Wymagania w zakresie bezpieczeństwa maszyn

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Zakres

Rozporządzeniu podlegają maszyny i następujące produkty powiązane:

• wyposażenie wymienne;
• elementy bezpieczeństwa;
• osprzęt do podnoszenia;
• łańcuchy, liny i pasy;
• odłączalne urządzenia do mechanicznego przenoszenia napędu.

Powyższe produkty nazywa się dalej maszynami lub produktami powiązanymi.

Rozporządzenie dotyczy również maszyn nieukończonych.

Rozporządzenie nie dotyczy różnych obszarów, w tym środków transportu lotniczego, wodnego i kolejowego, z wyjątkiem maszyn zamontowanych na tych środkach transportu.

Obowiązki podmiotów gospodarczych

Rozporządzenie zawiera wykaz obowiązków nałożonych na producentów, importerów oraz dystrybutorów.

Zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa oraz domniemanie zgodności

• Wprowadzając do obrotu lub oddając do użytku maszyny lub produkty powiązane, które są objęte rozporządzeniem, producenci muszą zapewnić, że zostały one zaprojektowane i wytworzone zgodnie z zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w załączniku III do rozporządzenia.
• Wprowadzając do obrotu maszyny nieukończone, które są objęte rozporządzeniem, producenci muszą zapewnić, że zostały one zaprojektowane i wytworzone zgodnie z odpowiednimi zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w załączniku III do rozporządzenia.
• W przypadku dobrowolnego zastosowania norm zharmonizowanych (przywołanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej) lub wspólnych specyfikacji (opublikowanych w Dzienniku Urzędowym) przewiduje się domniemanie zgodności z odpowiednimi zasadniczymi wymaganiami.
• Komisja Europejska może ustanawiać wspólne specyfikacje w drodze aktów wykonawczych, o ile spełnione są określone warunki.

Procedury oceny zgodności

• Rozporządzenie zezwala na zastosowanie procedury wewnętrznej kontroli produkcji (oceny własnej) w celu wykazania zgodności z obowiązującymi zasadniczymi wymaganiami w przypadku większości produktów (z wyjątkiem produktów wymienionych w części A załącznika I).
• W szczególności w odniesieniu do produktów wymienionych w załączniku I należy stosować procedurę oceny zgodności² z udziałem jednostki notyfikowanej; przy czym w przypadku produktów wymienionych w części B tego załącznika można zastosować procedurę wewnętrznej kontroli produkcji (oceny własnej), jeśli produkty są projektowane i wytwarzane zgodnie z odpowiednimi normami zharmonizowanymi (przywołanymi w Dzienniku Urzędowym) lub odpowiednimi wspólnymi specyfikacjami (opublikowanymi w Dzienniku Urzędowym), o ile są one właściwe dla danej kategorii produktów i obejmują wszystkie odpowiednie zasadnicze wymagania.
• Po przeprowadzeniu oceny odpowiednich danych i informacji Komisja może przyjmować akty delegowane zmieniające wykaz kategorii w załączniku I.

Oznakowanie CE, unijna deklaracja zgodności, informacje dotyczące bezpieczeństwa oraz instrukcje: maszyny lub produkty powiązane

• W przypadku wykazania zgodności maszyn lub produktów powiązanych, które są objęte rozporządzeniem, z obowiązującymi wymaganiami producenci muszą sporządzić unijną deklarację zgodności³ i umieścić oznakowanie CE (zgodnie z decyzją nr 768/2008/WE).
• Do wszystkich maszyn lub produktów powiązanych należy dołączać unijną deklarację zgodności i instrukcję obsługi (zawierającą również informacje dotyczące bezpieczeństwa). Unijną deklarację zgodności i instrukcję obsługi (zawierającą również informacje dotyczące bezpieczeństwa) można dostarczyć w postaci cyfrowej. Jeśli są one dostarczane w postaci cyfrowej, producent musi wywiązać się ze szczególnych obowiązków. W przypadku maszyn lub produktów powiązanych przeznaczonych do nieprofesjonalnych zastosowań informacje dotyczące bezpieczeństwa, które mają istotne znaczenie dla oddania maszyny lub produktu powiązanego do użytkowania i korzystania z nich w bezpieczny sposób, należy jednak dostarczyć w formie papierowej. Klienci mogą poprosić o bezpłatne dostarczenie instrukcji obsługi w formie papierowej.

