—

uwzględniając art. 153 i 225 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

—

uwzględniając opinię Komisji Prawnej w sprawie proponowanej podstawy prawnej,

—

uwzględniając art. 47 i 55 Regulaminu,

—

uwzględniając art. 4, 9, 46, 149, 151, 153, 162, 164, 174–178 i 349 TFUE,

—

uwzględniając komunikat Komisji z dnia 11 grudnia 2019 r. pt. „Europejski Zielony Ład” (COM(2019)0640),

—

uwzględniając komunikat Komisji z dnia 4 marca 2021 r. pt. „Plan działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych” (COM(2021)0102),

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (1) (RRF),

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (2),

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1057 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1296/2013 (3),

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/691 z dnia 28 kwietnia 2021 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG) oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1309/2013 (4),

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/955 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia Społecznego Funduszu Klimatycznego i zmieniające rozporządzenie (UE) 2021/1060 (5),

—

uwzględniając dyrektywę 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającą dyrektywę Rady 96/61/WE (6),

—

uwzględniając briefing dotyczący oceny europejskiej wartości dodanej z września 2025 r. pt. „Dyrektywa w sprawie sprawiedliwej transformacji w świecie pracy: zapewnienie tworzenia miejsc pracy i rewitalizacji lokalnych gospodarek”,

—

uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie tworzenia miejsc pracy – sprawiedliwa transformacja i inwestycje społeczne,

—

uwzględniając rezolucję Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) w sprawie sprawiedliwej transformacji w kierunku zrównoważonych środowiskowo gospodarek i społeczeństw dla wszystkich (7),

—

uwzględniając sprawozdanie Enrica Letty z dnia 10 kwietnia 2024 r. pt. „Much more than a market” [Znacznie więcej niż rynek],

—

uwzględniając sprawozdanie Maria Draghiego z dnia 9 września 2024 r. pt. „The future of European competitiveness” [Przyszłość europejskiej konkurencyjności] („sprawozdanie Draghiego”),

—

uwzględniając plan działania na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy,

—

uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 września 2025 r. w sprawie roli polityki spójności we wspieraniu sprawiedliwej transformacji,

—

uwzględniając zalecenie Rady dotyczące sprawiedliwej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej z 2022 r.,

—

uwzględniając zalecenie Rady dotyczące sprawiedliwej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej z 2022 r. oraz główne przesłania Komitetu ds. Zatrudnienia i Komitetu Ochrony Socjalnej dotyczące jego wdrażania,

—

uwzględniając swoją rezolucję z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie silnej Europy socjalnej na rzecz sprawiedliwej transformacji,

—

uwzględniając swoją rezolucję z dnia 9 września 2025 r. w sprawie zamówień publicznych,

—

uwzględniając wytyczne polityczne na następną kadencję Komisji Europejskiej 2024–2029,

—

uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie Paktu dla czystego przemysłu (COM(2025)0085),

—

uwzględniając komunikat Komisji z lipca 2025 r. pt. „Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu” (C/2025/3602),

—

uwzględniając deklarację z La Hulpe z dnia 16 kwietnia 2024 r. w sprawie przyszłości Europejskiego filaru praw socjalnych,

—

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia (EMCO) Rady Unii Europejskiej z dnia 6 czerwca 2025 r. w sprawie aspektów jakości zatrudnienia,

—

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 4 grudnia 2024 r. pt. „W kierunku wniosku ustawodawczego dotyczącego sprawiedliwej transformacji i w kierunku narzędzi polityki UE umożliwiających bardziej społeczny Europejski Zielony Ład”,

—

uwzględniając sprawozdanie Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych (A10-0261/2025),

A.

mając na uwadze, że transformacja ekologiczna i cyfrowa ma na różne sposoby głęboki wpływ transformacyjny na gospodarki, społeczeństwa, regiony i miejsca pracy w Europie, co wymaga kompleksowych środków polityki społecznej i polityki zatrudnienia, aby zapobiegać niekorzystnym skutkom oraz wspierać spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną; mając na uwadze, że zapewnienie skutecznego przejścia na neutralną dla klimatu i cyfrową gospodarkę oraz zmniejszenie zależności od dostaw energii ma zasadnicze znaczenie dla długoterminowego dobrobytu, dobrostanu, zrównoważonego rozwoju, wzrostu gospodarczego i konkurencyjności Europy; mając na uwadze, że ostateczny sukces dwojakiej transformacji będzie w dużym stopniu zależał od dopilnowania, aby transformacja była sprawiedliwa i inkluzywna dla pracowników, przedsiębiorstw i regionów oraz aby przyczyniała się do sprawiedliwości społecznej dla wszystkich, ze szczególnym naciskiem na podmioty znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, tak by nikt nie został pominięty; mając na uwadze, że sama sprawiedliwa transformacja mogłaby przynieść korzyści w wysokości 261 mld EUR rocznie, w szczególności dzięki rozwiązaniu problemu nierówności społecznych i dysproporcji regionalnych (8); mając na uwadze, że ścieżki rozwoju każdego z dotkniętych regionów będą różne w zależności od ich realiów gospodarczych i społecznych;

B.

mając na uwadze, że wpływ dwojakiej transformacji na zatrudnienie jest asymetryczny w całej Unii, a skutki społeczno-gospodarcze różnią się znacznie w poszczególnych regionach; mając na uwadze, że pojawia się wyzwanie przestrzenne polegające na tym, że miejsca pracy w nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej gospodarce mogą powstawać w regionach innych niż te, w których nastąpiła utrata miejsc pracy;

C.

mając na uwadze, że transformacją należy zarządzać w taki sposób, by zapewnić włączenie społeczne, ograniczyć ubóstwo i nierówności oraz wykorzystać potencjał tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy, wspierania demokracji w miejscu pracy, ochrony praw pracowniczych i podnoszenia norm pracy w dotkniętych sektorach;

D.

mając na uwadze, że rynki pracy w UE są nadal podzielone terytorialnie oraz że jakość miejsc pracy i umowy o pracę wskazują na rosnące stosowanie niestandardowych form zatrudnienia, zwłaszcza wśród młodzieży;

E.

