Sprawa C‑209/12

Walter Endress

przeciwko

Allianz Lebensversicherungs AG

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywy 90/619/EWG i 92/96/EWG — Bezpośrednie ubezpieczenie na życie — Prawo do odstąpienia — Brak informacji o warunkach wykonywania tego prawa — Wygaśnięcie prawa do odstąpienia rok po dokonaniu zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej — Zgodność z dyrektywami 90/619/EWG i 92/96/EWG”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 19 grudnia 2013 r.

1. Swoboda przedsiębiorczości – Swoboda świadczenia usług – Ubezpieczenie na życie – Dyrektywy 90/619 i 92/96 – Prawo do odstąpienia od umowy przez ubezpieczającego, który nie został poinformowany o tym prawie – Przepis krajowy ograniczający termin wykonania tego prawa przez najwyżej rok od dokonania przez niego zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej – Niedopuszczalność

   (dyrektywy Rady: 90/619, art. 15 ust. 1; 92/96, art. 31)

2. Pytania prejudycjalne – Wykładnia – Skutki w czasie wyroków dokonujących wykładni – Skutek wsteczny – Ograniczenie przez Trybunał – Przesłanki

   (art. 267 TFUE)

1.  Artykuł 15 ust. 1 drugiej dyrektywy drugiej dyrektywy 90/619 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do bezpośrednich ubezpieczeń na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług, zmienionej dyrektywą 92/96, w związku z art. 31 tej ostatniej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który przyznaje ubezpieczającemu prawo do odstąpienia od umowy przez najwyżej rok od dokonania przez niego zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej, w sytuacji gdy ów ubezpieczający nie został poinformowany o przysługującym mu prawie do odstąpienia.

   W istocie taki przepis krajowy przewidujący wygaśnięcie przysługującego ubezpieczającemu prawa do odstąpienia od umowy w chwili, gdy nie został on poinformowany o tym prawie, stoi w sprzeczności z realizacją zasadniczego celu przyświecającego dyrektywom drugiej i trzeciej w sprawie ubezpieczeń na życie, a co za tym idzie, z ich skutecznością. Zważywszy, że umowy ubezpieczenia są produktami finansowymi złożonymi pod względem prawnym, mogącymi istotnie różnić się w zależności od oferującego je ubezpieczyciela oraz kreować znaczące i potencjalnie długotrwałe zobowiązania finansowe, ubezpieczający znajduje się na pozycji słabszej względem ubezpieczyciela, a jego sytuacja jest analogiczna do tej, w jakiej znajduje się konsument zawierający umowę poza lokalem przedsiębiorstwa. W konsekwencji ubezpieczyciel nie może skutecznie powoływać się na względy pewności prawa celem sprostowania sytuacji wywołanej brakiem zastosowania się przez niego do wynikającego z prawa Unii wymogu przekazania określonej listy informacji, na której znajdują się między innymi informacje dotyczące przysługującego ubezpieczającemu prawa do odstąpienia od umowy.

   (por. pkt 26, 29, 30, 32; sentencja)

2.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 35–40)

Sprawa C‑209/12

Walter Endress

przeciwko

Allianz Lebensversicherungs AG

(wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Bundesgerichtshof)

„Odesłanie prejudycjalne — Dyrektywy 90/619/EWG i 92/96/EWG — Bezpośrednie ubezpieczenie na życie — Prawo do odstąpienia — Brak informacji o warunkach wykonywania tego prawa — Wygaśnięcie prawa do odstąpienia rok po dokonaniu zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej — Zgodność z dyrektywami 90/619/EWG i 92/96/EWG”

Streszczenie – Wyrok Trybunału (pierwsza izba) z dnia 19 grudnia 2013 r.

1. Swoboda przedsiębiorczości — Swoboda świadczenia usług — Ubezpieczenie na życie — Dyrektywy 90/619 i 92/96 — Prawo do odstąpienia od umowy przez ubezpieczającego, który nie został poinformowany o tym prawie — Przepis krajowy ograniczający termin wykonania tego prawa przez najwyżej rok od dokonania przez niego zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej — Niedopuszczalność

   (dyrektywy Rady: 90/619, art. 15 ust. 1; 92/96, art. 31)

2. Pytania prejudycjalne — Wykładnia — Skutki w czasie wyroków dokonujących wykładni — Skutek wsteczny — Ograniczenie przez Trybunał — Przesłanki

   (art. 267 TFUE)

1.  Artykuł 15 ust. 1 drugiej dyrektywy drugiej dyrektywy 90/619 w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do bezpośrednich ubezpieczeń na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług, zmienionej dyrektywą 92/96, w związku z art. 31 tej ostatniej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który przyznaje ubezpieczającemu prawo do odstąpienia od umowy przez najwyżej rok od dokonania przez niego zapłaty pierwszej składki ubezpieczeniowej, w sytuacji gdy ów ubezpieczający nie został poinformowany o przysługującym mu prawie do odstąpienia.

   W istocie taki przepis krajowy przewidujący wygaśnięcie przysługującego ubezpieczającemu prawa do odstąpienia od umowy w chwili, gdy nie został on poinformowany o tym prawie, stoi w sprzeczności z realizacją zasadniczego celu przyświecającego dyrektywom drugiej i trzeciej w sprawie ubezpieczeń na życie, a co za tym idzie, z ich skutecznością. Zważywszy, że umowy ubezpieczenia są produktami finansowymi złożonymi pod względem prawnym, mogącymi istotnie różnić się w zależności od oferującego je ubezpieczyciela oraz kreować znaczące i potencjalnie długotrwałe zobowiązania finansowe, ubezpieczający znajduje się na pozycji słabszej względem ubezpieczyciela, a jego sytuacja jest analogiczna do tej, w jakiej znajduje się konsument zawierający umowę poza lokalem przedsiębiorstwa. W konsekwencji ubezpieczyciel nie może skutecznie powoływać się na względy pewności prawa celem sprostowania sytuacji wywołanej brakiem zastosowania się przez niego do wynikającego z prawa Unii wymogu przekazania określonej listy informacji, na której znajdują się między innymi informacje dotyczące przysługującego ubezpieczającemu prawa do odstąpienia od umowy.

   (por. pkt 26, 29, 30, 32; sentencja)

2.  Zobacz tekst orzeczenia.

   (por. pkt 35–40)