KOMISJA EUROPEJSKA

Strasburg, dnia 6.5.2025

COM(2025) 440 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

Plan działania na rzecz zakończenia importu energii z Rosji

1.Wprowadzenie

W odpowiedzi na agresję Rosji przeciwko Ukrainie w lutym 2022 r. i zgodnie z deklaracją wersalską szefów państw i rządów Komisja zainicjowała w maju 2022 r. plan REPowerEU 1 . W planie tym wezwano do uniezależnienia Europy od rosyjskiej energii poprzez zwiększenie efektywności energetycznej i przyspieszenie wdrażania energii ze źródeł odnawialnych oraz dywersyfikację dostaw. Od tego czasu dodatkowe wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych i oszczędność energii umożliwiły zmniejszenie przywozu gazu o ponad 60 miliardów metrów sześciennych (mld m³) rocznie w latach 2022–2024 2 , co przyczynia się do odejścia od rosyjskiego gazu.

Pomimo tych wysiłków w 2024 r. UE nadal dokonywała przywozu 52 mld m³ gazu z Rosji (32 mld m³ rurociągami i 20 mld m³ w postaci skroplonego gazu ziemnego (LNG), co stanowiło około 19 % całkowitego przywozu gazu do UE), a także 13 mln ton (MMt) ropy naftowej i ponad 2 800 ton uranu 3 w postaci wzbogaconej lub jako paliwo. W 2024 r. dziesięć państw członkowskich dokonywało przywozu rosyjskiego gazu, trzy państwa członkowskie 4 dokonywały przywozu rosyjskiej ropy naftowej, a siedem państw członkowskich dokonywało przywozu wzbogaconego uranu lub usług związanych z uranem z Rosji.

Zależność od importu energii z Rosji powoduje poważne zagrożenia dla bezpieczeństwa i gospodarki Unii i jej państw członkowskich, ponieważ Rosja nieustannie wykorzystuje obecne dostawy energii jako broń, aby zagrażać stabilności i dobrobytowi Unii.

W niniejszym planie działania nakreślono unijną strategię stopniowego wycofywania pozostałego importu energii z Rosji. Przedstawiono w nim również wspólną wizję Europy współpracującej w duchu solidarności, aby zapewnić wszystkim państwom członkowskim alternatywne i przystępne cenowo dostawy energii, a jednocześnie podjąć wspólne działania na rzecz ograniczenia dochodów Rosji, które napędzają jej machinę wojenną i zagrażają stabilności kontynentu 5 . Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych jeszcze bardziej wzmocni bezpieczeństwo energetyczne i suwerenność energetyczną UE zgodnie z unijnym celem neutralności klimatycznej.

Plan działania wpisuje się w naszą strategię na rzecz zwiększenia konkurencyjności i odporności UE oraz przyspieszenia przejścia na czystą energię. Wraz z przyjęciem Kompasu konkurencyjności 29 stycznia 2025 r. Komisja określiła kompleksową i ambitną ścieżkę prowadzącą do odzyskania przewagi przemysłowej Europy. Pakt dla czystego przemysłu, Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii i strategia na rzecz unii gotowości jeszcze bardziej potwierdzają to zobowiązanie. W inicjatywach tych dostrzega się negatywny wpływ importu energii z Rosji na bezpieczeństwo gospodarcze i konkurencyjność Europy.

W połączeniu z przyspieszeniem wdrażania odnawialnych źródeł energii 6 , w tym gazów odnawialnych, dalszą elektryfikacją, efektywnością energetyczną i alternatywnymi dostawami, stopniowe odchodzenie od rosyjskich paliw przyczyni się do osiągnięcia celów Paktu dla czystego przemysłu i Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii. Niniejszy plan działania pozostaje bez uszczerbku dla ewentualnych przyszłych sankcji UE.

Działania podjęte w celu zmniejszenia zależności od rosyjskiej energii

Dzięki 16 pakietom sankcji UE znacznie ograniczyła już zależność od Rosji i import energii z tego kraju 7 . W wyniku sankcji skutecznie zakazano przywozu rosyjskiego węgla i ropy naftowej do UE oraz przeładunku w portach UE ładunków LNG pochodzących z Rosji. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestię obchodzenia unijnych sankcji dotyczących ropy naftowej poprzez wykorzystywanie tzw. flot cieni.

Wdrożenie planu REPowerEU również znacznie przyczyniło się do zmniejszenia zapotrzebowania na gaz 8 . Oczekuje się, że do 2030 r. pełne wdrożenie transformacji energetycznej i niedawnego Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii pozwoli zastąpić dostawy gazu ziemnego o wielkości do 100 mld m³. Odpowiada to oszczędności dla UE wynoszącej ponad 15 mld m³ gazu rocznie lub dalszemu zmniejszeniu zapotrzebowania na gaz o 40–50 mld m³ do 2027 r. 9 , co ułatwi również odchodzenie od przywozu gazu z Rosji.

W wyniku skoordynowanych działań Komisji i państw członkowskich oraz zintensyfikowanej dyplomacji energetycznej UE z partnerami międzynarodowymi przywóz gazu (zarówno LNG, jak i rurociągowego) z Rosji zmniejszył się z 45 % w 2021 r. do 19 % w 2024 r. Przywóz ten zastąpiono dostawami z bardziej niezawodnych źródeł oraz energią wyprodukowaną w Unii, przy czym było to możliwe dzięki zmniejszeniu zużycia. Prognozy wskazują na dalszy spadek do 13 % w 2025 r. wraz z zakończeniem tranzytu przez Ukrainę. Udział przywozu ropy z Rosji również spadł z 27 % na początku 2022 r. do 3 % obecnie. Pomimo znacznych postępów dostawy gazu, ropy naftowej i materiałów jądrowych z Rosji pozostają częścią koszyka energetycznego UE, co stanowi zagrożenie dla naszego bezpieczeństwa gospodarczego i umożliwia finansowe wsparcie rosyjskiej gospodarki wojennej.

Opierając się na niedawnej synchronizacji sieci skutecznie przeprowadzonej przez państwa bałtyckie i wygaśnięciu umowy o tranzycie gazu przez Ukrainę, niniejszy plan działania ma na celu dalsze zwiększenie niezależności UE od rosyjskiej energii poprzez stopniowe odchodzenie od przywozu gazu, materiałów jądrowych i ropy naftowej, aby zmniejszyć ryzyko wykorzystywania dostaw energii jako broni i nie dopuścić do zasilania budżetu Rosji środkami pochodzącym z UE.

