1.

(a)

Etika u integrità tar-R&I: Ir-riċerkaturi, il-proċessi ta’ riċerka u s-sistema tar-R&I għandhom ikunu konformi b’mod ġenerali mar-regoli u l-prattiki stretti tal-etika u l-integrità, li huma l-pedamenti ta’ riċerka responsabbli u affidabbli, ħielsa minn interferenza mhux xierqa - prerekwiżit għall-kisba tal-eċċellenza - u jirfdu r-responsabbiltà tar-riċerkaturi biex iħarsu kontra l-preġudizzji u x-shortcuts metodoloġiċi u jikkontrobattu t-tixrid ta’ psewdoxjenzi u miżinformazzjoni billi jżidu l-isforz tad-disseminazzjoni xjentifika u l-pedagoġija tagħha;

(b)

Libertà tar-riċerka xjentifika: Bħala parti minn kultura ta’ riċerka li hija inerenti għaż-ŻER, u kondizzjoni meħtieġa għar-riċerkaturi biex jiddefinixxu liberament il-mistoqsijiet, it-teoriji u l-metodi ta’ riċerka tagħhom, b’mod miftuħ u sigur u li jipproduċu, jikkondividu u jxerrdu l-għarfien, id-data u riżultati oħra;

(c)

Ugwaljanza bejn il-ġeneri u opportunitajiet indaqs għal kulħadd: l-Inklużjoni tal-bilanċ bejn il-ġeneri fit-timijiet ta’ riċerka fil-livelli kollha, inkluż fil-maniġment u fit-teħid ta’ deċiżjonijiet, il-ġlieda kontra l-vjolenza u l-fastidju abbażi tal-ġeneru u l-indirizzar tal-preġudizzju tal-ġeneru, u l-integrazzjoni tad-dimensjoni tal-ġeneri fil-kontenut tar-R&I, u b’kont meħud tad-diversità f’sens aktar ġenerali relatata ma’, fost l-oħrajn, il-ġeneru, l-oriġini razzjali jew etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diversità soċjali, id-diżabilità, l-età, l-orjentazzjoni sesswali u l-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni fuq kwalunkwe bażi;

(d)

Ċirkolazzjoni libera: iċ-ċirkolazzjoni libera tar-riċerkaturi u l-persunal ta’ appoġġ, l-għarfien xjentifiku u t-teknoloġija għandhom jiġu promossi, filwaqt li jiġi attirat it-talent u jiġi evitat l-eżodu potenzjali tat-talent. Dan jinvolvi l-kondiviżjoni tal-għarfien xjentifiku, tad-data u tal-għodod kmieni kemm jista’ jkun, b’mod partikolari permezz ta’ prattiki tax-xjenza miftuħa, ta’ karrieri attraenti u bbażati fuq il-mertu, tar-rikonoxximent tal-ħiliet tar-riċerkaturi u tal-persunal ta’ appoġġ tul il-karriera tagħhom, it-titjib tal-kondizzjonijiet ta’ qafas għall-mobbilità tar-riċerkaturi, kontribut għaċ-ċirkolazzjoni tar-riċerkaturi fl-Unjoni kollha, u tħeġġiġ tal-iskambji bejn l-akkademja u l-industrija (kif ukoll setturi oħra), tixrid tal-innovazzjoni u appoġġ għall-aċċess miftuħ għall-infrastrutturi ta’ riċerka, l-infrastrutturi teknoloġija u s-servizzi tagħhom;

(e)