mając na uwadze, że w zarządzaniu przechodzeniem na gospodarkę neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla należy nie tylko wspierać tworzenie nowych, wysokiej jakości miejsc pracy w sektorach wschodzących, ale także utrzymywać istniejące miejsca pracy i sektory i dostosowywać je do bardziej zrównoważonych i czystych gałęzi przemysłu i technologii dla ludzi, zwłaszcza osób mieszkających na terytoriach w większym stopniu dotkniętych skutkami transformacji; mając na uwadze, że szczególne skupienie się na regionach i gałęziach przemysłu zależnych od paliw kopalnych ma kluczowe znaczenie, ponieważ będą one musiały zostać przeprojektowane w celu wypełnienia zobowiązań klimatycznych Unii; mając na uwadze, że ważne jest, aby wszyscy, w tym pracownicy i osoby poszukujące pracy, byli wspierani w zarządzaniu transformacją, aby zapewnić zrozumienie, akceptację i skuteczność celów strategii długoterminowej na 2050 r.; mając na uwadze, że jak wynika z badań Eurofound (9), szerokie zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego, partnerów społecznych i organów publicznych w proces transformacji ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia zysków z działalności gospodarczej i zasobów gospodarczych oraz ich sprawiedliwego podziału, a także dla radzenia sobie z konfliktami;

F.

mając na uwadze, że transformacja gospodarcza Europy wymaga silnego skupienia się na konkurencyjności i wzroście; mając na uwadze, że przedsiębiorcom i osobom tworzącym miejsca pracy należy zapewnić odpowiednie warunki do inwestowania i rozszerzania działalności, a zapewnienie efektywnego wykorzystania funduszy ma zasadnicze znaczenie dla przyciągnięcia inwestycji prywatnych; mając na uwadze, że ważne jest, aby obywatele, zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich, angażowali się w sprawiedliwą transformację, która równoważy konkurencyjność z solidarnością, i wspierali ją, a także aby mogli mieć pewność, że ich praca, dochód i sposób życia zostaną zachowane, tak by nikt nie został pominięty;

G.

mając na uwadze, że chociaż celem szereg ważnych unijnych inicjatyw ustawodawczych i nieustawodawczych ma na celu zaradzenie skutkom dwojakiej transformacji – lub może w tym pomóc – (w szczególności mechanizm sprawiedliwej transformacji, FST, EFG, Unia umiejętności, Społeczny Fundusz Klimatyczny, EFS+ i RRF) oraz zwiększenie konkurencji, nadal istnieją luki w ramach legislacyjnych i politycznych w odniesieniu do zakłóceń w miejscu pracy, praw pracowniczych, ochrony socjalnej, dialogu społecznego oraz możliwości kształcenia i szkolenia; mając na uwadze, że jedynie działanie na szczeblu Unii może zapewnić rzeczywistą wartość dodaną i równoczesną pozytywną konwergencję społeczną, aby urzeczywistnić obietnicę niepozostawiania nikogo w tyle, przy jednoczesnym uwzględnieniu modeli i tradycji krajowych rynków pracy;

H.

mając na uwadze, że w sprawozdaniu Draghiego stwierdzono, że utrzymujące się niedobory wykwalifikowanej siły roboczej stanowią barierę dla innowacji, przyjęcia technologii i wysiłków na rzecz dekarbonizacji, co z kolei hamuje wzrost i konkurencyjność; mając na uwadze, że prawie cztery na pięć małych i średnich przedsiębiorstw w UE zgłasza trudności ze znalezieniem pracowników posiadających odpowiednie umiejętności; mając na uwadze, że spadek poziomu systemów kształcenia i szkolenia, w szczególności kształcenia i szkolenia dorosłych, powoduje, że siła robocza nie jest przygotowywana do dwojakiej transformacji; mając na uwadze, że poziom uczestnictwa dorosłych w uczeniu się pozostaje niewystarczający, ponieważ co roku uczestniczy w szkoleniach jedynie 39,5 % dorosłych (10), czyli odsetek znacznie niższy od celu na 2030 r. wynoszącego co najmniej 60 %, przy czym żeby ten cel osiągnąć, w szkoleniach musiałoby brać udział jeszcze około 50 mln pracowników (11);

I.

mając na uwadze, że przez inwestowanie w rozwój wysokich umiejętności UE może sprzyjać pozytywnemu cyklowi wzrostu wydajności, wyższych wynagrodzeń i większej równości gospodarczej; mając na uwadze, że prawie 50 % dorosłych może potrzebować podniesienia lub zmiany kwalifikacji (12); mając na uwadze, że sam sektor energetyczny UE będzie potrzebował co najmniej 145 000 wykwalifikowanych pracowników do 2030 r. (13); mając na uwadze, że czysta technologia jest jedną z sił napędowych dobrobytu gospodarczego w Europie, gdyż w samym tylko 2023 r. odpowiadała za 30 % wzrostu gospodarczego UE i utworzenie milionów miejsc pracy (14);

J.

mając na uwadze, że europejskie strategie na rzecz umiejętności, konkurencyjności i inwestycji powinny stwarzać możliwości zarówno dla dużych przedsiębiorstw, jak i MŚP, a jednocześnie uwzględniać potrzeby krajowe, regionalne i lokalne; mając na uwadze, że strategie polityczne, które wzmacniają zdolność przemysłową, sprzyjają przedsiębiorczości i budują siłę roboczą o umiejętnościach dostosowanych do realiów lokalnych, mają zasadnicze znaczenie dla dopilnowania, aby wszyscy Europejczycy mogli czerpać korzyści ze wzrostu gospodarczego i innowacji;

K.

mając na uwadze, że odpowiednio finansowane systemy opieki społecznej i ochrony socjalnej są warunkiem wstępnym zapewnienia sprawiedliwej i uczciwej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i transformacji cyfrowej; mając na uwadze, że w sprawozdaniu Draghiego podkreślono ponadto potrzebę zapewnienia, aby wzrost wydajności i włączenie społeczne szły w parze z systemami opieki społecznej państw członkowskich, gdyż systemy te mają kluczowe znaczenie dla świadczenia silnych usług publicznych, ochrony socjalnej, mieszkalnictwa, transportu i opieki nad dziećmi w okresie transformacji; mając na uwadze, że wysokiej jakości miejsca pracy, godne warunki pracy, dostęp do ochrony socjalnej, dialog społeczny i rokowania zbiorowe odgrywają kluczową rolę w przyciąganiu i zatrzymywaniu siły roboczej oraz są ważne dla konkurencyjności Unii i demokracji w miejscu pracy;

L.