Komisja i państwa członkowskie ściśle współpracowały w celu zapewnienia, aby zakończenie tranzytu rosyjskiego gazu przez Ukrainę w grudniu 2024 r. 10 nie wpłynęło negatywnie na bezpieczeństwo dostaw. Chociaż wpływ ten był różny w poszczególnych regionach, ogólne bezpieczeństwo dostaw i ceny nie uległy znaczącym zmianom w całej UE. Świadczy to o zasadniczym znaczeniu, jakie skoordynowane działania przygotowawcze w całej UE, wysiłki na rzecz dywersyfikacji źródeł dostaw oraz stopniowe odchodzenie od przywozu z Rosji mają dla utrzymania stabilności cen, przewidywalności rynku i bezpieczeństwa dostaw w UE.

Działania przedstawione w niniejszym planie działania powinno się zrealizować na szczeblu UE w sposób skoordynowany, tak aby zminimalizować wpływ na ceny energii, ustabilizować rynki energii dzięki bezpiecznym i przewidywalnym dostawom alternatywnym oraz dążyć do zapewnienia pewności prawa.

2.Zasadność działań

2.1 Uzależnienie od przywozu gazu z Rosji

Rosja wielokrotnie stwarzała zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw do UE, jednostronnie ograniczając przepływy gazu do swoich europejskich odbiorców w 2006, 2009 i 2014 r., a ostatnio w 2022 r. po agresji na Ukrainę, a także w okresie poprzedzającym inwazję. Odejście od przywozu gazu z Rosji ma zatem kluczowe znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego UE w obliczu wykorzystywania importu energii jako broni. Zmniejszy ono również dochody Rosji wykorzystywane do finansowania nieuzasadnionej wojny przeciwko Ukrainie i kontynuacji zbrojeń.

W latach 2021–2023 UE zmniejszyła przywóz gazu z Rosji o ponad 70 %, z 150 mld m³ do 43 mld m³. W 2024 r. ta tendencja spadkowa zatrzymała się, a przywóz z Rosji zwiększył się. Przywóz LNG wzrósł o 12 % w porównaniu z 2023 r. z 18 mld m³ do 20 mld m³, a przywóz gazu rurociągowego – o 26 % z 25 mld m³ do 32 mld m³.

Szereg państw członkowskich podjął wczesne działania mające na celu ograniczenie, a nawet zakaz przywozu gazu z Rosji, w tym poprzez rozwiązanie istniejących umów z rosyjskimi dostawcami gazu 11 . Jednak nawet po zakończeniu tranzytu rosyjskiego gazu przez Ukrainę w 2025 r. rosyjski gaz nadal stanowi około 13 % całkowitego przywozu gazu do UE. Obecnie około dwie trzecie przywozu rosyjskiego gazu jest dostarczane na podstawie umów długoterminowych z przeznaczeniem do UE, natomiast około jedna trzecia jest dostarczana na podstawie transakcji kasowych (krótkoterminowych). Przewiduje się, że pozostająca ilość nie zostanie wyeliminowana bez dalszych działań na szczeblu europejskim ze względu na brak zachęt handlowych i obowiązujące umowy długoterminowe.

Konieczne są działania na szczeblu UE, aby stopniowo odejść od tych dostaw gazu, a jednocześnie zapewnić alternatywne dostawy od partnerów międzynarodowych poprzez przywóz LNG lub gazu rurociągowego, bez tworzenia nowych zależności. W tym kontekście ważne będzie, aby zdolność przepustowa infrastruktury zarezerwowana w perspektywie długoterminowej dla przywozu z Rosji była dostępna dla przywozu gazu ze źródeł alternatywnych. UE w znacznym stopniu wsparła już wysiłki na rzecz dywersyfikacji, przeznaczając 184,7 mld EUR na inicjatywy związane z energią w ramach krajowych planów odbudowy i zwiększania odporności oraz instrumentu „Łącząc Europę” – Energia, 5,84 mld EUR (na lata 2021–2027) na finansowanie infrastruktury transgranicznej i 55 mld EUR z budżetu polityki spójności UE 12 .

Pomimo postępów w transformacji energetycznej gaz pozostanie częścią koszyka energetycznego UE w nadchodzących dziesięcioleciach 13 . Aby zapewnić stabilność dostaw, środkom mającym na celu stopniowe odchodzenie od rosyjskiego gazu powinny towarzyszyć wysiłki na rzecz dywersyfikacji źródeł dostaw do UE. Można to osiągnąć przez wspólne działania, w tym agregację zapotrzebowania na poziomie UE, oraz, w stosownych przypadkach, przez zawieranie długoterminowych uzgodnień dotyczących dostaw po konkurencyjnych cenach 14 z alternatywnymi dostawcami. Przyszły nowy pakt na rzecz regionu śródziemnomorskiego, a w szczególności transśródziemnomorska inicjatywa współpracy w dziedzinie energii, stworzą konkretne możliwości dalszego zwiększenia dywersyfikacji dostaw energii.

Działaniom na rzecz dywersyfikacji nie powinny zagrażać uzgodnienia obejmujące swapy, tj. zakupy de facto rosyjskiego gazu od stron trzecich. Praktyki takie byłyby sprzeczne z celami planu REPowerEU, ponieważ utrzymałyby przepływy środków do Rosji i podatność UE na manipulacje cenowe.

2.2 Uzależnienie od Rosji w sektorze jądrowym

W przeciwieństwie do zależności w sektorze gazowym, uzależnienie w sektorze jądrowym ma charakter wieloaspektowy. Rosja dostarcza produkty i usługi klientom z UE w całym jądrowym cyklu paliwowym. Uzależnienie jest największe w pięciu państwach członkowskich posiadających reaktory rosyjskiej konstrukcji 15 , znane również jako VVER, tradycyjnie zależne od paliwa pochodzącego od rosyjskiego dostawcy. Podobnie inne państwa członkowskie są uzależnione od Rosji w zakresie materiałów jądrowych, części zamiennych lub usług związanych z jądrowym cyklem paliwowym. Rosja ma również silną pozycję w zakresie dostaw niektórych izotopów promieniotwórczych wykorzystywanych w zabiegach medycznych.