Tfittxija għall-eċċellenza: L-impenn għall-programmazzjoni, it-twettiq ta’ jew l-appoġġ għal riċerka tal-ogħla kwalità possibbli, bl-għan li tinkiseb u tiġi premjata l-eċċellenza bħala prerekwiżit għall-impatt xjentifiku, teknoloġiku, ekonomiku, soċjetali u ta’ politika, u b’hekk titwessa’ l-bażi ta’ għarfien kumplessiva tal-Ewropa. Dan jimplika li l-appoġġ pubbliku għar-R&I għandu jkollu l-għan li jagħżel u jiffinanzja inizjattivi ta’ kwalità għolja - il-kwalità timplika li r-riċerka tkun ta’ klassi dinjija, tipproduċi riżultati verifikabbli u riproduċibbli u titwettaq permezz ta’ proċessi u metodoloġiji ta’ riċerka trasparenti u permezz ta’ ġestjoni ta’ riċerka li tippermetti l-użu sistematiku mill-ġdid ta’ riżultati preċedenti. Is-sistema ta’ valutazzjoni tar-riċerka - għar-riċerka, ir-riċerkaturi, it-timijiet u l-istituzzjonijiet - għandha tkun konformi ma’ dan il-prinċipju u tippremja l-kwalità kif xieraq; l-appoġġ pubbliku għandu jagħraf li r-riċerka fundamentali hija essenzjali biex jiġu żgurati l-eċċellenza, l-attraenza u l-vantaġġ kompetittiv tal-ekosistemi tar-R&I u għandu jikseb bilanċ bejn ir-riċerka “mmexxija mill-kurżità” u dik “orjentata lejn missjoni”;

(f)

Ħolqien tal-valur u l-impatt soċjetali u ekonomiku: Li jiżdied l-impatt tar-R&I billi tinbidel it-tmexxija tal-Ewropa fil-ħolqien tal-għarfien billi jsir użu mill-għarfien fis-soċjetà, pereżempju permezz ta’ prodotti, servizzi, proċessi u soluzzjonijiet li jappoġġaw il-benesseri taċ-ċittadini fuq pjaneta sostenibbli, il-prosperità ekonomika, l-innovazzjoni miftuħa, it-tfassil tal-politika bbażat fuq l-evidenza u l-awtonomija strateġika filwaqt li tinżamm ekonomija miftuħa; dan jinvolvi, fost l-oħrajn, ħidma bejn politiki diversi, l-inkoraġġiment u l-ippremjar ta’ interkonnessjoni aktar b’saħħitha bejn l-atturi f’kollaborazzjoni multidixxiplinari u transettorjali, l-investiment fin-nies, id-disponibbiltà tal-infrastrutturi ta’ riċerka u tat-teknoloġija, l-interazzjoni mal-industrija u atturi oħra, u l-promozzjoni ta’ riċerka bażika mmexxija mir-riċerkaturi u r-rwol tagħha fil-ġenerazzjoni ta’ avvanzi rivoluzzjonarji u bażi ta’ għarfien usa’;

(g)

Koordinazzjoni, koerenza u impenn: L-Istati Membri jintegraw id-dimensjoni Ewropea fil-politiki nazzjonali u reġjonali tar-R&I u jiżguraw aċċettazzjoni u impenn nazzjonali akbar għall-implimentazzjoni b’suċċess tal-prijoritajiet taż-ŻER. L-Istati Membri, bl-appoġġ tal-Unjoni, jikkoordinaw il-politiki u l-programmi ta’ R&I tagħhom f’oqsma ta’ interess komuni, inkluż billi jiżguraw il-komplementarjetà u jrawmu sinerġiji mal-programmi qafas tal-Unjoni għar-R&I u programmi u fondi oħra tal-Unjoni, biex b’hekk tiġi ffaċilitata l-kooperazzjoni tranżnazzjonali fiż-ŻER, u jidderieġu l-investimenti u r-riformi fir-R&I lejn il-kisba taż-ŻER u jħaffu t-tranżizzjoni ekoloġika u t-trasformazzjoni diġitali;

(h)

Sensibilizzazzjoni globali: l-Istati Membri jimpenjaw ruħhom f’kollaborazzjoni ta’ benefiċċju għal kulħadd u reċiproka u attivitajiet konġunti ta’ R&I ma’ sħab minn pajjiżi u reġjuni terzi, abbażi tal-interessi strateġiċi u l-valuri tal-Unjoni u l-prinċipji stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni, fl-Għanijiet ta’ Żvilupp Sostenibbli tan-NU u fi strumenti internazzjonali rilevanti oħra;

