1.

Il-problema tat-taxxa miġbura fuq ir-reġistrazzjoni ta’ vetturi bil-mutur fir-Rumanija dejjem kienet teżisti fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja għal ħafna snin. Bħala riżultat ta’ għadd ta’sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ( 2 ) din it-taxxa, fl-għamliet suċċessivi tagħha, ġiet iddikjarata li kienet inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Madankollu dan ma eżawriex il-kwistjoni minħabba li r-regoli ta’ rimbors tagħha stabbiliti mill-awtoritajiet Rumeni qegħdin ikunu bl-istess mod problematiċi ( 3 ).

2.

Id-domandi preliminari f’dawn il-kawżi, magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja miż-żewġ qrati Rumeni, indipendentement minn xulxin, jirrigwardaw preċiżament din il-kwistjoni. Għalkemm iż-żewġ kawżi ma ngħaqdux, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li torganizza smigħ konġunt minħabba li sa ċertu punt hemm element ta’ sovrappożizzjoni tal-kwistjonijiet li jsir riferiment għalihom fid-domandi. Għal din ir-raġuni ddeċidejt ukoll li nagħti konklużjonijiet konġunti fiż-żewġ kawżi.

3.

It-taxxa li r-rikorrenti fiż-żewġ kawżi prinċipali qiegħdin jitolbu r-rimbors tagħha kienet ġiet iddikjarata inkompatibbli mal-Artikolu 110 TFUE. Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-dritt tal-Unjoni jitlob li din it-taxxa tiġi rrimborsata ( 4 ). Dan ir-rimbors għandu jkun konformi mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Huwa fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji li għandha tiġi evalwata l-leġiżlazzjoni li tifforma s-suġġett tad-domandi magħmula għal deċiżjoni preliminari f’dawn il-kawżi.

4.

Il-qrati tar-rinviju jiċċitaw ukoll għadd ta’ dispożizzjonijiet tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, b’mod partikolari l-Artikoli 17, 20, 21(1) u 47.

5.

Il-konstatazzjoni, bħala riżultat taż-żewġ sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija iktar ’il fuq, li t-taxxa miġbura fuq ir-reġistrazzjoni ta’ vetturi użati importati minn Stati Membri oħra hija inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni ħolqot il-ħtieġa li l-awtoritajiet Rumeni jirrimborsaw ammonti kunsiderevoli miġbura bis-saħħa ta’ din it-taxxa. F’din is-sitwazzjoni dawn l-awtoritajiet stabbilixxew regoli speċifiċi rigward dan ir-rimbors li jinsabu fid Digriet Liġi ta’ Emerġenza tal-Gvern Nru 8 tas-26 ta’ Frar 2014 li jemenda u jissupplimenta ċerti atti leġiżlattivi u miżuri fiskali u baġitarji oħra; “OUG Nru 8/2014” [Ordonanța de urgență a Guvernului nr. 8 din 26 februarie 2014 pentru modificarea și completarea unor acte normative și alte măsuri fiscal-bugetare]. B’mod partikolari, l-Artikolu XV ta’ dan id-digriet jgħid:

“1.   Is-somom stabbiliti b’deċiżjoni ġudizzjarja relatata mal-ħlas lura tat-taxxa fuq it-tniġġis minn vetturi bil-mutur u tat-taxxa fuq emissjonijiet li jniġġsu minn vetturi bil-mutur, interessi sad-data tal-ħlas kollu u spejjeż legali, u s-somom l-oħra kollha kif jistgħu jiġu stabbiliti mill-qorti, li jsiru eżegwibbli sal-31 ta’ Diċembru 2015, għandhom jitħallsu tul perijodu ta’ ħames snin kalendarji permezz ta’ ħlas annwali ta’ 20 % tal-ammont pagabbli.

2.   Applikazzjonijiet għal ħlas lura minn persuni taxxabbli kif ipprovdut fil-paragrafu 1 għandhom jiġu ttrattati, skont id-Digriet Liġi tal-Gvern Nru 92/2003 dwar il-Kodiċi tal-Proċedura tat-Taxxa, ippubblikat mill-ġdid, kif sussegwentement emendat u ssupplimentat, fi żmien 45 jum minn meta jkunu ntbagħtu, u l-pagamenti akkont annwali għandhom isiru skont l-iskeda stabbilita mill-Administraţia Fondului pentru Mediu (l-Uffiċċju tal-Fondi għall-Ambjent).

3.   Il-perijodu msemmi fil-paragrafu 1 jibda għaddej mid-data li fiha l-perijodu msemmi fil-paragrafu 2 ikun skada.

4.   Matul il-perijodu msemmi fil-paragrafu 1, il-proċeduri ta’ eżekuzzjoni kollha għandhom jiġu sospiżi skont il-liġi.

5.   Is-somom imsemmija fil-paragrafu 1, imħallsa lura skont dan id-digriet liġi ta’ emerġenza, għandhom jiġu aġġustati abbażi tal-indiċi tal-prezzijiet għall-konsumatur ippubblikat mill-Institutul Naţional de Statistică (l-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika).

6.   Il-proċedura li għandha tiġi segwita għal ħlas bħala strument ta’ eżekuzzjoni għandha tiġi stabbilita mill-Ministrului Mediului şi Schimbărilor Climatice (Ministeru għall-Ambjent u għall-Bidla fil-Klima) u mill-Ministrului Finanţelor Publice (Ministeru tal-Finanzi Pubbliċi) flimkien, fil-perijodu msemmi fil-paragrafu 1.