2.2.1 Zastępowanie rosyjskiego paliwa jądrowego paliwem pochodzącym od alternatywnych dostawców w pięciu państwach członkowskich posiadających reaktory jądrowe konstrukcji rosyjskiej

W pięciu państwach członkowskich posiadających reaktory typu VVER zaprojektowane w Rosji poczyniono postępy w zastępowaniu rosyjskiego paliwa jądrowego paliwem pochodzącym od innych producentów. Od 2022 r. przedsiębiorstwa użyteczności publicznej w czterech z pięciu zainteresowanych państw członkowskich podpisały umowy na dostawy paliwa alternatywnego. Jednak zanim paliwo alternatywne będzie mogło zastąpić paliwo rosyjskie, musi zostać poddane testom i uzyskać zezwolenie w każdym państwie członkowskim. W 2024 r. pierwsze testowe zespoły paliwowe zostały załadowane do reaktorów w Bułgarii i Finlandii. UE wspiera finansowo opracowywanie paliw alternatywnych również za pośrednictwem unijnych projektów SAVE i APIS 16 . W przypadku nagłych zmian polityki w perspektywie krótko- i średnioterminowej może pojawić się zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw.

Należy przyspieszyć prace nad rozwojem alternatywnych paliw jądrowych dla reaktorów typu VVER i wydawanie zezwoleń na te paliwa, a zawieranie umów z alternatywnymi dostawcami powinno szybko doprowadzić do całkowitego zastąpienia rosyjskich dostaw. Ważne wnioski można wyciągnąć z doświadczeń Ukrainy, gdzie poczyniono również postępy w zakresie stosowania paliw alternatywnych pochodzących z innych źródeł niż Rosja, w tym z doświadczeń w zakresie wydawania zezwoleń związanych z bezpieczeństwem jądrowym i testowania paliwa.

2.2.2 Dywersyfikacja dostaw i budowanie alternatywnych zdolności w zakresie jądrowego cyklu paliwowego dla wszystkich państw członkowskich posiadających obiekty jądrowe

Chociaż w 2024 r. ponad 14 % uranu w UE pochodziło z Rosji, światowy rynek uranu naturalnego i przetworzonego jest dość zróżnicowany 17 . Główną przeszkodą jest koncentracja usług dotyczących konwersji i wzbogacania uranu – niezbędnych do przekształcenia przetworzonego uranu w materiał do produkcji paliwa jądrowego – w ograniczonej liczbie przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa znajdujące się w UE lub w innych krajach zachodnich nie są obecnie w stanie zaspokoić ogólnego popytu ze względu na ograniczone moce produkcyjne działających zakładów konwersji i wzbogacania. W 2024 r. około 23 % całego zapotrzebowania UE na usługi konwersji uranu zostało zaspokojone przez Rosję, a w przypadku usług wzbogacania uranu Rosja zaspokajała prawie 24 % potrzeb UE 18 .

Chociaż europejskie przedsiębiorstwa zajmujące się wzbogacaniem ogłosiły plany zwiększenia swojej obecnej zdolności w tym zakresie, oczekuje się, że pierwsza nowa instalacja wzbogacania nie powstanie wcześniej niż 2027 r. Ponadto światowy przemysł konwersji uranu napotyka przeszkody w zwiększaniu produkcji ze względu na złożoność technologiczną i niepewność sytuacji rynkowej, a nowe moce produkcyjne są obecnie zapowiadane dopiero na początek lat 30. XXI wieku. Sektor jądrowy UE nadal jest uzależniony od Rosji, jeśli chodzi o niektóre części zamienne i usługi dotyczące konserwacji. Dalsza współpraca międzynarodowa, np. w kontekście grupy G-7, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wystarczających zdolności wzbogacania i konwersji, a także części zamiennych i usług w nadchodzących latach. Do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw i otwartości na wiarygodnych dostawców przyczyni się również przeprowadzony przez Komisję przegląd podejścia do dostaw wzbogaconego uranu.

Ponadto istnieje znaczna zależność od Rosji w zakresie niektórych stabilnych izotopów promieniotwórczych wykorzystywanych do produkcji medycznych izotopów promieniotwórczych stosowanych w leczeniu nowotworów, a UE musi zwiększyć wysiłki na rzecz rozwoju unijnej produkcji takich radioizotopów medycznych z korzyścią dla wszystkich państw członkowskich. W szczególności ważne będzie wzmocnienie łańcucha dostaw izotopów promieniotwórczych poprzez zapewnienie dostępu do materiałów źródłowych, zwiększenie produkcji izotopów promieniotwórczych na skalę przemysłową oraz wspieranie badań naukowych i innowacji w zakresie nowatorskich terapii medycyny nuklearnej.

2.3 Uzależnienie od Rosji w sektorze naftowym

W 2022 r. ropa naftowa z Rosji stanowiła 27 % przywozu ropy naftowej do UE, podczas gdy obecnie stanowi jedynie 3 %. Jest to bezpośrednia konsekwencja wprowadzenia i skutecznego egzekwowania unijnych sankcji, na mocy których od grudnia 2022 r. zakazano przywozu ropy naftowej z Rosji drogą morską, a od lutego 2023 r. – przywozu produktów rafinacji ropy naftowej.

Pod koniec 2024 r. ropa naftowa transportowana rurociągami z Rosji miała jednak znaczny udział w łącznym przywozie Czech, Słowacji i Węgier, które obecnie korzystają z tymczasowych wyłączeń z unijnego systemu sankcji.

Wraz z zakończeniem projektu TAL-PLUS w kwietniu 2025 r. Czechy są obecnie w stanie zastąpić dostawy ropy z Rosji źródłami alternatywnymi. Natomiast w przypadku Słowacji i Węgier ropa z Rosji stanowi ponad 80 % całkowitego przywozu ropy naftowej 19 . Tak duża zależność może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw tych krajów. Komisja nadal wspiera te państwa członkowskie w stopniowym zastępowaniu rosyjskiej ropy naftowej i zapewnianiu dostępu do dostawców alternatywnych za pośrednictwem gazociągu Adria.

Aby utrzymać eksport ropy naftowej i obejść sankcje, Rosja polega na zbiornikowcach należących do floty cieni. Statki te są często stare i w złym stanie technicznym, a ich status pod względem własności i ubezpieczenia jest niejasny. Stanowią one zatem realne zagrożenie dla środowiska ze względu na ryzyko wycieków ropy naftowej i innych zanieczyszczeń pochodzących ze statków, co może powodować katastrofy ekologiczne. UE nałożyła sankcje na określone statki, podjęła szeroko zakrojone działania dyplomatyczne wobec państw bandery i państw portu oraz wzmocniła obowiązki w zakresie bezpieczeństwa morskiego, w szczególności poprzez wspólne działania państw nordyckich i bałtyckich zrzeszonych w formacie NB8++ 20 .

Konieczne będą dalsze prace i działania, aby zakłócić działalność rosyjskiej floty cieni i powstrzymać ją, a jednocześnie zwiększyć ochronę środowiska, bezpieczeństwo morskie i ochronę na morzu oraz ograniczyć finansowanie rosyjskiej gospodarki wojennej.