(i)

Inklużività: L-Istati Membri għandhom jagħmlu ħilithom biex jiżviluppaw il-potenzjal sħiħ taż-ŻER sabiex ikunu kompetittivi fil-livell globali; għaldaqstant, l-Istati Membri u r-reġjuni bi prestazzjoni aktar baxxa għandhom jingħataw pariri u appoġġ bil-ħsieb li jsaħħu l-isforzi tagħhom biex iżidu l-prestazzjoni u d-daqs tas-sistemi tagħhom ta’ R&I u jiżviluppaw il-kapaċitajiet tagħhom, kemm umani kif ukoll infrastrutturali, inkluż billi jisfruttaw is-sinerġiji bejn il-finanzjament nazzjonali u reġjonali tagħhom u l-fondi tal-Unjoni. L-isforzi għandhom ikunu appoġġati fil-livell tal-Unjoni sabiex jisfruttaw il-potenzjal ta’ eċċellenza fl-Istati Membri u jgħaqqdu l-eżekuturi tar-R&I mir-reġjuni li għandhom prestazzjoni aktar baxxa ma’ networks Ewropej eċċellenti madwar l-Unjoni;

(j)

Responsabbiltà soċjetali: Isir kull sforz biex jiġu indirizzati l-ħtiġijiet tas-soċjetà sabiex jiżdiedu l-kapaċitajiet kollettivi u jinkiseb impatt soċjetali u ambjentali akbar u sabiex tiżdied il-fiduċja u l-impenn lejn ix-xjenza u l-innovazzjoni billi jiġu involuti l-partijiet ikkonċernati, il-komunitajiet lokali u ċ-ċittadini fit-tfassil u l-implimentazzjoni tal-politiki tar-R&I, billi jissaħħu l-attivitajiet ta’ komunikazzjoni xjentifika u billi jiġi żgurat li dawk il-politiki jkunu flessibbli, adattabbli u aġġustabbli għal sfidi mhux mistennija.

2.

(a)

Xjenza miftuħa: Tiġi appoġġata u ppremjata kultura ta’ xjenza miftuħa u sinċiera madwar l-Unjoni, inkluż l-integrazzjoni ta’ aċċess miftuħ għal pubblikazzjonijiet akkademiċi u data tar-riċerka (jiġifieri nimxu mal-prinċipju “kemm jista’ jkun miftuħ, magħluq kemm meħtieġ”) u d-diffużjoni u l-adozzjoni ta’ prinċipji u prattiki ta’ xjenza miftuħa, filwaqt li jiġu kkunsidrati d-differenzi bejn id-dixxiplinarji u d-differenzi kulturali, inkluż il-multilingwiżmu, jiġi appoġġat l-iżvilupp tal-ħiliet tax-xjenza miftuħa, filwaqt li jkun hemm żvilupp u integrazzjoni ulterjuri tal-infrastruttura u s-servizzi diġitali mirfuda;

(b)

Infrastrutturi tar-riċerka: L-iżvilupp ulterjuri tal-aċċess miftuħ għal, u l-isfruttament u l-konnessjoni aħjar ta’ infrastrutturi tar-riċerka Ewropej u nazzjonali eżistenti u ġodda, inkluż l-infrastrutturi elettroniċi, fl-oqsma kollha tax-xjenza; tiġi sfruttata aħjar il-funzjoni integrattiva tagħhom fl-ekosistema tal-għarfien u l-innovazzjoni u l-potenzjal tagħhom fil-provvediment ta’ soluzzjonijiet għall-isfidi globali, fil-formazzjoni ta’ sħubijiet u l-akkomunament tar-riżorsi u l-konnessjoni mal-Cloud Ewropew tax-Xjenza Miftuħa; tittejjeb il-konnessjoni u l-interazzjoni tagħhom mal-infrastrutturi tat-teknoloġija u l-industrija biex iżidu l-impatt tagħhom; jiġi promoss il-ħolqien ta’ kapaċitajiet infrastrutturali ġodda fuq skala Ewropea. Dan ser jipprovdi pedamenti għall-eċċellenza xjentifika u jgħin lix-xjenza Ewropea tikkollabora u tikkompeti globalment, jikkontribwixxi biex jitnaqqas id-distakk fir-R&I u jrawwem l-inklużività fiż-ŻER; dan ser ikun jeħtieġ, fost l-oħrajn, it-tħaddim ta’ firxa usa’ ta’ sorsi ta’ finanzjament għal infrastrutturi ta’ riċerka minn ta’ quddiem fid-dinja u l-esplorazzjoni ta’ modi ġodda ta’ finanzjament tal-aċċess tranżnazzjonali u virtwali;

