Jednomyślność

Jednomyślność, czyli wymóg osiągnięcia porozumienia przez wszystkie państwa członkowskie UE, to jedna z zasad głosowania w Radzie. Rada musi stosować zasadę głosowania jednomyślnego w odniesieniu do kilku obszarów polityk, które państwa członkowskie uznają za „wrażliwe”.

Obszary polityk, w których przypadku Rada stanowi jednomyślnie, zostały wyczerpująco określone w traktatach.

Jednolity akt europejski podpisany w 1986 roku zmienił traktat rzymski w celu dodania impetu integracji europejskiej oraz zakończenia procesu tworzenia rynku wewnętrznego. Zmniejszył on liczbę obszarów polityk wymagających jednomyślności do przyjęcia nowych przepisów.

Najnowsze poprawki wprowadzone do traktatów, w postaci traktatu lizbońskiego, weszły w życie w 2009 roku, co doprowadziło do zwiększenia liczby obszarów polityk, do których zastosowanie ma głosowanie większością kwalifikowaną w Radzie.

Ograniczona liczba obszarów polityk, uznanych za „wrażliwe”, nadal wymaga jednomyślności:

• podatki;
• pomoc społeczna lub opieka społeczna;
• przystępowanie do UE nowych państw członkowskich;
• wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB), w tym wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony (WPBiO);
• operacyjna współpraca policyjna pomiędzy państwami członkowskimi.

Tym niemniej klauzule pomostowe , które umożliwiają odstępstwa od pierwotnie przewidzianych w traktatach procedur ustawodawczych, dopuszczają procedury, które umożliwiają zastąpienie głosowania na zasadzie jednomyślności głosowaniem większością kwalifikowaną, lub zmianę procedur decyzyjnych obowiązujących w konkretnych dziedzinach.

Na przykład w oparciu o klauzule pomostowe Rada Europejska może jednomyślnie przyjąć decyzję upoważniającą Radę do stanowienia większością kwalifikowaną, zobacz:

• art. 48 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej – TUE;
• art. 31 ust. 3 TUE (WPZiB);
• art. 312 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – TFUE (Wieloletnie ramy finansowe – WRF).

Co więcej, w oparciu o klauzule pomostowe Rada Unii Europejskiej może, jednomyślnie i po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego, przyjąć decyzję o zastosowaniu zwykłej procedury ustawodawczej w odniesieniu do konkretnych spraw, na przykład:

• art. 81 ust. 3 TFUE (prawo rodzinne o skutkach transgranicznych);
• art. 153 ust. 2 TFUE (polityka społeczna);
• art. 192 ust. 2 TFUE (polityka ochrony środowiska).

Ponadto w oparciu o klauzule pomostowe Rada może jednomyślnie przyjąć decyzję o stanowieniu większością kwalifikowaną (art. 333 TFUE – wzmocniona współpraca).

Dodatkowo, zgodnie z art. 293 ust. 1 TFUE, jeśli Rada stanowi na wniosek Komisji, może ona, z wyjątkiem kilku przypadków, zmienić ten wniosek, stanowiąc jednomyślnie.