3.Działania na rzecz odchodzenia od importu energii z Rosji

3.1 Gaz rurociągowy i LNG

Działanie 1: Przejrzystość, monitorowanie i identyfikowalność

Przejrzystość, monitorowanie i identyfikowalność stanowią niezbędny punkt wyjścia dla działań mających na celu skuteczne odejście od rosyjskiego gazu i zapewnienie egzekwowania przepisów. Obowiązujące przepisy UE przyczyniły się już do większej przejrzystości i identyfikowalności przywozu gazu do UE, ale informacje nie są wystarczająco szczegółowe:

·Przepisy UE 21 nakładają na państwa członkowskie obowiązek zgłaszania Komisji niektórych szczegółowych informacji dotyczących umów gazowych, takich jak umowy długoterminowe obejmujące gaz pochodzący z Rosji. Informacje te są przekazywane w podziale na państwa członkowskie, bez ujawniania tożsamości kontrahentów poszczególnych umów. O udostępnienie pełnej treści umów można wnioskować wyłącznie w szczególnych okolicznościach.

·Zgodnie z przepisami UE 22 niektóre informacje na temat przywożonego gazu są przekazywane organom celnym przy wprowadzaniu na obszar celny Unii. Nie ma jednak obowiązku składania sprawozdań organom krajowym odpowiedzialnym za politykę energetyczną.

Chociaż w niektórych państwach członkowskich obowiązują przepisy krajowe dotyczące identyfikowalności rosyjskiego gazu 23 , nie istnieją spójne unijne ramy dotyczące przejrzystości, monitorowania i identyfikowalności przywozu rosyjskiego gazu do UE.

W związku z tym Komisja zaproponuje środki niezbędne do zapewnienia skuteczniejszego monitorowania i identyfikowalności. Jednym ze środków byłoby zobowiązanie przedsiębiorstw do przekazywania właściwym organom państw członkowskich i Komisji informacji na temat umów dotyczących rosyjskiego gazu (np. wielkości dostaw, czas trwania umów). Kolejne działanie zapewniłoby wymianę informacji na temat faktycznego przywozu gazu z Rosji między organami celnymi, krajowymi organami ds. energii i bezpieczeństwa oraz Komisją.

Środki te zapewniłyby rządom i Komisji dostęp do odpowiednich informacji na temat rosyjskiego gazu wprowadzanego do ich systemów energetycznych, umożliwiając wdrożenie ukierunkowanych i skutecznych środków w całej UE oraz przygotowanie dostaw alternatywnych. Dzięki tym informacjom Komisja będzie również lepiej przygotowana do koordynowania ogólnounijnych działań na rzecz odchodzenia od rosyjskiego gazu w całej Unii Europejskiej oraz do przygotowania się na korzystanie z alternatywnych źródeł dostaw.

Aby to osiągnąć, Komisja zamierza przedstawić do przyszłego miesiąca wniosek ustawodawczy w sprawie przepisów dotyczących większej przejrzystości, monitorowania i identyfikowalności rosyjskiego gazu. Z myślą o zwiększeniu bezpieczeństwa dostaw i gotowości Komisja zamierza uwzględnić podobne wymogi w zakresie przejrzystości w odniesieniu do całego przywozu gazu do UE w przyszłym przeglądzie architektury bezpieczeństwa energetycznego w 2026 r.

Działanie 2: Krajowe plany wspierania działań UE na rzecz odejścia od gazu rosyjskiego

Dobrze przygotowane, uporządkowane i bezpieczne odchodzenie od rosyjskiego gazu w UE minimalizuje wpływ na ceny, rynki i bezpieczeństwo dostaw. Komisja zamierza przedstawić wnioski ustawodawcze zobowiązujące państwa członkowskie do planowania i monitorowania odchodzenia od gazu rosyjskiego w całej UE 24 .

Plany krajowe powinny między innymi określać:

·wielkość przywozu gazu z Rosji na podstawie istniejących umów, w tym umów zawierających klauzule „bierz lub płać” 25 ;

·harmonogram, w tym kamienie milowe wspierające działania UE służące osiągnięciu celu, jakim jest stopniowe odejście od rosyjskiego gazu;

·możliwości dywersyfikacji i zdolności techniczne w zakresie zastąpienia gazu z Rosji, w tym poprzez współpracę w ramach istniejących grup regionalnych.

Komisja będzie wspierać państwa członkowskie w przygotowywaniu planów za pośrednictwem utworzonych grup roboczych i koordynacyjnych, takich jak Grupa Koordynacyjna ds. Gazu lub specjalna podgrupa, a także grupy regionalne.

Komisja zamierza w przyszłym miesiącu przedstawić wniosek ustawodawczy w sprawie krajowych planów odchodzenia od rosyjskiego gazu i zaleca, aby państwa członkowskie przedłożyły już swoje pierwsze plany krajowe do końca 2025 r., aby umożliwić bezpieczne, skoordynowane i dobrze przygotowane odejście.

Działanie 3: Stopniowy zakaz przywozu gazu z Rosji

Opierając się na wspólnych europejskich przygotowaniach, ocenie wpływu środków podjętych przez Komisję od czasu Deklaracji wersalskiej, w tym wpływu na bezpieczeństwo dostaw gazu, rynek, ceny i aspekty prawne (w tym umowy), Komisja zamierza zaproponować środki prawne umożliwiające skuteczne odejście od przywozu gazu z Rosji.

Jeżeli odchodzenie będzie przebiegało stopniowo i zapewnione zostaną dostawy alternatywne, oczekuje się, że zakaz przywozu gazu z Rosji będzie miał ograniczony wpływ na ceny i bezpieczeństwo dostaw w państwach członkowskich z następujących powodów:

·Realizacja unijnych celów w zakresie energii i wdrożenie ram regulacyjnych sprzyjających ich osiągnięciu 26 przyspieszy wdrażanie rozwiązań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych i efektywności energetycznej w całej UE. Szacuje się, że UE może zaoszczędzić ponad 15 mld m³ gazu rocznie, zmniejszając ogólne zapotrzebowanie UE na gaz o 40–50 mld m³ do 2027 r.

·Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (MAE) 27 w nadchodzących latach dostępne będą dodatkowe globalne dostawy LNG, poprawiające równowagę na rynku światowym. Chociaż w 2025 r. sytuacja na światowych rynkach LNG pozostanie napięta, na koniec 2026 r. prognozuje się pojawienie nowych mocy produkcyjnych LNG o wartości 85–90 mld m³, w szczególności ze strony Stanów Zjednoczonych, Kanady, Kataru i państw afrykańskich. Oczekuje się, że przewyższą one prognozowany wzrost globalnego popytu. Do 2030 r. światowe zdolności eksportowe LNG mają wzrosnąć o około 250 mld m³, co stanowi zwiększenie o prawie 50 % w porównaniu z obecnymi dostawami LNG.

