This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52022DC0607
Recommendation for a COUNCIL RECOMMENDATION on the 2022 National Reform Programme of Denmark and delivering a Council opinion on the 2022 Convergence Programme of Denmark
Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.
Zalecenie ZALECENIE RADY w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.
COM/2022/607 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 23.5.2022
COM(2022) 607 final
Zalecenie
ZALECENIE RADY
w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.
{SWD(2022) 607 final} - {SWD(2022) 640 final}
Zalecenie
ZALECENIE RADY
w sprawie krajowego programu reform Danii na 2022 r., zawierające opinię Rady na temat przedstawionego przez Danię programu konwergencji na 2022 r.
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych 1 , w szczególności jego art. 9 ust. 2,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,
uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,
uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,
uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,
uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,
uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 2 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności weszło w życie 19 lutego 2021 r. Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności zapewnia wsparcie finansowe na rzecz realizacji reform i inwestycji, co pociąga za sobą impuls fiskalny finansowany przez Unię. Przyczynia się on do ożywienia gospodarczego oraz wdrażania zrównoważonych i pobudzających wzrost gospodarczy reform i inwestycji, których celem jest w szczególności promowanie zielonej i cyfrowej transformacji, zwiększając jednocześnie odporność i wzrost potencjalny gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić stabilność finansów publicznych oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie. Maksymalny wkład finansowy dla każdego państwa członkowskiego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności [został] zaktualizowany [XX] czerwca 2022 r., zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.
(2)24 listopada 2021 r. Komisja przyjęła roczną analizę zrównoważonego wzrostu gospodarczego, rozpoczynając tym samym europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej na 2022 r. Należycie uwzględniono w niej potwierdzone wspólne zobowiązanie, które podjęto w maju 2021 r. podczas Szczytu Społecznego w Porto, do dalszego wdrażania Europejskiego filaru praw socjalnych proklamowanego przez Parlament Europejski, Radę i Komisję 17 listopada 2017 r. 25 marca 2022 r. Rada Europejska zatwierdziła priorytety rocznej analizy zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. 24 listopada 2021 r., działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła również sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania, w którym nie wskazała Danii jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji 3 . W tym samym dniu Komisja przyjęła również wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2022 r., w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych i który Rada przyjęła 14 marca 2022 r.
(3)Inwazja Rosji na Ukrainę, która nastąpiła wkrótce po globalnej pandemii, znacząco zmieniła kontekst geopolityczny i gospodarczy. Skutki tej inwazji odczuwane przez gospodarki państw członkowskich to m.in. wyższe ceny energii i żywności, napływ uchodźców z Ukrainy i słabsze perspektywy wzrostu gospodarczego. Wyższe ceny energii wpływają zwłaszcza na gospodarstwa domowe znajdujące się w najtrudniejszej sytuacji, które doświadczają ubóstwa energetycznego lub są nim zagrożone. UE doświadcza również bezprecedensowego napływu osób uciekających z Ukrainy. W tym kontekście 4 marca 2022 r. uruchomiono 4 po raz pierwszy dyrektywę w sprawie tymczasowej ochrony, przyznając osobom wysiedlonym z Ukrainy prawo do legalnego pobytu w UE, a także dostęp do kształcenia i szkolenia, rynku pracy, opieki zdrowotnej, mieszkań i opieki społecznej.
(4)Biorąc pod uwagę szybko zmieniającą się sytuację gospodarczą i geopolityczną, europejski semestr ponownie służy do zakrojonej na szeroką skalę koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia w 2022 r., jednocześnie rozwijając się zgodnie z wymogami dotyczącymi wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, jak opisano w rocznej analizie zrównoważonego wzrostu gospodarczego na 2022 r. Realizacja przyjętych planów odbudowy i zwiększania odporności jest nieodzowna do osiągnięcia priorytetów polityki w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te uwzględniają wszystkie stosowne zalecenia krajowe, wydane w cyklach semestru w odniesieniu do poszczególnych krajów w latach 2019 i 2020, lub znaczną część tych zaleceń. Zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020 pozostają aktualne również w odniesieniu do planów odbudowy i zwiększania odporności, które są uzupełniane, aktualizowane lub zmieniane zgodnie z art. 14, 18 i 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, obok zaleceń dla poszczególnych krajów wydanych do dnia przedłożenia zmodyfikowanego planu.