mając na uwadze, że według sprawozdania Komisji dotyczącego zatrudnienia i kwestii społecznych w Europie w 2024 r. (ESDE 2024) (15) ograniczenia w uczestnictwie w kształceniu i szkoleniu dorosłych przypisuje się takim barierom, jak: postrzegany brak konieczności, niewystarczająca podaż lub trudności w dostępie do odpowiednich szkoleń wysokiej jakości, konflikty terminów, godzenie obowiązków rodzinnych z pracą i ograniczenia finansowe; mając na uwadze, że w sprawozdaniu Draghiego wezwano UE do zapewnienia wszystkim pracownikom prawa do edukacji i przekwalifikowania, co pozwoli im na objęcie nowych ról w miarę przyjmowania technologii przez ich przedsiębiorstwa lub na znalezienie wysokiej jakości pracy w nowych sektorach (16);

M.

mając również na uwadze, że zintegrowana kombinacja polityki łącząca edukację i rozwój umiejętności, finanse i politykę przemysłową jest kluczowym czynnikiem wspomagającym konkurencyjność Europy, odporność i sprawiedliwość społeczną, autonomię strategiczną, inwestycje i tworzenie trwałych miejsc pracy; mając na uwadze, że transformacja ekologiczna i cyfrowa wymaga znacznych inwestycji w przekwalifikowanie, podnoszenie kwalifikacji, kształcenie i szkolenie zawodowe i uczenie się przez całe życie, by wyposażyć pracowników zarówno w niezbędne umiejętności techniczne specyficzne dla każdego zawodu, jak i w wymagane podstawowe umiejętności miękkie; mając na uwadze, że starsi, nisko wykwalifikowani i pracownicy płci żeńskiej mogą napotykać większe przeszkody w podnoszeniu kwalifikacji i konkurowaniu o nowe miejsca pracy; mając na uwadze, że dlatego też działania w zakresie kształcenia i szkolenia muszą być ściśle powiązane z polityką sprawiedliwej transformacji; mając na uwadze, że pracownicy i społeczności znajdujący się w niekorzystnej sytuacji będą potrzebować ukierunkowanego wsparcia, by nie pozostać w tyle;

N.

mając na uwadze, że nadal istnieją znaczne różnice gospodarcze między państwami członkowskimi i regionami UE, przy czym od 2012 r. istnieją duże różnice pod względem PKB związane z udziałem przemysłu w działalności gospodarczej;

O.

mając na uwadze, że w sprawozdaniu Letty uznano, iż swoboda przemieszczania się i „swoboda pozostania” to dwie strony tego samego medalu i że należy je rozwijać wspólnie; mając na uwadze, że w sprawozdaniu Letty stwierdzono, że swoboda przemieszczania się powinna być wolnym wyborem, a nie koniecznością rekompensowania braku miejsc pracy w niektórych regionach; mając na uwadze, że w sprawozdaniu podkreślono potrzebę oferowania możliwości obywatelom we wszystkich regionach, zwłaszcza na obszarach wiejskich, w tym potrzebę zapewnienia miejsc pracy wysokiej jakości, a także potrzebę zwalczania nierówności w państwach i między nimi (17); mając na uwadze, że transformacja ekologiczna, jeśli nie zostanie odpowiednio zaprojektowana i wspierana, może w nieproporcjonalnie większym stopniu wpłynąć na regiony Europy Wschodniej i Południowej znajdujące się w trudnej sytuacji (18) pod względem zagrożeń związanych z bezrobociem i utraty miejsc pracy; mając na uwadze, że terytoria zależne od węgla są jeszcze bardziej podatne na zagrożenia, a wskaźniki zatrudnienia są tam o 10–15 % niższe od średniej UE (19);

P.

mając na uwadze, że plan działania na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy ma wspierać państwa członkowskie i przemysł w zapewnianiu godnych warunków pracy i dostępu do szkoleń, ustanawianiu wysokich standardów bezpieczeństwa i higieny pracy, sprawiedliwej zmianie wykonywanej pracy zwłaszcza dla pracowników i osób samozatrudnionych, a także w rokowaniach zbiorowych, z myślą o przyciągnięciu talentów i przyczynieniu się do konkurencyjności przemysłu europejskiego; mając na uwadze, że w tym kontekście Komisja ma omówić z partnerami społecznymi ramy, aby wspierać procesy restrukturyzacji na szczeblu UE i państw członkowskich; mając na uwadze, że ramy te będą koncentrować się na sprawiedliwej transformacji, przewidywaniu zmian, szybszej interwencji w przypadku zagrożenia restrukturyzacją oraz na lepszym informowaniu i przeprowadzaniu konsultacji;

Q.

mając na uwadze, że należy wzmocnić zdolności administracyjne i techniczne lokalnych zainteresowanych stron zaangażowanych w opracowywanie i wdrażanie sprawiedliwej transformacji; mając na uwadze, że państwa członkowskie nadal stoją przed poważnymi wyzwaniami związanymi ze skutecznym zarządzaniem funduszami UE i ich wdrażaniem na szczeblu lokalnym oraz z oceną różnych skutków polityki klimatycznej; mając na uwadze, że wdrażanie Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji przebiega powoli, o czym świadczy wskaźnik płatności wynoszący na koniec 2024 r. jedynie 32,2 % (20); mając na uwadze, że liczba miejsc pracy utworzonych ze środków FST nie jest wystarczająca do pokrycia prognozowanej liczby miejsc pracy, które znikną w wyniku przejścia wysokoemisyjnych gałęzi przemysłu na czystsze technologie; mając na uwadze, że MŚP są podstawą europejskiej gospodarki i tworzą dużą część stałych miejsc pracy na szczeblu lokalnym; mając na uwadze, że potrzebne są szczegółowe przepisy dotyczące MŚP, aby wzmocnić ich rolę w sprawiedliwej transformacji;

1.