·Państwa członkowskie są dobrze przygotowane do odbioru dostaw LNG od partnerów globalnych dzięki skoordynowanym działaniom i inwestycjom podjętym na początku kryzysu energetycznego. W latach 2022–2024 uruchomiono dwanaście nowych terminali LNG i zrealizowano sześć projektów rozbudowy, co zwiększyło zdolność przywozu LNG do UE o 70 mld m³. Należą do nich terminale LNG w Aleksandropolis (Grecja), Rawennie (Włochy), Krku (Chorwacja), Świnoujściu (Polska) oraz Wilhelmshaven 2, Mukranie, Stade i Lubminie (Niemcy). W rezultacie całkowita zdolność UE do przywozu LNG wynosi około 250 mld m³ rocznie, czyli ponad dwukrotnie więcej niż obecny przywóz LNG.

·W nadchodzących latach większe ilości gazu dostępne będą również w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej, regionie tradycyjnie zależnym od dostaw rosyjskiego gazu rurociągowego. Oczekuje się, że od 2027 r. podmorskie złoże gazu Neptun Deep w Rumunii będzie produkować 8 mld m³ gazu ziemnego rocznie w ciągu pierwszych 10 lat jego eksploatacji. Od 2026 r. przepustowość gazociągu transadriatyckiego zostanie zwiększona o 1,2 mld m³, co pozwoli na zwiększenie przywozu gazu z Azerbejdżanu.

·Infrastruktura gazowa w UE jest wystarczająco elastyczna, a alternatywne trasy i transgraniczne punkty połączeń międzysystemowych umożliwiają wszystkim państwom członkowskim dostęp do przywozu LNG i gazu rurociągowego ze źródeł spoza Rosji. Od 2022 r. państwa członkowskie zbudowały kluczową infrastrukturę, a dodatkowa infrastruktura zostanie ukończona do końca 2028 r.

Około dwie trzecie przywozu rosyjskiego LNG i gazu rurociągowego odbywa się na podstawie istniejących długoterminowych umów z miejscem przeznaczenia w UE. Pozostałe ilości są dostarczane na zasadzie krótkoterminowej (spot), przy czym importerzy decydują o zakupie na podstawie swoich potrzeb i warunków panujących na rynku. Biorąc pod uwagę dłuższy okres obowiązywania i większe ilości w istniejących umowach długoterminowych w porównaniu z ilościami zazwyczaj nabywanymi w ramach kontraktów na dostawy na rynku kasowym, należy zorganizować odchodzenie od przywozu gazu z Rosji dwuetapowo, rozpoczynając natychmiast od wszystkich nowych umów i istniejących kontraktów na rynku kasowym (krótkoterminowych).

Podejście etapowe do eliminacji przywozu rosyjskiego gazu umożliwi rynkom lepsze dostosowanie się oraz zminimalizowanie wpływu na rynek i potencjalnych skutków dla bezpieczeństwa dostaw.

Komisja dopilnuje, aby środki mające na celu wyeliminowanie przywozu gazu z Rosji zostały zaprojektowane w taki sposób, aby zminimalizować skutki gospodarcze dla podmiotów rynkowych i aby były one w pełni zgodne z prawem UE i zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego.

a.Zakaz przywozu w ramach nowych umów i istniejących kontraktów na rynku kasowym dotyczących rosyjskiego gazu

Ponieważ kontrakty na rynku kasowym dotyczą mniej istotnej części ogólnej ilości gazu importowanego z Rosji i obejmują dostawy krótkoterminowe, stopniowe wycofanie odpowiednich ilości jest możliwe w stosunkowo krótszym czasie. W przyszłym miesiącu Komisja zamierza przedstawić wniosek ustawodawczy w sprawie zakazu wszelkiego przywozu na podstawie nowych umów na rosyjski gaz i istniejących kontraktów na rynku kasowym. Zakaz taki powinien wejść w życie najpóźniej do końca 2025 r.

b.Zakaz przywozu rosyjskiego gazu w ramach istniejących umów długoterminowych

Komisja zamierza zaproponować w przyszłym miesiącu środki mające na celu zakazanie pozostałego przywozu gazu z Rosji, zarówno rurociągowego, jak i LNG, tj. ilości przywożonych w ramach istniejących umów długoterminowych. Niezbędne odejście od tego przywozu wymaga dłuższego okresu przejściowego ze względu na większe ilości dla importerów, których to dotyczy. Zakaz taki powinien wejść w życie nie później niż z końcem 2027 r.

Komisja zaangażuje zainteresowane państwa członkowskie i zapewni, aby wniosek opierał się na odpowiedniej ocenie skutków prawnych i gospodarczych.

Działanie 4: Wspieranie dywersyfikacji poprzez agregację zapotrzebowania na gaz i lepsze wykorzystanie infrastruktury

Zabezpieczenie dostaw alternatywnych od niezawodnych partnerów ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia jakiegokolwiek wpływu na rynek lub bezpieczeństwo dostaw. Na przykład Norwegia, największy dostawca gazu do UE, a także Rumunia i Grecja, mogą pomóc w dywersyfikacji w Europie Środkowej i Wschodniej, tradycyjnie zdominowanej przez gaz rosyjski, za pośrednictwem Gazociągu Bałtyckiego i gazociągu transbałkańskiego. Komisja będzie kontynuować rozmowy z wiarygodnymi dostawcami i znacznie zacieśni współpracę energetyczną z krajami partnerskimi na Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej, w regionie Morza Czarnego i w ramach strategii Global Gateway 28 .

Jednocześnie w miarę możliwości należy nadal rozwijać alternatywne rozwiązania dla przywozu gazu ziemnego, w szczególności poprzez elektryfikację lub zwiększenie produkcji biogazu i biometanu oraz czystego wodoru zgodnie z planem REPowerEU.

Podczas kryzysu skutecznym narzędziem przyczyniającym się do realizacji celów REPowerEU okazał się mechanizm AggregateEU 29 dzięki wspieraniu europejskich konsumentów i przedsiębiorstw w zakupach gazu spoza Rosji. Druga śródokresowa runda agregacji i dopasowania zapotrzebowania w ramach mechanizmu AggregateEU zakończyła się 26 marca 2025 r. i spotkała się ze znacznym zainteresowaniem zarówno po stronie popytu, jak i podaży, osiągając 29 mld m³ popytu, 31 mld m³ ofert dostaw i prawie 20 mld m³ dopasowanych ofert podaży i popytu. Objęła ona zapotrzebowanie na gaz w latach 2025–2030 i umożliwiła nabywcom wskazanie preferowanego terminalu w UE lub dostawy dostarczone na statek, co zapewniło nabywcom dodatkową elastyczność.