(5)Ogólna klauzula wyjścia obowiązuje od marca 2020 r. 5 W komunikacie z 3 marca 2021 r. 6 Komisja przedstawiła opinię, że decyzję w sprawie dezaktywacji ogólnej klauzuli wyjścia lub dalszego jej stosowania należy podejmować w ramach oceny ogólnej stanu gospodarki, przy czym głównym kryterium ilościowym powinien być poziom aktywności gospodarczej w UE lub w strefie euro w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu (na koniec 2019 r.). Zwiększona niepewność i poważne ryzyko pogorszenia się perspektyw gospodarczych w związku z wojną w Europie, bezprecedensowymi podwyżkami cen energii i utrzymującymi się zakłóceniami w łańcuchach dostaw uzasadniają przedłużenie do końca 2023 r. ogólnej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu.
(6)Zgodnie z podejściem przyjętym w opinii Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. w sprawie programu konwergencji na 2021 r. kurs polityki fiskalnej jest obecnie najlepiej mierzony zmianą wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów), z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19, lecz z uwzględnieniem wydatków finansowanych z bezzwrotnego wsparcia (dotacji) w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, w stosunku do średniookresowego wzrostu potencjalnego 7 . Poza oceną ogólnego kursu polityki fiskalnej celem analizy jest również sprawdzenie, czy krajowa polityka fiskalna ma rozważny charakter, a jej struktura sprzyja trwałemu ożywieniu gospodarczemu zgodnemu z celami zielonej i cyfrowej transformacji; z tego powodu uwagę zwraca się również na zmiany bieżących wydatków pierwotnych (po skorygowaniu o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów i z wyłączeniem tymczasowych działań nadzwyczajnych związanych z kryzysem wywołanym COVID-19) i inwestycji finansowanych ze środków krajowych 8 .
(7)2 marca 2022 r. Komisja przyjęła komunikat zawierający ogólne wytyczne dotyczące polityki fiskalnej w 2023 r. w celu wsparcia państw członkowskich w przygotowaniu programów stabilności i konwergencji, a przez to wzmocnienia koordynacji polityki 9 . Komisja stwierdziła, że w oparciu o perspektywy makroekonomiczne prognozy z zimy 2022 r. stosowne wydaje się przejście w 2023 r. od ogółem wspierającego kursu polityki fiskalnej w latach 2020–2022 do zasadniczo neutralnego ogólnego kursu polityki fiskalnej, przy zachowaniu gotowości do odpowiedniej reakcji w przypadku zmiany sytuacji gospodarczej. Komisja oznajmiła, że zalecenia fiskalne na 2023 r. nadal powinny być różne dla poszczególnych państw członkowskich i uwzględniać potencjalne efekty zewnętrzne dla innych krajów. Komisja wezwała państwa członkowskie do uwzględnienia wytycznych w swoich programach stabilności i konwergencji. Komisja zobowiązała się, że będzie ściśle monitorować sytuację gospodarczą i w razie potrzeby dostosuje swoje wytyczne polityczne, najpóźniej pod koniec maja 2022 r. w wiosennym pakiecie europejskiego semestru.
