KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 11.11.2025

COM(2025) 795 final

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Europejskie roczne sprawozdanie dotyczące azylu i migracji
(2025)

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Europejskie roczne sprawozdanie dotyczące azylu i migracji
(2025)

I.Wprowadzenie

Europejskie roczne sprawozdanie dotyczące azylu i migracji („sprawozdanie”) stanowi kluczowy rezultat paktu o migracji i azylu („pakt”), który zapewnia strategiczny obraz sytuacji w tej dziedzinie. Przeanalizowano w nim sytuację w zakresie azylu, migracji i przyjmowania w Unii i w państwach członkowskich w ciągu ostatnich 12 miesięcy oraz przedstawiono prognozy tendencji migracyjnych na nadchodzący rok 1 .

Pakt stanowił ważny cel pośredni w opracowywaniu kompleksowego podejścia do migracji, azylu, zarządzania granicami i integracji. Ma on na celu zarządzanie migracją w perspektywie długoterminowej, zapewniając państwom członkowskim elastyczność w skutecznym i sprawiedliwym reagowaniu na konkretne wyzwania, z którymi się mierzą. Mocną stroną paktu jest równowaga między zasadami solidarności a sprawiedliwym podziałem odpowiedzialności między państwami członkowskimi. W tym celu w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją 2 – jednym z aktów ustawodawczych składających się na pakt – wprowadzono obowiązkowy, elastyczny i oparty na potrzebach mechanizm solidarności. Funkcjonowanie tego mechanizmu opiera się na ocenie sytuacji azylowej i migracyjnej w Unii przedstawionej w sprawozdaniu, które stanowi część rocznego cyklu zarządzania migracją („cykl”).

Komisja rozpoczęła pierwszy cykl wraz z przyjęciem niniejszego sprawozdania, które obejmuje również aktualizację poczynionych postępów i wyzwań w zakresie wdrażania paktu 3 . Komisja ma również wykorzystać obraz sytuacji przedstawiony w niniejszym sprawozdaniu do przyjęcia decyzji wykonawczej Komisji 4 („decyzja”) określającej, które państwa członkowskie znajdują się pod presją migracyjną, są narażone na ryzyko presji migracyjnej lub stoją w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1351.

Sprawozdaniu i decyzji towarzyszy wniosek Komisji dotyczący decyzji wykonawczej Rady ustanawiającej roczną pulę solidarnościową 5 w celu zaspokojenia potrzeb solidarnościowych państw członkowskich, które znajdują się pod presją w nadchodzącym roku. Równolegle kontynuowane są prace nad wdrożeniem wszystkich elementów paktu, aby zapewnić skuteczny europejski system solidarności i odpowiedzialności za zarządzanie azylem i migracją w sprawiedliwy, zdecydowany i skuteczny sposób.

II.Realizacja paktu: równowaga między odpowiedzialnością a solidarnością

Państwa członkowskie czynią postępy w przygotowaniach do wdrożenia reform w ramach paktu oraz do wypełnienia nowych zobowiązań w zakresie solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności.

W obszarze odpowiedzialności główne nowe elementy paktu dotyczą tworzenia skuteczniejszych, bardziej stanowczych i sprawiedliwych procedur, które doprowadzą do usprawnienia i zwiększenia skuteczności systemów azylowych i migracyjnych, przy mniejszych obciążeniach administracyjnych dla państw członkowskich, szybszym rozpatrywaniu wniosków, odpowiednim wsparciu dla migrantów i wysokiej jakości decyzjach w ich sprawach. W szczególności nowa kontrola przesiewowa 6 na granicach zewnętrznych Unii umożliwi szybką identyfikację i ocenę wszystkich obywateli państw trzecich nielegalnie wjeżdżających na terytorium Unii. W ramach obowiązkowych procedur azylowych na granicy i powrotowych procedur granicznych 7 wnioski obywateli państw, w przypadku których istnieje małe prawdopodobieństwo otrzymania ochrony międzynarodowej, będą rozpatrywane w trybie przyspieszonym, bezpośrednio na granicach zewnętrznych Unii. Nowe przepisy dotyczące odpowiedzialności 8 umożliwią szybszą i skuteczniejszą procedurę ustalania państw członkowskich odpowiedzialnych za rozpatrywanie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zaktualizowana baza danych Eurodac 9 i nowe przepisy dotyczące przyjmowania 10 będą miały pozytywny wpływ na zarządzanie niedozwolonym przemieszczaniem się i jego ograniczanie.

W związku z tym państwa członkowskie pierwszego wjazdu do Unii migrantów o nieuregulowanym statusie będą musiały wykonać szereg nowych zadań, zwłaszcza ze względu na charakter przepływów migracyjnych docierających do granic zewnętrznych Unii. W szczególności będą one musiały podjąć znaczne działania w celu wypełnienia swoich obowiązków w zakresie kontroli przesiewowej i rejestrowania wszystkich przybywających osób o nieuregulowanym statusie, ustanowienia „odpowiednich zdolności” w zakresie obowiązkowej procedury granicznej, a także oceny wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Aby wesprzeć w szczególności te państwa członkowskie, rozporządzeniem (UE) 2024/1351 ustanowiono stały mechanizm solidarności. Zapewnia on równowagę między wyzwaniami a obowiązkami spoczywającymi na różnych państwach członkowskich. Aby uruchomić ten mechanizm, zgodnie z tym samym rozporządzeniem, Komisja co roku ocenia ogólną sytuację migracyjną w Unii w celu ustalenia, czy istnieją państwa członkowskie znajdujące się pod presją migracyjną, narażone na ryzyko presji migracyjnej lub stojące w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej. W tym celu Komisja opracowała – w porozumieniu z państwami członkowskimi – metodykę oceny tego, czy którekolwiek z państw członkowskich stoi w obliczu nieproporcjonalnych obowiązków, uwzględniając przy tym ogólną sytuację w Unii. Opiera się ona na dostępnych i wysokiej jakości danych i informacjach, zapewniając, aby wyniki były sprawiedliwe, obiektywne i zgodne z wymogami prawnymi. Metodykę tę opisano szczegółowo w specjalnym dokumencie roboczym służb Komisji 11 .

Po zidentyfikowaniu państw członkowskich znajdujących się pod presją migracyjną i uwzględnieniu ustaleń zawartych w sprawozdaniu, w tym prognozy na nadchodzący rok, Komisja proponuje również poziom wkładów solidarnościowych, które należy przekazywać państwom członkowskim znajdującym się pod presją migracyjną. Państwa członkowskie mogą wnosić wkłady solidarnościowe w różnych formach:

·Relokacja, która polega na przekazywaniu osób ubiegających się o ochronę międzynarodową z państw członkowskich znajdujących się pod presją migracyjną do innych państw członkowskich wnoszących wkład. Państwa członkowskie mogłyby również korzystać z kompensacji odpowiedzialności, będącej formą solidarności, w ramach której państwa członkowskie dotknięte niedozwolonym przemieszczaniem się mogą, po spełnieniu określonych warunków, zaoferować przejęcie odpowiedzialności za osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową już obecne na ich terytorium od państw członkowskich znajdujących się pod presją migracyjną.

·Wkłady finansowe składające się z transferów kwot z państw członkowskich wnoszących wkład do budżetu Unii, przeznaczone na działania mające na celu wsparcie państw członkowskich będących beneficjentami, na przykład w zarządzaniu ich systemu migracyjnego, azylowego i przyjmowania, zarządzanie granicami lub finansowanie – w odniesieniu do Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI) i pod pewnymi warunkami – projektów i działań w ramach zewnętrznego wymiaru migracji, w tym w celu ograniczenia liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie i zwiększenia liczby powrotów.

·Alternatywne środki solidarnościowe, które mogą obejmować na przykład materialne lub techniczne wsparcie rzeczowe, w tym na potrzeby zarządzania granicami.

Środki solidarnościowe zostaną określone w decyzji wykonawczej Rady, która ma zostać przyjęta na podstawie art. 57 rozporządzenia (UE) 2024/1351 ustanawiającego roczną pulę solidarnościową („pula solidarnościowa”), na podstawie wniosku Komisji zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) 2024/1351. Zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) 2024/1351 państwa członkowskie muszą uzgodnić wielkość puli solidarnościowej na kolejny rok oraz sposób, w jaki każde państwo członkowskie wniesie swój wkład, zgodnie ze sprawiedliwym udziałem i podejmowaniem zobowiązań w ramach unijnego forum wysokiego szczebla ds. migracji. W swojej decyzji Rada powinna uwzględnić wyniki procesu podejmowania zobowiązań w odniesieniu do potrzeb określonych przez państwa członkowskie znajdujące się pod presją, w tym w odniesieniu do wykorzystania kompensacji odpowiedzialności.

Państwa członkowskie uznane przez Komisję za znajdujące się pod presją migracyjną będą wówczas miały dostęp do puli solidarnościowej i nie będą zobowiązane do wykonania zadeklarowanych wkładów solidarnościowych, natomiast państwa członkowskie stojące w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej będą mogły otrzymać, na ich wniosek, pełne lub częściowe zwolnienie z wykonania swoich wkładów solidarnościowych od Rady. Jednocześnie państwa członkowskie wnoszące wkład nie są zobowiązane do realizacji swoich zobowiązań wobec państwa członkowskiego będącego beneficjentem, w przypadku gdy Komisja zidentyfikowała w tym państwie członkowskim niedociągnięcia systemowe w odniesieniu do przepisów dotyczących odpowiedzialności na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1351, które mogłyby mieć poważne negatywne konsekwencje dla funkcjonowania systemu.

Oprócz puli solidarnościowej w pakcie ustanowiono stały unijny zestaw narzędzi wsparcia w obszarze migracji obejmujący udzielanie pomocy operacyjnej i technicznej przez odpowiednie organy i jednostki organizacyjne Unii; wsparcie zapewniane z funduszy unijnych i z innych źródeł finansowania; odstępstwa w dorobku prawnym UE w celu reagowania na szczególne wyzwania migracyjne; uruchomienie Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności; środki ułatwiające działania dotyczące powrotów i reintegracji; wzmocnione działania i działalność międzysektorową w odniesieniu do zewnętrznego wymiaru migracji; zwiększone dyplomatyczne i polityczne działania informacyjne; skoordynowane strategie komunikacyjne; wspieranie skutecznych i opartych na prawach człowieka polityk migracyjnych w państwach trzecich lub promowanie legalnej migracji i dobrze zarządzanej mobilności. Unijny zestaw narzędzi wsparcia w obszarze migracji jest dostępny dla państw członkowskich i może być dostosowany do ich szczególnych potrzeb.

Jest to szczególnie ważne dla państw członkowskich narażonych na ryzyko presji migracyjnej, które będą mogły skorzystać z priorytetowego dostępu do tego zestawu narzędzi wsparcia. Komisja zapewni wsparcie finansowe, a także będzie koordynowała z agencjami ewentualne priorytetowe traktowanie udzielania wsparcia operacyjnego.

Wdrażanie paktu – stan wdrażania

Od czasu wejścia w życie paktu w czerwcu 2024 r. i po przyjęciu wspólnego planu wdrażania państwa członkowskie, przy wsparciu Komisji i odpowiednich agencji unijnych, zintensyfikowały działania na rzecz wdrożenia porozumienia ustawodawczego w życie i zapewnienia, aby ich krajowe systemy azylowe, systemy przyjmowania i systemy migracyjne były gotowe do pełnego stosowania paktu do czerwca 2026 r. Jednocześnie istnieje ogólna potrzeba przyspieszenia tempa realizacji tych reform.

W całej Unii, a także na szczeblu krajowym, po początkowym etapie, który doprowadził do opracowania krajowych planów wdrażania i odpowiednich rozwiązań w zakresie zarządzania, uwagę poświęcono innym zagadnieniom. Obecnie nacisk kładzie się na dostosowanie przepisów, praktyczne wdrożenie oraz pozyskiwanie zasobów niezbędnych do przeprowadzenia reform. 

Od czasu ostatniego sprawozdania na wszystkich szczeblach osiągnięto ważne cele pośrednie. Obejmują one opracowanie krajowych strategii i planów kryzysowych, dostosowanie krajowych ram prawnych oraz przyjęcie rozporządzenia wykonawczego Komisji ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia (UE) 2024/1351 12 . Wzrosła liczba państw członkowskich, które wkrótce mają osiągnąć swoje cele w zakresie odpowiedniej zdolności w odniesieniu do nowej procedury granicznej, a także rozpoczęto testowanie Eurodac.

Jednocześnie jest coraz bardziej jasne, jak należy podejść do pozostałych wyzwań. Dotyczy to w szczególności wdrożenia Eurodac, ustanowienia procedury granicznej oraz potrzeby terminowego wprowadzenia niezbędnej infrastruktury, sprostania potrzebom kadrowym oraz zapewnienia porozumień administracyjnych. W całej Unii należy wkrótce sfinalizować ustalenia dotyczące kontroli przesiewowej i dostosować zdolność przyjmowania do nowych ram, zapewniając wystarczające zdolności i odpowiednie normy. Chociaż większość państw członkowskich już to zrobiła, należy jeszcze sfinalizować ustalenia dotyczące monitorowania praw podstawowych oraz porady prawnej.

Komisja i wszystkie państwa członkowskie muszą kontynuować współpracę w celu zapewnienia skutecznego dostosowania programowania finansowego do planów krajowych oraz zapewnienia wystarczających zasobów na potrzeby kluczowych elementów nowych ram, niezależnie od tego, czy są one finansowane ze środków unijnych, czy krajowych.

Szczegółowy stan wdrażania paktu przedstawiono w załączniku.

III.Strategiczny obraz sytuacji w obszarze azylu, przyjmowania i migracji

Dowody przedstawione w niniejszym sprawozdaniu stanowią podstawę decyzji Komisji określającej sytuację migracyjną w państwach członkowskich oraz wniosku Komisji dotyczącego decyzji wykonawczej Rady ustanawiającej roczną pulę solidarnościową niezbędną do zaradzenia sytuacji migracyjnej. W związku z tym w sprawozdaniu przedstawiono kompleksowy i strategiczny obraz sytuacji, który służy również Unii jako narzędzie wczesnego ostrzegania i podnoszenia świadomości w obszarze migracji i azylu.

Strategiczny obraz sytuacji obejmuje: a) analizę głównych zmian w obszarze azylu, przyjmowania i migracji w Unii i we wszystkich państwach członkowskich w okresie 12 miesięcy od dnia 1 lipca 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r.; oraz b) prognozę na 2026 r., a także informacje na temat poziomu gotowości Unii i państw członkowskich do reagowania na przewidywane tendencje i dostosowywania się do nich. Przegląd zawarty w niniejszym sprawozdaniu zawiera również ustalenia z monitorowania prowadzonego przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex) oraz z oceny przeprowadzonej zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2022/922 13 .

Opiera się on na danych ilościowych i jakościowych oraz informacjach dostarczonych przez państwa członkowskie, odpowiednie agencje Unii 14 i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych. Analiza i prognoza opierają się również na wynikach regularnej wymiany informacji w ramach unijnej sieci ds. planu gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego 15 .

Strategiczny obraz sytuacji zawarto w niniejszym sprawozdaniu i uzupełniono o dokument roboczy służb Komisji zawierający podział statystyczny uzupełniający analizę zawartą w sprawozdaniu, dokument roboczy służb Komisji zawierający szczegółowe informacje uzupełniające analizę 16 oraz dokument roboczy służb Komisji zawierający szczegółowe informacje na temat prognozy na 2026 r. 17

a.Analiza sytuacji azylowej, sytuacji w zakresie przyjmowania i sytuacji migracyjnej w okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r.

Ogólnie rzecz biorąc, w okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. sytuacja migracyjna w Unii nadal się poprawiała w porównaniu z poprzednimi latami. Liczba osób o nieuregulowanym statusie przybywających do UE, wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i przypadków niedozwolonego przemieszczania się 18 zmniejszyła się, co odzwierciedla utrzymującą się od 2024 r. stabilną tendencję. Przyczyniły się do tego również wspólne działania Komisji i państw członkowskich na rzecz zacieśnienia współpracy z krajami pochodzenia i tranzytu oraz wzmocnienia granic zewnętrznych Unii.

Nielegalna migracja na granicach zewnętrznych Unii 19  

Liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic zewnętrznych Unii 20  zmniejszyła się o 35 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Obserwowano tendencje spadkowe na większości szlaków migracyjnych, w tym wzdłuż tych szlaków, które odpowiadają za większość przypadków nielegalnego przekraczania granic Unii.

Rys. 1 – Nielegalne przekraczanie granic według szlaku migracyjnego 21

Źródło: opracowanie JRC na temat danych Fronteksu.

Chociaż sytuacja migracyjna w Grecji pozostała ogólnie stabilna, państwo to odnotowało największą liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic w stosunku do PKB i liczby ludności 22 , a także większość przypadków nielegalnego przekraczania granic wzdłuż szlaku wschodniośródziemnomorskiego (ponad 60 000 przypadków) – głównie z Turcji i Libii, przy czym odnotowano wyraźny wzrost liczby osób przybywających na Kretę. Na Cyprze liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic znacznie spadła – głównie z powodu mniejszej liczby wyjazdów z Syrii i Libanu – m.in. z powodu upadku reżimu Assada i zwiększonej współpracy z władzami libańskimi. W porównaniu z PKB i liczbą ludności Cypr nadal zajmuje jednak trzecie miejsce w Unii pod względem liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie – odnotowano niemal 3 000 przypadków nielegalnego przekraczania granic. W Bułgarii liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic nieznacznie spadła, przy czym osoby o nieuregulowanym statusie przybywały głównie z Turcji.

We Włoszech i Hiszpanii liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic spadła w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., przy czym w ujęciu bezwzględnym liczby te nadal pozostają wysokie. Liczba wyjazdów do Włoch spadła, częściowo z powodu ściślejszej współpracy z władzami tunezyjskimi 23 oraz zaostrzenia kontroli granicznych na granicy tureckiej. Liczba wyjazdów z Libii utrzymywała się na wysokim poziomie i nadal rosła, ponieważ siatki przemytnicze wykorzystywały rosnącą niestabilność w regionie. Liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic Hiszpanii spadła z powodu mniejszej liczby osób przybywających szlakiem atlantyckim na Wyspy Kanaryjskie w następstwie wzmocnionej współpracy dwustronnej i unijnej z państwami Afryki Zachodniej, w szczególności z Mauretanią 24 i Senegalem. Wzmocniona ochrona granic w Mauretanii i Senegalu skłoniła przemytników do przekierowania wyjazdów przez Gwineę Bissau, Gwineę oraz Gambię. Na szlaku zachodniośródziemnomorskim głównym punktem wyjazdu była Algieria – odpowiadając za 79 % przypadków nielegalnego przekraczania granic na tym szlaku – i odnotowała wzrost takich przypadków w kierunku Balearów. Liczba wyjazdów z Maroka znacznie spadła w wyniku wzmocnionej współpracy dwustronnej z Hiszpanią oraz zwiększonej ochrony granic.

Wzdłuż kanału La Manche liczba wyjazdów z Francji do Zjednoczonego Królestwa (przypadki nielegalnego przekraczania granicy przy wyjeździe) wzrosła o 15 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Chociaż działania w zakresie zarządzania granicami we Francji uniemożliwiły 40 % z ponad 72 000 odnotowanych przypadków nielegalnego przekraczania granic przy wyjeździe z Francji do Zjednoczonego Królestwa, liczba udanych przypadków przekraczania granic (przyjazdów do Zjednoczonego Królestwa) nadal wzrosła o około 35 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r.