Patrząc w przyszłość, należy również zbadać możliwości wykraczające poza agregację zapotrzebowania, aby wykorzystać siłę nabywczą UE do wsparcia jej wysiłków na rzecz dywersyfikacji.

W oparciu o doświadczenia AggregateEU Komisja ocenia wykonalność platformy wspierającej zwiększanie skali i handel cząsteczkami gazowymi pochodzenia niekopalnego, w tym biometanem.

Ponadto Komisja współpracuje z przemysłem i innymi zainteresowanymi stronami w celu przyspieszenia wprowadzania zrównoważonego biogazu i biometanu. Od czasu przyjęcia planu działania dotyczącego biometanu w 2022 r. poczyniono znaczne postępy, m.in. przez partnerstwo przemysłowe na rzecz biometanu. W oparciu o pomyślne zakończenie partnerstwa przemysłowego na rzecz biometanu Komisja utworzy nową sieć państw członkowskich ds. biogazu w ramach trójstronnej umowy, aby lepiej zaspokajać zróżnicowane potrzeby w różnych obszarach UE i włączyć zainteresowane strony na szczeblu krajowym i lokalnym.

Biorąc pod uwagę szczególne wyzwania w zakresie handlu transgranicznego w państwach członkowskich i umawiających się stronach Wspólnoty Energetycznej w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej (CESEC), Komisja będzie współpracować w ramach grupy wysokiego szczebla CESEC 30 z Sekretariatem Wspólnoty Energetycznej 31 i krajami objętymi procesem rozszerzenia, aby maksymalnie wykorzystać istniejącą infrastrukturę, dążąc do usunięcia barier regulacyjnych i rynkowych oraz zwiększenia dywersyfikacji, a także pomóc krajom kandydującym w zmniejszeniu zależności od importu energii z Rosji.

3.2. Paliwo jądrowe

Działanie 5: Nowe ograniczenia mające na celu stopniowe odchodzenie od przywozu rosyjskiego uranu, wzbogaconego uranu i innych materiałów jądrowych

W przeciwieństwie do zależności w sektorze gazowym, uzależnienie w sektorze jądrowym ma charakter wieloaspektowy, a w przypadku nagłych zmian polityki w perspektywie krótko- i średnioterminowej nadal mogą pojawić się zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw. W związku z tym celem tego działania jest wsparcie stopniowego odchodzenia od dostaw z Rosji uranu, wzbogaconego uranu i innych materiałów jądrowych, które są wykorzystywane do produkcji paliwa dla europejskich reaktorów jądrowych, w tym przez rosyjskiego dostawcę paliwa dla reaktorów VVER rosyjskiej konstrukcji.

a.Środki dotyczące wzbogaconego uranu

Komisja będzie dążyć do tego, by przywóz wzbogaconego uranu z Rosji był mniej opłacalny ekonomicznie, przedstawiając w przyszłym miesiącu środki handlowe dotyczące przywozu wzbogaconego uranu. Zapewni to równe warunki działania i zachęci do podejmowania decyzji politycznych i biznesowych w odpowiednich państwach członkowskich w celu przyspieszenia inwestycji i budowania zdolności, rozwoju unijnego łańcucha wartości i stopniowej dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia w odniesieniu do Rosji, przy jednoczesnym umożliwieniu dostaw od innych partnerów międzynarodowych.

b.Ograniczenia dotyczące umów, których Agencja Dostaw Euratomu jest współsygnatariuszem

W przyszłym miesiącu Komisja zamierza również ograniczyć podpisywanie wspólnie z Agencją Dostaw Euratomu nowych umów na dostawy uranu, wzbogaconego uranu i innych materiałów jądrowych 32 z rosyjskimi dostawcami od określonej daty. Dostawy na podstawie istniejących umów będą kontynuowane, ale Agencja Dostaw Euratomu nie będzie już zatwierdzać przedłużeń ani nowych umów na dostawy. Środek ten poprawi długoterminowe bezpieczeństwo dostaw i przewidywalność oraz wesprze europejskie podmioty przemysłowe i gospodarcze zaangażowane w działania związane z jądrowym cyklem paliwowym, zapewniając pewność i przewidywalność decyzji inwestycyjnych.

Działanie 6: Zobowiązanie do dywersyfikacji i przejrzystość: krajowe plany odchodzenia od dostaw materiałów jądrowych z Rosji

Komisja będzie dążyć do podjęcia przez państwa członkowskie systematycznych działań mających na celu odejście od dostaw paliwa jądrowego, usług związanych z paliwem jądrowym i części zamiennych z Rosji oraz zastąpienie ich z czasem w pełni europejskimi rozwiązaniami alternatywnymi. Państwa członkowskie będą zobowiązane do opracowania krajowych planów zawierających konkretne działania i harmonogramy; zaleca się też, aby państwa członkowskie przedłożyły swoje pierwsze plany krajowe do końca 2025 r. w celu zapewnienia podmiotom gospodarczym pewności i przewidywalności przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych dotyczących udostępnienia wystarczających zdolności w zakresie konwersji i wzbogacania uranu.

Konkretnie rzecz ujmując, Komisja zamierza przedstawić w przyszłym miesiącu wniosek ustawodawczy zawierający szczegółowe cele dla państw członkowskich w następujących obszarach:

·zastąpienie rosyjskich paliw jądrowych paliwami alternatywnymi poprzez przyspieszenie zawierania umów i wydawania zezwoleń na takie paliwa oraz dalsze rozwijanie w pełni europejskich alternatyw;

·stopniowe wyeliminowanie zależności od Rosji w odniesieniu do uranu, wzbogaconego uranu i innych materiałów jądrowych;

·poprawa przejrzystości w zakresie zależności i zachęcanie do dywersyfikacji rosyjskich dostaw części zamiennych i usług konserwacyjnych.

Komisja i Agencja Dostaw Euratomu będą kontynuować współpracę i dialog z pięcioma państwami członkowskimi, których dotyczy problem, oraz zainteresowanymi stronami z sektora jądrowego, aby zapewnić dobrą koordynację i monitorowanie postępów w działaniach na rzecz dywersyfikacji.