7.   Il-bilanċ tas-somom b’rabta ma’ strumenti ta’ eżekuzzjoni maħruġa sad-data li fiha dan id-digriet liġi ta’ emerġenza jkun daħal fis-seħħ u li għalih ma jkunux inbdew proċeduri ta’ eżekuzzjoni għandu jitħallas skont il-paragrafi 1 sa 6.”

6.

Id-dispożizzjonijiet ta’ implementazzjoni għall-OUG Nru 8/2014 kienu stabbiliti fid-Digriet tal-Ministru tal-Finanzi u tal-Ministru għall-Ambjent u għall-Bidla fil-Klima Nru 365/741/2014 ( 5 ) (“Digriet Nru 365/741/2014”). L-Anness I ta’ dak id-digriet stabbilixxa l-proċedura tar-rimbors tat-taxxa. Skont l-informazzjoni fid-digriet tar-rinviju, dik il-proċedura tipprovdi, inter alia, li rimbors għandu jsir biss skont talba mill-persuna taxxabbli, li mat-talba jkun jeħtiġilha tehmeż, inter alia, kopja awtentikata tad-deċiżjoni ġudizzjarja li tikkonferma l-obbligu ta’ rimbors (paragrafi 1 sa 3, 7 u 8); it-talba għal rimbors għandha tiġi deċiża f’perijodu ta’ 45 jum, li hija deroga mill-perijodu ta’ 30 jum normalment stabbilit f’każijiet bħal dawn (paragrafu 5); u l-ammonti dovuti bħala rimbors ikunu jistgħu jiġu paċuti ma djun oħra ta’ taxxa tal-persuna kkonċernata, imma biss sal-ammont tal-pagamenti akkont annwali (20 %) stabbilit fl-OUG Nru 8/2014 (paragrafu 19).

7.

Skont l-Artikoli 1 sa 3 tad-Digriet Liġi Nru 22 tat-30 ta’ Jannar 2002 dwar l-eżekuzzjoni ta’ obbligi ta’ ħlas ta’ istituzzjonijiet pubbliċi, iddikjarati eżegwibbli [Ordonanţa nru 22 din 30 ianuarie 2002 privind executarea obligaţiilor de plată ale instituţiilor publice, stabilite prin titluri executorii], kif emendata, iktar ’il quddiem l-“OG Nru 22/2002”):

“Artikolu 1

1.   Talbiet iddikjarati eżegwibbli kontra awtoritajiet jew istituzzjonijiet pubbliċi għandhom jiġu deċiżi billi jintużaw l-ammonti approvati għal dak il-għan fil-baġits tagħhom, jew, skont il-każ, fit-titoli ta’ nfiq li fihom jaqa’ d-dejn ikkonċernat.

2.   Talbiet iddikjarati eżegwibbli kontra awtoritajiet jew istituzzjonijiet pubbliċi ma għandhomx jitħallsu billi jintużaw ammonti intiżi, skont il-baġit approvat, sabiex jiġi kopert infiq organizzattiv jew operattiv, inklużi spejjeż tal-persunal, li l-għan tiegħu jkun li l-awtorità jew l-istituzzjoni tkun tista’ twettaq ix-xogħlijiet u l-għanijiet statutorji li għalihom tkun ġiet stabbilita.

Artikolu 2

Meta l-eżekuzzjoni ta’ talbiet iddikjarati eżegwibbli ma tinbediex jew ma titkompliex minħabba nuqqas ta’ fondi, l-istituzzjoni debitriċi jkun jeħtiġilha tieħu, fi żmien 6 xhur, il-passi meħtieġa sabiex tkun konformi mal-obbligi tagħha ta’ ħlas. Dak il-perijodu jibda jiddekorri mid-data li fiha d-debitur ikun irċieva l-ordni sabiex iħallas mingħand il-korp eżekutur kompetenti, fuq talba tal-kreditur.

Artikolu 3

Meta l-istituzzjonijiet pubbliċi jonqsu li jkunu konformi mal-obbligu tagħhom ta’ ħlas fil-perjodu msemmi fl-Artikolu 2, il-kreditur jista’ jitlob l-eżekuzzjoni skont il-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili u/jew skont obbligi statutorji rilevanti oħra.”

8.

Fl-aħħar nett, skont l-Artikolu 101(1) tad-Digriet Nru 2336 tal-Ministru tal-Finanzi Pubbliċi tad-19 ta’ Lulju 2011 li approva l-proċeduri li jimplementaw strumenti eżegwibbli li abbażi tagħhom jintalab li jkun hemm sekwestru tal-kontijiet miżmuma minn awtoritajiet jew istituzzjonijiet pubbliċi mat-Teżor tal-Istat [Ordinul Ministerului Finanţelor Publice nr. 2336 din 19 iulie 2011 pentru aprobarea Procedurii de punere în aplicare a titlurilor executorii în baza cărora se solicită înfiinţarea popririi conturilor autorităţilor şi instituţiilor publice deschise la nivelul unităţilor Trezoreriei Statului – iktar ’il quddiem id-“Digriet Nru 2336/2011”]:

“Jekk il-qorti tkun ivvalidat is-sekwestru, l-eżekuzzjoni tkun relatata biss mas-somom miżmuma mid-debitur jew dovuti lid-debitur minn terzi li jistgħu jintużaw biex jitħallsu talbiet iddikjarati eżegwibbli kontra awtoritajiet jew istituzzjonijiet pubbliċi, bla ħsara għal-limiti stabbiliti bl-Artikolu 1(2) tal-[OG Nru 22/2002], ikkonfermat u ssupplimentat skont il-Liġi Nru 288/2002, sussegwentement emendata u ssupplimentata”.