podkreśla, że pomyślne przejście na bardziej zrównoważone źródła energii oraz zmodernizowany przemysł i bardziej cyfrowa gospodarka będą odgrywać ważną rolę w długoterminowej konkurencyjności unijnych przedsiębiorstw na rynku światowym i muszą prowadzić do tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy w Unii; podkreśla potrzebę zadbania o to, by przedsiębiorstwa i pracownicy byli dobrze przygotowani do korzystania z możliwości wynikających z przejścia na nowe i innowacyjne rozwiązania oraz podkreśla znaczenie godnej pracy i miejsc pracy objętych układami zbiorowymi, niezbędnych do zapewnienia postępu społecznego i akceptacji transformacji; uważa, że ramy legislacyjne umożliwiające sprostanie wyzwaniom i możliwościom związanym ze sprawiedliwą transformacją w miejscu pracy mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania odpowiednich minimalnych standardów, które zapewniają zarówno pracownikom, jak i pracodawcom jasność i strukturę w odniesieniu do przewidywania zmian i zarządzania nimi, a ostatecznie zwiększają odporność, konkurencyjność, pozytywną konwergencję społeczną i sprawiedliwość społeczną Unii; podkreśla, że regiony mogą wspierać sprawiedliwą transformację poprzez połączenie ochrony socjalnej, dywersyfikacji gospodarczej i koordynacji terytorialnej, aby ograniczyć negatywne skutki, wzmocnić lokalne gospodarki i propagować rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu;

2.

podkreśla, że wpływ dekarbonizacji na zatrudnienie wykracza poza redukcje w sektorach paliw kopalnych i będzie miał szerszy wpływ na redefinicję miejsc pracy i ogólną transformację rynku pracy; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź aktu o wysokiej jakości miejscach pracy, którego celem będzie dopilnowanie, aby praktyki w zakresie zatrudnienia nadążały za zmianami w nowoczesnej gospodarce; podkreśla potrzebę uwzględnienia w tym akcie oraz w zbliżającej się aktualizacji planu działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych i nowego planu działania na rzecz wysokiej jakości miejsc pracy zestawu konkretnych środków, które znacząco poprawią warunki pracy, bezpieczeństwo i higienę pracy, demokrację w miejscu pracy, zasięg umów zbiorowych oraz szkolenia i umiejętności pracowników i osób samozatrudnionych, a także zapewnią rzeczywiste egzekwowanie przepisów unijnych w dziedzinie zatrudnienia i polityki społecznej; podkreśla, że takie środki stanowią również okazję do wspierania unijnych pracodawców, zwłaszcza MŚP, w utrzymaniu i poprawie ich konkurencyjności poprzez zapewnienie jasnych ram, w tym praktycznych wskazówek i narzędzi wspierających przewidywanie zmian i zarządzanie nimi w partnerstwie z pracownikami, a także do inwestowania w kształcenie i szkolenie zawodowe (VET), podnoszenie i zmianę kwalifikacji pracowników, aby rozwiązać problem niedoborów umiejętności i siły roboczej, które hamują wydajność i wzrost gospodarczy, a także ograniczają przyszłe perspektywy pracowników;

3.

podkreśla, że cyfryzację należy wdrażać w sposób skoncentrowany na człowieku, zapobiegając nadmiernemu nadzorowi nad pracownikami i zapewniając prawo do bycia offline, a także sprawiedliwą organizację czasu pracy;

4.

podkreśla, że przewidywanie zmian i zarządzanie nimi ma zasadnicze znaczenie zarówno dla pracodawców, jak i pracowników, władz regionalnych i lokalnych oraz społeczności, aby efektywnie przechodzić transformację ekologiczną i cyfrową oraz skutecznie radzić sobie z wyzwaniami gospodarczymi wynikającymi z niekorzystnych wydarzeń geopolitycznych i przekształcać je w możliwości; podkreśla, że planowanie przed transformacją może proaktywnie zapobiegać zwolnieniom i prowadzić do tworzenia miejsc pracy, budować długotrwałą odporność przedsiębiorstw i jak najlepiej wykorzystywać dostępne zasoby; podkreśla, że takie plany wymagają decyzji, które mogą prowadzić do istotnych zmian w organizacji pracy, a zatem muszą być opracowywane w drodze szeroko zakrojonego partnerstwa w ramach dialogu społecznego i rokowań zbiorowych, z pełnym poszanowaniem prawa do informacji i konsultacji; w związku z tym wzywa Komisję do monitorowania i egzekwowania pełnego wdrożenia ram określonych w dyrektywie 2002/14/WE; wzywa ponadto państwa członkowskie do umożliwienia dialogu społecznego na odpowiednich szczeblach na temat ułatwiania zmiany zatrudnienia, w szczególności w odniesieniu do zawodów, które mogą zniknąć lub zostać znacznie ograniczone; przypomina o narzędziach wczesnego ostrzegania przewidzianych w dyrektywie (UE) 2019/1023 i uważa, że dostosowanie takich narzędzi, aby uwzględnić również okoliczności istotne dla dwojakiej transformacji, zapewniłoby lepsze wykrywanie nadchodzących zmian w działalności przedsiębiorstw i reagowanie na nie; podkreśla potrzebę zapewnienia przedsiębiorstwom zachęt do tworzenia własnych planów transformacji; podkreśla, że zainteresowane strony i społeczeństwo obywatelskie muszą być zaangażowane od najwcześniejszych etapów planowania transformacji, by zapewnić znaczący udział, a nie konsultacje na późnym etapie;

5.

podkreśla, że niedobór wykwalifikowanych pracowników można zmniejszyć w znaczący sposób jedynie poprzez zajęcie się kwestią dostępności i przystępności możliwości kształcenia, zdobywania i zmiany kwalifikacji oraz szkolenia, a także poprawy warunków pracy; podkreśla, że dialog społeczny między pracownikami a pracodawcami na temat warunków możliwości szkolenia, które są dostosowane do potrzeb rynku pracy i respektują równowagę między życiem zawodowym a prywatnym, ma zasadnicze znaczenie i należy go ułatwiać (21); jest głęboko przekonany, że indywidualne prawo do szkolenia się pracowników w godzinach pracy, umożliwiające przezwyciężanie głównych barier dla kontynuowania szkolenia, może zapewnić wysokiej jakości podnoszenie lub zmianę kwalifikacji, szkolenie pracowników i wsparcie rozwoju kariery, aby zagwarantować przewidywalną i stabilną podaż wykwalifikowanych pracowników dla pracodawców; podkreśla potrzebę zajęcia się barierą kosztową poprzez zapewnienie pracownikom bezpłatnych szkoleń wspieranych finansowaniem, zachętami podatkowymi i partnerstwami; podkreśla, że instytucje krajowe i partnerzy społeczni są odpowiedzialni za szkolenie pracowników, i podkreśla ich zasadniczą rolę we wdrażaniu prawa do szkolenia; wzywa w związku z tym państwa członkowskie do priorytetowego traktowania i promowania programów szkoleniowych opracowywanych wspólnie przez pracowników i ich pracodawców, tak aby podnoszenie i zmiana kwalifikacji odpowiadały rzeczywistemu popytowi i przyczyniały się do rozwoju kariery;

