Wettelijke aansprakelijkheidsverzekering voor motorrijtuigen

KERNPUNTEN

Verplichte verzekering en toepassingsgebied

De richtlijn vereist een verplichte wettelijkeaansprakelijkheidsverzekering tegenover derden voor het gebruik van voertuigen die normaal in een lidstaat zijn gebaseerd en vermeldt de definities van een voertuig en het gebruik van een voertuig. Meer bepaald:

• ‘voertuig’ betekent een motorvoertuig dat uitsluitend door mechanische kracht over land wordt aangedreven en dat bepaalde drempelwaarden voor snelheid of gewicht overschrijdt; daaronder vallen aanhangwagens, maar niet rolstoelvoertuigen die uitsluitend zijn bestemd voor gebruik door personen met een handicap;
• ‘gebruik van een voertuig’, overeenkomstig de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie, gebruik dat op het tijdstip van het ongeval overeenstemt met de functie ervan als vervoermiddel, ongeacht de kenmerken ervan, het terrein waarop het wordt gebruikt of het feit dat het stilstaat of in beweging is.

Voorts is Richtlijn 2009/103/EG niet van toepassing op het gebruik van voertuigen bij motorsportevenementen en -activiteiten die plaatsvinden in beperkte en afgebakende gebieden, op voorwaarde dat de lidstaat een alternatieve verzekering of garantie vereist.

Minimale dekkingsbedragen

Richtlijn 2009/103/EG stelt minimumbedragen vast inzake aansprakelijkheidsverzekeringen tegenover derden in alle lidstaten.

Meer bepaald zijn de minimumbedragen van de dekking voor lichamelijk letsel momenteel geharmoniseerd op 6 450 000 EUR per ongeval, ongeacht het aantal slachtoffers, of 1 300 000 EUR per slachtoffer¹, en voor schade aan zaken op 1 300 000 EUR per ongeval.

Deze bedragen worden vanaf 22 december 2021 ten minste om de vijf jaar herzien op basis van het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP) krachtens Verordening (EU) 2016/792 (zie samenvatting).

Verboden uitsluitingsclausules

Richtlijn 2009/103/EG bepaalt dat een wettelijke bepaling of contractuele clausule in een verzekeringspolis als nietig moet worden beschouwd ten aanzien van vorderingen van benadeelde derden wanneer daarin van verzekeringsdekking wordt uitgesloten dat voertuigen worden gebruikt of bestuurd door:

• personen die daartoe niet bevoegd zijn;
• personen die niet in het bezit zijn van een rijbewijs;
• personen die in strijd handelen met de wettelijke technische voorschriften betreffende de staat van het voertuig.

Minimumvereisten voor schadeafwikkeling

De verzekeraar of zijn schaderegelaar moet de benadeelde partij binnen drie maanden na de datum waarop deze een verzoek om schadevergoeding heeft ingediend, een met redenen omkleed antwoord of een met redenen omkleed aanbod doen.

Controles op verzekering en vrij verkeer

Bij Richtlijn 2009/103/EG zijn systematische grenscontroles afgeschaft om grensoverschrijdend reizen te vergemakkelijken.

Alleen evenredige, niet-discriminerende verzekeringscontroles zijn toegestaan, zonder voertuigen te stoppen (bv. door middel van automatische nummerplaatherkenning).

Schadevergoedingsorganen

Elke lidstaat moet een schadevergoedingsorgaan aanwijzen dat schadevergoeding verstrekt voor materiële schade of lichamelijk letsel veroorzaakt door onverzekerde of niet-geïdentificeerde voertuigen.

Insolventie van verzekeraars

Bij Richtlijn (EU) 2021/2118 is de bescherming van slachtoffers van ongevallen in geval van insolventie van verzekeraars ingevoerd. Elke lidstaat moet een orgaan aanwijzen dat belast is met de vergoeding van benadeelden die op zijn grondgebied wonen wanneer de verzekeraar van het voertuig dat het ongeval heeft veroorzaakt, failliet is gegaan. Indien de verzekeraar in een andere lidstaat is gevestigd, kan het schadevergoedingsorgaan vervolgens de betaalde bedragen terugvorderen van het overeenkomstige orgaan in de lidstaat van herkomst van de insolvente verzekeraar.

Bescherming van bezoekers

• Slachtoffers van ongevallen die buiten de lidstaat waarin zij wonen optreden (zogenaamde bezoekende slachtoffers) mogen compensatie in hun eigen lidstaat claimen door middel van de lokale schaderegelaar van de voertuigverzekeraar. Zij hebben ook het recht om schadevergoeding te vorderen van het schadevergoedingsorgaan in hun lidstaat van verblijf indien de verzekeraar of diens schaderegelaar niet op de vordering reageert of indien in hun lidstaat geen schaderegelaar is aangewezen.
• Verzekeraars moeten in elke lidstaat schaderegelaars aanwijzen, en nationale informatiecentra verstrekken informatie aan benadeelden om hen te helpen de verzekeraar van het voertuig dat het ongeval heeft veroorzaakt, te identificeren.

Recht op ontvangst van een verklaring betreffende het schadeverleden

Polishouders hebben het recht te allen tijde te verzoeken om een verklaring betreffende het schadeverleden die betrekking heeft op ten minste de voorgaande vijf jaar van de contractuele relatie. De verzekeraar is verplicht deze verklaring binnen 15 dagen na het verzoek te verstrekken.

Na de vaststelling van Uitvoeringsverordening 2024/1855 betreffende verklaringen inzake het schadeverleden zijn vanaf 24 juli 2025 zowel de vorm als de inhoud van de verklaring inzake het schadeverleden geharmoniseerd. Verzekeraars moeten verklaringen die zijn afgegeven door verzekeraars uit andere lidstaten, gelijk behandelen als verklaringen die zijn afgegeven door binnenlandse verzekeraars.

Beperkingen

Richtlijn 2009/103/EG strekt niet tot regulering van aansprakelijkheidskwesties of de toekenning van schadevergoeding, die een zaak voor lidstaten blijven. Zij heeft evenmin betrekking op uitgebreide verzekeringen voor eigen letsel van de bestuurder of schade aan diens voertuig.