9.

Fid-9 ta’ Diċembru 2011, Silvia Georgiana Câmpean, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, xtrat vettura użata rreġistrata għall-ewwel darba fi Stat Membru ieħor. Mar-reġistrazzjoni ta’ din il-vettura fir-Rumanija r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ħallset is-somma ta’ RON 2737 bħala taxxa għal emissjonijiet li jniġġsu.

10.

Fil-21 ta’ Frar 2012, ir-rikorrenti ppreżentat rikors quddiem il-qorti tar-rinviju fejn talbet ir-rimbors ta’ dak l-ammont, flimkien mal-interessi, minħabba li dik it-taxxa ma kinitx kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni.

11.

Fil-5 ta’ Novembru 2012 dik il-qorti rrinvjat lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda preliminari dwar il-kompatibbiltà tat-taxxa fuq emissjonijiet li jniġġsu mad-dritt tal-Unjoni. Ir-risposta kienet li l-Artikolu 110 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ taxxi bħat-taxxa Rumena fuq emissjonijiet li jniġġsu ( 6 ).

12.

Madankollu l-qorti tar-rinviju kienet inċerta jekk il-konstatazzjoni li din it-taxxa kellhiex tiġi rrimborsata kinitx ser tkun effettiva bħala riżultat tad-dħul fis-seħħ tal-OUG Nru 8/2014. F’din is-sitwazzjoni din il-qorti rrinvjat lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda ulterjuri, li għas-saħħa tal-bon ordni, ser nagħmel riferiment għaliha bħala d-domanda 1:

13.

Id-digriet tar-rinviju kien irċevut mill-Qorti tal-Ġustizzja fit-22 ta’ April 2014. Wara li dik id-domanda kienet ġiet irrinvjata lill-Qorti tal-Ġustizzja r-rikorrenti fil-kawża prinċipali talbet permess sabiex tissupplimenta d-domanda preliminari magħmula bħala riżultat tad-dħul fis-seħħ tad-Digriet Nru 365/741/2014, u tal-inċertezzi tagħha dwar l-effettività tas-sentenza li kienet tordna r-rimbors ta’ taxxa fid-dawl ta’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt Rumen. F’dik is-sitwazzjoni l-qorti tar-rinviju ssupplimentat it-talba bid-domandi li ġejjin, li qed nagħmel riferiment għalihom bħala d-domandi 2 sa 6:

14.

Id-domandi addizzjonali kienu rċevuti mill-Qorti tal-Ġustizzja fit-18 ta’ Diċembru 2014.

15.

Silvia Ciup, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, xtrat vettura użata rreġistrata għall-ewwel darba fi Stat Membru ieħor. Meta rreġistrat dik il-vettura fir-Rumanija, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ħallset is-somma ta’ RON 1774 bħala taxxa fuq emissjonijiet li jniġġsu.

16.

Fit-12 ta’ Lulju 2012 hija talbet ir-rimbors tat-taxxa mingħand il-konvenuta fil-kawża prinċipali. Din it-talba ma ntlaqgħetx u, konsegwentement, ir-rikorrenti ppreżentat rikors quddiem il-qorti tar-rinviju. Din il-qorti laqgħet ir-rikors u ordnat ir-rimbors tat-taxxa, flimkien mal-interessi mill-iskadenza ta’ perijodu ta’ 45 jum ikkalkolat mid-data li fiha kienet saret it-talba għal rimbors (dan il-perijodu skada fis-27 ta’ Awwissu 2012) sad-data li fiha t-taxxa kienet effettivament tħallset.

17.

Fil-kawża prinċipali hawnhekk, ir-rikorrenti titlob ħlas ta’ interessi fl-ammont ta’ RON 485 għall-perijodu mid-data li fiha t-taxxa inkwistjoni kienet tħallset (jiġifieri fil-15 ta’ Ottubru 2010) sas-27 ta’ Awwissu 2012. Barra minn hekk, hija titlob ukoll li dawn l-interessi jitħallsu minnufih u mhux fi pagamenti akkont.

18.

Minħabba li kkonstatat li d-dispożizzjonijiet tal-OUG Nru 8/2014 jipprekludu li dawn it-talbiet jintlaqgħu, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

“Il-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività tal-azzjonijiet għal kumpens tal-ksur tad-dritt tal-Unjoni Ewropea, stabbiliti bil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, kif ukoll id-dritt għall-proprjetà stabbilit fl-Artikolu 17 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea jistgħu jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjonijiet ta’ dritt intern li jiddifferixxu, permezz ta’ ħlas mifrux fuq 5 snin, il-ħlas lura tat-taxxi rċevuti bi ksur tad-dritt Komunitarju u tal-interessi legali marbuta magħhom, ordnata permezz ta’ deċiżjonijiet tal-qorti li saru eżekuttivi minn issa sal-31 ta’ Diċembru 2015?”

19.

Id-digriet tar-rinviju kien irċevut mill-Qorti tal-Ġustizzja fit-12 ta’ Ġunju 2014.

20.