6.

podkreśla potrzebę znaczącego zaangażowania osób młodych w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie strategii politycznych związanych ze sprawiedliwą i uczciwą transformacją; apeluje o intensyfikowanie działań na rzecz realizacji gwarancji dla młodzieży przez zadbanie o to, by państwa członkowskie przeznaczyły co najmniej 15 % swoich środków z EFS + na finansowanie ukierunkowanych działań i reform strukturalnych wspierających wysokiej jakości zatrudnienie młodzieży oraz kształcenie i szkolenie zawodowe młodzieży – w szczególności poprzez płatne staże i praktyki zawodowe wysokiej jakości – a także ułatwienie przejścia od kształcenia do zatrudnienia, możliwość powrotu do kształcenia lub szkolenia oraz edukację drugiej szansy;

7.

podkreśla, że państwa członkowskie we współpracy z regionami powinny wspierać przedsiębiorstwa i pracowników poprzez opracowanie strategii transformacji i polityki na rzecz sprawiedliwej transformacji na szczeblu krajowym dostosowanej do specyfiki lokalnej; podkreśla, że takie strategie krajowe powinny określać wpływ transformacji na regiony, poszczególne sektory i pracowników oraz określać kompleksowy i przekrojowy plan mający na celu złagodzenie skutków; podkreśla znaczenie opracowania długoterminowej wizji i strategii na rzecz lokalnej i regionalnej transformacji gospodarczej poprzez zaangażowanie podmiotów publicznych i prywatnych, społeczeństwa obywatelskiego oraz gospodarki społecznej; podkreśla, że bezpośrednie inwestycje w innowacje i zwiększanie atrakcyjności regionalnej poprzez modernizację infrastruktury, usług publicznych i udogodnień oraz zapewnienie ich wysokiej jakości, przystępności cenowej i dostępności są niezbędne do zatrzymania pracowników i tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy;

8.

uważa, że zasadnicze znaczenie ma propagowanie rentowności europejskich przedsiębiorstw przemysłowych, oraz, na tyle, na ile to możliwe, zapobieganie ich zamykaniu i przymusowym zwolnieniom; podkreśla, jak ważne jest wspieranie przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, w zapobieganiu przymusowym zwolnieniom, np. za sprawą tymczasowych programów wsparcia mających na celu ochronę zatrudnienia w okresie transformacji, aby uniknąć utraty strategicznych zdolności przemysłowych i wykwalifikowanej siły roboczej; zauważa, że w przypadku konieczności zmiany zatrudnienia zasadnicze znaczenie ma utrzymanie pracowników w regionie, a jednocześnie zapewnienie im wystarczającego czasu na przekwalifikowanie, przy jednoczesnym ograniczeniu strat finansowych dla tych osób; domaga się większej ochrony przed niesprawiedliwymi zwolnieniami i apeluje o zapewnienie pracownikom dotkniętym restrukturyzacją dostępu do odpowiedniej rekompensaty, możliwości przekwalifikowania i wsparcia w uzyskaniu nowego zatrudnienia;

9.

podkreśla, że regionalne prognozy Eurostatu wskazują na stały spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym na wielu terytoriach w latach 20. i 30. XXI wieku, zwłaszcza w regionach już dotkniętych starzeniem się i mobilnością geograficzną; podkreśla, że takie tendencje mogą osłabić podaż pracy i nawet zagrozić długoterminowemu rozwojowi właśnie wtedy, gdy wykwalifikowani pracownicy mają zasadnicze znaczenie dla transformacji ekologicznej i cyfrowej; podkreśla znaczenie „prawa do pozostania” w regionach lub na obszarach lokalnych oraz potrzebę ukierunkowanych strategii dla obszarów wiejskich i peryferyjnych; wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania strategii politycznych ukierunkowanych na konkretny obszar, które stwarzają możliwości gospodarcze zarówno dla ludzi, jak i przedsiębiorstw w regionach wiejskich, przyciągają inwestycje prywatne i tworzą lokalne miejsca pracy; podkreśla, że takie strategie są niezbędne, aby zwiększyć możliwości gospodarcze na obszarach wiejskich, wspierać tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, innowacje, lokalną odnowę przemysłu, a ostatecznie zapewnić obywatelom możliwość budowania przyszłości w swoich społecznościach;

10.

przypomina, że MŚP są głównymi podmiotami tworzącymi trwałe lokalne zatrudnienie; podkreśla potrzebę ułatwienia uproszczonego, proporcjonalnego i przyjaznego dla MŚP dostępu do finansowania transformacji, w tym poprzez umożliwienie tworzenia klastrów, aby uzyskać dostęp do funduszy i wywiązywać się z obowiązków w zakresie sprawozdawczości, cyfrowych punktów kompleksowej obsługi i pomocy technicznej w celu ukierunkowania koncepcji projektów i zgodności z przepisami; wzywa państwa członkowskie i władze regionalne do ustanowienia i wzmocnienia programów wspierania przedsiębiorstw w dotkniętych regionach, aby pomóc przedsiębiorstwom typu start-up i MŚP rozwijać się i osiągać sukces; podkreśla, że zachęty inwestycyjne w połączeniu z warunkowością społeczną mogą pomóc przyciągnąć przedsiębiorstwa do regionów znajdujących się w trudnej sytuacji, a jednocześnie zapewnić zrównoważony rozwój lokalnej gospodarki; podkreśla, że niezbędne jest udzielenie pomocy przedsiębiorstwom, w szczególności MŚP, w radzeniu sobie z niedoborami umiejętności w Unii oraz propagowaniu przekwalifikowania i podnoszenia kwalifikacji, by pomóc ludziom w zdobywaniu odpowiednich umiejętności niezbędnych do wykonywania wysokiej jakości pracy; wzywa Komisję Europejską do dopilnowania, aby w ramach przyszłego finansowania sprawiedliwej transformacji przeznaczono specjalne wsparcie dla MŚP; wzywa ponadto Komisję Europejską do śledzenia udziału MŚP w programach sprawiedliwej transformacji;

11.

podkreśla, że gospodarka społeczna – w szczególności przedsiębiorstwa społeczne zajmujące się integracją zawodową – odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu sprawiedliwej transformacji sprzyjającej włączeniu społecznemu; podkreśla potrzebę wsparcia jej w dostępie do finansowania, budowaniu zdolności i pomocy technicznej;