(8)W stosunku do wytycznych fiskalnych przedstawionych 2 marca 2022 r. zalecenia fiskalne na 2023 r. uwzględniają gorsze perspektywy gospodarcze, większą niepewność i dodatkowe ryzyko pogorszenia się koniunktury oraz wyższą inflację, niż zakładano w prognozie zimowej. W tym kontekście działania fiskalne muszą mieć na celu rozwijanie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz bezpieczeństwa energetycznego, a także zachowanie siły nabywczej gospodarstw domowych znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji, tak aby złagodzić skutki wzrostu cen energii i pomóc ograniczyć presję inflacyjną efektów drugiej rundy za pomocą ukierunkowanych środków tymczasowych; polityka fiskalna musi pozostać elastyczna, aby dostosowywać się do szybko zmieniających się okoliczności; musi także być różna dla poszczególnych krajów w zależności od ich sytuacji fiskalnej i gospodarczej, m.in. pod względem narażenia na kryzys i napływu wysiedleńców z Ukrainy.
(9)30 kwietnia 2021 r. Dania przedstawiła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny zawartymi w załączniku V do tego rozporządzenia. 13 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Danii 10 . Uruchomienie transz jest uzależnione od decyzji Komisji przyjętej zgodnie z art. 24 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 i stwierdzającej, że Dania osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób zakłada, że działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi nie zostały odwrócone.
(10)29 kwietnia 2022 r. Dania przedłożyła swój krajowy program reform na 2022 r., a 12 maja 2022 r. – swój program konwergencji na 2022 r., nie dotrzymując terminu ustanowionego w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1466/97. W celu uwzględnienia powiązań między tymi dwoma programami poddano je jednoczesnej ocenie. Zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241 krajowy program reform na 2022 r. odzwierciedla również półroczne sprawozdania Danii z postępów w realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności.
(11)23 maja 2022 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe dotyczące Danii na 2022 r. 11 . Oceniono w nim postępy Danii we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju przyjętych przez Radę w latach 2019, 2020 i 2021 oraz podsumowano realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Danię, z uwzględnieniem tabeli wyników w zakresie odbudowy i zwiększania odporności. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano luki dotyczące wyzwań, których nie uwzględniono w planie odbudowy i zwiększania odporności lub uwzględniono je jedynie częściowo, a także nowych i pojawiających się wyzwań, w tym związanych z inwazją Rosji na Ukrainę. Oceniono w nim również postępy Danii we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów UE dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju.
(12)20 lipca 2020 r. Rada zaleciła Danii podjęcie w 2020 i 2021 r. wszelkich działań, zgodnie z ogólną klauzulą wyjścia, niezbędnych do skutecznego zaradzenia pandemii COVID-19 i do wspomożenia gospodarki, a następnie wsparcia jej odbudowy. Ponadto zaleciła Danii – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – prowadzenie polityk fiskalnych mających na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej w średnim terminie i zapewnienie długookresowej zdolności do obsługi długu, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat, w 2021 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych Danii wzrosło z deficytu wynoszącego 0,2 % PKB w 2020 r. do nadwyżki w wysokości 2,3 % w 2021 r., do czego przyczyniły się jednorazowe dochody podatkowe. Działania w zakresie polityki fiskalnej podjęte przez Danię wspierały ożywienie gospodarcze w 2021 r., natomiast tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia zwiększono z 2,6 % PKB w 2020 r. do 4,0 % w 2021 r. Działania podjęte przez Danię w 2021 r. były zgodne z zaleceniem Rady z dnia 20 lipca 2020 r. Działania dyskrecjonalne w ramach polityki budżetowej, które rząd podjął w latach 2020 i 2021, miały w większości charakter tymczasowy lub były zrównoważone środkami kompensacyjnymi. Według danych zweryfikowanych przez Eurostat dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł w 2021 r. 36,7 % PKB.