W regionie Bałkanów Zachodnich liczba przybywających osób o nieuregulowanym statusie znacznie spadła w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Realizacja planu działania UE na rzecz Bałkanów Zachodnich 25 zapewniła wsparcie polityczne, finansowe i operacyjne na rzecz zarządzania migracjami w regionie 26 . Do zmniejszenia liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie przyczyniły się również wzmocnione kontrole policyjne, które zakłóciły działalność przemytniczą migrantów, a także zmniejszenie liczby przypadków nielegalnego przekraczania granic na szlaku wschodniośródziemnomorskim. Korytarz przebiegający przez Bośnię i Hercegowinę oraz Chorwację pozostał najczęściej wykorzystywanym, choć odnotowano w nim mniej przypadków nielegalnego przekraczania granic niż w okresie od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Od końca października 2023 r. obserwuje się zwiększoną aktywność migracyjną wzdłuż tego korytarza, po tym jak przemytnicy przekierowali swoją działalność na ten odcinek granicy, aby uniknąć nasilenia operacji policyjnych w Serbii. W okresie sprawozdawczym Chorwacja odnotowała 76 % osób przybywających do regionu – ponad 12 000 przypadków nielegalnego przekraczania granic – oraz zajęła drugie miejsce w Unii pod względem liczby przypadków nielegalnego przekraczania granic w stosunku do PKB i liczby ludności.

Na wschodniej granicy Unii liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic utrzymywała się na niskim i stosunkowo stabilnym poziomie. Większość z tych przypadków dotyczyła obywateli Ukrainy nielegalnie przekraczających terytorium Rumunii i ubiegających się o tymczasową ochronę. Działania Rosji i Białorusi nadal wpływają na dynamikę migracji na granicy wschodniej, zwłaszcza w Polsce, na Łotwie, Litwie, w Finlandii i Estonii. W odpowiedzi na ciągłe, popierane przez państwo próby wykorzystywania migracji jako broni państwa te wzmocniły kontrole graniczne, zmniejszając liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic z Białorusi (1 421 przypadków, z czego 82 % dotyczyło Polski). Ryzyko wykorzystywania migracji jako broni nadal stanowi poważne wyzwanie w zakresie migracji i bezpieczeństwa, a także przyczynia się do sporadycznych incydentów z użyciem przemocy oraz prób przekroczenia granicy. Polska ustanowiła strefę buforową wzdłuż swojej granicy i tymczasowo ogranicza prawo do ubiegania się o ochronę międzynarodową na tej granicy, z wyjątkiem grup szczególnie wrażliwych. Ponadto Łotwa i Litwa wzmocniły środki nadzoru na granicy z Białorusią. Estonia wzmocniła środki zarządzania granicami na granicy z Rosją, natomiast Finlandia zamknęła swoje przejścia graniczne z Rosją w listopadzie 2023 r. w odpowiedzi na podejmowane przez Rosję próby wykorzystania migracji jako broni. Od tego czasu sytuacja migracyjna na granicy z Rosją, w tym z Estonią, pozostaje stosunkowo spokojna.

W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. ponad 110 000 osób odmówiono wjazdu na granicach zewnętrznych Unii, głównie na granicach lądowych (55 %) i powietrznych (41 %). Większość odmów wjazdu wynikała z braku dokumentów lub ich nieważności 27 . Polska, Chorwacja, Francja i Rumunia odnotowały najwyższą liczbę odmów wjazdu w ujęciu bezwzględnym, podczas gdy Chorwacja, Łotwa i Estonia wydały najwięcej odmów w stosunku do swojego PKB i liczby ludności. Większość odmów wjazdu dotyczyła Ukraińców 28 , Albańczyków, Mołdawian i Turków.

Jak podkreślono w sprawozdaniu w sprawie stanu strefy Schengen 2025, konieczne są nieustające starania na rzecz zwiększenia jakości i odporności granic zewnętrznych strefy Schengen, zwłaszcza w świetle nasilających się zagrożeń bezpieczeństwa 29 . Przeprowadzona przez Frontex w 2025 r. ocena narażenia wykazała obiecujące wyniki 30 . W ocenie podkreślono jednak również, że w niektórych państwach członkowskich należy jeszcze bardziej wzmocnić zdolności w zakresie zarządzania migracjami na granicach, w tym poprzez przydzielenie odpowiednich zasobów ludzkich do przeprowadzania kontroli przesiewowej i prowadzenia rozmów. Jednocześnie zapewnienie poszanowania praw podstawowych na granicy pozostaje wspólnym wyzwaniem, zwłaszcza w kontekście migracji wykorzystywanej jako broń.

Osoby przybywające drogą morską w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych 31  

Liczba obywateli państw trzecich sprowadzonych na ląd w Unii w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych spadła o 36 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. W okresie od 1 lipca 2024 r. do 30 czerwca 2025 r. w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych w Unii sprowadzono na ląd niemal 97 000 osób. Włochy i Hiszpania łącznie odpowiadały za ponad 80 % osób sprowadzonych na ląd w Unii.

Rys. 2 – Osoby sprowadzone na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych

Źródło: opracowanie JRC na temat danych Fronteksu.

Udzielanie pomocy każdej osobie na morzu znajdującej się w niebezpieczeństwie jest obowiązkiem prawnym państw członkowskich ustanowionym w prawie międzynarodowym i prawie Unii 32 . Próby dotarcia do Unii Europejskiej na statkach nienadających się do żeglugi morskiej nadal przyczyniały się do utraty życia migrantów na morzu, a w okresie sprawozdawczym co najmniej 3 000 osób uznano za zmarłe lub zaginione na morzu. Szlak środkowośródziemnomorski i szlak atlantycki nadal były najniebezpieczniejszymi szlakami morskimi prowadzącymi do Unii 33 . Ważnym wyzwaniem dla władz francuskich zaangażowanych w operacje poszukiwawczo-ratownicze były przeprawy morskie małymi łodziami z Francji do Zjednoczonego Królestwa przez kanał La Manche, ułatwiane przez siatki przemytnicze. Siatki przemytnicze organizowały jednoczesne przeprawy na przeludnionych łodziach, aby utrudnić działania organów, co skutkowało sprowadzeniem około 7 000 osób na ląd we Francji w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych.

Ochrona międzynarodowa i ochrona tymczasowa w Unii 34  

Liczba wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w Unii spadła o 21 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., choć nadal utrzymywała się na wysokim poziomie – złożono 871 000 wniosków w Unii. Spadek ten wynikał głównie z mniejszej liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie oraz gwałtownego spadku liczby wniosków składanych przez obywateli Syrii. Państwa członkowskie wydały 271 000 decyzji o przyznaniu statusu ochrony międzynarodowej 35 , co stanowi spadek o 20 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. 36 W stosunku do PKB i liczby ludności Grecja, Austria i Cypr były głównymi państwami członkowskimi udzielającymi ochrony międzynarodowej. W ujęciu bezwzględnym Niemcy, Francja i Grecja wydały większość pozytywnych decyzji w sprawie wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, natomiast Hiszpania była liderem pod względem przyznawania statusu humanitarnego, głównie Wenezuelczykom i Kolumbijczykom.

Rys. 3 – Wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej w podziale na państwa członkowskie w wartościach bezwzględnych oraz na mieszkańca i PKB 37

Źródło: opracowanie JRC na temat danych EUAA i danych Eurostatu (PKB i liczba ludności).

Grecja i Cypr otrzymały największą liczbę wniosków na poziomie Unii w stosunku do ich PKB i liczby ludności. W ujęciu bezwzględnym Niemcy otrzymały największą liczbę wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej – pomimo spadku o 40 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. – a tuż za nimi znalazły się Francja, Hiszpania i Włochy. Wenezuelczycy podróżujący bez wiz w Unii złożyli rekordową liczbę wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, głównie w Hiszpanii. Obywatele Afganistanu złożyli mniejszą liczbę wniosków, ale byli trzecią narodowością pod względem liczby wniosków o udzielenie azylu. Liczba wniosków składanych przez małoletnich bez opieki również spadła o 25 % i stanowiła 3 % wszystkich wniosków. W stosunku do PKB i liczby ludności Grecja, Bułgaria i Cypr otrzymały najwięcej wniosków, które złożyli małoletni bez opieki, na poziomie Unii, przy czym małoletni Egipcjanie składali coraz więcej wniosków w Grecji. W ujęciu bezwzględnym wnioski te składano głównie w Niemczech, Grecji i Niderlandach – głównie czynili to obywatele Syrii i Afganistanu.

Kilka państw członkowskich tymczasowo zawiesiło rozpatrywanie wniosków składanych przez Syryjczyków po upadku reżimu Assada, natomiast Syryjczycy nadal pozostają największą grupą ubiegającą się o ochronę międzynarodową w Unii, głównie w Niemczech.

Rys. 4 – Osoby korzystające z tymczasowej ochrony w państwach członkowskich

Źródło: opracowanie JRC na temat danych Eurostatu.

W następstwie trwającej rosyjskiej wojny napastniczej i eskalacji ataków na Ukrainę od czerwca 2025 r. 4,3 mln osób korzysta z tymczasowej ochrony w Unii. Większość z nich nadal przebywa w Niemczech i w Polsce, co stanowi 51 % wszystkich beneficjentów w Unii. W stosunku do PKB i liczby ludności Czechy przyjęły największą liczbę osób korzystających z tymczasowej ochrony, a kolejne miejsca zajęły Polska, Słowacja i Estonia. Ukraińcy nadal regularnie przybywali do Unii, niektórzy podróżowali tam i z powrotem tymczasowo w celach wizyt rodzinnych lub pracy sezonowej. W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. w Unii odnotowano ponad 681 000 przypadków rejestracji do celów tymczasowej ochrony. W stosunku do PKB i liczby ludności Czechy wydały zdecydowanie najwięcej rejestracji do celów tymczasowej ochrony, a kolejne miejsca zajęły Polska, Estonia, Litwa, Bułgaria, Łotwa, Słowacja i Cypr. W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. coraz większa liczba obywateli Ukrainy ubiegających się o status ochrony długoterminowej ubiegała się o ochronę międzynarodową w Unii, zwłaszcza we Francji i w Polsce.

Państwa członkowskie stoją w obliczu wielu wyzwań związanych z integracją osób korzystających z ochrony tymczasowej i międzynarodowej. Jak wskazano w przeglądzie śródokresowym planu działania na rzecz integracji i włączenia społecznego na lata 2021–2027, nadal istnieją wyzwania, zwłaszcza w obszarze warunków mieszkaniowych, edukacji i rynku pracy 38 . Wśród migrantów ubiegających się o ochronę międzynarodową lub dołączających do członków rodziny odnotowuje się zazwyczaj niższe wskaźniki zatrudnienia niż wśród migrantów zarobkowych. Ponadto z długoterminowych badań wynika, że osoby ubiegające się o azyl osiągają porównywalne wyniki na rynku pracy dopiero po 10 latach pobytu. Wyzwaniem pozostaje również zapewnienie odpowiednich warunków mieszkaniowych: z badań wynika, że w 2023 r. ponad jeden na sześciu migrantów w Unii mieszkał w przepełnionych miejscach zakwaterowania (+70 % w porównaniu z osobami urodzonymi w UE) 39 . Czynniki te negatywnie wpływają na wyniki integracji, co dodatkowo obciąża systemy ochrony socjalnej i funkcjonowanie systemu przyjmowania.

Ponad 75 % osób korzystających z tymczasowej ochrony to kobiety i dzieci. Zakwaterowanie i wsparcie społeczne różniły się w poszczególnych państwach członkowskich. Większość państw członkowskich zaczęła propagować samodzielność i niezależność ekonomiczną, stopniowo ograniczając wsparcie na rzecz mieszkalnictwa i świadczeń społecznych, jednocześnie inwestując w środki na rzecz integracji. Różne środki wprowadzane przez państwa członkowskie przyczyniły się do lepszej integracji na rynku pracy, chociaż integracja kobiet na rynku pracy nadal jest bardziej skomplikowana ze względu na szczególne bariery 40 . Edukacja dzieci przesiedlonych z Ukrainy różniła się, a wskaźniki osób uczęszczających do szkoły były zróżnicowane, przy czym dzieci z niepełnosprawnościami nadal borykały się ze szczególnymi wyzwaniami.

Niedozwolone przemieszczanie się w obrębie Unii 41

Kilka państw członkowskich zmagało się z dużą liczbą przypadków niedozwolonego przemieszczania się migrantów i osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w obrębie Unii. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 604/2013 („rozporządzenie Dublin III”) 42 osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową nie może wybrać państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie jej wniosku. Przemieszczanie się z jednego państwa członkowskiego do drugiego oraz niedociągnięcia we wdrażaniu przepisów dotyczących odpowiedzialności określonych w rozporządzeniu wykonawczym (UE) nr 604/2013 stanowią szczególne obciążenie dla systemów azylowych, migracyjnych i systemów przyjmowania w głównych krajach docelowych.

Chociaż nie ma dokładnych danych dotyczących niedozwolonego przemieszczania się, wskaźniki zastępcze pokazują skalę i kierunek tych przemieszczeń w Unii 43 . Nowe rozporządzenie Eurodac i baza danych Eurodac umożliwią dokładniejsze monitorowanie zjawiska niedozwolonego przemieszczania się 44 . Obecnie dostępne dane z Eurodac wskazują, że liczba przypadków niedozwolonego przemieszczania się w obrębie Unii spadła o około 25 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. 45 , głównie w wyniku ogólnego spadku liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie. Pomimo tego spadku, niedozwolone przemieszczanie się nadal stanowiło wyzwanie dla głównych krajów docelowych. Niedozwolone przemieszczanie się miało zazwyczaj miejsce z państw pierwszego wjazdu do Unii w kierunku państw członkowskich na północno-zachodnich obrzeżach Unii. W ujęciu bezwzględnym głównymi państwami wyjazdu były Grecja, Niemcy, Chorwacja, Włochy i Francja, natomiast Niemcy, Francja, Belgia, Włochy i Niderlandy były państwami, w których odnotowano najwięcej przypadków niedozwolonego przemieszczania się. Główne szlaki, na których odnotowano najwięcej przypadków niedozwolonego przemieszczania się, to Grecja-Niemcy, Chorwacja-Niemcy, Włochy-Niemcy oraz Włochy-Francja.

Rys. 5 – Mapa niedozwolonego przemieszczania się na podstawie trafień w systemie Eurodac (szlaki z > 6 000 trafień) 46

Źródło: opracowanie JRC na temat danych eu-LISA.

Po uzupełnieniu danymi zgromadzonymi w celu monitorowania funkcjonowania rozporządzenia nr 604/2013 („statystyki dublińskie”) 47  Słowenia, Belgia, Luksemburg, Niemcy, Chorwacja i Austria były krajami, które znalazły się w najtrudniejszej sytuacji w stosunku do ich PKB i liczby ludności. Szereg państw członkowskich nie składa wniosków, ponieważ często nie prowadzą one do fizycznego przekazania danej osoby. Ponadto wskaźnik realizacji przekazań pozostaje bardzo niski i wynosi 19 % 48 . Przeszkody operacyjne i przeszkody w zakresie zdolności napotykane przez przyjmujące i przekazujące państwa członkowskie również obniżyły wskaźnik realizacji przekazań: na liczbę zrealizowanych przekazań wpływ miały brak wystarczających warunków mieszkaniowych, złe warunki materialne w ramach przyjmowania i ograniczone możliwości wczesnej integracji. Niemcy zrealizowały i odnotowały największą liczbę przekazań, a kolejne miejsca zajęły Francja i Niderlandy. Chorwacja odnotowała zdecydowanie najwyższą liczbę przekazań z innych państw członkowskich w porównaniu ze swoim PKB i liczbą ludności. Grecja i Włochy odnotowały bardzo niewielką liczbę przekazań w porównaniu z liczbą pozytywnych decyzji, które wydały w odpowiedzi na wnioski otrzymane od innych państw członkowskich 49 .

Zwiększenie ogólnej liczby przekazań, wznowienie przekazywania osób do państw członkowskich, które nie przyjmują wniosków o przekazanie, przejęcie lub wtórne przejęcie, oraz wyeliminowanie niedociągnięć w krajowym systemie przyjmowania mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia skutecznego funkcjonowania systemu, ograniczenia zachęt do niedozwolonego przemieszczania się oraz dla utrzymania równowagi między odpowiedzialnością a solidarnością. Chociaż przewiduje się, że realizacja przekazań znacznie się poprawi wraz z rozpoczęciem stosowania paktu, od państw członkowskich oczekuje się pełnego wdrożenia obowiązujących przepisów bez zbędnej zwłoki.

Przyjmowanie 50  

Pomimo znacznych starań na rzecz usprawnienia gromadzenia danych dotyczących przyjmowania dane statystyczne nie są w pełni porównywalne i wciąż pozostają niekompletne. Skutkuje to niepełnym obrazem sytuacji i uniemożliwia dokonanie ostatecznej oceny presji wywieranej na systemy przyjmowania 51 . Trwają prace nad poprawą jakości tych danych.

Z dostępnych danych 52 wynika, że państwa członkowskie przyjęły około 1 394 000 osób w ramach swoich krajowych systemów przyjmowania, głównie w Niemczech, we Włoszech, Francji, w Niderlandach i Austrii. W stosunku do PKB i liczby ludności Niemcy, Luksemburg, Austria i Irlandia 53 przyjęły najwięcej osób w ramach swoich systemów przyjmowania. Osób korzystających z tymczasowej ochrony, które otrzymują wsparcie w zakresie zakwaterowania poza tym systemem, nie uwzględnia się w sprawozdaniach państw członkowskich. 

Ponadto organizacja systemów przyjmowania różni się w całej Unii: tylko niektóre państwa członkowskie uwzględniają i gromadzą dane dotyczące osób o różnych statusach prawnych w swoich systemach przyjmowania, w tym osób korzystających z tymczasowej ochrony, osób wnioskujących o ochronę międzynarodową, których wnioski zostały odrzucone, lub osób, wobec których wydano nakaz powrotu. Na tej podstawie osoby korzystające z tymczasowej ochrony stanowiły od 50 % do 70 % osób przyjętych w ramach krajowych systemów przyjmowania Austrii, Finlandii, Litwy, Słowacji i Szwecji, natomiast duża liczba osób korzystających z tymczasowej ochrony otrzymała wsparcie w zakresie zakwaterowania poza tym systemem, zwłaszcza w Czechach, Polsce, na Węgrzech i w Rumunii.

Na koniec czerwca 2025 r. ogólny wskaźnik obłożenia w krajowych systemach przyjmowania w Unii wyniósł 81 %. 54 Zapewnienie wystarczających zdolności i odpowiednich warunków przyjmowania jest kluczowym elementem dobrze przygotowanego systemu azylowego, systemu przyjmowania i systemu migracyjnego oraz prawidłowego funkcjonowania przepisów dotyczących odpowiedzialności określonych w rozporządzeniu (UE) nr 604/2013. Kilka państw członkowskich napotkało wyzwania związane z zapewnieniem wystarczającej zdolności w ramach swoich krajowych systemów przyjmowania 55 , a jednocześnie niektóre państwa członkowskie, ze względu na ograniczoną liczbę osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, zmniejszyły swoje zdolności w zakresie zakwaterowania, w tym Finlandia, Dania i Szwecja.

Przesiedlenie i przyjęcie ze względów humanitarnych 56

Czternaście państw członkowskich podjęło zobowiązania w ramach doraźnego unijnego programu przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych na lata 2024–2025. Dzięki tym ścieżkom w okresie sprawozdawczym do Unii przybyło niemal 12 000 osób. Ponad połowę beneficjentów przesiedlono do Niemiec i Francji, podczas gdy Finlandia i Szwecja przesiedliły najwięcej beneficjentów w stosunku do ich PKB i liczby ludności. Niestabilna sytuacja na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w Libanie i Syrii, miała wpływ na programy przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych: liczba osób przyjętych zmniejszyła się we wszystkich zgłaszających państwach członkowskich z wyjątkiem Niderlandów i Szwecji. Głównym krajem pochodzenia osób przyjętych była zdecydowanie Syria, a kolejne miejsca zajmowały Afganistan, Demokratyczna Republika Konga, Sudan Południowy i Erytrea.