12.

wzywa Komisję i państwa członkowskie do ułatwiania inwestycji zarówno na dużą, jak i małą skalę, oraz do opracowania strategii politycznych, które odblokują możliwości gospodarcze dla sektora prywatnego, w szczególności dla MŚP, poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych, obniżenie wymogów dotyczących współfinansowania i uproszczenie dostępu do finansowania, przy jednoczesnym przestrzegania praw ochrony pracowników i konsumentów; podkreśla, że takie inwestycje mają zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia europejskiej bazy przemysłowej i technologicznej, tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy oraz zapewnienia wykwalifikowanej siły roboczej dostosowanej do lokalnych realiów, zasobów i szczególnych potrzeb, aby w pełni wykorzystać potencjał regionalny i stymulować konkurencyjność, zrównoważony wzrost gospodarczy i długoterminowe tworzenie wartości; podkreśla, że przedsiębiorcy oraz małe przedsiębiorstwa mają kluczowe znaczenie dla inwestycji, innowacji i tworzenia miejsc pracy, zwłaszcza w regionach wiejskich i mniej rozwiniętych, oraz że okna finansowe i pomoc techniczna muszą być dostosowane do ich potrzeb, aby w pełni wykorzystać ich potencjał w zielonej i cyfrowej gospodarce oraz stymulować zrównoważony wzrost gospodarczy i długoterminowe tworzenie wartości;

13.

zauważa brak dokładnych zdezagregowanych danych na temat liczby miejsc pracy utraconych, utworzonych lub dotkniętych w związku z dwojaką transformacją; podkreśla znaczenie prognozowania zmian na rynku pracy i tendencji w kwestii zapotrzebowania na umiejętności dla skutecznych i terminowych działań politycznych; podkreśla potrzebę określenia, wymiany i propagowania najlepszych praktyk; nawołuje do konsolidacji gromadzenia odpowiednich danych i analizy wpływu polityki transformacji; podkreśla, że wskaźniki ubóstwa energetycznego i transportowego powinny być systematycznie włączane do struktur monitorowania sprawiedliwej transformacji, aby środki finansowe i środki służące tworzeniu miejsc pracy były ukierunkowane przede wszystkim na gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji;

14.

popiera programy renowacji na poziomie społeczności lokalnych obejmujące dzielnice lub wsie, zmniejszające koszty, wzmacniające spójność i przyspieszające transformację;

15.

ubolewa, że wniosek dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 nie zawiera odrębnego instrumentu dotyczącego sprawiedliwej transformacji; podkreśla, że nadal konieczne jest specjalne finansowanie na wsparcie dotkniętych regionów w przezwyciężaniu wyzwań wynikających z transformacji ekologicznej; apeluje w związku z tym o rozszerzony i powiększony Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji na okres programowania po 2027 r., co zapewni, że będzie on działał zgodnie z zasadami zarządzania dzielonego i partnerstwa, w ramach polityki spójności i ze zwiększonym budżetem; podkreśla, że nowy fundusz powinien wspierać pracodawców w zapewnianiu pracownikom prawa do szkoleń, a także we wdrażaniu planów transformacji na szczeblu przedsiębiorstw; podkreśla, że szkolenia powinny być wysokiej jakości, dopasowane do potrzeb rynku pracy i prowadzić do uzyskania kwalifikacji i poświadczeń potwierdzanych w przejrzystych i zrozumiałych systemach certyfikacji, umożliwiających wzajemne uznawanie przez państwa członkowskie; apeluje, aby finansowanie transformacji obejmowało uwarunkowania społeczne wspierające włączenie społeczne;

16.

przypomina, że pomimo ambitnych celów w zakresie transformacji FST napotkał poważne wyzwania w realizacji swoich celów, w szczególności pod względem zapewnienia sprawiedliwych wyników i dostępu do funduszu dla małych i średnich przedsiębiorstw (22); apeluje o uproszczenie dostępu MŚP do Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji poprzez zapewnienie pomocy technicznej i zmniejszenie obciążeń administracyjnych;

17.

podkreśla, jak ważny jest dla pracowników rozwój umiejętności cyfrowych zarówno na poziomie podstawowym, jak i zaawansowanym; podkreśla potrzebę wyposażenia obywateli w podstawowe umiejętności cyfrowe oraz kształtowania ich świadomości w zakresie ochrony danych i bezpiecznego korzystania z narzędzi internetowych, aby obywatele zachowali zdolność do zatrudnienia i dostosowania się, a jednocześnie wspierania zdobywania bardziej zaawansowanych kompetencji;

18.

podkreśla, że instytucje edukacyjne i szkoleniowe powinny zwiększyć przydatność swoich szkoleń zgodnie z potrzebami konkurencyjnego rynku pracy oraz przygotować osoby uczące się, instruktorów i nauczycieli posiadających odpowiednią wiedzę i umiejętności, by aktywnie przyczyniali się do zmian na drodze do sprawiedliwej transformacji w kierunku zrównoważonych środowiskowo gospodarek i społeczeństwa dla wszystkich; podkreśla, że skuteczność szkoleń zależy od dostępności nauczycieli i instruktorów posiadających aktualną wiedzę na temat zrównoważonej i ekologicznej gospodarki, efektywności energetycznej oraz zielonych i cyfrowych technologii; zwraca uwagę, że nauczyciele i instruktorzy odgrywają zasadniczą rolę, jeśli chodzi o propagowanie odpowiednich umiejętności i kompetencji, zarówno wśród młodszych, jak i starszych pracowników, oraz zachęcanie pracowników poszkodowanych w wyniku transformacji ekologicznej do zmiany i podnoszenia odpowiednich kwalifikacji; podkreśla, że kształcenie i szkolenie takich nauczycieli i instruktorów powinno być zatem priorytetem w każdej strategii na rzecz umiejętności na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym;

19.

podkreśla, że bezpośrednie inwestycje publiczne i prywatne w czystą infrastrukturę, projekty w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych i działania związane z gospodarką o obiegu zamkniętym są niezbędne, by ożywiać lokalne gospodarki i wspomagać tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy; podkreśla potrzebę wykorzystania atutów regionalnych poprzez inwestowanie w sektory, w których regiony mają już mocne strony lub przewagę komparatywną; uważa, że specjalizacja regionalna może stanowić podstawę zielonych klastrów przemysłowych; podkreśla, że wspieranie badań naukowych i innowacji oraz zachęcanie do współpracy między uczelniami a przedsiębiorstwami może stymulować nowe zrównoważone modele biznesowe;