Osservazzjonijiet bil-miktub tressqu mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fil-Kawża C‑200/14, mill-Gvern Rumen u mill-Kummissjoni Ewropea. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fil-Kawża C‑200/14 u l-Kummissjoni kienu rrappreżentati fis-seduta komuni, għaż-żewġ kawżi, li saret fit-22 ta’ Ottubru 2015.

21.

L-obbligu li jsir rimbors, bl-interessi, ta’ taxxi miġbura b’mod inkompatibbli mar-regoli tad-dritt tal-Unjoni jikkomplementa d-drittijiet mogħtija lil individwi bid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li minnhom toriġina l-inkompatibbiltà ( 7 ). Fl-assenza ta’ dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni dwar din il-materja, huwa d-dritt nazzjonali tal-Istati Membri li għandu jistabbilixxi r-regoli u l-proċedura għar-rimbors. F’dan ir-rigward, l-Istati Membri huma marbuta bil-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Huwa primarjament fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji li d-dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen ikkonċernati minn dawn ir-riferimenti għandhom jiġu evalwati ( 8 ). Il-qrati tar-rinviju qajmu wkoll il-kwistjoni tal-kompatibbiltà ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ma’ ċerti dispożizzjonijiet tal-Karta. Ser nindirizza din il-materja fl-aħħar parti tal-konklużjonijiet tiegħi. Madankollu, biex nibda, jeħtieġ li titqies il-kwistjoni tal-ammissibbiltà tad-domandi preliminari fil-Kawża C‑200/14, li tqajmet mill-Gvern Rumen.

22.

Qabel kollox, jeħtieġ li jitqies l-ilment imressaq mill-Gvern Rumen li jallega li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni tinterpreta atti adottati mill-Kunsill tal-Ewropa, u, għalhekk, id-domandi magħmula ma humiex ammissibbli sa fejn jirrigwardaw dawk l-atti ( 9 ).

23.

Ikolli naqbel ma’ din il-fehma. Atti tal-Kunsill tal-Ewropa fil-fatt ma jaqgħux taħt l-ambitu tal-Qorti tal-Ġustizzja u, għalhekk, hija ma għandhiex ġurisdizzjoni tiddeċiedi dwar l-interpretazzjoni tagħhom. F’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja, għalhekk, ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tagħti risposta għad-domandi magħmula sa fejn jirrigwardaw atti tal-Kunsill tal-Ewropa.

24.

It-tieni nett, jeħtieġ li jiġi indirizzat l-ilment li l-Gvern Rumen qajjem li jallega li d-domandi magħmula huma inammissibbli fl-intier tagħhom minħabba li jirrigwardaw kwistjonijiet marbuta ma’ eżekuzzjoni ta’ sentenza li jista’ jkun hemm dwar l-obbligu li tiġi rrimborsata t-taxxa inkwistjoni, filwaqt li l-kawża prinċipali tikkonċerna biss dak li ġie pprovat jiġifieri li l-awtoritajiet Rumeni għandhom dan l-obbligu. Fid-dawl ta’ dan kollu, il-Gvern Rumen iqis li riferiment għal dawk id-domandi f’dan l-istadju ta’ dawn il-proċeduri jirrendihom purament ipotetiċi.

25.

Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula mill-qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali li tiddefinixxi taħt ir-responsabbiltà tagħha jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Ir-rifjut tal-Qorti tal-Ġustizzja li tagħti risposta għal domanda magħmula minn qorti nazzjonali huwa possibbli biss jekk ikun jidher b’mod evidenti li l-interpretazzjoni mitluba tad-dritt tal-Unjoni ma għandha ebda relazzjoni mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex il-punti ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex tirrispondi utilment għad-domandi li jkunu sarulha ( 10 ).

26.

F’din il-kawża, l-inkompatibbiltà tat-taxxa inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni, u, għalhekk, ukoll l-obbligu li tiġi rrimborsata, huma fil-prinċipju ħaġa ċerta, bħalma jirriżulta ċar mir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja għall-ewwel rinviju għal deċiżjoni preliminari mwettaq mill-qorti tar-rinviju fil-kawża prinċipali ( 11 ). Id-domandi preliminari magħmula minn dik il-qorti f’dan il-każ għalhekk ċertament ma humiex ipotetiċi u ma humiex mingħajr relazzjoni mat-tilwima li l-qorti tar-rinviju qiegħda tikkunsidra fil-kawża prinċipali. Madankollu, kemm il-qorti tar-rinviju tista’ sussegwentement tagħmel użu mir-risposta mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha hija kwistjoni ta’ interpretazzjoni tal-liġi proċedurali nazzjonali, li ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja. Il-qorti tar-rinviju biss tista’ tagħmel dik l-evalwazzjoni. Għalhekk, minħabba li din il-qorti ddeċidiet li jkun meħtieġ li hija tikseb risposta għad-domanda tagħha sabiex tagħti d-deċiżjoni tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax ikollha dubju dwar dik il-fehma.

27.

Fid-dawl ta’ dan inqis li ma hemmx raġunijiet biex jitqajjem dubju dwar l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari magħmula fil-Kawża C‑200/14.

28.