Powrót 57  

W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. państwa członkowskie wydały obywatelom państw trzecich w Unii łącznie 478 000 nakazów opuszczenia terytorium, co stanowi wzrost o 11 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., głównie ze względu na większą liczbę nakazów opuszczenia terytorium wydawanych wraz z odmownymi decyzjami azylowymi. Większość nakazów wydały Francja, Hiszpania i Niemcy, natomiast Cypr wydał zdecydowanie najwięcej nakazów opuszczenia terytorium w stosunku do PKB i liczby ludności, a kolejne miejsca zajęły Grecja i Chorwacja. Obywatelstwo obywateli państw trzecich, którym wydano nakaz opuszczenia terytorium, różniło się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich 58 .

Rys. 6 – Liczba nakazów powrotu i odesłanych obywateli państw trzecich w podziale na państwa członkowskie

Źródło: opracowanie JRC na temat danych Eurostatu.

115 000 nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich faktycznie odesłano do państwa trzeciego. Ponad połowę powrotów zrealizowano jedynie w pięciu państwach członkowskich (Niemcy, Francja, Szwecja, Cypr i Polska). Stanowi to wzrost o 20 % w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. Ogólny odsetek powrotów pozostaje jednak niski, co prowadzi do narastania zaległości w odniesieniu do osób, którym nakazano opuszczenie terytorium Unii 59 . Większość obywateli, którym nakazano opuszczenie terytorium, stanowią obywatele Algierii, Maroka, Syrii, Turcji i Afganistanu, przy czym liczba Syryjczyków wzrosła o 14 %. Osoby powracające pochodziły głównie z Gruzji, Turcji, Albanii, Mołdawii i Kolumbii. Pokazuje to, że państwa o najwyższej liczbie obywateli państw trzecich, którym nakazano opuszczenie terytorium, nie pokrywają się z państwami o najwyższej liczbie zrealizowanych powrotów, z wyjątkiem Turcji. Ponad połowa wszystkich powrotów miała charakter dobrowolny i wykazywała tendencję wzrostową. Chociaż nieustanne działania w zakresie readmisji realizowane za pośrednictwem mechanizmu przewidzianego w art. 25a unijnego kodeksu wizowego i ukierunkowanych działań unijnego koordynatora ds. powrotów dotyczących priorytetowych państw trzecich przyniosły już rezultaty, w szczególności w odniesieniu do kluczowych państw trzecich, takich jak Bangladesz, Irak i Etiopia 60 , nadal występują jednak szczególne przeszkody utrudniające realizację powrotów. Niezmiernie ważne jest, aby państwa członkowskie podejmowały działania następcze w związku z nakazami powrotu i składały wnioski o readmisję do odpowiednich państw trzecich oraz systematycznie zwracały się o tymczasowe dokumenty podróży dla osób o potwierdzonym obywatelstwie 61 . W ramach tematycznej oceny Schengen z 2024 r. wskazano postępy w opracowywaniu krajowych systemów powrotów, podczas gdy na kluczowych etapach procesu nadal występują niedociągnięcia 62 , które mają wpływ na niedozwolone przemieszczanie się, o czym świadczą wpisy dotyczące powrotu w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS) 63 .

Konieczne są dalsze działania na rzecz stworzenia wspólnego unijnego systemu powrotów, połączone ze skuteczniejszą współpracą z państwami trzecimi. Proponowane rozporządzenie w sprawie systemu powrotów 64 będzie miało zasadnicze znaczenie dla rozwiązania tych problemów i zapewnienia, aby powroty mogły przyczynić się do osiągnięcia ogólnych celów unijnej polityki migracyjnej i azylowej. Parlament Europejski i Radę wzywa się do szybkiego przyjęcia tej reformy.

b.Prognoza na nadchodzący rok i informacje na temat poziomu gotowości w Unii

Zaproponowana przez Komisję pula solidarnościowa ma na celu zaspokojenie potrzeb państw członkowskich określonych w decyzji Komisji jako znajdujące się pod presją migracyjną. Zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) 2024/1351 przy określaniu tych potrzeb Komisja powinna wziąć pod uwagę główne ustalenia zawarte w niniejszym sprawozdaniu, w tym zarówno wpływ wcześniejszych tendencji na zainteresowane państwa członkowskie, jak i prognozę na nadchodzący rok 65 . Ten strategiczny obraz służy Unii jako narzędzie wczesnego ostrzegania, pomaga przewidywać ewentualne zmiany sytuacji migracyjnej i określać, w jaki sposób mogą one wpłynąć na potrzeby państw członkowskich znajdujących się pod presją migracyjną i całej Unii.

Prognoza opiera się na metodyce opracowanej przez służbę naukową Komisji – Wspólne Centrum Badawcze (JRC) – i przetestowano ją w ramach unijnej sieci ds. planu gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego.

Zgodnie z prognozą ogólna liczba przybywających osób o nieuregulowanym statusie na szczeblu Unii na wszystkich głównych szlakach migracyjnych w 2026 r. spadnie w porównaniu z 2024 r. 66 , zgodnie z tendencją spadkową zaobserwowaną już w pierwszej połowie 2025 r. Oczekiwany spadek wynika m.in. z silnego zaangażowania Unii we współpracę z kluczowymi krajami pochodzenia i tranzytu, wzmocnienia systemów azylowych i ochrony granic oraz wzmożenia działań przeciwko siatkom przemytu migrantów zarówno w Unii, jak i w państwach trzecich. Oczekuje się, że szlak środkowośródziemnomorski pozostanie najbardziej aktywnym szlakiem, jednak ogólna liczba migracji ma się ustabilizować lub ulec dalszemu spadkowi w porównaniu z 2024 r. Tendencja ta odzwierciedla wpływ wzmocnionej współpracy z krajami partnerskimi w Afryce Północnej i w całym regionie. Oczekuje się, że podobna dynamika wystąpi na szlakach zachodniośródziemnomorskim i atlantyckim, gdzie zdecydowane działania w zakresie monitorowania punktów wyjazdu i likwidowania siatek przemytniczych przynoszą efekty. Jeśli chodzi o szlak wschodniośródziemnomorski, rozwój sytuacji będzie w dużej mierze zależał od dynamicznych wydarzeń na Bliskim Wschodzie, w tym od nowych odcinków tras, jednak ogólne prognozy wskazują na kontynuację tendencji spadkowej, która rozpoczęła się już pod koniec 2024 r., kształtowanej przez zmieniającą się dynamikę regionalną i mniejszą obecność niektórych narodowości. Oczekuje się, że liczba osób przybywających wzdłuż szlaku zachodniobałkańskiego również spadnie dzięki skuteczniejszemu likwidowaniu siatek przemytniczych i zacieśnieniu współpracy między regionem a państwami członkowskimi i agencjami Unii. Na szlaku na granicy wschodniej Rosja i Białoruś prawdopodobnie będą kontynuować próby wykorzystywania migracji jako broni przeciwko Unii; oczekuje się jednak, że wzmocnione zarządzanie granicami jeszcze bardziej ograniczy liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic. Ponadto oczekuje się, że sytuacja związana z nielegalnymi wyjazdami wzdłuż szlaku przez kanał La Manche pozostanie trudna, chociaż krajowe środki stosowane we Francji oraz dalsza współpraca ze Zjednoczonym Królestwem pomogą ograniczyć lub zmniejszyć liczbę wyjazdów.

Oczekuje się, że w 2026 r. utrzyma się tendencja spadkowa w odniesieniu do wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej zaobserwowana w 2024 r. i w pierwszej połowie 2025 r.

Jeżeli chodzi o tymczasową ochronę, w 2026 r. trwająca, oparta na masowych atakach wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie nadal będzie zwiększać potrzeby obywateli Ukrainy w zakresie ochrony. Rejestracja do celów tymczasowej ochrony będzie trwała, ale na niższym poziomie niż w poprzednich latach.

Ponieważ dynamika migracji pozostaje z natury niepewna, kluczowe znaczenie mają działania na rzecz poprawy gotowości i planowania kryzysowego w państwach członkowskich i w Unii. Odpowiednie planowanie kryzysowe jest ważnym elementem dobrze przygotowanego systemu azylowego, systemu przyjmowania i systemu migracyjnego, ponieważ zwiększa odporność i gotowość do szybkiego i skutecznego reagowania na zmiany sytuacji migracyjnej, przy jednoczesnym zapewnieniu poszanowania indywidualnych praw i potrzeb.

Obowiązki w zakresie planowania kryzysowego są zawarte w przepisach Unii 67 . Chociaż większość państw członkowskich posiada plany kryzysowe w różnych obszarach zarządzania migracjami, nadal istnieją pewne luki. Ogólnie rzecz biorąc, wdrożenie nowych przepisów zawartych w pakcie korzystnie wpływa na poziom gotowości w Unii i w państwach członkowskich w zakresie zarządzania migracjami. Niemal wszystkie państwa członkowskie przyjęły i przekazały swoje krajowe plany kryzysowe w zakresie przyjmowania i azylu Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA) 68 , choć ich poziom kompletności jest różny (więcej informacji szczegółowych znajduje się w załączniku). Od 2019 r. państwa członkowskie muszą opracowywać i przyjmować krajowy plan kryzysowy dotyczący zarządzania granicami i powrotów 69 . Wyniki oceny narażenia przeprowadzonej przez Frontex na 2024 r. pokazują, że większość państw członkowskich zgłosiła posiadanie odpowiednich planów kryzysowych dotyczących zarządzania granicami, chociaż istnieją pewne luki, co podkreślono również w ocenach Schengen. Ponadto ocena tematyczna skuteczności powrotów z 2024 r. wykazała znaczne luki w krajowych planach kryzysowych, przy czym większość państw członkowskich nie posiada specjalnych planów kryzysowych dotyczących operacji powrotowych, mimo że wymaga tego art. 9 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej.

Na szczeblu Unii agencje Unii są gotowe zapewnić państwom członkowskim wsparcie operacyjne w przypadku nagłego wzrostu przepływów migracyjnych. Unijna sieć ds. planu gotowości do reagowania w obszarze migracji i na wypadek kryzysu migracyjnego, której przewodniczy Komisja, nadal odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu wspólnego obrazu sytuacji, wczesnego ostrzegania i prognozowania w celu wsparcia lepszej gotowości. W ramach sieci działa specjalna podgrupa ds. planowania kryzysowego.

IV.Ocena ogólnej sytuacji migracyjnej, presji migracyjnej, ryzyka presji migracyjnej lub znaczącej sytuacji migracyjnej

Na podstawie informacji przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu Komisja oceniła, które państwa członkowskie stały w obliczu nieproporcjonalnych obowiązków, biorąc pod uwagę ogólną sytuację migracyjną w Unii. Jednocześnie Komisja proponuje Radzie całkowitą liczbę wkładów solidarnościowych do puli solidarnościowej na szczeblu Unii, które są niezbędne do skutecznego i zrównoważonego rozwiązania sytuacji migracyjnej w nadchodzącym roku.

Biorąc pod uwagę tendencje przedstawione w niniejszym sprawozdaniu w odniesieniu do okresu odniesienia od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. oraz metodykę, w decyzji Komisji określono, że gdy wszystkie odpowiednie dane i informacje ilościowe i jakościowe zostaną zagregowane i ocenione w odniesieniu do ogólnej sytuacji w Unii, Grecja i Cypr znajdą się pod presją migracyjną. Ponadto w decyzji Komisji stwierdzono, że Włochy i Hiszpania znajdują się pod presją migracyjną ze względu na dużą liczbę przybywających osób z powodu powtarzających się przypadków sprowadzenia na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych, których skala sprawia, że stwarzają one nieproporcjonalne obowiązki w stosunku do ogólnej sytuacji w Unii, nawet w przypadku dobrze przygotowanego systemu azylowego, systemu przyjmowania i systemu migracyjnego danego państwa członkowskiego.

Chociaż tendencje utrzymywały się na zasadniczo stabilnym poziomie w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., Grecja stała w obliczu nieproporcjonalnych obowiązków w stosunku do ogólnej sytuacji w Unii, w szczególności ze względu na liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic (ponad 60 000) i wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej (ponad 70 000). Były to najwyższe wartości odnotowane na poziomie Unii w stosunku do PKB i liczby ludności. Grecja odnotowała również największą liczbę decyzji o udzieleniu ochrony międzynarodowej w stosunku do PKB i liczby ludności – niemal 32 000 w okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. W stosunku do PKB i liczby ludności Grecja zajmowała drugie miejsce pod względem liczby wydanych nakazów opuszczenia terytorium (ponad 30 000), ale w analizowanym okresie odesłano jedynie 5 400 obywateli państw trzecich.

Chociaż sytuacja migracyjna i azylowa poprawiła się w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., Cypr nadal stał w obliczu nieproporcjonalnych obowiązków w stosunku do ogólnej sytuacji w Unii, w szczególności ze względu na nielegalne przekraczanie granic, wnioski o udzielenie ochrony międzynarodowej i rejestrację do celów tymczasowej ochrony. Chociaż liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic (niemal 3 000) znacznie spadła, liczba przybywających osób nadal stanowi obciążenie dla cypryjskiego systemu azylowego i migracyjnego, ponieważ Cypr plasował się w czołówce trzech państw członkowskich w Unii w stosunku do PKB i liczby ludności pod względem przypadków nielegalnego przekraczania granic. Cypr otrzymał również drugą co do wielkości liczbę wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej (ponad 5 000) w Unii w stosunku do PKB i liczby ludności. Cypr otrzymał również znaczną liczbę rejestracji do celów tymczasowej ochrony (około 3 500) w odniesieniu do PKB i liczby ludności tego kraju. Ponadto, chociaż liczba obywateli państw trzecich, którym nakazano opuszczenie terytorium (blisko 16 000), utrzymywała się na stałym poziomie w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., po wydaniu nakazu opuszczenia terytorium liczba odesłanych obywateli państw trzecich wzrosła dwukrotnie (blisko 10 000) w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r. (niemal 5 000).

We Włoszech i w Hiszpanii odsetek i bezwzględna liczba osób przybywających z powodu powtarzających się przypadków sprowadzenia na ląd w następstwie operacji poszukiwawczo-ratowniczych były na tyle duże, że stwarzały dla tych państw nieproporcjonalne obowiązki w porównaniu z ogólną sytuacją w Unii, ponieważ w tych dwóch państwach członkowskich sprowadzono na ląd ponad 80 % z niemal 97 000 osób, którym udzielono pomocy w ramach operacji poszukiwawczo-ratowniczych (około 40 % w każdym z tych państw).

Te cztery państwa członkowskie będą zatem miały dostęp do puli solidarnościowej po wejściu w życie rozporządzenia (UE) 2024/1351.

Aby zapewnić równowagę między solidarnością a sprawiedliwym podziałem odpowiedzialności oraz odpowiednie funkcjonowanie rozporządzenia (UE) 2024/1351, art. 60 ust. 3 tego rozporządzenia stanowi, że państwa członkowskie wnoszące wkład nie są zobowiązane do wykonania swoich deklarowanych wkładów solidarnościowych wobec państwa członkowskiego będącego beneficjentem, w przypadku gdy Komisja zidentyfikowała w tym państwie członkowskim będącym beneficjentem niedociągnięcia systemowe w odniesieniu do zasad dotyczących odpowiedzialności określonych w części III rozporządzenia (UE) 2024/1351, które mogłyby mieć poważne negatywne konsekwencje dla funkcjonowania tego rozporządzenia.

W części III rozporządzenia (UE) 2024/1351 określono m.in. obowiązki odpowiedzialnego państwa członkowskiego w zakresie przejęcia i wtórnego przejęcia osób ubiegających się o ochronę międzynarodową i obywateli państw trzecich, których wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej zarejestrowano w innym państwie członkowskim lub w odniesieniu do których inne państwo członkowskie zostało wskazane jako odpowiedzialne na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1358, w tym obowiązek przekazania tych osób, z pełnym poszanowaniem praw podstawowych osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową w rozumieniu Karty. Przepisy te są zgodne z przepisami rozporządzenia Dublin III i zastąpią je z chwilą rozpoczęcia ich stosowania.

Do dnia 12 lipca 2026 r. i ponownie do dnia 15 października 2026 r. Komisja oceni stosowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności przez państwa członkowskie oraz zastosuje art. 60 ust. 3 akapit czwarty rozporządzenia (UE) 2024/1351, jeżeli w danym państwie członkowskim stwierdzone zostaną niedociągnięcia systemowe. W ocenie tej szczególna uwaga zostanie poświęcona poziomowi współpracy między państwami członkowskimi, w tym aktywnemu zaangażowaniu na rzecz ułatwiania przekazań i stopniowej współpracy w kwestiach praktycznych i logistycznych.

Na podstawie ustaleń zawartych w niniejszym sprawozdaniu i metodyki, po uwzględnieniu wszystkich istotnych danych i informacji ilościowych i jakościowych oraz ocenieniu ich w odniesieniu do ogólnej sytuacji w Unii, w decyzji stwierdzono również, że Belgia, Bułgaria, Niemcy, Estonia, Irlandia, Francja, Chorwacja, Łotwa, Litwa, Niderlandy, Polska i Finlandia są narażone na ryzyko presji migracyjnej.

W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. Bułgaria i Chorwacja, jako państwa pierwszego wjazdu, nadal były szczególnie narażone na wahania przepływów migracyjnych wzdłuż szlaku zachodniobałkańskiego i szlaku wschodniośródziemnomorskiego. Znaczny wzrost liczby przybywających osób o nieuregulowanym statusie w ciągu roku może doprowadzić do tego, że i tak już przeciążone systemy migracyjne i azylowe będą dotknięte nieproporcjonalnymi obowiązkami. Chociaż Bułgaria odnotowała spadek liczby wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w porównaniu z okresem od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r., nadal zarejestrowała niemal 10 000 wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, co stanowi znaczną liczbę w stosunku do jej PKB i liczby ludności. Jedną piątą tych wniosków złożyli małoletni bez opieki, co oznacza, że Bułgaria była drugim państwem członkowskim Unii pod względem liczby wniosków składanych przez małoletnich bez opieki w stosunku do PKB i liczby ludności. Bułgaria odnotowała również wysoką i systematycznie zwiększającą się liczbę rejestracji do celów tymczasowej ochrony w stosunku do swojego udziału PKB i liczby ludności (plasując się wśród pięciu państw członkowskich z największą liczbą rejestracji), przy czym w okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. odnotowano ponad 21 000 nowych rejestracji. W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. Chorwacja zmagała się z przypadkami nielegalnego przekraczania granic oraz odmowami wjazdu. Chorwacja odnotowała ponad 12 000 przypadków nielegalnego przekraczania granic, co stanowiło 76 % wszystkich osób o nieuregulowanym statusie przybywających szlakiem zachodniobałkańskim oraz drugą najwyższą liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic w Unii w stosunku do PKB i liczby ludności. W Chorwacji odnotowano również podobną liczbę odmów wjazdu, co stanowiło najwyższy wynik w Unii w stosunku do PKB i liczby ludności.

Jednocześnie szereg państw członkowskich odnotowało dużą liczbę przypadków niedozwolonego przemieszczania się, co wywarło szczególną presję na ich systemy azylowe, migracyjne i systemy przyjmowania. Wyzwania związane z takim niedozwolonym przemieszczaniem się rozwiązuje się poprzez uznanie możliwości zastosowania kompensacji odpowiedzialności w tych przypadkach w ramach wkładów solidarnościowych.

W okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. Niemcy odnotowały wyjątkowo dużą liczbę przypadków niedozwolonego przemieszczania się osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w Unii, co skutkowało dużą liczbą wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i wpłynęło na ich system azylowy oraz system przyjmowania. Sytuację tę dodatkowo spotęgowało nie tylko przyjęcie największej liczby osób korzystających z tymczasowej ochrony w UE, lecz również bardzo duża liczba wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonych w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Francja również odnotowała dużą liczbę przypadków niedozwolonego przemieszczania się osób ubiegających się o ochronę międzynarodową w Unii oraz zmagała się ze wzrostem liczby przypadków nielegalnego przekraczania granicy przy wyjeździe do Zjednoczonego Królestwa, co miało wpływ na krajowy system azylowy i system przyjmowania. Niderlandy i Belgia również odczuły skutki niedozwolonego przemieszczania się osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, co wywarło presję na systemy przyjmowania. Irlandia również zmagała się z wysoką liczbą wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, która to liczba utrzymywała się na wysokim poziomie, a znaczna część osób przybywała do tego państwa nielegalnie, głównie przez granicę lądową Zjednoczonego Królestwa. Wraz ze znacznym napływem osób korzystających z tymczasowej ochrony miało to wpływ na krajowy system azylowy i system przyjmowania.

Jak wskazano w sekcji III, działania Rosji i Białorusi nadal wpływają na dynamikę migracji na wschodniej granicy Unii, zwłaszcza w Estonii, na Łotwie, Litwie, w Polsce i Finlandii. Zagrożenia hybrydowe związane z wykorzystywaniem migracji jako broni nadal stwarzają poważne ryzyko związane z migracją i bezpieczeństwem, a także przyczyniają się do sporadycznych incydentów z użyciem przemocy oraz prób przekroczenia granicy. W odpowiedzi na podejmowane przez państwo próby wykorzystywania migracji jako broni Estonia wzmocniła środki zarządzania granicami na granicy z Rosją; Łotwa i Litwa wzmocniły środki nadzoru na granicy z Białorusią; Polska ustanowiła strefę buforową wzdłuż swojej granicy i tymczasowo ogranicza prawo do ubiegania się o ochronę międzynarodową na tej granicy, z wyjątkiem grup szczególnie wrażliwych; Finlandia zamknęła swoje przejścia graniczne z Rosją w listopadzie 2023 r. Dalsze próby wykorzystania migracji jako broni przez Rosję i Białoruś mogą wywrzeć dodatkową presję na krajowe systemy ochrony granic, a to może prowadzić do powstania nieproporcjonalnych obowiązków.

Te dwanaście państw członkowskich narażonych na ryzyko presji migracyjnej będzie miało priorytetowy dostęp do stałego unijnego zestawu narzędzi wsparcia w obszarze migracji. Jednocześnie w przypadku pogorszenia się sytuacji w tych państwach członkowskich Komisja będzie gotowa, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1351, do ponownej oceny ich sytuacji w trybie przyspieszonym.

Na podstawie sprawozdania i metodyki w decyzji Komisji wskazano również, że Bułgaria, Czechy, Estonia, Chorwacja, Austria i Polska stoją w obliczu znaczącej sytuacji migracyjnej ze względu na skumulowany wpływ danych i informacji ilościowych i jakościowych zagregowanych oraz ocenionych w okresie ostatnich pięciu lat (od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 30 czerwca 2025 r.).

W Bułgarii przez ostatnie pięć lat, a zwłaszcza od 2022 r., wzrost rejestracji do celów tymczasowej ochrony w stosunku do jej PKB i liczby ludności, w połączeniu ze stosunkowo wysoką liczbą wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, stanowił obciążenie dla systemu, w szczególności ze względu na fakt, że Bułgaria wydała znaczną liczbę pozytywnych decyzji i odmów, w ujęciu względnym, co spowodowało stosunkowo duże obciążenie dla systemu powrotów. W Chorwacji w ciągu ostatnich pięciu lat obciążenie systemu powrotów, w stosunku do jej udziału PKB i liczby ludności, miało duży wpływ na zdolności tego kraju, oprócz obowiązków wynikających z sytuacji na jej granicach zewnętrznych, w szczególności ze względu na fakt, że Chorwacja wydała, w ujęciu względnym, dużą liczbę odmów wjazdu, a w ostatnim czasie odnotowała stosunkowo wysoką liczbę przypadków nielegalnego przekraczania granic ze względu na wzmożoną działalność przemytniczą migrantów w regionie.

Od początku rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie Polska i Czechy odnotowały jedną z najwyższych liczb rejestracji do celów tymczasowej ochrony w Unii w stosunku do swojego PKB i liczby ludności. Spowodowało to wyzwania związane z integracją i od 2022 r. wywarło znaczną presję na systemy migracyjne, azylowe i zarządzania granicami tych państw członkowskich. W stosunku do PKB i liczby ludności Estonia odnotowała dużą liczbę rejestracji do celów tymczasowej ochrony wraz ze znaczną liczbą wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, co skutkowało wydaniem dużej liczby pozytywnych decyzji w ciągu ostatnich pięciu lat.

W ciągu ostatnich pięciu lat Austria otrzymała dużą liczbę wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej. Chociaż liczba ta zmniejszyła się w okresie od lipca 2024 r. do czerwca 2025 r. w porównaniu z poprzednim 12-miesięcznym okresem, ogólna liczba wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej i wynikająca z niej liczba pozytywnych decyzji w okresie pięciu lat miały skumulowany wpływ na zdolność systemu migracyjnego, systemu przyjmowania i systemu azylowego.

Te państwa członkowskie będą miały możliwość zwrócenia się do Rady o całkowite lub częściowe zwolnienie z wykonania wkładów solidarnościowych na nadchodzący rok.

V.Wnioski

Stałe postępy we wdrażaniu wszystkich elementów paktu na szczeblu krajowym i unijnym, tendencja spadkowa w zakresie napływu przybywających osób o nieuregulowanym statusie oraz prognoza na nadchodzący rok, a także pozytywne wyniki ciągłej współpracy z krajami partnerskimi stanowią solidną podstawę uporządkowanego, sprawiedliwego i zdecydowanego zarządzania migracjami i azylem.

Dzięki pełnemu wykorzystaniu nowych ram prawnych i operacyjnych paktu można osiągnąć dalsze postępy w zakresie zmniejszenia presji na państwa członkowskie, ograniczenia niedozwolonego przemieszczania się, zwiększenia ogólnej skuteczności, zmniejszenia zaległości oraz odciążenia struktur administracyjnych i operacyjnych państw członkowskich. Jednocześnie nadal istnieją pewne wyzwania związane z wdrażaniem paktu, a Komisja, wraz z odpowiednimi agencjami Unii, nadal będzie udzielać wsparcia państwom członkowskim.

Szybkie przyjęcie wniosków Komisji oczekujących na rozpatrzenie, w tym w sprawie wspólnego systemu powrotów i unijnego wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia, może wesprzeć nasze działania. Komisja będzie kontynuować prace na rzecz wzmocnienia kompleksowych partnerstw z krajami partnerskimi, angażując się strategicznie na poziomie regionalnym i globalnym oraz opracowując inteligentne mechanizmy polityczne o charakterze przekrojowym w celu propagowania lepszej współpracy w dziedzinie migracji.

Jeśli chodzi o wdrażanie paktu, solidarność i sprawiedliwy podział odpowiedzialności nadal muszą postępować równocześnie i w sposób zrównoważony. Rozpoczęcie pierwszego rocznego cyklu zarządzania migracją jest ważnym krokiem w kierunku przygotowania gruntu pod uruchomienie nowego mechanizmu solidarności. Na podstawie sprawozdania, decyzji Komisji i wniosku Komisji dotyczącego decyzji wykonawczej Rady ustanawiającej roczną pulę solidarnościową Rada powinna w ciągu 15 dni zwołać unijne forum wysokiego szczebla ds. migracji w celu uzgodnienia wielkości puli solidarnościowej i sposobu wniesienia wkładu przez każde państwo członkowskie. Komisja jest gotowa wspierać Radę w tym procesie. Unijny koordynator ds. solidarności zwoła również unijne forum szczebla technicznego ds. migracji w celu uruchomienia mechanizmu solidarności między państwami członkowskimi oraz zaspokojenia potrzeb w zakresie solidarności poprzez określone wkłady, przed rozpoczęciem stosowania w połowie 2026 r.

W marcu 2026 r. Komisja ponownie przedstawi sprawozdanie z postępów we wdrażaniu paktu przed rozpoczęciem jego stosowania. Komisja opracuje również długoterminową europejską strategię zarządzania azylem i migracją, określającą politykę wysokiego szczebla i operacyjny plan działania na rzecz wspólnego systemu, który będzie solidny i elastyczny w obliczu szybko zmieniających się okoliczności.

(1)

Art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013 (Dz.U. L, 2024/1351, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1351/oj ).

(2)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją.

(3)

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Stan wdrażania paktu o migracji i azylu, COM(2025) 319 final ( EUR-Lex - 52025DC0319 - PL - EUR-Lex ).

(4)

Art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją.

(5)

Art. 12 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją.

(6)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1356 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie wprowadzenia kontroli przesiewowej obywateli państw trzecich na granicach zewnętrznych oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 767/2008, (UE) 2017/2226, (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/817; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1356/oj .

(7)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1348 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia wspólnej procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową w Unii i uchylenia dyrektywy 2013/32/UE; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1348/oj oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1349 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia powrotowej procedury granicznej i zmiany rozporządzenia (UE) 2021/1148; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1349/oj .

(8)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1351/oj .

(9)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 i (UE) 2024/1350 i dyrektywy Rady 2001/55/WE oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców, w sprawie występowania z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, w sprawie zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/818 oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1358/oj .

(10)

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1346 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową; ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1346/oj .

(11)

SWD(2025) 792 „Metodyka na potrzeby decyzji wykonawczej Komisji na podstawie art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351”.

(12)

Rozporządzenie wykonawcze Komisji ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 w odniesieniu do zarządzania azylem i migracją oraz uchylające rozporządzenie Komisji (WE) nr 1560/2003.

(13)

Wyniki monitorowania prowadzonego przez Agencję UE ds. Azylu, a także monitorowania prowadzonego zgodnie z art. 10 rozporządzenia (UE) 2024/1356, o którym mowa w art. 9 lit. e) rozporządzenia (UE) 2024/1351, nie są dostępne, ponieważ te mechanizmy monitorowania jeszcze nie działają.

(14)

Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu (EUAA), Agencja Unii Europejskiej ds. Współpracy Organów Ścigania (Europol), Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), Agencja Unii Europejskiej ds. Zarządzania Operacyjnego Wielkoskalowymi Systemami Informatycznymi w Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości (eu-LISA), Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA).

(15)

Sieć ds. planu gotowości i zarządzania kryzysowego, będąca wczesnym rezultatem paktu, stanowi ramy operacyjne skupiające odpowiednie zainteresowane strony z UE w celu monitorowania i przewidywania przepływów i sytuacji migracyjnych. Ustanowiono ją zaleceniem Komisji (UE) 2020/1366 z dnia 23 września 2020 r. w sprawie unijnego mechanizmu na potrzeby zapewnienia gotowości i zarządzania kryzysami związanymi z migracją, EUR-Lex - 32020H1366 - PL - EUR-Lex .

(16)

Dokument SWD(2025) 790 „Wspieranie analizy sytuacji azylowej, sytuacji w zakresie przyjmowania i sytuacji migracyjnej w Unii i w państwach członkowskich” oraz dokument SWD(2025) 793 „Podział statystyczny wspierający analizę sytuacji azylowej, sytuacji w zakresie przyjmowania i sytuacji migracyjnej w Unii i w państwach członkowskich” są oznaczone jako sensytywne, ponieważ zawierają dane, które nie są podawane do wiadomości publicznej ze względu na szczegółowość zawartych w nich informacji oraz ryzyko utrudnienia działalności operacyjnej agencji Unii i Komisji.

(17)

Dokument SWD(2025) 791 „Prognoza na podstawie art. 9 ust. 3 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 na 2026 r.”, opatrzony klauzulą tajności „RESTREINT UE/EU RESTRICTED”.

(18)

Ponieważ niniejsze sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 lipca 2024 r. do dnia 30 czerwca 2025 r., porównanie rok do roku („poprzedni okres sprawozdawczy”) odnosi się do 12-miesięcznego okresu od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 30 czerwca 2024 r.

(19)

Analiza przedstawiona w niniejszej sekcji opiera się na danych Fronteksu.

(20)

Liczba przypadków nielegalnego przekraczania granic odnosi się do liczby obywateli państw trzecich lub UE/państw stowarzyszonych w ramach Schengen wykrytych przez organy państw członkowskich podczas nielegalnego wjazdu lub próby nielegalnego wyjazdu między przejściami granicznymi na granicach zewnętrznych. Istnieje możliwość, że obywatel państwa trzeciego zostanie wykryty więcej niż jeden raz podczas nielegalnego wjazdu na terytorium państwa członkowskiego lub wyjazdu z niego.

(21)

Mapa obejmuje szlaki, na których odnotowano ponad 500 przypadków nielegalnego przekraczania granic.

(22)

Obliczono porównując udział każdego państwa członkowskiego w odniesieniu do tego wskaźnika z jego udziałem PKB i liczbą ludności. Udział PKB i liczbę ludności każdego państwa członkowskiego oblicza się zgodnie z kluczem referencyjnym określonym w art. 66 rozporządzenia (UE) 2024/1351 z wykorzystaniem danych Eurostatu.

(23)

Protokół ustaleń w sprawie strategicznego i globalnego partnerstwa między Unią Europejską a Tunezją, podpisany w lipcu 2023 r.

(24)

Wspólna deklaracja ustanawiająca partnerstwo w dziedzinie migracji między Islamską Republiką Mauretanii a Unią Europejską, zainicjowana w marcu 2024 r.

(25)

Plan działania UE na rzecz Bałkanów Zachodnich z dnia 5 grudnia 2022 r. dostępny pod adresem: https://home-affairs.ec.europa.eu/eu-action-plan-western-balkans_en .

(26)

W czerwcu 2025 r. podpisano umowę o statusie nowej generacji z Bośnią i Hercegowiną, która umożliwia funkcjonariuszom stałej służby Fronteksu współpracę z lokalnymi organami zarządzania granicami posiadającymi uprawnienia wykonawcze – pozwalając, aby cały region Bałkanów Zachodnich (z wyjątkiem Kosowa – użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie deklaracji niepodległości Kosowa) był objęty takimi umowami i kolejnymi rozmieszczeniami. 

(27)

Obejmowało to przypadki, w których obywatele państw trzecich przekroczyli dozwolony okres 90 dni w ciągu 180-dniowego okresu lub nie posiadali ważnej wizy lub dokumentu pobytowego.

(28)

Ukraińcy bez ważnych dokumentów pobytowych lub nieobjęci ochroną tymczasową.

(29)

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiej, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Sprawozdanie w sprawie stanu strefy Schengen 2025, EUR-Lex - 52025DC0185 - PL - EUR-Lex .

(30)

Jak zgłosił Frontex, łączna liczba zidentyfikowanych słabych punktów dotyczących zdolności i gotowości w zakresie kontroli granicznej w państwach członkowskich wykazuje wyraźną ogólną tendencję spadkową: Ocena narażenia 2025 przynosi obiecujące wyniki .

(31)

 Analiza przedstawiona w niniejszej sekcji opiera się na danych Fronteksu.

(32)

Zalecenie Komisji Europejskiej z 2020 r. w sprawie operacji poszukiwawczo-ratowniczych ( eur-lex.europa.eu/legal content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32020H1365 ), w szczególności odniesienia w pkt 5 i 7; Wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie wdrożenia przepisów UE dotyczących definiowania procederu ułatwiania bezprawnego wjazdu, tranzytu i pobytu oraz zapobiegania temu procederowi ( eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020XC1001(01) ), w szczególności pkt 4 i 5.

(33)

  Dane | Projekt na rzecz zaginionych migrantów , źródło: IOM.

(34)

 Analiza dotycząca ochrony międzynarodowej i ochrony tymczasowej opiera się odpowiednio na danych EUAA i Eurostatu.

(35)

Obejmuje to decyzje wydane w pierwszej instancji oraz decyzje wydane w ramach procedury odwoławczej lub kontroli sądowej przyznające status uchodźcy i status ochrony uzupełniającej zgodnie z konwencją genewską.

(36)

Wskaźnik przyznawania azylu w pierwszej instancji spadł do 31 %, głównie z powodu mniejszej liczby pozytywnych decyzji wydawanych obywatelom Syrii, Afganistanu i Iraku.

(37)

Obliczono porównując udział każdego państwa członkowskiego w odniesieniu do tego wskaźnika z jego udziałem PKB i liczbą ludności. Udział PKB i liczbę ludności każdego państwa członkowskiego oblicza się zgodnie z kluczem referencyjnym określonym w art. 66 rozporządzenia (UE) 2024/1351 z wykorzystaniem danych Eurostatu.

(38)

Dokument roboczy służb Komisji „Śródokresowy przegląd planu działania Komisji na rzecz integracji i włączenia społecznego na lata 2021–2027” towarzyszący dokumentowi „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Stan wdrażania paktu o migracji i azylu”, SWD(2025) 162 final, EUR-Lex - 52025SC0162 - PL - EUR-Lex .

(39)

 OECD/Komisja Europejska (2023), Indicators of Immigrant Integration 2023: Settling In [Wskaźniki integracji imigrantów 2023: adaptacja], OECD Publishing, Paryż, https://doi.org/10.1787/1d5020a6-en .

(40)

UNHCR , „A poverty assessment of Ukrainian refugees in neighbouring countries” [Ocena ubóstwa ukraińskich uchodźców w krajach sąsiadujących], 17 marca 2025 r., s. 14.

(41)

 Analiza niedozwolonego przemieszczania się opiera się na danych EUAA i eu-LISA.

(42)

 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (wersja przekształcona) (Dz.U. L 180 z 29.6.2013,  ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2013/604/oj ).

(43)

Wskaźniki zastępcze obejmują dane gromadzone w celu monitorowania funkcjonowania rozporządzenia (UE) nr 604/2013 („statystyki dublińskie”) oraz dane przechowywane w Eurodac – unijnej bazie danych daktyloskopijnych (ustanowionej rozporządzeniem (UE) nr 603/2013), w której przechowuje się i porównuje odciski palców osób fizycznych, które złożyły wniosek o udzielenie azylu lub zostały zatrzymane podczas nielegalnego przekraczania granic zewnętrznych strefy Schengen.

(44)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1358 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia systemu Eurodac do porównywania danych biometrycznych w celu skutecznego stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 i (UE) 2024/1350 i dyrektywy Rady 2001/55/WE oraz w celu identyfikowania nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich oraz bezpaństwowców, w sprawie występowania z wnioskami o porównanie z danymi Eurodac przez organy ścigania państw członkowskich i Europol na potrzeby ochrony porządku publicznego, w sprawie zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1240 i (UE) 2019/818 oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 603/2013; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1358/oj .

(45)

 Zgłoszono 398 000 zagranicznych trafień w systemie Eurodac (gdy zarówno państwo wyjazdu, jak i kraj docelowy są państwami członkowskimi), czyli o 27 % mniej niż w okresie od lipca 2023 r. do czerwca 2024 r.

(46)

Mapa przedstawia główne szlaki niedozwolonego przemieszczania się wskazane na podstawie trafień w systemie Eurodac. Kierunek strzałek wskazuje kierunek przemieszczania się, podczas gdy szerokość strzałek odzwierciedla liczbę trafień.

(47)

W okresie sprawozdawczym liczba wychodzących wniosków o wtórne przejęcie i wychodzących wniosków o przejęcie opartych na nielegalnym wjeździe i nieregularnym pobycie wyniosła około 93 000.

(48)

 Wskaźnik przekazań w następstwie zaakceptowanych wniosków należy stosować ostrożnie przy ocenie zdolności państwa członkowskiego do skutecznej realizacji przekazań, z uwagi na brak danych dotyczących kohort oraz fakt, że między zaakceptowaniem wniosku o przekazanie a fizycznym przekazaniem może upłynąć dużo czasu. Ten upływ czasu zaburza obliczenia wskaźników, jeżeli liczba zaakceptowanych wniosków nie jest stabilna w czasie.