(13)Scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe w programie konwergencji na 2022 r., jest korzystny w 2022 r. i realistyczny w 2023 r. Rząd prognozuje, że realny PKB wzrośnie w 2022 r. o 3,4 %, a w 2023 r. – o 1,9 %. Z kolei w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się niższy wzrost realnego PKB – o 2,6 % w 2022 r. i o 1,8 % w 2023 r., głównie ze względu na niższy wzrost spożycia prywatnego. W programie konwergencji na 2022 r. rząd oczekuje, że nadwyżka nominalna zmniejszy się do poziomu 0,6 % PKB w 2022 r. i 0,2 % PKB w 2023 r. Spadek w 2022 r. odzwierciedla głównie spowolnienie działalności gospodarczej oraz jednorazowy charakter niektórych dochodów podatkowych. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB spadnie w 2022 r. do 33,3 %, a w 2023 r. obniży się do 32,5 % PKB. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dniu będącym datą graniczną prognozy Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się w niej nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 0,9 % PKB w 2022 r. i 0,6 % PKB w 2023 r. Taki poziom nadwyżki jest nieznacznie wyższy niż zakładany w programie konwergencji na 2022 r. W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się wyższą relację długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, która w 2022 r. wyniesie 34,9 %, a w 2023 r. – 33,9 %. Różnica ta wynika z wyższych zakładanych wartości rezydualnych zmiany długu, w szczególności wsparcia dla mieszkalnictwa socjalnego.
Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. średniookresowy (średnia z 10 lat) wzrost produktu potencjalnego szacowany jest na 1,9 %. Szacunki te nie uwzględniają jednak wpływu reform, które wchodzą w skład planu odbudowy i zwiększania odporności i mogą zwiększyć wzrost potencjalny Danii.
(14)W 2022 r. rząd stopniowo wycofał większość środków wprowadzonych w reakcji na kryzys związany z COVID-19, w związku z czym prognozuje się, że tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia zmaleją z 4,0 % PKB w 2021 r. do 0,0 % PKB w 2022 r. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają wpływ środki, które wprowadzono, aby przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii, i które w prognozie Komisji z wiosny 2022 r. szacuje się na 0,1 % PKB w 2022 r. i 0,0 % PKB w 2023 r. 12 Środki te obejmują głównie transfery socjalne na rzecz gospodarstw domowych o niższych dochodach. Środki te ogłoszono jako tymczasowe. Jeżeli jednak ceny energii pozostaną wysokie również w 2023 r., niektóre z tych środków mogą zostać utrzymane. Na deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych mają również wpływ koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy, które według prognozy Komisji z wiosny 2022 r. mają wynieść 0,2 % PKB w 2022 r. i 2023 r. 13
(15)18 czerwca 2021 Rada zaleciła, by w 2022 r. Dania 14 kontynuowała wspierający kurs polityki fiskalnej, wykorzystując m.in. impuls zapewniony przez Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, oraz utrzymała inwestycje finansowane ze środków krajowych. Zaleciła również, by Dania prowadziła – gdy pozwolą na to warunki ekonomiczne – politykę fiskalną mającą na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej i zapewnienie stabilności finansów publicznych w średnim okresie, przy jednoczesnym zwiększeniu inwestycji w celu pobudzenia potencjału wzrostu gospodarczego.
(16)Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2022 r. i z uwzględnieniem informacji zawartych w programie konwergencji Danii na 2022 r. prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej w 2022 r. będzie wspierający i wyniesie -1,6 % PKB, zgodnie z zaleceniem Rady 15 . Dania planuje dalsze wspieranie ożywienia gospodarczego przez wykorzystanie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji, zgodnie z zaleceniem Rady. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki na działalność gospodarczą mają wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, pozostanie stabilny w porównaniu z 2021 r. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały w 2022 r. neutralny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,0 p.p. PKB 16 . W związku z tym Dania planuje utrzymać inwestycje finansowane ze środków krajowych, zgodnie z zaleceniem Rady. Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2022 r. będzie mieć ekspansywny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 1,6 p.p. Ten znaczny ekspansywny wpływ obejmuje dodatkowy wpływ środków mających zaradzić gospodarczym i społecznym skutkom wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,2 % PKB). Inne zwiększone wydatki to w szczególności spożycie sektora instytucji rządowych i samorządowych związane z polityką obrony i bezpieczeństwa, a także dodatkowe wydatki służące przyspieszeniu zielonej transformacji i uniezależnieniu się od importowanych paliw kopalnych.