Xi wħud mill-atti tad-dritt Rumen li l-qorti tar-rinviju ma hijiex ċerta dwar il-kompatibbiltà tagħhom mad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-OUG Nru 8/2014 u d-Digriet Nru 365/741/2014, kienu adottati wara li l-Qorti tal-Ġustizzja kienet tat is-sentenzi fejn iddeċidiet li t-taxxi ta’ reġistrazzjoni ta’ vetturi applikabbli fir-Rumanija kienu inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni ( 12 ). L-għan ta’ dawn l-atti huwa fil-fatt li jiġu stabbiliti r-regoli u l-proċeduri għar-rimbors ta’ dawn it-taxxi. Għalhekk, jista’ jqum id-dubju dwar jekk il-fatt li jiġu stabbiliti regoli dwar ir-rimbors tat-taxxa wara li din tkun ġiet iddikjarata li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni jiksirx il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali bejn l-Unjoni u l-Istati Membri skont l-Artikolu 4(3) TUE.

29.

Madankollu, fil-fehma tiegħi, il-fatt li tali regoli speċifiċi huma stabbiliti ma jiksirx, per se, il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali. Meta l-Istati Membri jiġu wiċċ imb wiċċ mal-ħtieġa li jagħmlu rimbors massiv ta’ taxxi lil numru kunsiderevoli ta’ persuni taxxabbli, li jiġu stabbiliti regoli speċifiċi dwar dak ir-rimbors jista’ jirriżulta mhux biss essenzjali mill-perspettiva ta’ dak l-Istat, iżda wkoll favorevoli għall-persuni taxxabbli kkonċernati. Madankollu, dawn ir-regoli speċifiċi ma għandhomx ikunu inqas favorevoli mir-regoli ġenerali u ma jistgħux jirrendu eċċessivament diffiċli jew prattikament impossibbli li jinkiseb ir-rimbors tat-taxxa. Fi kliem ieħor, huma għandhom ikunu kompatibbli mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.

30.

Huwa minnu li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, b’rabta ma’ dak li qabel kien l-Artikolu 10 KE [illum l-Artikolu 4(3) TUE], li f’dik is-sitwazzjoni Stat Membru ma jistax jistabbilixxi regoli li jnaqqsu l-possibbiltajiet li jitressqu proċeduri biex jiġu rkuprati taxxi li jkunu nġabru b’mod inkonsistenti mad-dritt tal-Unjoni ( 13 ). Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja siltet din il-konstatazzjoni mill-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività ( 14 ). Għalhekk, fil-fehma tiegħi, il-konklużjoni għandha tkun li l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali ma jipprekludix lill-Istati Membri milli jistabbilixxu regoli speċifiċi dwar ir-rimbors ta’ taxxi ddikjarati bħala inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, sakemm dawn ikunu konformi mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività.

31.

Skont il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-prinċipju ta’ ekwivalenza jfisser li regoli proċedurali li jirregolaw azzjonijiet sabiex jitħarsu d-drittijiet ta’ persuni taxxabbli skont id-dritt tal-Unjoni ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw azzjonijiet domestiċi simili ( 15 ). Dan il-prinċipju huwa partikolarment rilevanti għar-regoli stabbiliti fid-dritt nazzjonali ta’ Stat Membru speċjalment għall-finijiet ta’ rimbors ta’ taxxa ddikjarata inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni, bħall-OUG Nru 8/2014 u d-Digriet Nru 365/741/2014.

32.

Il-qrati tar-rinviju ma jipprovdux l-informazzjoni meħtieġa għall-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen inkwistjoni fil-kawża prinċipali mal-prinċipju ta’ ekwivalenza. Il-Gvern Rumen, madankollu, jgħid li dan il-prinċipju ma nkisirx, minħabba li regoli simili, bħall-ħlas akkont ta’ ammonti dovuti mit-Teżor, jiġu applikati f’sitwazzjonijiet oħra, pereżempju b’rabta ma’ djun pendenti tal-Istat bis-saħħa ta’ relazzjonijiet ta’ impjieg.

33.

Madankollu, f’dan ir-rigward għandu jiġi nnotat li sabiex dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali jiġu evalwati mill-aspett ta’ kompatibbiltà mal-prinċipju ta’ ekwivalenza jeħtieġ li dawn jitqabblu mar-regoli li jirregolaw il-protezzjoni ta’ drittijiet simili skont id-dritt nazzjonali. Il-Qorti tal-Ġustizzja esprimiet dan b’mod ċar ħafna fil-ġurisprudenza tagħha, billi qalet li l-konformità ma’ dak il-prinċipju titlob li r-regola nazzjonali inkwistjoni tapplika mingħajr distinzjoni għal azzjonijiet ibbażati fuq ksur tad-dritt tal-Unjoni u għal dawk ibbażati fuq ksur tad-dritt nazzjonali li jkollhom għan u kawżalità simili ( 16 ).

34.

Sabiex tiġi evalwata l-kompatibbiltà ma’ dak il-prinċipju tar-regoli dwar rimbors ta’ taxxa ddikjarata inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni jeħtieġ, għalhekk, li dawn jitqabblu ma’ regoli fid-dritt nazzjonali li jikkonċernaw ir-rimbors ta’ taxxa li tkun iddikjarata – pereżempju fi stħarriġ ta’ kostituzzjonalità – li tkun inġabret bi ksur tad-dritt nazzjonali. Regoli nazzjonali dwar ir-rimbors jew ħlas mit-Teżor ta’ talbiet pendenti ta’ natura differenti mir-rimbors ta’ taxxa mħallsa indebitament, pereżempju arretrati ta’ salarji, huma għalhekk, għalkollox irrilevanti u ma jiddeterminawx jekk ir-regoli dwar rimbors ta’ taxxa ddikjarata inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni jkunux jew kompatibbli jew inkompatibbli mal-prinċipju ta’ ekwivalenza.