(49)

Dane gromadzone w celu monitorowania funkcjonowania rozporządzenia (UE) nr 604/2013 („statystyki dublińskie”) obejmują liczbę wniosków wysłanych i otrzymanych przez państwo członkowskie od innego państwa członkowskiego dotyczących procedur wtórnego przejęcia i przejęcia, decyzji podjętych w sprawie takich wniosków, a także liczby wydanych i wykonanych decyzji o przekazaniu.

(50)

 Analiza przyjmowania opiera się na danych EUAA.

(51)

Komisja i EUAA określiły „podejście przyrostowe”, zgodnie z którym państwa członkowskie są zobowiązane do zgłaszania danych dotyczących przyjmowania w odniesieniu do co najmniej dwóch podstawowych wskaźników, tj.: liczba osób w systemie przyjmowania (całkowita liczba osób w systemie przyjmowania, w tym w podziale na status prawny osób w systemie przyjmowania i liczba małoletnich bez opieki); oraz zdolność systemu przyjmowania (łączna liczba miejsc dostępnych na koniec okresu sprawozdawczego). Od 2027 r. państwa członkowskie mają składać sprawozdania na temat całego zestawu wskaźników dotyczących przyjmowania.

(52)

Dane te odnoszą się wyłącznie do systemu przyjmowania rozumianego jako zbiór rozwiązań mających na celu przyjmowanie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową zgodnie z przekształconą dyrektywą w sprawie warunków przyjmowania.

(53)

W Irlandii znaczna część osób ubiegających się o ochronę międzynarodową przybyła do tego państwa nielegalnie, głównie przez granicę lądową Zjednoczonego Królestwa. Wraz ze znacznym napływem osób korzystających z tymczasowej ochrony miało to wpływ na irlandzki system azylowy i system przyjmowania. W okresie sprawozdawczym liczba wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w Irlandii wyniosła 14 000 w porównaniu z bezprecedensowo dużą liczbą w poprzednim okresie sprawozdawczym (18 000). Tendencja ta jest widoczna od początku 2022 r. wraz z dużą liczbą osób przybywających z Ukrainy.

(54)

Pod koniec czerwca 2025 r. możliwe było obliczenie wskaźnika obłożenia dla 25 państw członkowskich. W przypadku Finlandii i Portugalii dane potrzebne do obliczenia wskaźnika obłożenia były niekompletne.

(55)

Dotyczy to Belgii, Cypru, Chorwacji, Łotwy, Litwy i Grecji.

(56)

Analiza przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych opiera się na danych EUAA.

(57)

Analiza dotycząca powrotów opiera się na danych Eurostatu.

(58)

Francja wydała większość nakazów opuszczenia terytorium obywatelom Algierii, Tunezji i Maroka; Hiszpanii – obywatelom Mali, Senegalu i Algierii oraz Niemcy – obywatelom Syrii, Turcji i Afganistanu. Cypr wydał większość nakazów opuszczenia terytorium obywatelom Syrii, Demokratycznej Republiki Konga i Nigerii, Grecja – obywatelom Afganistanu, Syrii i Albanii oraz Chorwacja – obywatelom Turcji, Nepalu oraz Bośni i Hercegowiny.

(59)

W okresie sprawozdawczym odsetek powrotów na szczeblu ogólnounijnym wyniósł 24 %. 

(60)

Mechanizm przewidziany w art. 25a unijnego kodeksu wizowego przyczynił się do pobudzenia korzystnej dynamiki i konkretnych postępów we współpracy z państwami trzecimi. Odsetek powrotów w Bangladeszu wzrósł z 9 % w 2023 r. do 17 % w 2024 r., a w Iraku z 14 % do 31 %. Ponadto w przypadku Etiopii, w której w kwietniu 2024 r. wprowadzono środki wizowe, odsetek powrotów wzrósł w 2024 r. (13 % w porównaniu z 11 % w 2023 r.), a jednocześnie odnotowano wzrost aktywności państw członkowskich w zakresie zwracania się do Etiopii o readmisję swoich obywateli (w 2024 r. złożono ponad cztery razy więcej wniosków o readmisję niż w 2023 r.). Ukierunkowane działania w zakresie powrotów do priorytetowych państw trzecich zainicjowane przez unijnego koordynatora ds. powrotów zapewniły ukierunkowanie i spójność działań na szczeblu UE, przekraczając cel 25 % wzrostu gospodarczego w przypadku kilku państw trzecich.

(61)

 Zgodnie z danymi przekazanymi przez Frontex państwa członkowskie złożyły mniej wniosków o dokumenty identyfikacyjne i tymczasowe dokumenty podróży (-6 %, 68 908 w porównaniu z 73 449 w poprzednim okresie sprawozdawczym).

(62)

Obejmuje to wyzwania związane z zapewnieniem sprawnego procesu powrotu ze względu na nieefektywność na kluczowych etapach, w tym w systemie odwołań, skutecznej identyfikacji przed powrotem oraz wystarczającego monitorowania przestrzegania obowiązku powrotu. Z tematycznej oceny Schengen z 2024 r. wynika również, że wszystkie organy krajowe powinny usprawnić operacyjne wdrażanie wpisów dotyczących powrotu w Systemie Informacyjnym Schengen, aby zapewnić skuteczniejsze podejmowanie decyzji w procedurach powrotu.

(63)

W okresie sprawozdawczym zidentyfikowano niemal 54 600 osób objętych wpisami SIS dotyczącymi powrotu w państwach członkowskich innych niż państwo, które dokonało wpisu („trafienia w SIS”). Spośród nich około 33 600 obywateli państw trzecich wykryto podczas kontroli na terytorium, a około 16 500 przechwycono podczas odprawy granicznej przy wyjeździe z terytorium UE przez państwo członkowskie inne niż to, które dokonało wpisu.

(64)

COM(2025) 101 final.

(65)

Dokument SWD(2025) 791 „Prognoza na podstawie art. 9 ust. 3 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 na 2026 r.”, opatrzony klauzulą tajności „RESTREINT UE/EU RESTRICTED”.

(66)

Ponieważ dane za cały rok 2025 nie są dostępne w momencie przyjmowania sprawozdania, dane za 2024 r. są wykorzystywane jako najbardziej aktualny i kompletny roczny punkt odniesienia, który umożliwia umiejscowienie prognozy na nadchodzący rok 2026 w odpowiednim kontekście. W analizie w pełni uwzględniono jednak tendencję zaobserwowaną w 2025 r.

(67)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1351 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie zarządzania azylem i migracją, zmiany rozporządzeń (UE) 2021/1147 i (UE) 2021/1060 oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 604/2013; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1346 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ustanowienia norm dotyczących przyjmowania osób ubiegających się o ochronę międzynarodową; rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1359 z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie reagowania na sytuacje kryzysowe i sytuacje spowodowane działaniem siły wyższej w dziedzinie migracji i azylu oraz w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/1147 (Dz.U. L, 2024/1359, 22.5.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1359/oj ); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej oraz uchylenia rozporządzeń (UE) nr 1052/2013 i (UE) 2016/1624 (Dz.U. L 295 z 14.11.2019, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj ); rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2303 z dnia 15 grudnia 2021 r. ustanawiające Agencję Unii Europejskiej ds. Azylu i uchylające rozporządzenie (UE) nr 439/2010 (Dz.U. L 468 z 30.12.2021, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj ).

(68)

Z wyjątkiem Węgier i Polski.

(69)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1896 z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Dz.U. L 295 z 14.11.2019, s. 1; ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj ).

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 11.11.2025

COM(2025) 795 final

ZAŁĄCZNIK

do

KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY – EUROPEJSKIE ROCZNE SPRAWOZDANIE DOTYCZĄCE AZYLU I MIGRACJI (2025)

ZAŁĄCZNIK

do

KOMUNIKATU KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY – EUROPEJSKIE ROCZNE SPRAWOZDANIE DOTYCZĄCE AZYLU I MIGRACJI (2025)

Drugi komunikat w sprawie stanu wdrażania paktu o migracji i azylu

Wprowadzenie

W czerwcu 2025 r. Komisja opublikowała ostatni komunikat w sprawie stanu wdrażania paktu o migracji i azylu 1 . Niniejszy drugi komunikat w sprawie stanu wdrażania obejmuje okres od tego czasu do początku października 2025 r. 

W tym czasie państwa członkowskie, Komisja i agencje Unii, wraz z różnymi zainteresowanymi stronami i partnerami, kontynuowały prace w zakresie wszystkich elementów składowych, aby zapewnić dalsze postępy we wdrażaniu.

Poczyniono dalsze postępy i osiągnięto ważne cele pośrednie, w tym opracowanie krajowych strategii i planów kryzysowych, dostosowanie krajowych ram prawnych oraz przyjęcie rozporządzenia wykonawczego do rozporządzenia (UE) 2024/1351, a także przygotowania do realizacji pierwszego rocznego cyklu zarządzania migracją.

Jednocześnie wciąż istnieją wyzwania, zwłaszcza w odniesieniu do Eurodac i zapewnienia gotowości systemów na czas, związane z procedurą graniczną oraz koniecznością wdrożenia niezbędnej infrastruktury, wymogów kadrowych i porozumień administracyjnych w celu dotrzymania terminów. Ponadto w całej Unii należy sfinalizować ustalenia dotyczące kontroli przesiewowej i dostosować zdolność przyjmowania do rzeczywistych potrzeb i nowych ram. Należy również sfinalizować ustalenia dotyczące monitorowania praw podstawowych oraz porady prawnej.

W lipcu 2025 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący nowych wieloletnich ram finansowych i zaproponowała trzykrotne zwiększenie unijnego wsparcia finansowego na rzecz migracji, bezpieczeństwa i zarządzania granicami w następnym okresie, a także znaczne zwiększenie finansowania agencji spraw wewnętrznych. Proponowane dodatkowe wsparcie finansowe Unii w obszarze spraw wewnętrznych i migracji wyniosłoby wówczas łącznie 81 mld EUR.

Realizacja na szczeblu Unii

Pierwszy i kluczowy etap planowania rozpoczął się wraz z przedstawieniem wspólnego planu wdrażania w czerwcu 2024 r., który zapewnił ramy opracowywania krajowych planów wdrażania państw członkowskich oraz ustanowienia odpowiednich zasad zarządzania 2 .

Do tej pory prace nad wdrażaniem paktu w pełni koncentrują się na dostosowaniu przepisów, praktycznym wdrożeniu i pozyskiwaniu zasobów niezbędnych do przeprowadzenia reform. Na tym etapie ustanowione mechanizmy koordynacji nadal funkcjonują prawidłowo, zarówno na poziomie horyzontalnym, w ramach Strategicznego Komitetu ds. Imigracji, Granic i Azylu (zwanego dalej: SCIFA), jak i w ramach specjalnego dialogu dwustronnego prowadzonego przez Komisję z państwami członkowskimi. Kontynuowano bardziej ogólną wymianę informacji z Parlamentem Europejskim w ramach regularnych posiedzeń grupy roboczej ds. azylu – wdrażania paktu/wspólnego europejskiego systemu azylowego, działającej w ramach Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.

Poszczególne wnioski ustawodawcze przedstawione przez Komisję w ciągu ostatnich siedmiu miesięcy w celu uzupełnienia i dokończenia paktu są realizowane w ramach procedury ustawodawczej. Obejmuje to wniosek dotyczący nowego rozporządzenia w sprawie systemu powrotów, wniosek dotyczący koncepcji „bezpiecznego kraju trzeciego”, a także proponowany unijny wykaz bezpiecznych krajów pochodzenia 3 . Parlament Europejski wyznaczył swoich sprawozdawców i rozpoczęły się posiedzenia techniczne. Ze swojej strony Rada rozpoczęła prace nad swoimi stanowiskami, a na forum odpowiednich organów toczą się dyskusje. Tymczasem komitety kontaktowe Komisji pracują nad aktami wykonawczymi wynikającymi z przepisów paktu (zob. poszczególne elementy składowe w sekcji poniżej).

Poszczególne agencje Unii 4 ściśle współpracowały z Komisją i państwami członkowskimi, zapewniając wsparcie w zakresie realizacji reform zgodnie ze swoimi mandatami. Agencje są zasadniczo na dobrej drodze do wydania poszczególnych różnych wytycznych, wzorów i materiałów szkoleniowych, które przewidziano we wspólnym planie wdrażania. Zapewniają one również wsparcie na żądanie różnym państwom członkowskim i reagują na nowe oraz pojawiające się wyzwania. W ramach przygotowań do pełnego wdrożenia wieloletniego programu monitorowania EUAA (od 2026 r.) odbyły się dwa pilotażowe ćwiczenia monitorujące EUAA z udziałem Estonii i Niderlandów. W ramach ćwiczeń dwa zespoły ekspertów złożone z przedstawicieli EUAA, Komisji i państw członkowskich, a także UNHCR w charakterze obserwatorów przeprowadziły kontrole na miejscu w czerwcu 2025 r. Sprawozdania końcowe zawierające ustalenia sfinalizowano i udostępniono odpowiednim państwom członkowskim. Począwszy od czerwca 2026 r. wszystkie państwa członkowskie będą monitorowane pod kątem technicznego i operacyjnego wdrażania paktu w cyklu pięcioletnim.

Programowanie wsparcia finansowego na rzecz wdrażania paktu rozpoczęło się poprzez stałą współpracę z państwami członkowskimi (zob. sekcja 3.1). Obejmuje to udostępnienie państwom członkowskim dodatkowych 3 mld EUR na wsparcie wdrażania paktu i przyjmowanie osób przesiedlonych z Ukrainy. Większość państw członkowskich kwalifikowała się również do uzyskania dostępu do dodatkowych środków finansowych dostępnych w ramach przeglądu śródokresowego funduszy w obszarze spraw wewnętrznych, w wysokości kolejnych 1,6 mld EUR.

W ramach Instrumentu Wsparcia Technicznego zarządzanego przez Komisję nadal zapewnia się równoległe wsparcie dla państw członkowskich. Obecnie organy dziewięciu państw członkowskich 5 otrzymują dostosowane do potrzeb wsparcie w zakresie przeprowadzania konkretnych reform wynikających z ich krajowych planów wdrażania w dwuletnim okresie przejściowym do 2026 r.

Współpraca z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego miała miejsce na szczeblu Unii na różnych forach, a także w ramach dwustronnych działań informacyjnych. Szczególny element działań informacyjnych w ostatnim miesiącu obejmował współpracę z sieciami sądowymi w celu wspierania współpracy i wymiany informacji związanych ze zmianami proceduralnymi wprowadzonymi paktem, w tym związanymi z nimi nowymi terminami zakończenia poszczególnych procedur 6 . Rola wymiaru sprawiedliwości jest szczególnie ważna dla funkcjonowania przepisów dotyczących odpowiedzialności za procedury azylowe i powrotowe procedury graniczne (rozporządzenie (UE) 2024/1351), środków zabezpieczających polegających na pozbawieniu wolności, zdolności przyjmowania, wyznaczania przedstawicieli małoletnich bez opieki oraz pomocy prawnej i reprezentacji prawnej.

Szersze znaczenie reform pozostaje w pełni widoczne: Po przewidzianym prawem terminie 12 czerwca 2025 r. 22 państwa członkowskie sfinalizowały swoje krajowe strategie azylu i migracji 7 . Strategie te odzwierciedlają kompleksowe, obejmujące całą administrację rządową strategiczne podejście do migracji i azylu. Będą one z kolei stanowić podstawę pierwszej europejskiej strategii zarządzania azylem i migracją, która ma zostać przedstawiona do końca roku.

Uruchomienie elementów składowych – aktualizacja postępów

Liczba krajowych planów wdrażania paktu pozostaje niezmieniona od czerwca 2025 r. Na szczeblu państw członkowskich nastąpił dalszy rozwój zasad koordynacji i zarządzania, również w oparciu o identyfikację ważnych zainteresowanych stron oraz dalszą wymianę informacji z nimi w celu wdrożenia reform. Może to obejmować na przykład konieczność większego zaangażowania departamentów lub właściwych ministerstw odpowiedzialnych za świadczenie usług, takich jak edukacja lub zdrowie, a także zacieśnienie współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami wykonawczymi w celu poczynienia postępów we wdrażaniu niezbędnych umów o partnerstwie. Państwa członkowskie, które tego nie uczyniły, powinny zacieśnić współpracę, zwłaszcza z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości, w celu przewidywania powiązanych potrzeb.

Coraz ważniejsze będzie zapewnienie, aby pozostałe cele pośrednie i pośrednie wartości docelowe na szczeblu krajowym były dobrze zdefiniowane i monitorowane, aby ułatwić identyfikację oraz pomóc w usuwaniu wszelkich opóźnień. Było to bardziej ogólne wyzwanie wskazane już w pierwszym komunikacie w sprawie wdrażania paktu. Niektóre państwa członkowskie ustanowiły dobre praktyki i procesy wdrażania w tym zakresie 8 .

Reformy legislacyjne dotyczące dostosowania krajowych ram prawnych do paktu i transpozycji dyrektywy (UE) 2024/1346 są obecnie w pełni realizowane. Niewielka liczba państw członkowskich przyjęła już odpowiednie przepisy krajowe – w całości albo w części 9 . Coraz więcej państw członkowskich albo zakończyło już opracowywanie aktów prawnych, albo znajduje się na końcowym etapie przygotowywania wniosków 10 . W większości przypadków proces ten obejmuje różne poziomy konsultacji z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i kluczowymi zainteresowanymi stronami 11 .

Państwa członkowskie, które nadal dokonują przeglądu swoich ram prawnych, powinny jak najszybciej zakończyć ten proces, aby zapewnić ukończenie prac nad opracowywaniem aktów prawnych i rozpoczęcie procesu przyjmowania na początku przyszłego roku 12 . Prace w komitetach kontaktowych Komisji przyczynią się do opracowania dalszych wytycznych oraz zapewnienia odpowiedzi na pojawiające się zapytania i wątpliwości.

Wsparcie finansowe: programowanie krajowe

Od czasu ostatniej aktualizacji Komisja ściśle współpracowała ze wszystkimi państwami członkowskimi w zakresie programowania wsparcia finansowego przeznaczonego na wdrożenie paktu. Kwota 3 mld EUR przeznaczona na to działanie pomoże zapewnić wystarczające finansowanie kluczowych elementów nowych ram, zarówno ze środków unijnych, jak i krajowych 13 . Wszystkie państwa członkowskie z wyjątkiem jednego 14 przedłożyły formularze wraz ze swoimi wnioskami, które stanowią podstawę dialogu ze służbami Komisji na temat finansowania. Ta metoda pracy umożliwia Komisji zbadanie wyzwań, przed którymi stoją państwa członkowskie, oraz wspieranie ich w podejmowaniu decyzji o najwłaściwszym wykorzystaniu środków unijnych, w uzupełnieniu do budżetu krajowego, zgodnie z krajowymi planami wdrażania.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Obecnie kilka państw członkowskich zakończyło dialog dotyczący programowania dodatkowych środków finansowych i zmierza do zakończenia procesu wprowadzania zmian w programie do końca roku. Większość państw członkowskich znajduje się na ostatnich etapach dialogu. Proces ten należy zakończyć jak najszybciej, aby przejść do etapu wprowadzania zmian, który może potrwać kilka miesięcy.

Ogólnie rzecz biorąc, ta metoda pracy umożliwiła bardzo konstruktywną wymianę informacji między państwami członkowskimi a służbami Komisji w zakresie przygotowań na szczeblu krajowym, uzupełniając krajowe plany wdrażania i krajowe strategie, oraz przyczyniła się do ustanowienia dobrej praktyki w zakresie regularnych kontaktów między państwami członkowskimi a służbami Komisji w kwestiach operacyjnych. Dyskusje te stanowią również solidną podstawę współpracy i wspólnego monitorowania wdrażania paktu w nadchodzących latach. Kontynuowanie regularnego dialogu z państwami członkowskimi, w tym na temat postępów w absorpcji środków budżetowych, pomoże monitorować wyzwania i, w stosownych przypadkach, zapewni dodatkowe, dostosowane do potrzeb wsparcie, zarówno operacyjne, jak i finansowe. Część budżetu instrumentu tematycznego FAMI na lata 2026–2027 może zostać uruchomiona w celu dalszego wspierania państw członkowskich w oparciu o potrzeby zidentyfikowane podczas ciągłej wymiany informacji na temat wdrażania paktu. 