(17)W prognozie Komisji z wiosny 2022 r. przewiduje się, że w 2023 r. kurs polityki fiskalnej wyniesie +1,6 % PKB, przy założeniu kontynuacji dotychczasowej polityki 17 . Prognozuje się, że w 2023 r. Dania będzie nadal wykorzystywać dotacje w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności do finansowania dodatkowych inwestycji wspierających ożywienie gospodarcze. Prognozuje się, że pozytywny wpływ, jaki mają na działalność gospodarczą wydatki finansowane z dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy UE, zmniejszy się o 0,1 p.p. PKB w porównaniu z 2022 r., odzwierciedlając skoncentrowane na wstępie wsparcie finansowe z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w latach 2021 i 2022. Przewiduje się, że inwestycje finansowane ze środków krajowych będą miały ekspansywny wpływ na kurs polityki fiskalnej, który wyniesie 0,4 p.p. w porównaniu z 2022 r. 18 . Jednocześnie prognozuje się, że wzrost bieżących wydatków pierwotnych finansowanych ze środków krajowych (po skorygowaniu o nowe działania po stronie dochodów) w 2023 r. będzie mieć restrykcyjny wpływ na ogólny kurs polityki fiskalnej, wynoszący 1,4 p.p. Obejmuje to wpływ wycofywania środków wprowadzonych w obliczu wzrostu cen energii (0,1 % PKB), a także dodatkowe koszty zapewnienia tymczasowej ochrony wysiedleńcom z Ukrainy (0,1 % PKB). Inne czynniki to m.in. zmniejszenie wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w odniesieniu do zużycia energii.
(18)W programie konwergencji na 2022 r. przewiduje się, że nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych stopniowo ustabilizuje się na poziomie 0,6 % PKB w 2024 r., zaś w 2025 r. obniży się do 0,4 %. W programie przewidziano, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie w 2024 r. do 34,0 % PKB, a w 2025 r. wyniesie 33,9 %. Z analizy przeprowadzonej przez Komisję wynika, że zagrożenie dla długookresowej zdolności do obsługi długu wydaje się niskie w średnim okresie.
(19)W Danii obowiązuje obecnie pułap wysokości pobieranych okresowo podatków od nieruchomości, a zatem nie wzrastają one wraz ze wzrostem cen rynkowych. Dzięki temu nie są one w stanie osłabić cyklicznych zmian cen nieruchomości mieszkalnych i spowodować niekorzystnych skutków dystrybucyjnych. Nowy system opodatkowania nieruchomości został zatwierdzony przez parlament już w 2017 r., ale nadal nie wszedł w życie. Gwałtowny wzrost cen nieruchomości mieszkalnych i długi czas oczekiwania na mieszkania socjalne powoduje niedobór przystępnych cenowo mieszkań na głównych obszarach miejskich. Ponadto w regionie Kopenhagi znacznie wzrósł odsetek kredytów hipotecznych o wskaźniku zadłużenia do dochodu przekraczającym 4 i o stosunku wysokości kredytu do wartości zabezpieczenia przekraczającym 60 %, przez co tacy kredytobiorcy są potencjalnie narażeni na wzrosty stóp procentowych lub ewentualny znaczny spadek cen nieruchomości mieszkalnych. Duńska Rada ds. Ryzyka Systemowego wydała zalecenia służące ograniczeniu ryzyka związanego z takimi kredytami hipotecznymi, ale zalecenia te nie zostały wdrożone.