(c)

Ugwaljanza bejn il-ġeneri, opportunitajiet indaqs u l-inklużività: Jiġu żgurati perkorsi tal-karrieri ġusti, miftuħa, inklużivi u ugwali bejn il-ġeneri fir-riċerka biex jiffaċilitaw bidla istituzzjonali u strutturali sistemika fl-organizzazzjonijiet li jiffinanzjaw u jwettqu r-R&I; jiġu miġġielda l-vjolenza abbażi tal-ġeneru u l-fastidju sesswali; jitneħħew l-inugwaljanzi irrispettivament mill-ġeneru, l-oriġini razzjali jew etnika, ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali; jiġu monitorjati u evalwati l-politiki u l-pjanijiet nazzjonali dwar l-ugwaljanza bejn il-ġeneri fir-R&I;

(d)

Karrieri u l-mobbilità tar-riċerkaturi u l-valutazzjoni tar-riċerka u s-sistemi ta’ premjazzjoni: Tingħata aktar attenzjoni lill-karrieri tar-riċerkaturi b’mod ġenerali u b’mod speċifiku l-karrieri tar-riċerkaturi fi stadju bikri u medju, inkluż l-ostakli speċifiċi li jiffaċċaw in-nisa f’dawk l-istadji, il-karrieri tagħhom isiru aktar attraenti u jingħataw it-taħriġ u l-ħiliet meħtieġa biex jissodisfaw il-ħtiġijiet li qed jinbidlu tar-rwol tar-riċerkatur fl-Unjoni, inkluż it-tmexxija u t-tagħlim; il-bini fuq il-programmi strumentali u tiġi żgurata l-konsistenza magħhom, bħal Azzjonijiet Marie Skłodowska-Curie. Dan ser jinkiseb bil-ħolqien ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol u tal-impjiegi stabbli, attraenti, inklużivi, trasparenti u ta’ appoġġ u billi jiġu pprovduti perkorsi ta’ karrieri ċari u aktar diversi, u gwida biex jagħmlu għażliet ta’ karriera infurmati sew. L-indirizzar taċ-ċirkolazzjoni żbilanċjata tar-riċerkaturi madwar l-Unjoni kif ukoll bejn is-setturi u l-amministrazzjonijiet pubbliċi, filwaqt li jiġi evitat l-eżodu tat-talent u tiżdied l-attraenza lejn it-talenti mid-dinja. Jiġu żviluppati aktar is-sistemi attwali ta’ valutazzjoni tar-riċerka għar-riċerka, ir-riċerkaturi, it-timijiet u l-istituzzjonijiet, biex jippremjaw il-kwalità, l-impatt, il-prattiki tax-xjenza miftuħa, it-tmexxija u l-involviment mas-soċjetà u l-kollaborazzjoni mal-industrija u ma’ setturi oħra ta’ attività, inkluż pariri xjentifiċi indipendenti għal dawk li jfasslu l-politika infurmati bl-evidenza; titqies firxa wiesgħa ta’ riżultati u attivitajiet ta’ riċerka, b’kont meħud ukoll tat-tagħlim fil-livell ta’ edukazzjoni għolja, u jiġu permessi perkorsi ta’ karrieri diversi. Is-sistemi ta’ premjazzjoni għandhom jagħtu attenzjoni xierqa biex tiġi żgurata t-trasparenza, il-ftuħ u l-mertu, u jevitaw il-preġudizzji, id-diskriminazzjoni u t-trattament inġust. Dan għandu jsir effettiv u jkun immonitorjat regolarment permezz tal-użu ta’ indikaturi adegwati u l-osservatorju tal-karrieri fir-riċerka;