Element składowy 1 – Eurodac

Państwa członkowskie nadal ściśle współpracują z Komisją i eu-LISA, aby zapewnić terminową operacyjność systemu Eurodac w czerwcu 2026 r. Na ostatnim posiedzeniu grupy doradczej ds. Eurodac państwa członkowskie zasadniczo zgłosiły znaczne postępy: w większości państw członkowskich określono środki finansowe na ten cel, zarówno w ramach budżetów krajowych, jak i przy wykorzystaniu środków unijnych lub obu tych źródeł. W kilku państwach członkowskich wybrano dostawców odpowiednich usług lub przyspieszono postępowania o udzielenie zamówienia na podstawie umów ramowych, natomiast w innych państwach członkowskich rozpoczęto udzielanie zamówień 15 .

Według stanu na wrzesień osiem państw członkowskich i Europol poinformowały, że są na najlepszej dobrej drodze do realizacji harmonogramu 16 . 18 państw członkowskich poinformowało, że nadal zmaga się z różnymi wyzwaniami, choć oczekuje, że będzie w stanie terminowo rozwiązać nierozstrzygnięte kwestie 17 . Istnieje ryzyko, że jedno państwo członkowskie nie będzie gotowe na czas 18 . W ostatnich miesiącach eu-LISA umożliwiła państwom członkowskim testowanie działania systemu, a w ciągu najbliższych miesięcy dostępne będą kolejne testy.

Na szczeblu Unii Komisja powołała Komitet Regulacyjny ds. Eurodac i poczyniła postępy w pracach nad aktami o charakterze nieustawodawczym związanymi z Eurodac, w szczególności nad statystykami międzysystemowymi i w celu zapewnienia interoperacyjności. Istnieje duża szansa, że akty te zostaną przyjęte jeszcze w tym roku 19 .

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Wdrażanie systemu Eurodac w poszczególnych państwach członkowskich wciąż przebiega w różnym tempie, co odzwierciedla różne etapy postępów. Należy pilnie rozwiązać istniejące wyzwania, ponieważ wkraczamy w ostatni etap przed rozpoczęciem stosowania paktu. W kilku przypadkach wyzwania obejmują rozwiązanie pozostałych problemów z łącznością, wyznaczenie jasnych celów w zakresie zakończenia testów, rozpoczęcie niezakończonych postępowań o udzielenie zamówienia oraz wyjaśnienie zasad związanych z wyznaczeniem punktu dostępu 20 .

Zdecydowanie zachęca się państwa członkowskie do jak najszybszego rozpoczęcia testów, ponieważ umożliwia to zarówno eu-LISA, jak i państwu członkowskiemu wczesne identyfikowanie wszelkich problemów, pozostawiając wystarczająco dużo czasu na ich rozwiązanie. Pięć państw członkowskich i Szwajcaria rozpoczęły już testowanie rzeczywistego działania systemu, a wiele innych państw zamierza rozpocząć testy w nadchodzących miesiącach 21 . Większość państw członkowskich nie rozpoczęła jeszcze jednak testów, co w niektórych przypadkach wynika z faktu, że nie zakończyły jeszcze testów łączności, które są warunkiem wstępnym do przeprowadzenia testów działania systemu 22 . Komisja i eu-LISA nadal prowadzą ścisły dialog techniczny z państwami członkowskimi w tej sprawie, a w razie potrzeby eu-LISA również będzie nadal wspierać wszystkie państwa członkowskie.

Element składowy 2 – Nowy system zarządzania przepływami migracyjnymi na granicach zewnętrznych Unii

Nadal czyni się postępy na drodze w kierunku wdrożenia obowiązkowych procedur azylowych na granicy oraz powrotowych procedur granicznych. Od czasu opublikowania czerwcowego komunikatu w sprawie stanu wdrażania paktu liczba państw członkowskich, które albo już dysponują zarówno ośrodkami recepcyjnymi, jak i zasobami ludzkimi umożliwiającymi osiągnięcie odpowiedniej zdolności, albo które wkrótce to zrobią, wzrosła 23 . Kilka państw członkowskich ustanawia i organizuje nowe obowiązkowe kontrole przesiewowe, w tym przygotowuje harmonogramy szkoleń 24 .

W ramach odpowiednich komitetów kontynuowano prace, które doprowadziły m.in. do przygotowania specjalnych wytycznych Komisji dotyczących procedur azylowych na granicy i powrotowych procedur granicznych oraz regularnych aktualizacji wytycznych dotyczących kontroli przesiewowej, uzupełniających Praktyczny podręcznik dla straży granicznej. Ostatnie tematy poruszane na posiedzeniach komitetów obejmowały również wykorzystanie wielkoskalowych systemów informatycznych do celów kontroli bezpieczeństwa i tożsamości. Biorąc pod uwagę, że powrotowa procedura graniczna opiera się na zdolności do zapewnienia powrotu osób wnioskujących o ochronę międzynarodową, których wniosek odrzucono, w corocznej ocenie Komisji z 2025 r. na podstawie art. 25a kodeksu wizowego po raz pierwszy zwrócono szczególną uwagę na kraje pochodzenia, których obywatele podlegaliby procedurze granicznej.

W ścisłej współpracy EUAA i Frontex opracowały zharmonizowaną ofertę szkoleniową w zakresie kontroli przesiewowej. Ten wstępny moduł udostępniono użytkownikom pod koniec września. Kompleksowy moduł szkoleniowy dotyczący kontroli przesiewowej będzie dostępny od marca 2026 r. Oczekuje się, że do końca roku udostępniony zostanie zestaw narzędzi do kontroli przesiewowej, opracowany wspólnie przez Frontex, EUAA i Komisję przy wsparciu Europolu i ekspertów z państw członkowskich. Zestaw narzędzi uzupełnia wytyczne Komisji i obejmuje zestaw przyjaznych dla użytkownika wzorów, materiałów zawierających wytyczne i praktycznych zasobów 25 . Oczekuje się, że testy operacyjne zestawu narzędzi rozpoczną się w październiku 2025 r.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Pomimo poczynionych postępów nadal istnieje kilka wyzwań, o których wspomniano w poprzednim sprawozdaniu. Nierozstrzygnięte kwestie organizacyjne obejmują dostosowanie przepisów krajowych, zmianę lub opracowanie obowiązujących procedur działania i wytycznych, zapewnienie wystarczającej liczby personelu, podejmowanie postępowań o udzielenie zamówienia na budowę lub modernizację obiektów, wdrażanie skutecznych środków w celu ograniczenia ryzyka ucieczki lub konieczność dalszej integracji informatycznych baz danych 26 . W razie potrzeby konieczne byłyby pewne tymczasowe środki pomostowe 27 . Na tym etapie pełne i terminowe zapewnienie odpowiedniej zdolności nadal jest zagrożone w niektórych państwach członkowskich 28 . Chociaż przewidziany prawem termin dla państw członkowskich na powiadomienie o miejscach wyznaczonych dla procedur granicznych upływa w dniu 11 kwietnia 2026 r., państwa członkowskie zachęca się do jak najszybszego wskazania tych miejsc, aby ułatwić planowanie ich ustanowienia.

Jeżeli chodzi o kontrolę przesiewową, szereg państw członkowskich musi jeszcze precyzyjniej określić podział zadań w ramach struktur krajowych oraz zharmonizować procedury lub dokonać przeglądu wymogów w zakresie interoperacyjności. Niektóre państwa członkowskie posiadają już ośrodki kontroli przesiewowej, ponieważ stosują już procedury przyjazdu 29 . W przypadku innych państw plany dotyczące scentralizowanej lokalizacji będą musiały uwzględniać fakt, że mogą one nie być w pełni gotowe do czerwca 2026 r. Inne państwa członkowskie opowiedziały się za podejściem zdecentralizowanym – w szczególności w odniesieniu do kontroli przesiewowej na danym terytorium. W kilku przypadkach należy jeszcze określić rozwiązania dotyczące kontroli stanu zdrowia, w tym w oparciu o współpracę ze służbami medycznymi.

Element składowy 3 – Nowe podejście do przyjmowania

Wiele państw członkowskich poprawia zdolność przyjmowania, zarówno w ujęciu ilościowym, jak i jakościowym. Podjęły one dalsze kroki w celu wyeliminowania luk w zdolnościach lub zapewnienia możliwości wprowadzenia w życie nowych przepisów. Obejmuje to budowę nowych obiektów oraz przebudowę lub modernizację istniejących obiektów. Wiele państw członkowskich skonkretyzowało swoje plany, a niektóre skupiły się na utworzeniu nowych wielofunkcyjnych ośrodków 30 . Modele i plany działania opracowane przez EUAA i Komisję są w tym względzie przydatne, ponieważ ośrodki mają zapewniać szereg usług, od identyfikacji i rejestracji po ośrodki recepcyjne dla różnych kategorii osób, a także dostęp do pracowników socjalnych i usług w zakresie porady prawnej.

Niektóre państwa członkowskie stosują ćwiczenia symulacyjne, aby ocenić gotowość swojego systemu przyjmowania do wprowadzenia nowych procedur/działań w ramach paktu, takich jak procedura graniczna i kontrola przesiewowa 31 .

Skorzystano również z możliwości wprowadzenia różnych rozwiązań w zakresie przyjmowania w oparciu o różne rodzaje i grupy osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, o której mowa w dyrektywie (UE) 2024/1346. Państwa członkowskie wprowadzają lub konsolidują szczegółowe ustalenia dotyczące przypadków przekazania odpowiedzialności 32 , ale pracują również nad lepszym zaspokojeniem potrzeb osób wymagających szczególnego traktowania lub rodzin w ośrodkach recepcyjnych 33 . Kilka państw członkowskich poczyniło również postępy w zakresie systemów zarządzania sprawami oraz cyfryzacji procesów w celu zwiększenia dostępu do danych i ich wymiany lub dostosowania się w inny sposób do wymogów paktu 34 .

Ogólnie rzecz biorąc, od czasu ostatniej aktualizacji w czerwcu państwa członkowskie i EUAA poczyniły znaczne starania w celu wypełnienia luk w gromadzeniu danych dotyczących przyjmowania 35 . Krajowe systemy przyjmowania są jednak bardzo złożone i niejednorodne. Potrzebne są bardziej szczegółowe dane ze wszystkich państw członkowskich, aby Komisja przedstawiła bardziej kompleksowy i porównywalny obraz zdolności przyjmowania w Unii i w państwach członkowskich do celów rocznego cyklu zarządzania migracją. W odniesieniu do pierwszych dwóch cykli rocznych (2025 i 2026 r.) Komisja i EUAA określiły podejście przyrostowe, zgodnie z którym państwa członkowskie są zobowiązane do przekazywania danych dotyczących przyjmowania w odniesieniu do podstawowych wskaźników 36 . Od 2027 r. państwa członkowskie będą przekazywać EUAA dane dotyczące pełnego zestawu wskaźników dotyczących przyjmowania.

Państwa członkowskie i służby Komisji nadal spotykają się w ramach komitetu kontaktowego ds. przyjmowania, aby przygotować transpozycję dyrektywy (UE) 2024/1346 i wyjaśnić nierozstrzygnięte kwestie. Niedawne dyskusje dotyczyły takich kwestii jak środki na rzecz wczesnej integracji, ograniczenie swobody przemieszczania się, zatrzymanie i alternatywy dla zatrzymania, a także, bardziej ogólnie, wzajemne powiązania z innymi elementami paktu. Sieć przyjmowania EUAA kontynuuje prace nad identyfikacją wyzwań operacyjnych i wymianą dobrych praktyk. Wszystkie te dyskusje stanowią również wkład w przyszłe zmienione wytyczne EUAA dotyczące norm i wskaźników. Prace nad poradnikiem praktycznym agencji dotyczącym utworzenia ośrodka dla przybywających migrantów i ośrodka recepcyjnego oraz zarządzania nim również dobiegają końca.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Nadal utrzymują się pewne kluczowe wyzwania w krajowych systemach przyjmowania. Każda nowa budowa powinna przebiegać w sposób terminowy, a w razie potrzeby należy wprowadzić środki pośrednie, aby zapewnić zgodność z dyrektywą (UE) 2024/1346 i zagwarantować wystarczające odpowiednie zdolności do czasu uruchomienia paktu 37 . Nadal istnieją wyzwania w odniesieniu do grup szczególnie wrażliwych przyjmowanych w ramach systemów przyjmowania, takich jak małoletni bez opieki i ofiary przemocy ze względu na płeć (sekcja 3.10).

Państwa członkowskie, które znajdują się na wczesnym etapie planowania wielofunkcyjnych ośrodków i jeszcze tego nie uczyniły, powinny współpracować z EUAA w celu rozważenia planu działania i modeli opracowanych specjalnie w celu zapewnienia zgodności z postanowieniami i zasadami paktu.

Ogólnie rzecz biorąc, wyzwania związane ze zdolnościami i integracją systemów zarządzania uwypuklają ciągłą potrzebę strategicznej alokacji zasobów. W przypadku szeregu państw członkowskich proces ten jest nadal w toku. Komisja nadal zwraca szczególną uwagę na przypadki, w których państwa członkowskie planują lub już rozpoczynają zmniejszanie swoich zdolności przyjmowania, aby zagwarantować, że wszelkie takie środki są zgodne z ogólną potrzebą posiadania dobrze przygotowanych systemów. Państwom członkowskim zaleca się również zapewnienie zatrzymania, w pełnej zgodności z przepisami paktu, w przypadku gdy zatrzymanie musi stanowić środek ostateczny.

Należy jeszcze bardziej usprawnić sprawozdawczość i zwiększyć szczegółowość danych dotyczących krajowego systemu przyjmowania, aby pomóc w ocenie sytuacji w zakresie przyjmowania zawartej w europejskim rocznym sprawozdaniu dotyczącym azylu i migracji 38 . Biorąc pod uwagę centralną rolę przyjmowania, konieczne będą dalsze prace mające na celu zapewnienie wystarczającej porównywalności i kompletności statystyk dotyczących przyjmowania, co umożliwi dokonanie pełniejszej oceny.

Element składowy 4 – Sprawiedliwe, skuteczne i spójne procedury azylowe

Reformy związane z przepisami paktu nadal są omawiane na odpowiednich forach. EUAA zaktualizowała odpowiednie wytyczne oraz normy operacyjne i wskaźniki dotyczące procedur azylowych, które powinny zostać sfinalizowane do końca roku, wraz z poradnikiem praktycznym dotyczącym rejestracji i składania wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Różne państwa członkowskie podejmują działania w celu rozwiązania problemu istniejących zaległości w sprawach azylowych i poprawy zarządzania sprawami. Obejmuje to zarówno zatrudnienie dodatkowego personelu, jak i reformę procesów poprzez cyfryzację i zintegrowane systemy zarządzania sprawami oraz harmonizację procesów działań i procedur między różnymi zainteresowanymi stronami 39 . Różne państwa członkowskie korzystają ze wsparcia EUAA, np. w celu wspólnego opracowywania procedur lub składania wniosków o oddelegowanie lub szkolenia, a także kierowania wsparciem operacyjnym 40 . Ciągły spadek liczby wniosków o udzielenie azylu w Unii dodatkowo pomoże państwom członkowskim zmniejszyć zaległości w sprawach azylowych.

Większość państw członkowskich zapewniła współpracę z organami sądowymi w ramach ich prac wdrożeniowych 41 . Ma to kluczowe znaczenie dla zapewnienia zgodności między krajowymi praktykami sądowymi a postanowieniami paktu w celu umożliwienia skutecznym systemom sądowym skracania czasu rozpatrywania wniosków oraz zwiększania zdolności w zakresie rozpatrywania odwołań.

Jak wspomniano powyżej, procedura ustawodawcza dotycząca wniosków Komisji w sprawie koncepcji bezpiecznego kraju trzeciego oraz ustanowienia wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia, które mają ułatwić procedury, jest w toku 42 .

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Pomimo wprowadzonych środków konieczne są dalsze działania na rzecz zmniejszenia zaległości i zapobieżenia powstawaniu nowych 43 . Może to obejmować terminowe rozpoczęcie procedur rekrutacyjnych, niezależnie od tego, czy chodzi o rozwiązania przejściowe, czy długoterminowe, oraz szkolenia niezbędne do zapoznania personelu z nowymi ramami, w ewentualnej współpracy z EUAA. Jedynie poprzez zmniejszenie zaległości państwa członkowskie będą w stanie w jak największym stopniu uniknąć równoległego funkcjonowania dwóch systemów po czerwcu 2026 r. (jednego opartego na ówczesnym dorobku dyrektywy 2013/32/UE i drugiego opartego na rozporządzeniu (UE) 2024/1348 w przypadku spraw otrzymanych po dniu 12 czerwca 2026 r.).

Wszystkie państwa członkowskie zachęca się do położenia większego nacisku na współpracę z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości oraz do uwzględnienia ewentualnego ryzyka związanego z przeciążeniem systemów sądowych i niedoborem personelu, również w kontekście skróconych terminów wynikających z nowych procedur.

W miarę dostosowywania swoich systemów państwa członkowskie nadal muszą również zapewniać skuteczny dostęp do procedur azylowych oraz stosowanie zasady non-refoulement.

Zgodnie z komunikatem 2024/570 w sprawie przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym wynikającym z wykorzystywania migracji jako broni i w sprawie zwiększania bezpieczeństwa na granicach zewnętrznych UE środki wprowadzane w celu przeciwdziałania takiemu wykorzystywaniu migracji jako broni na granicach z Białorusią i Rosją, które pociągają za sobą poważną ingerencję w prawa podstawowe, takie jak prawo do azylu i związane z nim gwarancje, muszą być tymczasowe, proporcjonalne i ograniczone do tego, co jest absolutnie niezbędne, a także muszą zapewniać poszanowanie istoty tych praw, przy jednoczesnym spełnianiu celów interesu ogólnego uznawanych przez Unię.

Element składowy 5 – Bardziej skuteczne i sprawiedliwe procedury powrotu

W ramach wspólnych działań mających na celu uproszczenie i usprawnienie procedur administracyjnych, w tym wydawania odmownych decyzji azylowych wraz z decyzjami nakazującymi powrót 44 , państwa członkowskie modernizują swoje krajowe systemy zarządzania sprawami dotyczącymi powrotów i podejmują kroki w celu zwiększenia skuteczności procesu powrotu.

Kilka państw członkowskich planuje zwiększyć swoje zdolności związane z doradztwem w zakresie powrotów. Inne środki obejmują wzmocnienie programów wspomaganych dobrowolnych powrotów, plany zwiększenia zdolności kadrowych organów zarządzających procedurami powrotu lub utworzenie biur ds. powrotów w celu ułatwienia stosunków międzyinstytucjonalnych i zwiększenia skuteczności procedur powrotu 45 .

Frontex, zgodnie z wnioskiem państw członkowskich, jeszcze bardziej wzmocni swoje wsparcie w zakresie doradztwa, skierowane w szczególności do obywateli państw trzecich, których odwołanie od odmownych decyzji azylowych skutkuje prawem do pozostania na terytorium do czasu przeprowadzenia kontroli w pierwszej instancji 46 . Frontex pracuje również nad szkoleniem dla specjalistów ds. powrotów w zakresie współpracy z państwami trzecimi, informatycznych systemów powrotów oraz doradztwa w zakresie powrotów i reintegracji. Wszystkie państwa członkowskie nadal aktywnie korzystają z unijnego programu reintegracji Fronteksu.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Komisja nadal priorytetowo traktuje postępy w negocjacjach w sprawie proponowanego rozporządzenia w sprawie systemu powrotów 47 , co doprowadzi do szybkiego osiągnięcia porozumienia między Parlamentem Europejskim a Radą, w każdym razie przed rozpoczęciem stosowania paktu w czerwcu 2026 r. Koordynator ds. powrotów pracuje w tym roku nad opracowaniem podręcznika dotyczącego skutecznych procedur w ramach powrotowej procedury granicznej. Jednocześnie służby Komisji, w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi, badają możliwość ustanowienia mechanizmów wsparcia tych państw członkowskich, które nie wydają jeszcze decyzji nakazujących powrót równocześnie z odmownymi decyzjami azylowymi w celu rozwijania zdolności i procedur w tym zakresie.