(20)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają zostać wdrożone do 2026 r. Pomagają one sprostać wszystkim wyzwaniom gospodarczym i społecznym, które zostały wskazane w stosownych zaleceniach krajowych skierowanych do Danii przez Radę w ramach europejskiego semestru w 2019 i 2020 r., obok zaleceń dla tego kraju wydanych do dnia przyjęcia planu, lub znacznej części tych wyzwań. Plan ten zakłada konkretnie ukierunkowanie inwestycji na zieloną i cyfrową transformację, w szczególności na czyste i wydajne wytwarzanie i wykorzystanie energii, zrównoważony transport oraz badania i innowacje. Działania badawcze mogą przyczynić się do poszerzenia bazy innowacji i zaangażowania liczniejszych przedsiębiorstw w działalność badawczą i innowacyjną. Niektóre zalecenia krajowe – mianowicie przewidujące koncentrację inwestycyjnej polityki gospodarczej na obszarach edukacji i umiejętności oraz działania służące złagodzeniu niedoboru pracowników służby zdrowia i zapewnieniu skutecznego monitorowania i egzekwowania ram przeciwdziałania praniu pieniędzy – uwzględniono poza planem. Działania w tych obszarach nie zostały zawarte w planie odbudowy i zwiększania odporności.
(21)Oczekuje się, że realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności Danii przyczyni się do dalszych postępów zielonej i cyfrowej transformacji. Działania wspierające realizację celów klimatycznych w Danii stanowią 59 % łącznej alokacji w ramach planu, a działania wspierające realizację celów cyfrowych – 25 %. Pełna realizacja planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z odpowiednimi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi, pomoże Danii szybko przezwyciężyć skutki kryzysu związanego z COVID-19 i będzie nadal wzmacniać jej odporność. Systematyczne angażowanie partnerów społecznych i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje ważne dla pomyślnej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, a także innych polityk gospodarczych i polityk zatrudnienia wykraczających poza zakres tego planu, ponieważ służy zapewnieniu szerokiego poczucia odpowiedzialności za cały program polityczny.
(22)Dania przedłożyła umowę o partnerstwie 4 kwietnia 2022 r., zaś pierwszy dokument programowy dotyczący polityki spójności 19 – 11 kwietnia 2022 r. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 z 24 czerwca 2021 r. Dania jest zobowiązana do uwzględniania w programowaniu funduszy polityki spójności na lata 2021–2027 stosownych zaleceń krajowych. Jest to warunek wstępny poprawy skuteczności i zmaksymalizowania wartości dodanej wsparcia finansowego otrzymywanego z funduszy polityki spójności i jednocześnie przyczynia się do koordynacji, komplementarności i spójności między tymi funduszami a innymi instrumentami i funduszami unijnymi. Pomyślne wdrożenie Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz programów polityki spójności zależy również od usunięcia przeszkód dla inwestycji wspierających zieloną i cyfrową transformację oraz zrównoważony rozwój terytorialny.
(23)Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych, których dotyczy plan odbudowy i zwiększania odporności, Dania stoi w obliczu szeregu dodatkowych wyzwań związanych z ograniczeniem zależności od paliw kopalnych, wzmocnieniem gospodarki o obiegu zamkniętym w celu wsparcia zielonej transformacji oraz zwiększeniem odporności rynku mieszkaniowego i zadłużonych gospodarstw domowych.
(24)Chociaż w duńskim planie odbudowy i zwiększania odporności przeznaczono 59 % funduszy na inicjatywy ekologiczne, to w niektórych obszarach gospodarki o obiegu zamkniętym wyniki Danii są niezadowalające. Wskaźnik wykorzystania materiałów w obiegu zamkniętym jest w Danii znacznie niższy od średniej UE. Kraj ten wytwarza obecnie największą w UE ilość odpadów komunalnych w przeliczeniu na mieszkańca – 845 kg rocznie. Odsetek odpadów komunalnych zbieranych do recyklingu (53,9 % w 2020 r.) plasuje Danię nieco powyżej średniej UE (47,8 %), ale za to spalaniu poddaje się 45,2 % odpadów komunalnych, czyli niemal dwukrotnie więcej niż średnio w UE. Znaczna część odpadów w Danii jest spalana w celu wytwarzania energii, co niweczy możliwość poprawy efektywności użytkowania zasobów. Konieczne jest szybkie wdrożenie nowej strategii gospodarowania odpadami i gospodarki o obiegu zamkniętym oraz powiązanych z nią programów i planów krajowych w tym zakresie. Straty w postaci niższego wytwarzania energii w wyniku ograniczenia spalania odpadów można skompensować metodami bardziej przyjaznymi środowisku, m.in. poprawą efektywności energetycznej i wykorzystaniem elektrycznych pomp ciepła.