35.

Għalhekk, sabiex din l-evalwazzjoni ssir il-qrati tar-rinviju jkollhom jidentifikaw ir-regoli dwar rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt nazzjonali u jipparagunawhom mar-regoli dwar rimbors tat-taxxa inkwistjoni fil-kawża prinċipali, liema taxxa kienet iddikjarata inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni ( 17 ). Jekk il-qrati tar-rinviju jiddeċiedu li dawn ir-regoli tal-aħħar ikunu inqas favorevoli, huma għandhom jirrifjutaw li japplikawhom, sabiex b’hekk il-persuni taxxabbli kkonċernati jkunu jistgħu jiksbu rimbors skont regoli mhux inqas favorevoli milli kieku talbu r-rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt nazzjonali.

36.

Konsegwentement, ir-risposta għad-domandi magħmula fiż-żewġ kawżi għandha tkun li l-prinċipju ta’ ekwivalenza fid-difiża ta’ drittijiet skont id-dritt tal-Unjoni u ta’ drittijiet skont id-dritt nazzjonali jipprekludi l-applikazzjoni fid-dritt nazzjonali tal-Istati Membri ta’ regoli dwar rimbors ta’ taxxa ddikjarata inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni li jkunu inqas favorevoli mir-regoli dwar rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt nazzjonali. Huwa għall-qrati nazzjonali li jagħmlu din l-evalwazzjoni.

37.

Irrispettivament minn jekk jissodisfawx jew le l-kundizzjoni relatata mal-ekwivalenza, id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li jipproteġu drittijiet skont id-dritt tal-Unjoni għandhom xorta waħda jissodisfaw il-kriterju relatat mal-effettività. Dan in-nuqqas ta’ dipendenza bejn iż-żewġ prinċipji huwa estremament rilevanti, minħabba li jfisser li r-rekwiżiti li joriġinaw minnhom għandhom jiġu ssodisfatti kumulattivament. Fi kliem ieħor, ir-rekwiżiti f’termini tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali ma jkunux issodisfatti jekk id-drittijiet skont id-dritt tal-Unjoni ma jkunux protetti b’mod effettiv, anki meta drittijiet simili skont id-dritt nazzjonali jkunu protetti sa grad simili jew b’mod ekwivalenti.

38.

Skont il-kliem użat fil-ġurisprudenza, il-prinċipju ta’ effettività jitlob li d-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali ma għandhomx jiġu fformulati b’mod li fil-prattika jsir impossibbli jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju ta’ drittijiet mogħtija mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni Ewropea ( 18 ). Fir-rigward tar-rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni, dan ifisser mhux biss li l-persuna taxxabbli għandha d-dritt tikseb l-ammont sħiħ tat-taxxa, flimkien mal-interessi dovuti, iżda wkoll li r-regoli li jirregolaw dan ir-rimbors ma jistgħux jagħmlu l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt diffiċli sa livell eċċessiv, jiġifieri b’mod li jmur lil hinn minn dak li jkun meħtieġ.

39.

Kull waħda mir-regoli dwar rimbors tat-taxxa ta’ reġistrazzjoni ta’ vettura msemmija f’kull waħda mid-domandi preliminari magħmula għandha tiġi evalwata fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji.

40.

Il-ġbir ta’ taxxa bi ksur tal-liġi jagħti lok għal sitwazzjoni ta’ illegalità. Ir-rimbors ta’ dik it-taxxa huwa maħsub primarjament sabiex ikun ta’ rimedju għal dik is-sitwazzjoni ta’ illegalità. Is-sitwazzjoni tibqa’ tippersisti sakemm it-taxxa ma tkunx ġiet irrimborsata lill-persuna taxxabbli. Konsegwentement, it-taxxa għandha tiġi rrimborsata mingħajr dewmien, jiġifieri, minnufih wara li jkunu saru l-proċeduri meħtieġa sabiex jiġi stabbilit l-obbligu ta’ rimbors, u sabiex jitwettaq.

41.

Kull dewmien mhux iġġustifikat itawwal is-sitwazzjoni ta’ illegalità li tirriżulta mill-ġbir ta’ taxxa inkompatibbli mal-liġi u, għalhekk, imur kontra l-kisba tal-għan imfittex mill-obbligu ta’ rimbors ta’ dik it-taxxa. Dan huwa l-każ b’mod partikolari meta l-Istat Membru jipprovdi għar-rimbors tat-taxxa bi pagamenti akkont u, għalhekk, itawwal konxjament u intenzjonalment din is-sitwazzjoni ta’ illegalità. Tali azzjoni, għalhekk, tmur kontra l-prinċipju ta’ effettività.

42.

It-tieni għan imfittex mill-obbligu ta’ rimbors, flimkien ma’ interessi, ta’ taxxa li tkun inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni huwa li jkun hemm kumpens għall-ħsara li ssir minħabba li ma jkunux disponibbli somom ta’ flus bħala riżultat ta’ taxxa miġbura bi żball ( 19 ). Ħlas imdewwem jew ħlas akkont tal-interessi dovuti f’dan ir-rigward ifisser li ma jkunx hemm kumpens għall-ħsara matul dak iż-żmien. Dan, għalhekk, imur kontra l-prinċipju ta’ effettività. F’dan ir-rigward tajjeb jingħad ukoll li din il-ħsara sseħħ meta t-taxxa tinġabar. Għalhekk, sabiex ikun hemm kumpens għal dan għandhom jitħallsu interessi għall-perijodu kollu mid-data li fiha t-taxxa tkun inġabret ħażin sad-data li fiha effettivament tiġi rrimborsata lill-persuna kkonċernata taxxabbli.