Frontex nadal będzie określać stosowane przez państwa członkowskie informatyczne systemy zarządzania sprawami dotyczącymi powrotów, przeprowadzając analizy luk i doradzając w zakresie dalszych usprawnień, a także dążąc do ustanowienia wzajemnych powiązań między krajowymi informatycznymi systemami zarządzania sprawami dotyczącymi powrotów Fronteksu i państw członkowskich. W szerszym ujęciu Frontex ocenia obecnie, w jaki sposób najlepiej dostosować swoje wsparcie dla państw członkowskich w przeprowadzaniu przymusowych i dobrowolnych powrotów w ramach paktu. Może to wiązać się z ustanowieniem dodatkowych tras powrotu, ułatwieniem odlotów z peryferyjnych portów lotniczych oraz zdolnością do elastycznego reagowania na wymogi dotyczące lotów czarterowych zgłaszane z krótkim wyprzedzeniem. Na wniosek państw członkowskich Frontex może również oddelegować funkcjonariuszy eskorty przymusowego powrotu i funkcjonariuszy wsparcia oraz wspólne specjalistyczne zespoły mobilne ds. powrotów. Agencja rozszerzy również zasięg geograficzny unijnego programu reintegracji.

Element składowy 6 – Skuteczny system odpowiedzialności

Na poziomie horyzontalnym w lipcu sfinalizowano nowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia (UE) 2024/1351, a ich ostateczne przyjęcie zaplanowano na październik. Przepisy te obejmują zarówno przepisy dotyczące odpowiedzialności, jak i elementy mechanizmu solidarności. Określono w nich sposoby wymiany informacji między państwami członkowskimi, a także praktyczne informacje szczegółowe na temat skutecznego wdrożenia przepisów dotyczących odpowiedzialności określonych w tym rozporządzeniu („przepisy dublińskie”) i mechanizmu solidarności, skutecznie realizując szereg kluczowych celów pośrednich w ramach elementów składowych 6 i 7 wspólnego planu wdrażania.

Aby wesprzeć reformy przepisów dotyczących odpowiedzialności na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1351, w kwietniu 2025 r. EUAA opublikowała dwa wzory formularzy poszukiwania rodziny 48 : praktyczny przewodnik dotyczący poszukiwania rodzin 49 oraz wytyczne dotyczące zdalnych rozmów 50 . Agencja pracuje również nad przeglądem EUAA pt. „Wytyczne dotyczące systemu dublińskiego: standardy operacyjne i wskaźniki”, którego realizacja planowana jest na 2026 r.

Państwa członkowskie nadal wprowadzają reformy, zwiększając poziom zatrudnienia, zapewniając szkolenia w zakresie nowych przepisów dotyczących odpowiedzialności, ustanawiając specjalne obiekty, udoskonalając procedury dla grup lub rodzin szczególnie wrażliwych oraz modernizując swoją infrastrukturę informatyczną 51 . Państwa członkowskie podejmują również działania mające na celu ograniczenie możliwości i zachęt do niedozwolonego przemieszczania się poprzez reformy systemu przyjmowania (zob. sekcja 3.4 powyżej), takie jak utworzenie ośrodków dublińskich, oraz poprzez zmiany legislacyjne wprowadzające nowe przepisy dotyczące ograniczenia swobody przemieszczania się, a także poprzez ściślejszą współpracę dwustronną.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Na poziomie państw członkowskich utrzymują się wyzwania systemowe, w szczególności niedobór personelu, nagromadzenie zaległości, niewystarczające zdolności przyjmowania osób przekazywanych oraz ucieczka osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Aby zagwarantować pełne wdrożenie nowego systemu, należy wysłać wyraźny sygnał, że nie można obchodzić przepisów dotyczących odpowiedzialności.

Ponieważ istnieją warunki umożliwiające przekazania do wszystkich państw członkowskich oraz z tych państw, a także mając na uwadze obowiązujące przepisy, przekazania te powinny mieć miejsce do wszystkich państw członkowskich. Ma to zasadnicze znaczenie dla skutecznego przejścia na nowe przepisy oraz dla skutecznego funkcjonowania rocznego cyklu zarządzania migracją.

Jak podkreślono zarówno w europejskim rocznym sprawozdaniu dotyczącym azylu i migracji, jak i w poprzednim komunikacie w sprawie stanu wdrażania paktu, państwa członkowskie muszą zająć się wszelkimi pozostałymi ograniczeniami operacyjnymi lub ograniczeniami w zakresie zdolności. Obejmuje to również środki dotyczące innych kluczowych elementów składowych, w szczególności warunków przyjmowania i możliwości wczesnej integracji. Jest to również ściśle powiązane ze skutecznym wdrożeniem rozporządzenia (UE) 2024/1358.

Na podstawie nowych przepisów eu-LISA opracowuje obecnie środki techniczne i operacyjne na potrzeby komunikacji między państwami członkowskimi za pośrednictwem DubliNet. Ponadto EUAA opublikuje przegląd dokumentu Wytyczne EUAA dotyczące systemu dublińskiego: standardy operacyjne i wskaźniki.

Element składowy 7 – Urzeczywistnienie solidarności

Uruchomienie pierwszego rocznego cyklu zarządzania migracją i ustanowienie pierwszej puli solidarnościowej jest kluczowym rezultatem paktu, powiązanym z komponentem dotyczącym odpowiedzialności określonym w reformach. Europejskie roczne sprawozdanie dotyczące azylu i migracji, które obejmuje również prognozy dotyczące przybywających osób, stanowi bazę dowodową na potrzeby decyzji wykonawczej Komisji i wniosku Komisji dotyczącego aktu wykonawczego Rady 52 .

W ramach platformy solidarności kontynuowano prace przygotowawcze nad wdrożeniem mechanizmu solidarności, podobnie jak przygotowanie poradnika praktycznego EUAA dotyczącego operacyjnego wdrażania relokacji i kompensacji odpowiedzialności, którego publikacja ma nastąpić w marcu 2026 r. Trwające wspólne prace Komisji, agencji Unii i państw członkowskich w ramach sieci ds. planu gotowości i zarządzania kryzysowego 53 doprowadziły do zadowalających wyników w zakresie przekazywania i gromadzenia danych do celów rocznego cyklu zarządzania migracją, zapewniając solidne i obiektywne podstawy oceny sytuacji migracyjnej w Unii.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Kolejne kroki określono w europejskim rocznym sprawozdaniu dotyczącym azylu i migracji. Co najważniejsze, państwa członkowskie będą musiały uzgodnić ogólny poziom solidarności i określić swoje zobowiązania na unijnym forum wysokiego szczebla ds. migracji w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie puli solidarnościowej. Równolegle w ramach Komisji trwają przygotowania do uruchomienia mechanizmu solidarności, w szczególności poprzez działania na rzecz utworzenia unijnego forum szczebla technicznego ds. migracji, a także w państwach członkowskich.

Wspólna baza dowodowa i wymiana danych nadal mają zasadnicze znaczenie dla pomyślnego wdrożenia paktu. Państwa członkowskie zachęca się do dalszej współpracy z agencjami Unii i Eurostatem w celu gromadzenia oraz przekazywania dokładnych i terminowych danych, z poszanowaniem ustalonych terminów i wspólnie uzgodnionej definicji wskaźników. Trwa proces usprawniania wymiany danych dotyczących ochrony międzynarodowej w celu zapewnienia jednolitego zbioru oficjalnych statystyk europejskich dotyczących ochrony międzynarodowej 54 . Poprawa gromadzenia i jakości danych będzie kontynuowana, również poprzez przyjęcie rozporządzenia (UE) 2024/1358.

Element składowy 8 – Gotowość i planowanie kryzysowe

Większość państw członkowskich przyjęła i przekazała EUAA swoje krajowe plany kryzysowe w zakresie przyjmowania i azylu 55 , po tym jak we wzorze przedstawionym przez EUAA określono wspólne i porównywalne normy. W ten sposób osiągnęły one kolejny ważny cel pośredni określony w przepisach.

Większość krajowych planów kryzysowych przekazanych EUAA odzwierciedla podstawowe elementy wzoru (azyl, przyjmowanie i małoletni bez opieki), choć mają różny poziom kompletności i jasności 56 . Większość planów obejmowała również szczegółowe scenariusze z jasnymi wskaźnikami i progami, a także powiązania między scenariuszami a środkami reagowania. W większości planów wyjaśniono procedurę uruchomienia/zakończenia odpowiednich scenariuszy 57 . Przegląd zasad zarządzania również był zróżnicowany – niektóre państwa członkowskie bardziej szczegółowo opisały, w jaki sposób różne organy były zaangażowane w opracowywanie planu i w jaki sposób będą one zaangażowane w jego uruchomienie w różnych scenariuszach i obszarach.

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Komisja i EUAA pozostają w kontakcie z państwami członkowskimi w sprawie sposobów zwiększenia kompletności i jasności planów. Niektóre ogólne obszary wymagające poprawy dotyczą lepszego określenia dobrze sformułowanych i mierzalnych wskaźników dla każdego scenariusza. Plany powinny również obejmować jasne środki reagowania w podziale na poszczególne obszary i scenariusze. Obejmuje to ewentualne wykorzystanie wsparcia EUAA. Należy przedsięwziąć środki służące gotowości (np. logistykę i przygotowanie zamówień, gromadzenie zapasów, szkolenia lub rezerwową zdolność przyjmowania) w celu zapewnienia możliwości, które można mobilizować w sposób elastyczny i efektywny, oraz należy je uwzględnić w planie kryzysowym. Chociaż niemal wszystkie państwa członkowskie wskazały powiązania z innymi odpowiednimi planami kryzysowymi (np. dotyczącymi granic, powrotów), nie wszystkie państwa uwzględniły te odniesienia. W większości planów nie wyjaśniono procesu i podmiotów, które byłyby zaangażowane w zapewnienie obowiązkowych zmian przewidzianych w dyrektywie (UE) 2024/1346.

Jak wskazały niektóre państwa członkowskie, trwające przygotowania legislacyjne i administracyjne do rozpoczęcia stosowania paktu nadal mogą mieć wpływ na treść ich planów kryzysowych. W związku z tym Komisja zwraca się do państw członkowskich o dopilnowanie, by ich plany zostały zaktualizowane, w razie potrzeby, i przekazane EUAA przed rozpoczęciem stosowania paktu. Wskazane byłoby również zapewnienie budowania zdolności i testowania planów.

Element składowy 9 - Nowe zabezpieczenia dla osób ubiegających się o ochronę międzynarodową i osób wymagających szczególnego traktowania oraz ściślejsze monitorowanie praw podstawowych

W ciągu ostatnich kilku miesięcy większość państw członkowskich doprecyzowała swoje ustalenia dotyczące porady prawnej. W niektórych przypadkach państwa członkowskie muszą wprowadzić zmiany legislacyjne, które są obecnie opracowywane 58 . Podczas gdy szereg państw kontynuuje stosowanie istniejących ustaleń Na szczeblu operacyjnym, większość wprowadza zmiany, rozszerzając swoje dotychczasowe ustalenia lub ustanawiając nowe. Zdecydowana większość państw członkowskich planuje współpracować z partnerami, niezależnymi agencjami lub prawnikami/stowarzyszeniami świadczącymi pomoc prawną 59 . Podobnie większość państw członkowskich wskazała już partnerów lub określiła rozwiązania instytucjonalne w celu wprowadzenia mechanizmu monitorowania praw podstawowych. W większości przypadków zadanie to zostanie powierzone istniejącym rzecznikom praw obywatelskich 60 .

Jeżeli chodzi o zabezpieczenia, we wrześniu 2025 r. EUAA sfinalizowała materiały informacyjne dotyczące nowych procedur i wydała poradnik praktyczny dotyczący bezpłatnej porady prawnej na administracyjnym etapie procedury 61 . W przypadku państw członkowskich wprowadzenie kontroli przesiewowej wymagało zwiększonej uwagi oraz szkoleń, zwłaszcza w zakresie identyfikacji osób wymagających szczególnego traktowania i reagowania na ich potrzeby 62 . W ramach tych działań organizowane są sesje szkoleniowe. Aby wspierać wczesną identyfikację oraz zapewnić odpowiednie i zharmonizowane reakcje, wspomniany powyżej nowy zestaw narzędzi do kontroli przesiewowej (sekcja 3.3) zawiera również praktyczny załącznik dotyczący przeprowadzania wstępnych kontroli służących identyfikacji osób wymagających szczególnego traktowania. Udostępniono również szkolenia dostosowane do potrzeb 63 . EUAA finalizuje również przegląd szerszego modułu szkoleniowego „Wprowadzenie do podatności na zagrożenia” w celu odzwierciedlenia przepisów paktu. W odniesieniu do powrotów Frontex, we współpracy z innymi zainteresowanymi stronami, opracowuje aplikację mobilną dotyczącą pracy z grupami szczególnie wrażliwymi, obejmującą również kontrolę służącą identyfikacji osób wymagających szczególnego traktowania. Agencja Praw Podstawowych (zwana dalej: „FRA”) nadal doradza instytucjom Unii i rządom krajowym w zakresie praw podstawowych.

Państwa członkowskie skoncentrowały się również na działaniach związanych z dziećmi, które obejmują czynności mające na celu zapewnienie odpowiedniego przyjmowania, w niektórych przypadkach zmiany w procedurach oceny wieku, a także dalsze zaangażowanie związane z wyznaczaniem opiekunów i sprawowaniem przez nich nadzoru 64 .

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Państwa członkowskie, które nie określiły jeszcze rozwiązań dotyczących porady prawnej 65 lub niezależnego mechanizmu monitorowania praw podstawowych 66 , powinny to uczynić. Wszystkie państwa członkowskie powinny zająć się wszelkimi nierozstrzygniętymi kwestiami związanymi z zapewnieniem kompetencji i odpowiedniej niezależności oraz jasno określić zakres odpowiedzialności i rozliczalności. Oznacza to unikanie podziału tej roli między różne podmioty lub, w przypadku wyboru złożonych rozwiązań, jasne określenie roli wiodącej. W oparciu o wytyczne z grudnia 2024 r. dotyczące ustanowienia samego mechanizmu FRA opracowuje obecnie wytyczne metodologiczne dotyczące prac przyszłych wyznaczonych obserwatorów.

Nadal należy również stawić czoła wyzwaniom dotyczącym grup szczególnie wrażliwych przyjmowanych w ramach systemów przyjmowania, takich jak małoletni bez opieki i ofiary przemocy ze względu na płeć. Należy zapewnić wystarczające i odpowiednie zdolności przyjmowania małoletnich bez opieki, którzy zasadniczo nie powinni być zakwaterowani razem z osobami dorosłymi. Państwa członkowskie powinny zwiększyć działania na rzecz zapewnienia odpowiednich przedstawicieli małoletnich na czas na wszystkich etapach procesu udzielania azylu oraz na rzecz zapewnienia dzieciom dostępu do usług edukacyjnych i zdrowotnych zgodnie z paktem. W systemach federalnych należy zwrócić szczególną uwagę na dostosowanie przepisów i praktyk na wszystkich szczeblach sprawowania rządów.

Następne posiedzenie grupy ekspertów Komisji ds. migrujących dzieci skupi się przede wszystkim na reformach opieki wymaganych na mocy paktu. W związku z tym FRA pracuje nad aktualizacją podręcznika z 2014 r. dotyczącego opieki nad dziećmi pozbawionymi opieki rodzicielskiej zgodnie z przepisami wprowadzonymi paktem. Jeszcze w tym roku EUAA opublikuje aktualizację wytycznych z 2018 r. dotyczących oceny wieku (wydanie trzecie).

Element składowy 10 – Integracja i legalne drogi uzyskania ochrony

Przesiedlenia i legalne drogi: Komisja przedstawiła wniosek dotyczący pierwszego dwuletniego unijnego planu przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych (zwanego dalej: „unijnym planem przesiedleń”). Wniosek dotyczący unijnego planu przesiedleń ma na celu określenie łącznej liczby obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców wymagających ochrony, których państwa członkowskie zamierzają przyjąć w Unii w latach 2026–2027. Odzwierciedla on dyskusje przeprowadzone na posiedzeniach Komitetu Wysokiego Szczebla ds. Przesiedleń i Przyjmowania ze Względów Humanitarnych, dobrowolne wkłady wnoszone przez uczestniczące państwa członkowskie oraz prognozę globalnych potrzeb w zakresie przesiedleń określoną przez UNHCR. W proponowanym unijnym planie przesiedleń określono regiony, z których powinno nastąpić przyjęcie, w celu zapewnienia realnych bezpiecznych alternatyw dla nielegalnych podróży oraz dalszego wzmocnienia roli przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych w budowaniu partnerstw z państwami trzecimi.

EUAA udziela wsparcia państwom członkowskim mającym związane z tym potrzeby oraz finalizuje aktualizację swoich modułów szkoleniowych dotyczących dróg uzupełniających oraz etapu selekcji w kontekście przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych przed planowanym terminem – do końca 2025 r.

Integracja osób korzystających z ochrony międzynarodowej: Większość państw członkowskich pracowała nad włączeniem postanowień paktu dotyczących integracji i środków na rzecz wczesnej integracji do krajowych procesów wdrażania i transpozycji. Jak zauważono w czerwcu, kilka państw członkowskich uwzględniło w swoich krajowych planach wdrażania potrzebę większych inwestycji lub wspierania dalszych środków na rzecz integracji, w tym poprzez opracowanie środków na rzecz wczesnej integracji i skuteczniejszego procesu uznawania kwalifikacji i walidacji umiejętności. Niektóre państwa członkowskie poczyniły postępy w zakresie realizacji krajowych strategii integracji 67 lub dążą do rozszerzenia działań na rzecz integracji poprzez nowe lub wcześniejsze kursy integracyjne i językowe 68 . 

Główne wyzwania i kolejne kroki:

Do końca roku Rada będzie musiała przyjąć unijny plan przesiedleń i przyjmowania ze względów humanitarnych, oparty na wniosku Komisji. Komisja jest gotowa wspierać państwa członkowskie w jego wdrażaniu.

Funkcjonująca i spójna polityka integracyjna, obejmująca środki na rzecz wczesnej integracji, pozostaje warunkiem wstępnym wspierania samowystarczalności osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, wzmacniania spójności społecznej oraz umożliwienia osobom korzystającym z ochrony międzynarodowej jak najwcześniejszego wniesienia wkładu w działania społeczeństwa przyjmującego 69 . Przyczynia się ona również do zmniejszenia zachęt do niedozwolonego przemieszczania się.

Pomimo ich kluczowego znaczenia środki na rzecz wspierania integracji nadal znacznie się różnią, a kilka państw członkowskich nadal musi zintensyfikować swoje działania, w szczególności w odniesieniu do wsparcia na rzecz dostępu do odpowiednich mieszkań, wsparcia integracji na rynku pracy, uznawania kwalifikacji i wprowadzania środków na rzecz wczesnej integracji 70 . Aby zwiększyć skuteczność udzielanego wsparcia, państwa członkowskie powinny podejmować dalsze działania w celu zapewnienia środków dostosowanych do konkretnych potrzeb i usunięcia przeszkód dla grup docelowych, takich jak migrujące kobiety, dzieci lub osoby mające potrzeby związane ze zdrowiem psychicznym, jak podkreślono w przeglądzie śródokresowym planu działania na rzecz integracji i włączenia społecznego.