(25)Plan REPowerEU przyjęto w odpowiedzi na mandat udzielony przez szefów państw lub rządów UE w Deklaracji wersalskiej i ma on na celu jak najszybsze uniezależnienie Unii Europejskiej od importu paliw kopalnych z Rosji. W ramach dialogu z państwami członkowskimi określane są najodpowiedniejsze projekty, inwestycje i reformy służące temu celowi na szczeblu krajowym, regionalnym i unijnym. Działania te służą zmniejszeniu zależności od paliw kopalnych ogółem, a także znalezieniu innych źródeł importu paliw kopalnych niż Rosja.
(26)Dania zobowiązała się do osiągnięcia do 2030 r. celu redukcji emisji gazów cieplarnianych o 70 % w porównaniu z poziomami z 1990 r. oraz stopniowego wycofania węgla do 2028 r. Aby osiągnąć te ambitne cele, duński krajowy plan w dziedzinie energii i klimatu przewiduje znaczne inwestycje w dodatkowe zdolności wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz inwestycje w efektywność energetyczną. Szybszemu wprowadzaniu odnawialnych źródeł energii i wodoru odnawialnego można sprzyjać poprzez usprawnienie i przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń. Jakkolwiek Dania jest zdecydowana zwiększyć zdolności wytwarzania energii odnawialnej w postaci morskiej energii wiatrowej, konieczne są dalsze inwestycje w energetyczne sieci przesyłowe, aby zapewnić efektywne wykorzystanie energii odnawialnej, której udział będzie rósł. Inwestycje w energetyczne i elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe (m.in. morskie aktywa hybrydowe) z sąsiednimi państwami znacznie zwiększyłyby bezpieczeństwo dostaw energii i zdolność dostosowania się do różnic regionalnych, również w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Ogólna zależność energetyczna Danii od importu rosyjskich paliw kopalnych wynosi 21,1 % (średnia UE: 24,4 %), biorąc pod uwagę drugorzędne zależności z uwzględnieniem wszelkiego przywozu powrotnego przy zastosowaniu odpowiednich założeń. W 2020 r. zależność od paliw kopalnych z Rosji w ogólnym koszyku energetycznym Danii była w przypadku ropy naftowej (12 %) niższa niż średnia UE (36,5 %). W przypadku węgla była ona wyższa (97 %, gdy średnia UE wynosi 19,3 %), jednak udział węgla w koszyku energetycznym Danii jest niski (4,3 %) Gaz ziemny stanowi 12,8 % duńskiego koszyka energetycznego i chociaż kraj ten nie importuje gazu do użytku krajowego bezpośrednio z Rosji, to wykazuje znaczną – wyższą niż średnia UE – zależność wtórną w postaci importu gazu z Niemiec: 65 % gazu zużywanego w kraju pochodzi z Rosji, podczas gdy średnia UE wynosi 41,1 %. Wprawdzie, według danych z 2020 r., zależność Danii od importu ropy naftowej i gazu ziemnego z Rosji jest nadal znaczna 20 , ale przewiduje się jej wyeliminowanie począwszy od 2023 r., kiedy to zakończy się modernizacja istniejącego obszaru wydobycia gazu z Morza Północnego, dzięki czemu Dania ma stać się ponownie eksporterem netto gazu. Również przyspieszenie trwających projektów dotyczących połączeń międzysystemowych może sprzyjać dywersyfikacji dostaw energii. Zaleca się, aby nowa infrastruktura i inwestycje sieciowe związane z gazem były w miarę możliwości dostosowane do przyszłych wyzwań, tak aby w przyszłości łatwo było zapewnić im długoterminowy zrównoważony charakter poprzez dostosowanie ich do wykorzystania paliw zrównoważonych. Dania mogłaby jeszcze ambitniej działać na rzecz efektywności energetycznej, odpowiednio inwestując w większym stopniu w dekarbonizację przemysłu, usług, prywatnych mieszkań i transportu. Realizacja przez Danię celów pakietu „Gotowi na 55” będzie wymagać jeszcze większego poziomu ambicji w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia wykorzystywania odnawialnych źródeł energii i poprawy efektywności energetycznej.
