • voorziet burgers en groepen organisatoren van gemakkelijk toegankelijke en uitgebreide informatie en bijstand bij het Europees burgerinitiatief, met inbegrip van verwijzing naar de relevante informatie- en bijstandsbronnen;
  • publiceert online en op papier, in alle officiële talen van de EU-instellingen, een gids over het Europees burgerinitiatief;
  • stelt kosteloos een online samenwerkingsplatform ter beschikking voor het Europees burgerinitiatief;
  • verstrekt een vertaling van de inhoud van de geregistreerde initiatieven in alle officiële talen van de EU-instellingen.
• Het platform voorziet in praktisch en juridisch advies en in een discussieforum over het Europees burgerinitiatief voor de uitwisseling van informatie tussen burgers, groepen organisatoren, belanghebbenden, niet-gouvernementele organisaties, deskundigen en andere instellingen en organen van de EU die willen deelnemen.
• De Commissie zorgt ervoor dat informatie over geregistreerde initiatieven wordt gepubliceerd in het daartoe opgezette onlineregister.
• Elk EU-land stelt een of meer contactpunten in die de groepen organisatoren kosteloos kunnen voorzien van informatie en bijstand.

Registratie

• De groep organisatoren dient het verzoek om registratie bij de Commissie in door middel van het register.
• De Commissie moet:
  • verifiëren of aan de in de verordening vastgestelde registratiecriteria is voldaan;
  • wanneer zij een initiatief weigert te registreren, haar besluit motiveren en de groep organisatoren in kennis stellen van alle haar ter beschikking staande gerechtelijke en buitengerechtelijke beroepsmogelijkheden;
  • alle genomen besluiten over verzoeken om registratie van voorstellen van groepen organisatoren voor burgerinitiatieven bekendmaken in het onlineregister.

Verzameling van steunbetuigingen

• De groep organisatoren van het geregistreerde initiatief heeft twaalf maanden de tijd om het nodige aantal steunbetuigingen te verzamelen (in totaal een miljoen met minimumdrempels die in ten minste een kwart van de EU-landen moeten worden bereikt).
• De modellen voor de steunbetuigingen zijn opgenomen in bijlage III bij de verordening.
• Organisatoren kunnen steunbetuigingen op papier en/of online verzamelen.
• De Commissie stelt een centraal online verzamelsysteem ter beschikking dat een groep organisatoren kan gebruiken om online steunbetuigingen te verzamelen.
• Zodra het minimumaantal steunbetuigingen is verzameld, moet elk EU-land verifiëren of en certificeren dat de door zijn onderdanen ondertekende steunbetuigingen voldoen aan de eisen van de verordening. Daartoe moet de groep organisatoren binnen drie maanden na het einde van de verzamelperiode van twaalf maanden de (online en op papier verzamelde) steunbetuigingen indienen bij de betrokken EU-landen. Zij kunnen hiervoor gebruikmaken van de bestandenuitwisselingsdienst van de Commissie, maar dit is optioneel als ze hun eigen individuele online verzamelsysteem hebben gebruikt in plaats van het centrale online verzamelsysteem van de Commissie. De groep organisatoren kan de bestandenuitwisselingsdienst van de Commissie ook gebruiken voor de overdracht van steunbetuigingen op papier, of ervoor kiezen om deze steunbetuigingen zelf over te dragen.

Bekendmaking en openbare hoorzitting

• Wanneer de Commissie een geldig initiatief ontvangt waarvoor het vereiste aantal geldige steunbetuigingen is verzameld, maakt zij dat bekend door middel van een mededeling in het register en legt zij het initiatief voor aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio’s, alsook aan de nationale parlementen.
• Binnen drie maanden na de indiening van het initiatief wordt de groep organisatoren in de gelegenheid gesteld om het initiatief op een door het Europees Parlement gehouden openbare hoorzitting te presenteren.
• Na de openbare hoorzitting beoordeelt het Europees Parlement de politieke steun voor het initiatief (zie hieronder).

Onderzoek door de Commissie en beoordeling door het Parlement

• Binnen zes maanden na de bekendmaking van het initiatief en na de openbare hoorzitting in het Europees Parlement, maakt de Commissie haar juridische en politieke conclusies over het initiatief bekend in een mededeling, waarbij zij tevens vermeldt waarom zij al dan niet maatregelen neemt, en zo ja, welke maatregelen zij van plan is te nemen.
• Indien de Commissie voornemens is maatregelen te nemen naar aanleiding van het initiatief, waaronder, in voorkomend geval, de goedkeuring van voorstellen voor een rechtshandeling van de Unie, zet zij in de mededeling ook het geplande tijdschema voor die maatregelen uiteen. De Commissie verstrekt in het register en op de openbare website over het Europees burgerinitiatief actuele informatie over de uitvoering van de in de mededeling uiteengezette maatregelen, zoals die naar aanleiding van het initiatief zijn vastgesteld.
• Het Parlement beoordeelt vervolgens de maatregelen die de Commissie heeft genomen.