Program szczegółowy służący realizacji programu ramowego w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont Europa”

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Z dodatkowymi szczegółami dotyczącymi celów, struktury i budżetu programu „Horyzont Europa” można zapoznać się w streszczeniu rozporządzenia (UE) 2021/695.

Ten konkretny program przyczynia się do realizacji celów ogólnych i szczegółowych określonych w rozporządzeniu „Horyzont Europa” (rozporządzenie (UE) 2021/695).

Program szczegółowy ma następujące cele operacyjne:

• wzmocnienie doskonałych badań podstawowych i badań pionierskich;
• wzmocnienie doskonałości i rozpowszechnianie jej, w tym poprzez propagowanie szerszego udziału w całej Unii Europejskiej (UE);
• wzmocnienie powiązań między badaniami naukowymi, innowacjami oraz – w stosownych przypadkach – edukacją i innymi obszarami polityki, z uwzględnieniem komplementarności z krajowymi, regionalnymi i unijnymi politykami i działaniami w zakresie badań naukowych i innowacji;
• wspieranie realizacji priorytetów polityki Unii, w tym w szczególności celów zrównoważonego rozwoju (SDG) ONZ i porozumienia paryskiego;
• propagowanie odpowiedzialnych badań naukowych i innowacji, z uwzględnieniem zasady ostrożności;
• wzmocnienie wymiaru dotyczącego płci w programie szczegółowym;
• zwiększanie powiązań w zakresie współpracy w europejskich badaniach naukowych i innowacjach oraz współpracy między sektorami i dyscyplinami, z uwzględnieniem nauk społecznych i humanistycznych;
• wzmocnienie współpracy międzynarodowej;
• połączenie i rozwój infrastruktur badawczych w całej europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) oraz zapewnianie transgranicznego dostępu do nich;
• przyciąganie talentów, szkolenie i zatrzymywanie naukowców i innowatorów w EPB, w tym dzięki mobilności;
• wspieranie otwartej nauki oraz, z uwzględnieniem odpowiednich wyjątków, zapewnianie publicznej widoczności publikacji naukowych i danych z badań naukowych oraz otwartego dostępu do takich publikacji i danych;
• zachęcanie do wykorzystywania wyników badań naukowych i innowacji oraz do aktywnego propagowania i wykorzystywania wyników, w szczególności w celu pozyskania inwestycji prywatnych oraz w celu rozwoju polityki;
• realizacja, za pośrednictwem misji w dziedzinie badań naukowych i innowacji, ambitnych celów w określonych ramach czasowych;
• poprawa relacji i interakcji między nauką a społeczeństwem, z uwzględnieniem widoczności nauki w społeczeństwie oraz komunikacji naukowej, oraz promowanie udziału obywateli i użytkowników końcowych w procesach współprojektowania i współtworzenia;
• przyspieszanie transformacji przemysłowej, w tym poprzez poprawę umiejętności innowatorskich;
• stymulowanie działań w zakresie badań naukowych i innowacji w małych i średnich przedsiębiorstwach (MŚP) oraz tworzenie i rozbudowywanie innowacyjnych przedsiębiorstw, w szczególności typu start-up, MŚP oraz w wyjątkowych przypadkach małych spółek o średniej kapitalizacji;
• poprawa dostępu do finansowania ryzyka, w tym w drodze synergii z Programem InvestEU, ustanowionym rozporządzeniem (UE) 2021/523 (zob. streszczenie), w szczególności w obszarach, w których rynek nie zapewnia realnego finansowania.

Przy realizacji tych celów można uwzględnić nowe i nieprzewidziane potrzeby, które wynikną w okresie realizacji programu szczegółowego. W odpowiednio uzasadnionych przypadkach może to dotyczyć reagowania na pojawiające się możliwości, kryzysy i zagrożenia, jak również potrzeby związane z tworzeniem nowych kierunków polityki UE.

Struktura programu szczegółowego (odzwierciedlająca strukturę rozporządzenia „Horyzont Europa”, z wyjątkiem Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii) jest następująca:

• Filar I – Doskonała baza naukowa;
• Filar II – Globalne wyzwania i europejska konkurencyjność przemysłowa;
• Filar III – Innowacyjna Europa;
• Część – Rozszerzenie uczestnictwa i wzmacnianie EPB.

Plan strategiczny i programy prac

Realizacja programu szczegółowego ułatwiana jest poprzez wieloletni plan strategiczny w zakresie badań naukowych i innowacji oraz promowanie spójności między programami prac, priorytetami UE i priorytetami krajowymi.

Wynik planowania strategicznego zawarty jest w wieloletnim planie strategicznym, do celów przygotowania treści programów prac realizujących program szczegółowy, który będzie obejmować, w stosownych przypadkach, między innymi:

• spodziewane skutki;
• orientacyjną kwotę przeznaczoną na każde działanie i misję oraz orientacyjny harmonogram realizacji;
• następujące elementy w odniesieniu do dotacji:
  • priorytety,
  • kryteria kwalifikacji i przyznania oraz relatywną wagę różnych kryteriów przyznania,
  • maksymalną stawkę finansowania w odniesieniu do łącznych kosztów kwalifikowalnych.

Plan strategiczny obejmie okres maksymalnie czterech lat, przy jednoczesnym zachowaniu wystarczającej elastyczności, tak aby UE mogła szybko reagować na nowe i pojawiające się wyzwania, niespodziewane szanse oraz kryzysy. Plan strategiczny skupia się w szczególności na filarze „Globalne wyzwania i europejska konkurencyjność przemysłowa” i obejmuje również odpowiednie działania w innych filarach, a także część „Rozszerzenie uczestnictwa i wzmacnianie EPB”.

Budżet

Program szczegółowy obejmuje budżet w wysokości 83,397 mld EUR według cen bieżących oraz budżet dodatkowy w wysokości 2,790 mld EUR w cenach stałych z 2018 r. na podstawie art. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 (wieloletnie ramy finansowe na lata 2021–2027, zob. streszczenie), jak również budżet w wysokości 5 mld EUR w cenach stałych z 2018 r. z Instrumentu na rzecz odbudowy UE, który ma na celu wsparcie odbudowy w następstwie kryzysu związanego z COVID-19 (rozporządzenie (UE) 2020/2094, zob. streszczenie).