(e)

Valorizzazzjoni tal-għarfien: Tiżdied il-kooperazzjoni u l-interkonnessjonijiet bejn l-atturi tar-R&I, u jiġu kkoordinati aħjar il-politiki u l-programmi fil-livell tal-Unjoni, dak nazzjonali u dak reġjonali, b’mod partikolari permezz ta’ oqfsa favorevoli għar-R&I, inkluż l-appoġġ regolatorju u tal-politika, għall-valorizzazzjoni tal-għarfien, l-użu tar-riżultati tar-riċerka u l-aċċess għalihom, it-titjib tal-ħiliet u l-ġestjoni tal-assi intellettwali;

(f)

Tmexxija xjentifika: Tingħata spinta lill-kapaċitajiet u l-finanzjament għar-riċerka fundamentali minn isfel għal fuq u għar-riċerka applikata. Dan ser jgħin lill-Unjoni tikseb pożizzjoni minn ta’ quddiem bħala soċjetà tal-għarfien u forza xjentifika globali, li hija prekundizzjoni għal politika ta’ innovazzjoni effettiva u għall-kapaċità tal-Unjoni li tifhem, tħejji u tirreaġixxi għall-isfidi futuri bħat-tibdil fil-klima jew il-kriżijiet tas-saħħa.

(g)

Involviment globali: Tiġi żviluppata strateġija koerenti ta’ involviment globali u għodod komuni, jiġu promossi valuri Ewropej kondiviżi u prinċipji għar-R&I f’termini ta’ kooperazzjoni internazzjonali u l-kapitalizzazzjoni dwar l-attraenza tar-riċerka fl-Unjoni; tiġi żgurata l-awtonomija strateġika tal-Unjoni fil-qasam xjentifiku u tal-innovazzjoni, filwaqt li tinżamm ekonomija miftuħa; jiġu promossi kundizzjonijiet ekwivalenti u r-reċiproċità bbażati fuq valuri fundamentali; jiġu msaħħa s-sħubijiet tar-R&I u tissaħħaħ, titwessa’ u tiġi approfondita l-kollaborazzjoni ma’ pajjiżi terzi u mal-organizzazzjonijiet reġjonali.

(h)

Azzjonijiet taż-ŻER ibbażati fuq l-isfidi: Jingħaqdu l-Istati Membri u l-Kummissjoni, inkluż ir-reġjuni u l-entitajiet lokali, kif ukoll pajjiżi terzi, partijiet ikkonċernati u l-industrija tar-R&I, fejn jgħaqqdu l-punti b’saħħithom permezz ta’ koordinazzjoni mill-qrib, kodisinn, kooperazzjoni, kondiviżjoni tad-data u finanzjament konġunt biex jitrawmu soluzzjonijiet ibbażati fuq r-R&I u jiġu mitigati riskji futuri bil-ħsieb tal-iżvilupp ta’ politiki settorjali b’appoġġ għall-għanijiet ta’ reżiljenza u sostenibbiltà tal-Ewropa b’rabta mat-tranżizzjoni ekoloġika u tat-trasformazzjoni diġitali; dawn l-azzjonijiet taż-ŻER għandhom:

(i)

Sinerġiji mal-edukazzjoni u l-Aġenda Ewropea għall-Ħiliet: ir-R&I u l-edukazzjoni għolja huma l-muturi ewlenin tal-innovazzjoni u l-ħolqien, id-diffużjoni u l-użu tal-għarfien. L-azzjonijiet għandhom:

(j)

Sinerġiji mal-politiki settorjali u l-politika industrijali, sabiex tingħata spinta lill-ekosistemi tal-innovazzjoni: R&I u industrija aġli huma kruċjali biex jixprunaw il-kompetittività u jiksbu awtonomija strateġika filwaqt li jippreservaw ekonomija miftuħa. L-azzjonijiet għandhom:

(k)

Involviment attiv miċ-ċittadini u s-soċjetà fir-R&I fid-dimensjonijiet kollha tiegħu: Il-kontribuzzjoni u l-kapaċità li jkun hemm benefiċċju mill-fehmiet u l-kontribuzzjonijiet taċ-ċittadini, u l-promozzjoni tal-involviment taċ-ċittadini, ser iqajmu sensibilizzazzjoni tal-benefiċċji u tal-impatt tar-R&I fil-ħajja ta’ kuljum tan-nies, jiżguraw diversità akbar tal-approċċi għat-tfassil u għall-implimentazzjoni tal-politika tar-R&I u jagħmlu r-R&I iżjed rilevanti għas-soċjetà billi jiġu ffaċilitati l-aċċettazzjoni u l-affordabbiltà ta’ soluzzjonijiet ġodda;

(l)

Iktar investimenti u riformi f’pajjiżi u reġjuni bi prestazzjoni aktar baxxa fir-R&I: Il-mobilizzazzjoni effettiva tal-finanzjament nazzjonali u tal-Unjoni għall-investiment tar-R&I, flimkien mal-appoġġ u l-assistenza biex ikun hemm involviment fir-riformi tar-R&I neċessarji;

(m)

Sinerġiji bejn programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni, nazzjonali u reġjonali: Is-sinerġiji bejn il-programmi ta’ finanzjament tal-Unjoni u l-iskemi nazzjonali u reġjonali ta’ finanzjament fir-R&I għandhom ikunu ggwidati mill-valuri u l-prinċipji stabbiliti f’din ir-Rakkomandazzjoni u jiġu mħeġġa, operazzjonalizzati u msaħħa, abbażi ta’ linji gwida stabbiliti sew għall-implimentazzjoni tagħhom, b’mod partikolari bejn Orizzont Ewropa, il-politika ta’ koeżjoni u l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza;

(n)

Aktar rabtiet kollaborattivi u l-integrazzjoni bbażata fuq l-eċċellenza ta’ organizzazzjonijiet li jwettqu r-riċerka minn pajjiżi u reġjuni ultraperiferiċi bi prestazzjoni aktar baxxa fir-R&I fin-networks xjentifiċi Ewropej u fl-ekosistemi tal-innovazzjoni, “ċirkolazzjoni tal-imħuħ” aktar ibbilanċjata fi ħdan iż-ŻER, ħiliet u taħriġ xierqa għat-titjib tal-aċċess għall-eċċellenza;

(o)

Appoġġ biex jiġu prijoritizzati u żgurati l-investimenti u r-riformi ta’ politika fir-R&I ta’ terminu twil: Fil-livelli kollha ta’ governanza (tal-Unjoni, nazzjonali u reġjonali), b’koordinazzjoni u parteċipazzjoni transsettorjali mtejba, inkluż b’ambjenti ta’ esperimentazzjoni regolatorja u klawżoli ta’ esperimentazzjoni; it-tfassil, l-implimentazzjoni u l-valutazzjoni għandhom imorru id f’id sabiex jiġu massimizzati s-sinerġiji u l-impatt;

(p)

Koordinazzjoni tal-investimenti tar-R&I:: Billi jiġu appoġġati l-identifikazzjoni u l-implimentazzjoni tal-investimenti u r-riformi koordinati sabiex tissaħħaħ id-dimensjoni taż-ŻER madwar il-livelli ta’ governanza kollha fl-Unjoni u sabiex jiġi massimizzat l-impatt tagħhom għall-benefiċċju tas-sistemi tax-xjenza u tal-innovazzjoni tal-Unjoni; u bit-trawwim tal-interoperabbiltà ta’ sistemi li jibnu fuq it-tagħlimiet meħuda mill-programmazzjoni konġunta u l-infrastrutturi Ewropej tar-riċerka.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.