20.

podkreśla, że spójna, zintegrowana kombinacja polityki jest niezbędna do osiągnięcia celów sprawiedliwej transformacji; apeluje, aby środki klimatyczne i przemysłowe UE uwzględniały cele w zakresie włączenia społecznego, ochrony socjalnej i umiejętności; podkreśla jak ważne jest, by za pomocą funduszy europejskich i krajowych ułatwiano transformację ekologiczną i cyfrową, w tym przez promowanie dialogu społecznego i układów zbiorowych; apeluje, aby dostosować finansowanie unijne i pomoc udzielaną przez państwa członkowskie do europejskiej polityki przemysłowej, tak aby oferować wysokiej jakości miejsca pracy, propagować rokowania zbiorowe i przestrzeganie praw i norm pracowniczych UE, poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw europejskich oraz zapewnić lepsze warunki pracy;

21.

wzywa państwa członkowskie do zapewnienia wystarczającego finansowania programów wysokiej jakości umiejętności i szkoleń zawodowych jako długoterminowej inwestycji w produktywność, wzrost i konkurencyjność pracowników i przedsiębiorstw; wzywa państwa członkowskie, aby przy wsparciu Komisji wykorzystały w sposób strategiczny istniejące instrumenty Unii w celu wdrożenia unii umiejętności, w szczególności gwarancję umiejętności; wzywa państwa członkowskie do zwiększenia wykorzystania dochodów z krajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji na szkolenia pracowników i realokację siły roboczej, w szczególności pracowników w regionach o wysokiej emisji dwutlenku węgla; wzywa Komisję do zbadania i wydania wytycznych dotyczących sposobu, w jaki partnerstwa publiczno-prywatne między państwami członkowskimi a przedsiębiorstwami mogą finansować szkolenia, przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji pracowników, w szczególności prawo do szkolenia dla poszczególnych pracowników;

22.

przypomina o znaczeniu uwzględniania problematyki niepełnosprawności i podejścia intersekcjonalnego do młodych, starszych, nisko wykwalifikowanych pracowników i pracownic we wszystkich środkach z obszaru polityki dotyczących dwojakiej transformacji, takich jak zapewnienie racjonalnych usprawnień w kształceniu i szkoleniu;

23.

przypomina o roli, jaką Europejski Fundusz Dostosowania do Globalizacji dla Zwalnianych Pracowników (EFG) może odegrać we wspieraniu pracowników dotkniętych transformacją ekologiczną i cyfrową w pozostałym okresie programowania i zachęca państwa członkowskie, aby – przy wsparciu Komisji – w pełni wykorzystywały ten fundusz; z zadowoleniem przyjmuje cel proponowanego przeglądu obecnego EFG, jakim jest proaktywne wspieranie pracowników stojących w obliczu nieuchronnego zwolnienia i przyspieszenie procedury zatwierdzania wniosków; podkreśla jednak znaczenie dopilnowania, aby przedsiębiorstwa przechodzące restrukturyzację, które chcą ubiegać się o środki z Funduszu, czyniły to w pełnej konsultacji z pracownikami i ich przedstawicielami, w tym w trakcie opracowywania zindywidualizowanego pakietu środków; z niepokojem odnotowuje brak uwzględnienia EFG we wniosku dotyczącym wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034; podkreśla znaczenie aktywnych instrumentów rynku pracy i ochrony socjalnej dla reintegracji na rynku pracy pracowników zwolnionych w następstwie istotnych działań restrukturyzacyjnych; wzywa Komisję do zapewnienia w następnych WRF dalszego specjalnego wsparcia dla pracowników zagrożonych istotnymi działaniami restrukturyzacyjnymi lub zwolnionych w wyniku takich działań;

24.

przypomina o wadze zapewnienia pracownikom wysokiego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy; podkreśla znaczenie proaktywnego przeciwdziałania zmieniającym się zagrożeniom dla BHP związanym z zadaniami, modelami i miejscami pracy, w szczególności zagrożeniom środowiskowym i psychospołecznym, w kontekście dwojakiej transformacji; wzywa Komisję do przeprowadzenia kompleksowego przeglądu obecnych strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz istniejących ram prawnych dotyczących BHP, aby zidentyfikować pozostałe luki i zagwarantować, że dorobek prawny UE pozostanie adekwatny do zakładanych celów, oraz dostarczyć informacji na potrzeby opracowywania ram strategicznych na okres po 2027 r.;

25.

podkreśla, że zmiany i restrukturyzacja w miejscu pracy podczas dwojakiej transformacji mogą powodować zagrożenia psychospołeczne, takie jak: stres, niepewność i zagrożenie utratą pracy; podkreśla potrzebę ochrony zdrowia psychicznego i dobrostanu psychospołecznego pracowników w okresie transformacji, w tym poprzez oceny ryzyka w miejscu pracy i usługi wsparcia; apeluje o włączenie do planów transformacji na poziomie przedsiębiorstwa programów wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego, w tym programów poradnictwa, zarządzania stresem i równowagi między życiem zawodowym a prywatnym;

26.

podkreśla, jak ważne jest wspieranie pracowników we wzmacnianiu ich umiejętności transformacyjnych, podstawowych i poznawczych, takich jak myślenie kreatywne i krytyczne, prognozowanie, odporność, elastyczność i sprawność, motywacja i samoświadomość, ciekawość i uczenie się przez całe życie – w uznaniu znaczenia zdolności pracowników do przystosowania się do zakłóconych miejsc pracy, do samoskuteczności i tworzenia nowych rozwiązań, których wymaga transformacja ekologiczna i cyfrowa;

27.

z zadowoleniem przyjmuje dokument strategiczny Cedefop dotyczący utworzenia europejskiej mapy kwalifikacji, która zwiększa przejrzystość, porównywalność i możliwość przenoszenia kwalifikacji w całej Europie; podkreśla, że taka mapa musi wykraczać poza ćwiczenia akademickie i służyć jako praktyczne narzędzie konkurencyjności, przydatności na rynku pracy i mobilności; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby europejskie ramy kwalifikacji były ściśle powiązane z potrzebami gospodarczymi, polityką przemysłową i inwestycjami w umiejętności oraz do dokładnego i systematycznego mapowania obecnego niedoboru kwalifikacji na szczeblu regionalnym, a także do prognozowania przyszłego zapotrzebowania na umiejętności; podkreśla, że takie mapowanie powinno obejmować analizę skutków i prowadzić do wdrożenia środków sektorowych i terytorialnych, aby wykorzystać potencjał transformacji ekologicznej we wszystkich regionach;

