Postanowienia sądowe zabezpieczające mienie pochodzące z działalności przestępczej i środki dowodowe – uznawanie za granicą

STRESZCZENIE DOKUMENTU:

Decyzja ramowa 2003/577/WSiSW – wykonanie postanowień o zabezpieczeniu za granicą

STRESZCZENIE

JAKIE SĄ CELE NINIEJSZEJ DECYZJI RAMOWEJ?

• Ustala ona zasady dotyczące uznawania i stosowania przez dany kraj UE postanowień o zabezpieczeniu, wydanych przez organ sądowy innego kraju UE w ramach postępowania karnego. Decyzja obejmuje też zabezpieczenie środków dowodowych.
• Stosuje się ją równolegle z decyzją ramową 2006/783/WSiSW w sprawie zasady wzajemnego uznawania nakazów konfiskaty, celem pozbawiania przestępców ich mienia, nawet jeżeli odbywają oni karę pozbawienia wolności w innym kraju UE.
• Od maja 2017 r. zasady dotyczące zabezpieczenia środków dowodowych, ustanowione niniejszą decyzją ramową, zostaną zastąpione dyrektywą 2014/41/UE w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych.

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Na czym polega postanowienie o zabezpieczeniu?

Jest to tymczasowe postanowienie wydane przez organ sądowy, mające zapobiec ukrywaniu, zbywaniu lub wykorzystywaniu przez przestępców mienia, dokumentów lub danych w ramach działalności przestępczej.

Niniejsza decyzja ma zastosowanie do postanowień o zabezpieczeniu wydanych w celu:

• zabezpieczenia przedmiotów, dokumentów lub danych, które mogą zostać wykorzystane jako dowody w postępowaniu karnym lub
• późniejszego wydawania nakazów konfiskaty w celu skutecznego zapobieżenia czerpaniu przez przestępców korzyści wynikających z ich przestępczej działalności oraz zapobieżenia praniu lub ponownemu inwestowaniu wpływów pieniężnych z przestępczości, co mogłoby powodować dalszy wzrost przestępczości.

Przestępstwa

Szereg poważnych przestępstw nie wymaga weryfikacji pod kątem podwójnej przestępczości, tj. przestępstw karalnych zarówno w kraju UE wydającym postanowienie (kraj wydający), jak i w kraju je wykonującym (kraj wykonujący). Przestępstwo takie musi jednak być zagrożone w kraju wydającym karą więzienia o górnej granicy ustawowego zagrożenia co najmniej trzech lat. Do tego typu przestępstw zalicza się:

• przynależność do organizacji przestępczej,
• terroryzm,
• korupcję i nadużycia finansowe,
• handel ludźmi,
• rasizm,
• gwałt.

Uznanie i wykonanie

W celu przekazania wniosku o wykonanie postanowienia przez organ sądowy kraju wykonującego, organ sądowy kraju wydającego wysyła do tego pierwszego zaświadczenie. Kraj wykonujący musi:

• uznać postanowienie bez żadnych dalszych formalności, oraz podjąć wszelkie kroki niezbędne do ich niezwłocznego wykonania,
• dopełnić formalności i procedur wskazanych przez kraj wydający podczas wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu, pod warunkiem że formalności i procedury te nie są sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa kraju wykonującego.

Nieuznanie lub niewykonanie

Kraj wykonujący może odmówić uznania lub wykonania postanowienia, gdy:

• zaświadczenie nie zostało przedłożone, jest niekompletne, lub wyraźnie nie odpowiada postanowieniu o zabezpieczeniu,
• zgodnie z prawem państwa wykonującego istnieje immunitet lub przywilej, który uniemożliwia wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu,
• z informacji zawartej w zaświadczeniu wynika w sposób oczywisty, że udzielenie jakiejkolwiek pomocy sądowej naruszyłoby zasadę prawną stanowiącą, że nie można wszczynać postępowania, jeżeli został uprzednio wydany prawomocny wyrok w tej samej sprawie,
• czyn, który stanowi podstawę wydania postanowienia o zabezpieczeniu, nie stanowi przestępstwa w świetle prawa państwa wykonującego, z wyjątkiem, gdy:
  • znajduje się on w wykazie poważnych przestępstw, w przypadku których wykonanie następuje automatycznie,
  • odnosi się on do podatków lub opłat, ceł i wymiany.

Odroczenie wykonania

Wykonanie postanowienia może zostać odroczone, jeżeli:

• jego wykonanie może zaszkodzić trwającemu postępowaniu przygotowawczemu,
• dane mienie lub środki dowodowe zostały już poddane postanowieniu o zabezpieczeniu w postępowaniu karnym,
• mienie to podlega już decyzji wydanej podczas innej procedury sądowej w państwie wydającym. Jednakże takie postanowienie musi mieć pierwszeństwo przed wszelkimi następnymi postanowieniami o zabezpieczeniu w postępowaniu karnym na podstawie prawa krajowego.

Zainteresowane strony

Kraje UE muszą zapewnić, aby każda zainteresowana strona, której dotyczy postanowienie o zabezpieczeniu, w tym każda osoba trzecia działająca w dobrej wierze, miała dostęp do środków odwoławczych, w celu ochrony ich uzasadnionych interesów, bez skutku zawieszającego w stosunku do postanowienia o zabezpieczeniu.

OD KIEDY NINIEJSZA DECYZJA MA ZASTOSOWANIE?

Niniejsza decyzja weszła w życie 2 sierpnia 2003 r. Kraje UE miały obowiązek jej wdrożenia do prawa krajowego do 2 sierpnia 2005 r.

KONTEKST

Konfiskata i zabezpieczenie mienia

AKT

Decyzja ramowa Rady 2003/577/WSiSW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych (Dz.U. L 196 z 2.8.2003, s. 45–55)

Sprostowanie do decyzji ramowej Rady 2003/577/WSiSW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych (Dz.U. L 196 z 2.8.2003) (Dz.U L 374 z 27.12.2006, s. 20)

AKTY POWIĄZANE

Decyzja ramowa Rady 2006/783/WSiSW z dnia 6 października 2006 r. w sprawie stosowania zasady wzajemnego uznawania do nakazów konfiskaty (Dz.U L 328 z 24.11.2006, s. 59–78)

Sprawozdanie Komisji na podstawie art. 14 decyzji ramowej Rady 2003/577/WSiSW z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie wykonania w Unii Europejskiej postanowień o zabezpieczeniu mienia i środków dowodowych (COM(2008) 885 wersjaostateczna z 22.12.2008)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie europejskiego nakazu dochodzeniowego w sprawach karnych (Dz.U. L 130 z 1.5.2014, s. 1–36)

Ostatnia aktualizacja: 25.01.2016