Unijne środki ograniczające rozprzestrzenianie i stosowanie broni chemicznej

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Decyzja (WPZiB) 2018/1544

Zgodnie z decyzją państwa UE mają uniemożliwić wjazd na ich terytoria lub tranzyt przez ich terytoria osób i podmiotów, które są bezpośrednio odpowiedzialne za opracowywanie i stosowanie broni chemicznej, a także osób i podmiotów, które świadczą pomoc finansową, techniczną lub wsparcie rzeczowe, oraz osób i podmiotów, które pomagają angażować się w takie działania lub są powiązane z osobami lub podmiotami podejmującymi takie działania.

Przewidziane są pewne wyjątki, które dotyczą m.in. następujących sytuacji:

• państwo UE nie jest zobowiązane do odmowy swoim obywatelom wjazdu na swoje terytorium;
• wyłączenia ze środków ograniczających może zastosować państwo UE związane zobowiązaniem wynikającym z prawa międzynarodowego, np. jeżeli jest państwem goszczącym międzynarodową organizację międzyrządową;
• wyłączenia ze środków ograniczających może zastosować państwo UE goszczące Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.

Państwa UE zamrażają wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze² należące do, będące w posiadaniu lub znajdujące się pod kontrolą osób lub podmiotów, na które ukierunkowane są przedmiotowe działania. W drodze wyjątku mogą one zezwolić na odblokowanie niektórych środków finansowych, jeżeli są one niezbędne:

• do zaspokojenia podstawowych potrzeb osób lub podmiotów, na które ukierunkowane są przedmiotowe działania;
• do pokrycia kosztów usług prawniczych;
• do pokrycia opłat lub należności za usługi polegające na zwykłym przechowywaniu lub utrzymywaniu zamrożonych środków finansowych lub zasobów gospodarczych;
• do zastosowania się do orzeczenia sądowego lub arbitrażowego wydanego przed datą zamrożenia aktywów.

W takich przypadkach państwa UE powiadamiają pozostałe państwa UE oraz Komisję Europejską.

Rada jest odpowiedzialna za sporządzenie i zmienianie wykazu osób lub podmiotów, na które ukierunkowane są przedmiotowe działania, znajdującego się w załączniku do decyzji. Rada stanowi jednomyślnie na wniosek państwa UE lub Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa.

Następnie Rada przekazuje decyzję danej osobie (danym osobom) lub danemu podmiotowi (danym podmiotom) bezpośrednio (jeżeli adres jest znany) albo pośrednio, w drodze opublikowania ogłoszenia.

Rozporządzenie (UE) 2018/1542

Rozporządzenie:

• uzupełnia decyzję i wprowadza szereg definicji;
• wprowadza wymóg, zgodnie z którym zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do, będące w posiadaniu lub znajdujące się pod kontrolą osób lub organów określonych przez Radę i wymienionych w załączniku I;
• określa, w jakich wyjątkowych sytuacjach niektóre zamrożone środki finansowe mogą zostać odblokowane, oraz przewiduje warunki, które muszą być spełnione – zob. powyżej w odniesieniu do decyzji (WPZiB) 2018/1544.

Instytucje finansowe lub kredytowe otrzymujące środki finansowe przekazywane im przez strony trzecie na rachunek ujętych w wykazie osób lub organów mogą zasilać zamrożone rachunki, pod warunkiem, że wszelkie kwoty dodatkowe na takich rachunkach również zostają zamrożone. Dana instytucja niezwłocznie informuje odpowiedni właściwy organ o takich transakcjach.

O ile takie działanie jest podejmowane w dobrej wierze i w oparciu o przekonanie, że jest ono zgodne z rozporządzeniem, zamrażanie środków finansowych i zasobów gospodarczych, a także odmowa udostępnienia środków finansowych lub zasobów gospodarczych, nie powoduje powstania jakiegokolwiek rodzaju odpowiedzialności po stronie podejmującej je osoby lub podejmującego je organu albo jego dyrektora lub pracownika, chyba że dowiedziono, że środki finansowe i zasoby gospodarcze zostały zamrożone lub zatrzymane na skutek niedbalstwa.

Zabrania się świadomego lub umyślnego udziału w działaniach zmierzających do ominięcia środków (zakaz podróży lub zamrożenie aktywów).

Rozporządzenie ma zastosowanie:

• na terytorium UE, w tym także w jej przestrzeni powietrznej;
• na pokładach wszystkich statków powietrznych lub wodnych podlegających jurysdykcji państw UE;
• wobec każdej osoby będącej obywatelem jednego z państw UE, przebywającej na terytorium UE lub poza nim;
• wobec każdej osoby lub organu, na terytorium UE lub poza nim, zarejestrowanych lub utworzonych na mocy prawa państwa UE;
• wobec każdej osoby prawnej, podmiotu lub organu w odniesieniu do wszelkiego rodzaju działalności gospodarczej prowadzonej całkowicie lub częściowo na terytorium UE.