Działanie 7: Zwiększenie produkcji w UE: wniosek w sprawie inicjatywy dotyczącej europejskiej doliny izotopów promieniotwórczych (ERVI)

Komisja zamierza zaproponować utworzenie unijnej struktury – europejskiej doliny izotopów promieniotwórczych – w celu zabezpieczenia dostaw medycznych izotopów promieniotwórczych w UE poprzez zwiększenie własnej produkcji, zmniejszenie zależności UE od dostawców zagranicznych, w szczególności od Rosji, oraz zwiększenie odporności europejskiego łańcucha dostaw, z uwzględnieniem różnych potrzeb państw członkowskich.

3.3 Ropa naftowa

Działanie 8: Krajowe plany odchodzenia od rosyjskiej ropy naftowej i zapewnienia dostaw alternatywnych

Zgodnie z wnioskiem dotyczącym przygotowania krajowych planów odchodzenia od rosyjskiego gazu Komisja zaleca, aby dwa państwa członkowskie, których to dotyczy, zaplanowały i monitorowały odejście od przywozu ropy z Rosji. Dostępna jest wystarczająca infrastruktura, aby zastąpić ten przywóz ropy dostawami spoza Rosji. W związku z tym Komisja zamierza zaproponować nałożenie na te państwa członkowskie obowiązku ustanowienia takiego planu i jego monitorowania.

Państwa członkowskie, których to dotyczy, byłyby zobowiązane do opracowania i przedłożenia Komisji do końca 2027 r. krajowych planów określających ich strategie zastąpienia przywozu ropy z Rosji:

·harmonogram, w tym kamienie milowe wraz z odpowiednimi środkami, służące osiągnięciu celu, jakim jest stopniowe odejście od rosyjskiej ropy naftowej;

·możliwości dywersyfikacji i zdolności techniczne w zakresie zastąpienia rosyjskiej ropy naftowej;

·wielkość przywozu ropy z Rosji w ramach istniejących umów oraz terminy ich wygaśnięcia.

Takie plany mogłyby zostać włączone jako rozdział do krajowych planów stopniowego odchodzenia od rosyjskiego gazu.

Istniejące grupy robocze i koordynacyjne, takie jak Grupa Koordynacyjna ds. Ropy Naftowej i Produktów Ropopochodnych lub specjalne podgrupy, oraz grupy regionalne zapewnią koordynację i wsparcie. Komisja zachęca państwa członkowskie, których to dotyczy, do priorytetowego traktowania alternatywnej infrastruktury dostaw, jeżeli jest ona dostępna.

W przyszłym miesiącu Komisja zamierza przedstawić wniosek ustawodawczy dotyczący krajowych planów stopniowego odchodzenia od pozostałego przywozu ropy z Rosji i zaleca, aby zainteresowane państwa członkowskie przedłożyły swoje pierwsze plany krajowe do końca 2025 r.

Działanie 9: Kontynuacja nakładania sankcji na podmioty i statki podejrzane o nielegalną działalność i ich egzekwowania

Aby rozwiązać problem obchodzenia przy użyciu „flot cieni” unijnych sankcji dotyczących ropy naftowej, przewiduje się następujące działania:

·kontynuowanie działań informacyjnych i dialogu z zainteresowanymi państwami trzecimi;

·współpracę z partnerami międzynarodowymi, w tym z Międzynarodową Organizacją Morską (IMO), w celu ustanowienia i utrzymania rygorystycznych norm bezpieczeństwa morskiego i ochrony na morzu;

·zachęcanie państw członkowskich do wzmocnienia nadzoru morskiego w oparciu o zintegrowane służby działające w ramach Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego, umożliwiające:

ociągłe monitorowanie i wymianę informacji na temat statków będących przedmiotem zainteresowania w celu identyfikacji podejrzanych działań lub zachowań;

oskuteczniejsze przeciwdziałanie nielegalnej działalności morskiej i egzekwowanie międzynarodowego prawa morskiego;

·wysoki przedstawiciel przeanalizuje wraz z państwami członkowskimi możliwość rozmieszczenia misji w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE w celu:

oprowadzenia nadzoru i stałego monitorowania działalności morskiej w celu identyfikacji podejrzanych statków lub zachowań;

oprzeciwdziałania nielegalnej działalności morskiej;

oegzekwowanie międzynarodowego prawa morskiego, w tym poprzez zwrócenie się do państwa bandery podejrzanego statku lub jego kapitana o wpłynięcie statku na morze terytorialne danego państwa, w przypadku gdy to państwo nadbrzeżne może podjąć wszelkie niezbędne środki zgodnie z UNCLOS i swoim prawem krajowym;

owchodzenie na pokład statków będących przedmiotem zainteresowania i przeprowadzanie inspekcji tych statków na pełnym morzu lub w wyłącznych strefach ekonomicznych państw członkowskich UE, jeżeli jest to dozwolone na mocy UNCLOS lub po uzyskaniu na to zgody państwa bandery;

·zawieranie umów z zainteresowanymi państwami bandery w celu uzyskania ich zgody na przeprowadzanie wcześniej zatwierdzonych operacji wejścia na pokład na pełnym morzu lub w wyłącznych strefach ekonomicznych państw członkowskich UE.

4.Wnioski

Niniejszy plan działania na rzecz zakończenia importu energii z Rosji ma na celu zapewnienie niezależności UE od rosyjskiej energii poprzez stopniowe odejście od przywozu gazu, paliwa jądrowego i ropy naftowej w sposób uporządkowany, bezpieczny i dobrze przygotowany, zgodnie z unijnym celem neutralności klimatycznej.

Uzupełnia on cele strategiczne UE określone w Kompasie konkurencyjności dla UE, Pakcie dla czystego przemysłu i Planie działania na rzecz przystępnej cenowo energii poprzez ograniczenie przywozu paliw kopalnych od dostawców, którzy budzą obawy o bezpieczeństwo gospodarcze, oraz przyspieszenie transformacji w kierunku czystej energii i odejście od paliw kopalnych.

Dziewięć środków zaproponowanych w niniejszym planie działania skutecznie wyeliminuje rosyjską energię z rynków UE bez narażania bezpieczeństwa dostaw, przy jednoczesnym zminimalizowaniu wpływu na ceny i rynki.

Realizacja planu działania będzie wymagała silnego zaangażowania, solidarności, udziału i współpracy wszystkich państw członkowskich, instytucji UE i podmiotów działających na rynku energii.