28.

podkreśla, że silne siatki bezpieczeństwa socjalnego i systemy ochrony socjalnej mają zasadnicze znaczenie dla wspierania pracowników i zapewnienia spójności społecznej w okresach przejściowych; wzywa państwa członkowskie do zmodernizowania i wzmocnienia – w porozumieniu z partnerami społecznymi i odpowiednimi organizacjami społeczeństwa obywatelskiego – ich systemów ochrony socjalnej i podstawowych usług publicznych, a jednocześnie do zapewnienia ich długoterminowego zrównoważonego charakteru, bez zwiększania obciążeń finansowych dla MŚP, ze szczególnym uwzględnieniem polityki zdrowotnej, transportowej, oświatowej i polityki włączenia społecznego, wsparcia dochodu i przystępnych cenowo mieszkań, a także wsparcia dla nienastawionych na zysk dostawców usług społecznych, aby zapewnić odporność na wstrząsy wynikające z dwojakiej transformacji mające wpływ na rynek pracy oraz aby pracownicy dotknięci utratą pracy mogli w miarę możliwości utrzymać poziom życia;

29.

wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia zalecenia Rady w sprawie dostępu pracowników oraz osób samozatrudnionych do ochrony socjalnej; wzywa Komisję do monitorowania zagrożeń i postępów w realizacji takich działań za pośrednictwem tablicy wskaźników społecznych i ram konwergencji społecznej; podkreśla wagę zagwarantowania, że oferty krajowych publicznych służb zatrudnienia są adekwatne wobec zmian na rynku pracy, tak aby zapewnić wsparcie osobom zmieniającym pracę wskutek transformacji i ułatwić im ten proces;

30.

podkreśla znaczenie ukierunkowanych strategii politycznych wspierających osoby najbardziej dotknięte dwojaką transformacją, w szczególności osoby znajdujące się w trudnej sytuacji; podkreśla, że potrzebne są aktywne wsparcie i wczesne interwencje, aby zapobiec popadnięciu osób znajdujących się w trudnej sytuacji w długie okresy bezrobocia lub zniechęceniu tych osób poszukiwaniem pracy; wzywa państwa członkowskie do znacznego zwiększenia aktywnego wsparcia na rzecz wysokiej jakości zatrudnienia, w szczególności przez wspieranie dostępu do wysokiej jakości zatrudnienia i utrzymania go, propagowanie przedsiębiorczości i stymulowanie tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy; podkreśla rolę programów integracji zawodowej, ukierunkowanych zamówień publicznych i lokalnych robót publicznych w tworzeniu przejściowych miejsc pracy; podkreśla potrzebę budowania zdolności władz lokalnych i regionalnych, aby skutecznie mobilizować inwestycje, angażować grupy docelowe w opracowywanie i realizację systemów wsparcia społecznego oraz mierzyć efekty dystrybucyjne;

31.

podkreśla potrzebę wspierania mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy oraz znaczenie ukierunkowanego wsparcia dla pracowników dotkniętych transformacją, z wykorzystaniem pozytywnych doświadczeń związanych z SURE; wzywa Komisję do zaproponowania wzmocnionego mechanizmu SURE ukierunkowanego na transformację ekologiczną i cyfrową, ponieważ wspieranie takich tymczasowych środków ochrony zatrudnienia w czasach kryzysu może stabilizować wydatki publiczne przeznaczone na politykę zatrudnienia i środki sprawiedliwej transformacji mające łagodzić bezpośredni wpływ niezbędnej transformacji gospodarki UE na miejsca pracy zgodnie z celami sprawiedliwej transformacji;

32.

podkreśla, że wpływ na zatrudnienie będzie różny w zależności od regionu i ludności; podkreśla w związku z tym potrzebę zaangażowania lokalnych obywateli i zainteresowanych stron, w tym odpowiednich organizacji społeczeństwa obywatelskiego, oraz wzmocnienia ich pozycji, aby mogli być aktywnymi podmiotami w transformacji; podkreśla, że władze lokalne i regionalne powinny być bezpośrednio zaangażowane w opracowywanie, wybór i monitorowanie projektów w celu zapewnienia, aby finansowanie odpowiadało konkretnym potrzebom lokalnym i wspierało dywersyfikację gospodarek regionalnych; podkreśla, że organy publiczne muszą angażować się w strategiczne konsultacje i współpracę z partnerami społecznymi podczas zarządzania transformacją; podkreśla, że znaczący udział w regionalnych organach koordynacyjnych można zapewnić poprzez konsultacje na wczesnym etapie oraz jasne mandaty i prawa do głosowania dla partnerów społecznych, MŚP, społeczeństwa obywatelskiego, gospodarki społecznej i młodzieży;

33.

podkreśla, że rokowania zbiorowe mają kluczowe znaczenie dla godziwych wynagrodzeń, sprawiedliwości społecznej i demokracji w miejscu pracy, jednak ich zasięg pozostaje nierównomierny; przypomina o obowiązku państw członkowskich, w których zasięg umów zbiorowych wynosi poniżej 80 %, ustanowienia krajowych planów działania zawierających jasne harmonogramy i konkretne środki służące zwiększeniu tego zasięgu; wzywa Komisję do zapewnienia państwom członkowskim wytycznych i wsparcia w celu wzmocnienia systemów rokowań, w szczególności na szczeblu sektorowym, przy pełnym zaangażowaniu partnerów społecznych; podkreśla, że UE i państwa członkowskie powinny wspierać finansowanie budowania zdolności partnerów społecznych, zwłaszcza na szczeblu regionalnym, w ramach wdrażania zalecenia Rady w sprawie zapewnienia sprawiedliwej transformacji w kierunku neutralności klimatycznej, aby nawiązać zorganizowany dialog społeczny i prowadzić rokowania zbiorowe w sprawie planów transformacji na poziomie przedsiębiorstw;

34.

uznaje, że skutki finansowe przedstawionego wniosku należy pokryć z istniejących środków budżetowych;

35.

zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji oraz zaleceń zawartych w załączniku Komisji i Radzie.