Unijna deklaracja włączenia oraz instrukcja montażu: maszyny nieukończone

• W przypadku wykazania zgodności maszyn nieukończonych, które są objęte rozporządzeniem, z odpowiednimi zasadniczymi wymaganiami producenci sporządzają unijną deklarację włączenia.
• Unijną deklarację włączenia i instrukcję montażu, które mogą być dostarczane w postaci cyfrowej, należy dołączać do wszystkich maszyn nieukończonych objętych rozporządzeniem, niezależnie od ich typu. Jeśli są one dostarczane w postaci cyfrowej, producent musi wywiązać się ze szczególnych obowiązków. Osoba zajmująca się wbudowaniem maszyny nieukończonej będzie mogła poprosić o bezpłatne dostarczenie instrukcji montażu w formie papierowej.

Tryb sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym

Rozporządzenie zmieniające (UE) 2024/2748 ma na celu zapobieganie zakłóceniom na rynku wewnętrznym w przypadku wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej (na przyład pandemii lub katastrofy naturalnej) poprzez zapewnienie, że po uruchomieniu – w drodze aktu wykonawczego przyjętego przez Radę Unii Europejskiej – trybu sytuacji awaryjnej na rynku wewnętrznym, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/2747 (tj. aktem o sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym i odporności rynku wewnętrznego), wyznaczone towary i usługi istotne w kontekście kryzysu⁴ będą mogły być wprowadzane do obrotu tak szybko, jak to możliwe.

Rozporządzenie zmieniające (UE) 2024/2748 dodaje do rozporządzenia (UE) 2023/1230 rozdział, który szczegółowo opisuje sposób stosowania takich procedur nadzwyczajnych. Nowy rozdział stanowi, że:

• jednostki oceniające zgodność muszą priorytetowo traktować wnioski o przeprowadzenie oceny zgodności produktów istotnych w kontekście kryzysu względem wniosków dotyczących produktów, które takie nie są;
• państwa członkowskie UE mogą, w drodze wyjątku i pod warunkiem istnienia należycie uzasadnionego wniosku, tymczasowo zezwalać na wprowadzanie do obrotu maszyn, produktów powiązanych oraz maszyn nieukończonych bez przeprowadzania standardowych procedur oceny zgodności, w przypadku których udział jednostki notyfikowanej jest obowiązkowy i może zapewnić, że wszystkie zasadnicze wymogi są spełnione;
• właściwe organy państw członkowskich mogą domniemywać, że maszyny, powiązane urządzenia oraz nieukończone maszyny, które są produkowane zgodnie z normami UE, odpowiednimi mającymi zastosowanie normami krajowymi lub odpowiednimi mającymi zastosowanie normami międzynarodowymi opracowanymi przez akredytowany międzynarodowy organ normalizacyjny, uznawanymi przez Komisję Europejską za odpowiednie do osiągnięcia zgodności i zapewniające poziom ochrony równoważny z poziomem zapewnianym przez normy zharmonizowane, spełniają odpowiednie mające zastosowanie zasadnicze wymogi;
• Komisja ma możliwość przyjmowania, w drodze aktów wykonawczych, wspólnych specyfikacji, na których producenci mogą bazować, aby korzystać z domniemania zgodności z mającymi zastosowanie zasadniczymi wymogami (akty wykonawcze ustanawiające takie wspólne specyfikacje pozostają w mocy przez czas obowiązywania trybu sytuacji nadzwyczajnej na rynku wewnętrznym).