Komisja nadal wspiera politykę integracyjną państw członkowskich, zapewniając finansowanie (w tym na rzecz długoterminowej integracji w ramach unijnych funduszy objętych polityką spójności), opracowując wytyczne i wspierając wielopoziomowe partnerstwa obejmujące migrantów, społeczności przyjmujące, władze lokalne i regionalne, partnerów społecznych i gospodarczych, społeczeństwo obywatelskie i sektor prywatny.

Wnioski

W ciągu najbliższych ośmiu miesięcy konieczne są stałe postępy, aby zapewnić pomyślne rozpoczęcie stosowania reform określonych w pakcie, co zapewni stabilne podstawy przyszłych działań Unii w zakresie zarządzania migracją i azylem. Wymaga to podjęcia działań już teraz, a w przyszłości będzie wymagało pracy zbiorowej.

Należy skupić się na wyzwaniach przedstawionych w niniejszym sprawozdaniu, zapewniając funkcjonowanie systemów solidarności i odpowiedzialności, gotowość systemów Eurodac, wdrożenie rozwiązań dotyczących procedury granicznej oraz zapewnienie odpowiednich zdolności przyjmowania we wszystkich państwach członkowskich. Kolejnymi istotnymi elementami paktu są monitorowanie praw podstawowych, porada prawna i nowe przepisy dotyczące zabezpieczeń dla grup szczególnie wrażliwych.

Komisja pozostaje w pełni zaangażowana w te działania i będzie kontynuować prace zarówno na szczeblu horyzontalnym, jak i dwustronnym w ramach prac specjalnych zespołów krajowych.

Wraz z rozpoczęciem rocznego cyklu zarządzania migracją należy poczynić postępy w zakresie usuwania istniejących niedociągnięć w systemie dublińskim oraz pełnego przygotowania do stosowania ram odpowiedzialności określonych w rozporządzeniu (UE) 2024/1351. Równolegle kontynuowane będą prace nad wdrożeniem puli solidarnościowej.

Na szczeblu Unii ważnym rezultatem będzie przyjęcie w grudniu 2025 r. europejskiej strategii zarządzania azylem i migracją. Strategia ta będzie opierać się na strategiach krajowych, które państwa członkowskie przekazały Komisji w czerwcu i które obejmują zarówno wewnętrzny, jak i zewnętrzny wymiar migracji w ramach kompleksowego i zintegrowanego podejścia.

W marcu 2026 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie kolejne informacje o stanie wdrożenia paktu.

(1)

   Zob. pierwsze sprawozdanie w sprawie stanu wdrażania paktu o migracji i azylu, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A52025DC0319 .

(2)

    Wspólny plan wdrażania paktu o migracji i azylu – Komisja Europejska .

(3)

   Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólny system powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w Unii oraz uchylającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, dyrektywę Rady 2001/40/WE i decyzję Rady 2004/191/WE, COM(2025) 101 final, EUR-Lex - 52025PC0101 - PL - EUR-Lex ; wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2024/1348 w odniesieniu do ustanowienia wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii, COM(2025) 186 final, EUR-Lex - 52025PC0186 - PL - EUR-Lex ; wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2024/1348 w odniesieniu do stosowania koncepcji „bezpiecznego kraju trzeciego”, COM(2025) 259 final, EUR-Lex - 52025PC0259 - PL - EUR-Lex .

(4)

   W szczególności Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu, eu-LISA, Frontex, Europol i Agencja Praw Podstawowych.

(5)

   Belgia, Czechy, Estonia, Irlandia, Grecja, Włochy, Litwa, Rumunia i Słowacja.

(6)

   Na przykład Grupa Robocza ds. Azylu i Imigracji Stowarzyszenia Europejskich Sędziów Administracyjnych (AEAJ).

(7)

   Chorwacja, Węgry, Luksemburg i Rumunia nie przedstawiły jeszcze swoich strategii. Rumunia przekazała Komisji projekt strategii oczekujący na ostateczne przyjęcie, natomiast Luksemburg i Chorwacja zgłosiły opóźnienia.

(8)

   Na przykład władze bułgarskie przygotowały półroczne sprawozdanie w sprawie realizacji krajowego planu wdrażania i zaktualizowały swój krajowy plan wdrażania, w którym uwzględniono wyniki dialogu z Komisją na temat finansowania paktu oraz postępy poczynione w zakresie praktycznego wdrażania.

(9)

   W tym Czechy i Grecja.

(10)

   Austria, Dania, Cypr, Estonia, Litwa, Niderlandy, Portugalia i Hiszpania zakończyły prace nad aktami prawnymi lub znajdują się na etapie końcowym ich opracowywania. Niemcy przedłożyły wniosek Parlamentowi w dniu 12 września. W Bułgarii, Chorwacji, Finlandii, Francji, Irlandii, we Włoszech, na Malcie, w Słowacji, Słowenii i Szwecji trwają prace nad opracowywaniem aktów prawnych. Państwa członkowskie, które nie zakończyły jeszcze przeglądu przepisów w odniesieniu do wszystkich lub części obszarów objętych paktem, to Belgia, Grecja i Rumunia.

(11)

   Tj. Austria, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Dania, Estonia, Finlandia, Niemcy, Irlandia, Litwa, Niderlandy, Portugalia, Słowenia, Szwecja.

(12)

     W Belgii i Rumunii nadal trwa przegląd legislacyjny, w Grecji jest częściowo nieukończony, a na Łotwie i w Polsce możliwe są opóźnienia.

(13)

     Na przykład ustanowienie procedur granicznych i kontroli przesiewowej (w tym, w stosownych przypadkach, ośrodków wielofunkcyjnych); odpowiednie inwestycje w Eurodac i inne dostosowania informatyczne; zapewnienie odpowiednich zdolności przyjmowania, w tym zgodnie z zobowiązaniami prawnymi dotyczącymi odpowiedniej zdolności każdego państwa członkowskiego na granicy zewnętrznej; oraz ustanowienie niezależnych i skutecznych krajowych mechanizmów monitorowania praw podstawowych i zapewnienie bezpłatnej porady prawnej.

(14)

     Węgry.

(15)

     Belgia, Niemcy (korzystanie z umów ramowych), Bułgaria i Chorwacja (rozpoczęto postępowania o udzielenie zamówienia).

(16)

     Chorwacja, Czechy, Estonia, Grecja, Niderlandy, Rumunia, Hiszpania, Szwecja.

(17)

     Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Polska, Portugalia, Słowacja i Słowenia.

(18)

     Węgry.

(19)

     W dniu 24 lipca przegłosowano zmiany następujących aktów, które zostaną wkrótce przyjęte: C(2021) 6176 i C(2021) 6174 – decyzje wykonawcze Komisji ustanawiające przepisy techniczne dotyczące tworzenia powiązań między danymi z różnych systemów informacyjnych UE na podstawie art. 28 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/817 i art. 28 ust. 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818; oraz C(2023) 645 i C(2023) 649 – decyzje wykonawcze Komisji ustanawiające i rozwijające standard uniwersalnego formatu wiadomości (UMF) zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/817 i rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/818. Zmiana decyzji delegowanej uzupełniającej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2008 w odniesieniu do podręcznika procedur i zasad niezbędnych do zapytań, weryfikacji i ocen (w przypadku wiz krótkoterminowych, wiz długoterminowych i dokumentów pobytowych), przygotowanej na podstawie art. 9h i 22b, została opóźniona.

(20)

   Państwa członkowskie, których to dotyczy, obejmują Austrię, Maltę, Słowenię i Grecję.

(21)

   Państwami członkowskimi, które we wrześniu poinformowały eu-LISA o rozpoczęciu testów, są Francja, Irlandia, Luksemburg, Rumunia i Szwecja.

(22)

   Belgia, Bułgaria, Cypr, Dania, Finlandia, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Niderlandy, Portugalia, Słowenia, Hiszpania.

(23)

   Oprócz Belgii, Finlandii, Luksemburga, Czech, Cypru, Francji, Malty i Niderlandów, o których wspomniano w pierwszym komunikacie w sprawie stanu wdrażania paktu, Austria, Irlandia, Portugalia, Szwecja i Litwa albo osiągnęły odpowiednie zdolności, albo poczyniły zadowalające postępy.

(24)

   Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Cypr, Estonia, Francja, Grecja, Irlandia, Litwa, Niderlandy oraz Polska i Hiszpania są obecnie na dobrej drodze do wdrożenia kontroli przesiewowej.

(25)

   Zestaw narzędzi do kontroli przesiewowej obejmuje wzory formularzy dotyczących kontroli przesiewowej oraz załącznik opisujący proces konsultacji w odniesieniu do odpowiednich baz danych; wzór przekazywania informacji oparty na art. 11 rozporządzenia (UE) 2024/1356, praktyczny załącznik dotyczący przeprowadzania wstępnych kontroli służących identyfikacji osób wymagających szczególnego traktowania. Obejmuje on również szczegółowy dokument przewodni krok po kroku dotyczący przeprowadzania kontroli przesiewowej, zapewniający praktyczną pomoc w korzystaniu ze wzorów oraz w realizacji całego procesu kontroli przesiewowej, a także opis ofert szkoleniowych Fronteksu i EUAA dotyczących kontroli przesiewowej.

(26)

   Obejmują one Danię, Niemcy, Finlandię, Włochy, Litwę, Słowenię i Portugalię, które stoją w obliczu co najmniej jednego z wymienionych wyzwań.

(27)

   Może to mieć zastosowanie do Chorwacji, Irlandii, Estonii, Włoch, Łotwy i Rumunii i dotyczyć tymczasowych obiektów lub rozwiązań dotyczących personelu. Grecja i Bułgaria osiągną odpowiednie zdolności; należy jednak zapewnić odpowiednią jakość obiektów.

(28)

   Ze względu na to, że nadal nie rozpoczęto jeszcze wyboru obiektów lub postępowań o udzielenie zamówienia, Niemcy, Łotwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia mogą być narażone na ryzyko opóźnień.

(29)

   Na przykład: Grecja, Włochy, Hiszpania, Cypr.

(30)

   Obejmuje to Chorwację, Łotwę, Litwę, Luksemburg, Portugalię, Rumunię, Słowację, Słowenię.

(31)

   Na przykład: Irlandia, Rumunia. Szwecja.

(32)

   Belgia, Bułgaria, Czechy, Niemcy, Portugalia, Słowacja, Słowenia i Szwecja rozważają tę kwestię.

(33)

   Obejmuje to Austrię, Cypr, Czechy, Włochy, Litwę, Portugalię i Słowenię.

(34)

   Na przykład Czechy, Estonia, Włochy, Chorwacja, Francja, Bułgaria, Portugalia, Hiszpania.

(35)

   Na podstawie dostępnych danych można obecnie uzyskać przegląd liczby osób przebywających w oficjalnych krajowych systemach przyjmowania państw członkowskich, rozumianych jako zestaw rozwiązań służących zakwaterowaniu osób ubiegających się o azyl, zgodnie z dyrektywą (UE) 2024/1346. Obecne dane nie obejmują jednak wsparcia w zakresie zakwaterowania udzielanego osobom korzystającym z tymczasowej ochrony poza zakresem dyrektywy (UE) 2024/1346 ani nie są wystarczająco szczegółowe, aby porównać sytuację w zakresie przyjmowania w poszczególnych państwach członkowskich.

(36)

   Liczba osób w systemie przyjmowania (całkowita liczba osób w systemie przyjmowania, w tym w podziale na status prawny osób w systemie przyjmowania i liczba małoletnich bez opieki); oraz zdolność systemu przyjmowania (łączna liczba miejsc dostępnych na koniec okresu sprawozdawczego).

(37)

   Obawy dotyczą na przykład Belgii, gdzie sądy nadal stwierdzają brak odpowiednich warunków przyjmowania. Inne obawy dotyczą również Bułgarii, Cypru, Chorwacji, Łotwy, Grecji i Niderlandów.

(38)

   W szerszym ujęciu organizacja systemów przyjmowania różni się w całej Unii. Osób korzystających z tymczasowej ochrony, które otrzymują wsparcie w zakresie zakwaterowania poza tym systemem, nie uwzględnia się w sprawozdawczości państw członkowskich w zakresie danych.

(39)

   Państwa członkowskie zaangażowane obecnie w te różne reformy obejmują Belgię, Cypr, Finlandię, Niemcy, Irlandię, Włochy i Maltę.

(40)

   Na przykład Austria, Belgia, Cypr, Estonia i Niemcy, Grecja, Włochy, Litwa.

(41)

   Różne państwa członkowskie skupiły się na wzmocnieniu wymiaru sprawiedliwości, w tym Austria, Czechy, Litwa, Luksemburg, Finlandia i Estonia. Na przykład w Austrii federalny sąd administracyjny rozpoczął realizację wewnętrznego projektu sądowego „Ready 4 GEAS”.

(42)

   Parlament Europejski wyznaczył sprawozdawcę, a pierwsze posiedzenie techniczne odbyło się w dniu 25 września. Rada rozpoczęła prace nad swoim stanowiskiem, a dyskusje prowadzone są na forum Grupy Roboczej ds. Azylu. Jeżeli chodzi o wniosek dotyczący unijnego wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia, trwają dyskusje w Radzie, a prezydencja duńska czyni postępy w pracach nad wnioskiem kompromisowym. Parlament Europejski wyznaczył sprawozdawcę, a we wrześniu odbyły się dwa posiedzenia techniczne.

(43)

   Do państw członkowskich, które stoją w obliczu powiązanych wyzwań, należą Belgia, Chorwacja, Estonia, Grecja, Hiszpania, Luksemburg, Niderlandy, Niemcy, Polska, Portugalia i Włochy. Jednocześnie w szeregu państw członkowskich, w tym w Austrii, Bułgarii, Chorwacji, na Cyprze, w Finlandii, Niemczech, na Litwie, Malcie, w Słowacji i Szwecji, liczba spraw w toku zmniejszyła się o 24 %–50 % w okresie od czerwca 2024 r. do czerwca 2025 r.

(44)

   Zgodnie z art. 37 rozporządzenia (UE) 2024/1348.

(45)

   Obejmuje to Austrię, Włochy, Rumunię, Słowenię (doradztwo); Cypr, Bułgarię i Czechy (AVRR), biura ds. powrotów: Bułgaria, Szwecja.

(46)

   Zob. art. 38 i 68 rozporządzenia (UE) 2024/1348.

(47)

   Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólny system powrotów obywateli państw trzecich nielegalnie przebywających w Unii oraz uchylającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE, dyrektywę Rady 2001/40/WE i decyzję Rady 2004/191/WE EUR-Lex - 52025PC0101 - PL - EUR-Lex .

(48)

    Formularz poszukiwania rodziny – dziecko | Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu i Formularz poszukiwania rodziny – osoba dorosła | Agencja Unii Europejskiej ds. Azylu .

(49)

   Praktyczny przewodnik dotyczący poszukiwania rodzin, część 1: https://euaa.europa.eu/publications/practical-guide-family-tracing-part-i-principles-practices ; Praktyczny przewodnik dotyczący poszukiwania rodzin, część II: https://euaa.europa.eu/publications/practical-guidefamily-tracing-part-ii-tracing-AMMR.

(50)

   Wytyczne EUAA dotyczące zdalnych rozmów: https://euaa.europa.eu/publications/guidance-remote-interviews .

(51)

   Obejmuje to Austrię, Belgię, Bułgarię, Chorwację, Cypr, Czechy, Estonię, Niemcy, Irlandię, Włochy, Litwę, Maltę, Portugalię.

(52)

   Zob. art. 9, 11 i 12 rozporządzenia (UE) 2024/1351.

(53)

   Sieć ds. planu gotowości i zarządzania kryzysowego, będąca wczesnym rezultatem paktu, stanowi ramy operacyjne skupiające odpowiednie zainteresowane strony z Unii w celu monitorowania i przewidywania przepływów i sytuacji migracyjnych. Ustanowiono ją zaleceniem Komisji (UE) 2020/1366 z dnia 23 września 2020 r. w sprawie unijnego mechanizmu na potrzeby zapewnienia gotowości i zarządzania kryzysami związanymi z migracją, EUR-Lex - 32020H1366 - PL - EUR-Lex.

(54)

   Realizowany jest wspólny projekt EUAA-EUROSTAT mający na celu usprawnienie wymiany statystyk dotyczących ochrony międzynarodowej.

(55)

   Polska i Węgry nie przekazały jeszcze EUAA swoich planów kryzysowych.

(56)

   Na przykład kwestie związane z brakiem uwzględnienia azylu w planie (Francja); brakiem lub niejasnościami w zakresie środków reagowania dotyczących małoletnich bez opieki (Cypr, Estonia, Niderlandy, Portugalia i Hiszpania), środków służących gotowości i środków reagowania (Cypr) oraz niejasności co do środków w poszczególnych scenariuszach (Estonia, Niderlandy). Większość z tych państw członkowskich potwierdziła, że zamierza zmienić i uzupełnić plany w celu lepszego dostosowania ich do wzoru EUAA. Cypr, Estonia i Niderlandy już dokonują przeglądu swoich planów przy wsparciu EUAA.

(57)

   W dniu 30 lipca 2025 r. państwom członkowskim przekazano wspólne wskazówki dotyczące powiadomienia Komisji i EUAA o uruchomieniu i zakończeniu planu w przypadkach przewidzianych w dyrektywie (UE) 2024/1346.

(58)

   Obejmuje to Cypr, Austrię, Finlandię, Hiszpanię, Bułgarię, Niderlandy, Słowenię i Szwecję.

(59)

   Tj. Austria, Bułgaria, Estonia, Chorwacja (choć na podstawie obecnego systemu), Czechy, Irlandia (rada ds. pomocy prawnej), Włochy, Łotwa, Litwa, Portugalia, Rumunia, Słowacja (rozszerzenie obecnych rozwiązań), Słowenia, Hiszpania, Niderlandy, Niemcy i Finlandia, polegają na ustaleniach wewnętrznych.

(60)

   W większości przypadków zadanie to zostało lub zostanie powierzone istniejącemu rzecznikowi praw obywatelskich (Austria, Bułgaria, Cypr, Czechy, Łotwa, Litwa, Estonia, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, istnieją jednak wyjątki, takie jak Chorwacja, Niderlandy). W Rumunii rzecznik praw obywatelskich formalnie podjął się już tego zadania. Irlandia proponuje ustanowienie niezależnego mechanizmu nadzoru za pośrednictwem głównego inspektora ds. procedur azylowych i granicznych, wspieranego przez radę doradczą.

(61)

   Do końca roku materiały informacyjne zostaną przetłumaczone na 23 języki Unii i 20 języków spoza Unii.

(62)

   Na przykład Austria podjęła inicjatywę mającą na celu powołanie urzędników ds. osób wymagających szczególnego traktowania i zacieśnienie współpracy z UNHCR.

(63)

   „Vulnerability in the Pact on Migration and Asylum” [Osoby wymagające szczególnego traktowania w pakcie o migracji i azylu], https://euaa.europa.eu/publications/euaa-tailor-made-training-plan-pact-migration-and-asylum .

(64)

   Pakt przyczynia się do realizacji szerzej zakrojonych reform: po okresie przeludnienia, które uwypukliło potrzebę rozszerzenia i zreformowania systemu przyjmowania, silny system ochrony dziecka w Irlandii zostanie wzmocniony dzięki wdrożeniu paktu.

(65)

   Grecja, Węgry.

(66)

   Te ostatnie obejmują, z różnych powodów: Danię, Finlandię, Grecję, Węgry, Maltę, Słowenię, Hiszpanię, Szwecję.

(67)

   Malta uruchomiła strategię i plan działania na rzecz integracji (2025–2030) w styczniu 2025 r.

(68)

   Na przykład Austria, Czechy, Estonia, Włochy, Luksemburg, Słowenia.

(69)

   Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów – Plan działania na rzecz integracji i włączenia społecznego na lata 2021–2027, COM(2020) 758 final, EUR-Lex - 52020DC0758 - PL - EUR-Lex .

(70)

   Tj. Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Grecja, Węgry, Łotwa, Słowacja, Rumunia.