43.

Mod wieħed ta’ rimbors ta’ taxxa miġbura ħażin jista’ jkun it-tpaċija tagħha ma’ djun oħra li l-persuna inkwistjoni taxxabbli jkollha mat-Teżor. Madankollu, f’dan il-każ, il-prinċipji msemmija iktar ’il fuq japplikaw b’mod komplet (punti 41 u 42). Konsegwentement, ir-restrizzjoni tal-possibbiltà ta’ tali tpaċija kull sena għal 20 % tal-ammont totali tar-rimbors tmur kontra wkoll il-prinċipju ta’ effettività. Tali tpaċija għandha tkun possibbli minnufih b’rabta mal-ammont kollu tat-taxxa miġbura ħażin, flimkien ma’ interessi dovuti, u jekk l-ammont tar-rimbors jaqbeż id-djun tal-persuna taxxabbli, il-bilanċ għandu jiġi rrimborsat minnufih bħala pagament pekunjarju.

44.

Fir-rigward tad-dispożizzjoni li skontha taxxa inkonsistenti mad-dritt tal-Unjoni jkollha tiġi rrimborsata fuq it-talba tal-persuna kkonċernata taxxabbli, ma naħsibx li din tikser il-prinċipju ta’ effettività. Dan minħabba li, fil-fehma tiegħi, persuna taxxabbli tista’ tkun metieġa tieħu passi attivi sabiex issaħħaħ id-drittijiet tagħha. Dan ir-rekwiżit ma jirrendix l-eżerċizzju ta’ dawn id-drittijiet eċċessivament diffiċli jew prattikament impossibbli. Inqis li l-prinċipju ta’ effettività ma jistax jiġi interpretat bħala li jeżiġi li l-Istati Membri awtomatikament jirrimborsaw taxxi miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni.

45.

Bl-istess mod ma naħsibx li r-rekwiżit li jkunu prodotti dokumenti li jiċċertifikaw l-identità tar-rikorrent u d-dritt tiegħu għal rimbors ta’ taxxa jista’ jitqies eċċessiv.

46.

Madankollu, jekk id-dispożizzjoni rilevanti tal-Anness I tad-Digriet Nru 365/741/2014 għandha tkun interpretata bħala li tfisser li rimbors isir bil-kundizzjoni li l-persuna taxxabbli tikseb minn qabel deċiżjoni ġudizzjarja li tiddikjara obbligu ta’ rimbors, allura dik il-kundizzjoni tkun, fil-fehma tiegħi, ċertament kuntrarja għall-prinċipju ta’ effettività. F’sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja saret interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, f’dan il-każ l-Artikolu 110 TFUE, li turi l-inkompatibbiltà ma’ dik il-liġi tat-taxxa Rumena miġbura fuq ir-reġistrazzjoni ta’ vetturi. Dawn is-sentenzi huma vinkolanti mhux biss għall-qrati li jkunu rrinvjaw domandi f’dan ir-rigward għal deċiżjoni preliminari, iżda wkoll għall-qrati Rumeni kollha l-oħra u, kif il-Kummissjoni sewwa tgħid fl-osservazzjonijiet tagħha, għall-awtoritajiet amministrattivi. Konsegwentement, il-ħtieġa li jinbdew proċeduri ġudizzjarji, li r-riżultat tagħhom ikun diġà magħruf, tikkostitwixxi sitwazzjoni fejn isir eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-dritt għal rimbors ta’ taxxa.

47.

Ir-restrizzjoni tal-ammont ta’ fondi li jista’ jiġi assenjat għar-rimbors tat-taxxa għall-ammonti allokati għal dak l-għan fil-baġit tal-entità baġitarja rilevanti tista’ tirrendi r-rimbors tat-taxxa prattikament impossibbli jekk dawn l-ammonti jisfaw ma jkunux biżżejjed. Inqis li din ir-restrizzjoni, għalhekk, b’mod ċar tmur kontra l-prinċipju ta’ effettività, partikolarment minħabba li tagħmel ir-rimbors tat-taxxa dipendenti fuq sitwazzjoni li tkun għalkollox f’idejn il-persuna li jkun jeħtiġilha tirrimborsa, jiġifieri l-Istat. Għalhekk, dan essenzjalment jagħmel possibbli li jkun evitat li jsir rimbors bl-iskuża li ma jkunx hemm fondi biżżejjed fil-baġit assenjat għal dak il-għan. L-obbligu ta’ rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni huwa obbligu sabiex jinkiseb riżultat partikolari li Stat Membru ma jistax jevita.

48.

Huwa minnu li t-twettiq tal-obbligu ta’ rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni jista’ jsir fuq talba tal-persuna kkonċernata, iżda jrid isir volontarjament, li jfisser li persuna taxxabbli ma tistax tiġi mġiegħla tibda proċeduri ta’ eżekuzzjoni. Madankollu, jekk l-Istat Membru ma jwettaqx dan l-obbligu kompletament jew parzjalment, il-persuna taxxabbli għandha jkollha d-dritt tibda proċeduri ta’ eżekuzzjoni. F’dan il-każ, għar-raġunijiet mogħtija fil-punt 47 iktar ’il fuq, id-dritt nazzjonali ma jistax jirrestrinġi l-assi li fuqhom din l-eżekuzzjoni titwettaq għal ammonti espressament assenjati għal rimbors ta’ taxxa. F’dan il-każ, id-debitur huwa t-Teżor u, għalhekk, l-eżekuzzjoni għandha titwettaq skont il-prinċipji ġenerali li jirregolaw l-eżekuzzjoni ta’ obbligi monetarji kontra t-Teżor li jkunu fis-seħħ fil-liġi tal-Istat Membru kkonċernat.