(27)Chociaż przyspieszenie transformacji w kierunku neutralności klimatycznej i odchodzenia od paliw kopalnych spowoduje znaczne koszty restrukturyzacji w kilku sektorach, Dania może skorzystać z mechanizmu sprawiedliwej transformacji w kontekście polityki spójności, aby złagodzić społeczno-gospodarcze skutki transformacji w najbardziej dotkniętych nimi regionach. Dania może ponadto wykorzystywać Europejski Fundusz Społeczny Plus do poprawy możliwości zatrudnienia i wzmocnienia spójności społecznej.
(28)W świetle dokonanej przez Komisję oceny Rada przeanalizowała program konwergencji na 2022 r., a jej opinia 21 znajduje odzwierciedlenie w zaleceniu 1 poniżej,
NINIEJSZYM ZALECA Danii podjęcie w latach 2022 i 2023 działań mających na celu:
1.W 2023 r. – zapewnienie, aby wzrost wydatków bieżących finansowanych ze środków krajowych był zgodny z ogólnie neutralnym kursem polityki, przy uwzględnieniu dalszego tymczasowego i ukierunkowanego wsparcia dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw najbardziej narażonych na podwyżki cen energii oraz dla osób uciekających z Ukrainy. Zapewnienie gotowości do dostosowania wydatków bieżących do zmieniającej się sytuacji. Rozszerzenie inwestycji publicznych na rzecz zielonej i cyfrowej transformacji oraz na rzecz bezpieczeństwa energetycznego, m.in. przez wykorzystanie RRF, REPowerEU i innych funduszy UE. W okresie po 2023 r. – prowadzenie polityki fiskalnej mającej na celu osiągnięcie rozważnej sytuacji fiskalnej w średnim okresie. Wdrożenie nowego systemu opodatkowania nieruchomości w celu przywrócenia powiązania między cenami rynkowymi a podatkami oraz zapewnienia bardziej sprawiedliwego opodatkowania. Stymulowanie inwestycji w budowę przystępnych cenowo mieszkań w celu zaspokojenia najpilniejszych potrzeb. Zwiększenie odporności finansowej wysoce zadłużonych kredytobiorców.
2.Kontynuowanie realizacji jej planu odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z kamieniami milowymi i wartościami docelowymi zawartymi w decyzji wykonawczej Rady z dnia 13 lipca 2021 r. Szybkie sfinalizowanie negocjacji z Komisją w sprawie programów polityki spójności na lata 2021–2027 oraz przystąpienie do ich wdrażania.
3.Udoskonalenie polityki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarowania odpadami poprzez promowanie zapobiegania powstawaniu odpadów i ich ponownego wykorzystywania, zwiększenie recyklingu oraz stopniowe odchodzenie od spalania odpadów komunalnych na rzecz bardziej ekologicznych źródeł wytwarzania ciepła.
4.Zmniejszenie ogólnej zależności od paliw kopalnych. Dalszą dywersyfikację dostaw energii i sprzyjanie dekarbonizacji gospodarki poprzez przyspieszenie wdrażania odnawialnych źródeł energii, m.in. wprowadzenie reform w celu dalszego usprawnienia i przyspieszenia procedur administracyjnych i procedur wydawania pozwoleń, modernizację energetycznych sieci przesyłowych, rozbudowę połączeń międzysystemowych z sąsiednimi krajami oraz poprawę efektywności energetycznej.
Sporządzono w Brukseli dnia […] r.
W imieniu Rady
Przewodniczący