Komisja oceni wpływ stopniowego odchodzenia od importu energii z Rosji i będzie uważnie monitorować postępy w tym zakresie, a także zapewni wszystkim państwom członkowskim niezbędne wsparcie w radzeniu sobie z wszelkimi wyzwaniami, przed którymi mogą stanąć. Regularna wymiana informacji w ramach istniejących grup koordynacyjnych i grup współpracy regionalnej zapewni, aby UE pozostała na dobrej drodze do osiągnięcia swoich celów, dokonując jednocześnie wszelkich niezbędnych dostosowań w odpowiednim czasie i w skuteczny sposób, z uwzględnieniem bezpieczeństwa dostaw i dynamicznej sytuacji rynkowej.

(1)

  COM(2022) 230 final . 

(2)

  Statystyki Eurostatu dotyczące gazu ziemnego . W 2024 r. wielkość importu w Europie wyniosła 273 mld m³ w porównaniu z 334 mld m³ w 2022 r.

(3)

Równoważnik uranu naturalnego zawarty w produktach przywożonych.

(4)

Od kwietnia 2025 r. Czechy nie dokonują przywozu ropy naftowej z Rosji.

(5)

W 2024 r. UE zapłaciła za rosyjską energię łącznie 23 mld EUR, w tym 1 mld EUR za paliwa jądrowe. Źródło: COMEX.

(6)

Udział energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii brutto w UE powinien wynieść co najmniej 42,5 % do 2030 r., ale celem jest osiągnięcie 45 %.

(7)

16. pakiet sankcji przyjęty 24 lutego, który obejmuje zakaz czasowego składowania rosyjskiej ropy naftowej i jest wymierzony we flotę cieni. UE przyjmuje 16. pakiet sankcji wobec Rosji . Rosyjski gaz ziemny nie jest objęty pakietami sankcji ; zob. również Consilium – Sankcje UE wobec Rosji – kalendarium .

(8)

18 % między sierpniem 2022 r. a styczniem 2025 r.

(9)

Szacunki oparte na długoterminowych prognozach Komisji dla wyliczenia wartości ogółem dla Europy, skorygowanych o ostatnie zmiany popytu na gaz. Prognozy odzwierciedlają obecnie dostępne informacje i oczekiwania, a zatem są obarczone niepewnością związaną z nieprzewidywalnym rozwojem sytuacji, np. w zakresie cen energii, sytuacji geopolitycznej i postępu technologicznego w dziedzinie czystych technologii.

(10)

Umowa tranzytowa między Naftogazem a Gazpromem.

(11)

Estonia, Litwa, Łotwa, Dania, Finlandia, Szwecja, Niemcy, Polska, Chorwacja, Malta, Irlandia, Luksemburg, Austria i Czechy zakazały dostaw gazu z Rosji lub je wstrzymały. Niektóre państwa członkowskie mogą jednak zaopatrywać się pośrednio w gaz pochodzący z Rosji poprzez zakupy na rynku hurtowym.

(12)

Wniosek dotyczący przeglądu śródokresowego polityki spójności rozszerzy możliwości inwestowania w transformację energetyczną, COM(2025) 123 final.

(13)

Zob. prognozy dotyczące europejskiego celu klimatycznego na 2040 r. SWD(2024) 63 final. Do 2040 r. dostawy paliw kopalnych do celów energetycznych zmniejszą się o ponad 70 % w porównaniu z obecnym poziomem. Ponad połowa wszystkich paliw kopalnych zużywanych w UE w 2050 r. będzie wykorzystywana w sektorze nieenergetycznym jako surowiec do procesów chemicznych (tworzywa sztuczne, nawozy itp.). Odchodzenie od przywozu kopalnego gazu ziemnego z Rosji przyspiesza transformację. Szacuje się, że zużycie gazu ziemnego, biometanu i biogazu będzie wynosić do 2040 r. około 105–155 Mtoe (4,5–6,5 EJ). W 2050 r. zużycie tych paliw gazowych w UE nadal będzie wynosić 70–80 Mtoe we wszystkich scenariuszach (3,0–3,5 EJ).

(14)

Na przykład: Ceny, indeksy i wskaźniki referencyjne na europejskich lub międzynarodowych rynkach hurtowych (TTF, Henry Hub itp.).

(15)

Bułgaria, Czechy, Finlandia, Węgry i Słowacja.

(16)

UE wspiera finansowo opracowywanie paliw alternatywnych dla reaktorów VVER przez firmy Westinghouse (projekt APIS) i Framatome (projekt SAVE), przyznając dotacje w wysokości 10 mln EUR na każdy z projektów (łącznie 20 mln EUR) w ramach programu badawczo-szkoleniowego Euratomu.

(17)

 Chociaż ponad 85 % uranu jest wydobywane w sześciu krajach (Kazachstan, Kanada, Australia, Namibia, Niger i Rosja), kopalnie uranu działają obecnie w wielu krajach, a złoża nieeksploatowane istnieją również w niektórych państwach członkowskich UE.

(18)

Udziały w rynku na podstawie wstępnych danych z 2024 r.

(19)

Zgodnie z informacjami COMEXT z 2024 i 2023 r.

(20)

Do państw nordyckich i bałtyckich zrzeszonych w formacie NB8++ należą Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Islandia, Łotwa, Litwa, Niderlandy, Norwegia, Polska, Szwecja i Zjednoczone Królestwo.

(21)

Art. 14 rozporządzenia (UE) 2017/1938.

(22)

  Unijny kodeks celny .

(23)

Np. w Hiszpanii, www.enagas.es . 

(24)

Zob. proponowane przepisy dotyczące odchodzenia w ramach Działania 3 poniżej.

(25)

Umowa typu „bierz lub płać” jest rodzajem umowy stosowanym powszechnie w przemyśle energetycznym, w szczególności w sprzedaży gazu. Umowa ta stanowi, że nabywca musi odebrać dostawę określonej ilości gazu albo zapłacić z góry określoną karę, jeżeli nie odbierze dostawy.

(26)

W tym obowiązującej dyrektywy w   spr awie odnawialnych źródeł energii, pakietu dotyczącego rynku wodoru i   gaz u zdekarbonizowanego, dyrektywy w   spr awie efektywności energetycznej, struktury rynku energii elektrycznej, unijnego planu działania na rzecz sieci, Planu działania na rzecz przystępnej cenowo energii oraz projektowanego planu działania na rzecz elektryfikacji.

(27)

Źródło: World Energy Outlook 2024 (MAE) oraz gas-market-report-q1-2025 (MAE) .

(28)

 Zob. strona internetowa Global Gateway: Strategia Global Gateway - Komisja Europejska .

(29)

  AggregateEU – Komisja Europejska .

(30)

Gazowe połączenia międzysystemowe w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej.

(31)

  Wspólnota Energetyczna .

(32)

Zob. art. 52 w związku z art. 197 Traktatu Euratom.