49.

Madankollu, rigward iż-żmien li minnu jkun possibbli tinbeda eżekuzzjoni ta’ rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tal-liġi, il-prinċipju ta’ effettività, fil-fehma tiegħi, ma jipprekludix Stat Membru li jkun stabbilixxa proċedura speċjali għal rimbors ta’ taxxa miġbura bi ksur tad-dritt tal-Unjoni milli ma jħallix issir eżekuzzjoni ta’ dan ir-rimbors sakemm din il-proċedura tkun tlestiet. Madankollu, sabiex dan iseħħ, din il-proċedura nfisha għandha tkun konsistenti mal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività. Jekk din il-proċedura fil-fatt tikser dawn il-prinċipji, pereżempju minħabba dewmien effettiv u rimbors sħiħ inġustifikati tat-taxxa flimkien mal-interessi, il-persuna taxxabbli għandha jkollha l-possibbiltà li tressaq proċeduri ta’ eżekuzzjoni jekk ma tiksibx rimbors fi żmien raġonevoli.

50.

Skont id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, talbiet għal rimbors tat-taxxi inkwistjoni għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni fi żmien 45 jum. Dan it-terminu ma jidhirlix li huwa eċċessivament twil u jaqa’ fil-limiti ta’ dak li huwa normalment aċċettat fl-Istati Membri b’rabta ma’ kunsiderazzjoni ta’ każijiet amministrattivi, u, għalhekk, ma naħsibx li jmur kontra l-prinċipju ta’ effettività.

51.

Madankollu, skont l-informazzjoni mogħtija mill-qrati tar-rinviju, dan it-terminu huwa itwal minn dak normalment applikabbli fid-dritt Rumen f’dan it-tip ta’ każ, li huwa ta’ 30 jum. Dan jista’ joħloq problema mill-aspett tal-prinċipju ta’ ekwivalenza. Huwa għall-qrati nazzjonali li jagħmlu l-evalwazzjoni f’dan ir-rigward.

52.

Fil-qosor, nipproponi li tingħata r-risposta li ġejja għad-domandi preliminari:

53.

Skont l-Artikolu 51(1) tal-Karta, id-dispożizzjonijiet tagħha huma intiżi għall-Istati Membri biss meta jkunu qiegħdin jimplementaw id-dritt tal-Unjoni. Kif tgħid il-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tal-Karta, id-drittijiet fundamentali ggarantiti mid-dritt tal-Unjoni – u, għalhekk, fuq kollox id-drittijiet imsemmija fil-Karta – għandhom jiġu rrispettati meta leġiżlazzjoni nazzjonali taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Għandu jkun hemm, għalhekk, konformità mad-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta meta leġiżlazzjoni nazzjonali tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni ( 20 ).

54.

Id-dispożizzjonijiet tal-liġi Rumena li qegħdin jiġu eżaminati f’dawn il-kawżi jistabbilixxu r-regoli dwar rimbors ta’ taxxa ddikjarata inkonsistenti mad-dritt tal-Unjoni u, għalhekk, iservu sabiex jipproteġu drittijiet skont dan d-dritt. Konsegwentement, huma bla dubju jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu u, għalhekk, taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta.

55.

Madankollu, inqis li l-interpretazzjoni, mogħtija iktar ’il fuq, tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività tipprovdi bażi suffiċjenti għall-qrati tar-rinviju sabiex jiddikjaraw bħala inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni xi dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen li jirrigwardaw ir-rimbors ta’ taxxa miġbura fuq ir-reġistrazzjoni ta’ vetturi. F’dan ir-rigward, id-dispożizzjonijiet tal-Karta fil-fatt huma rilevanti għall-interpretazzjoni tal-prinċipju ta’ effettività fil-kuntest tal-eżerċizzju ta’ drittijiet skont id-dritt tal-Unjoni quddiem awtoritajiet nazzjonali. Madankollu, ma tkunx meħtieġa analiżi indipendenti tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen fid-dawl tal-Karta bħala konsegwenza ta’ dak imsemmi iktar ’il fuq.

56.

Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata, madankollu, kuntrarju għall-proposta tiegħi, li d-dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen ma humiex inkonsistenti ma’ dawn il-prinċipji, tkun meħtieġa analiżi tagħhom fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tal-Karta msemmija fid-domandi. Din l-analiżi jkollha tqis kull raġuni li tista’ ssostni dikjarazzjoni li d-dispożizzjonijiet tad-dritt Rumen huma konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari mal-prinċipju ta’ effettività (huwa primarjament għall-qrati nazzjonali li għandhom janalizzaw il-kompatibbiltà tagħhom mal-prinċipju ta’ ekwivalenza). Madankollu, jiena ma narax tali raġunijiet u, għalhekk, ma nistax nagħmel din l-evalwazzjoni.

57.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti r-risposti li ġejjin għad-domandi preliminari indirizzati mit‑Tribunalul Sibiu u mit-Tribunalul Timiş: