(1)

Léirigh an t-ionradh iomlán neamhdhleathach a rinne Cónaidhm na Rúise ar an Úcráin i mí Feabhra 2022 na hiarmhairtí suntasacha ar mhargaí agus ar shlándáil a d’eascair as na spleáchais ar ghás nádúrtha ón Rúis a bhí ann ag an am sin. I nDearbhú Versailles an 11 Márta 2022, chomhaontaigh Cinn Stáit nó Rialtais, dá bhrí sin, go ndéanfaidís an spleáchas ar fhuinneamh na Rúise a laghdú de réir a chéile agus deireadh iomlán a chur leis faoi dheireadh. Ina Theachtaireacht REPowerEU an 8 Márta 2022 dar teideal ‘REPowerEU: Gníomhaíocht Chomhpháirteach Eorpach ar mhaithe le fuinneamh níos inacmhainne, níos sláine agus níos inbhuanaithe’ agus ina Theachtaireacht an 18 Bealtaine 2022 maidir le Plean REPowerEU, mhol an Coimisiún bearta nithiúla le go bhféadfaí éagsúlú iomlán a dhéanamh ó allmhairí fuinnimh ón Rúis ar bhealach sábháilte, inacmhainne, inbhuanaithe. Rinneadh dul chun cinn suntasach ó shin i leith sa phróiseas chun soláthairtí gáis a éagsúlú ó Chónaidhm na Rúise. Ós rud é go bhfuil na toirteanna eile de ghás nádúrtha na Rúise a thagann isteach san Aontas fós suntasach,, ina Theachtaireacht an 6 Bealtaine 2025 maidir le Treochlár i dtreo deireadh a chur le hallmhairí fuinnimh ón Rúis (‘Treochlár REPowerEU’), d’fhógair an Coimisiún togra reachtach chun deireadh iomlán a chur le hallmhairí gáis ón Rúis de réir a chéile agus chun feabhas a chur ar an gcreat atá ann cheana maidir le haghaidh a thabhairt ar spleáchais fuinnimh. Chun slándáil agus athléimneacht fuinnimh an Aontais a áirithiú, tá géarghá straitéiseach le haghaidh a thabhairt ar na spleáchais fuinnimh uile atá fágtha a luaitear i dTreochlár REPowerEU.

(2)

Maidir leis an iliomad samplaí de laghdú agus briseadh soláthair gan réamhfhógra agus gan údar roimh an ionradh iomlán ar an Úcráin, mar aon le húsáid fuinnimh mar uirlis troda ag Cónaidhm na Rúise ó shin i leith, léirítear leo go ndearna Cónaidhm na Rúise na spleáchais a bhí ann cheana ar sholáthairtí gáis na Rúise a dhúshaothrú go córasach mar uirlis chogaidh pholaitiúil chun dochar a dhéanamh do gheilleagar an Aontais. Mar thoradh air sin, tá éifeachtaí diúltacha tromchúiseacha ar na Ballstáit agus ar shlándáil eacnamaíoch an Aontais, ar chobhsaíocht an mhargaidh aonair, ar thomhaltóirí an Aontais agus ar an iomaíochas i gcoitinne. Dá bhrí sin, ní féidir leis an Aontas a mheas a thuilleadh gur comhpháirtithe iontaofa trádála fuinnimh iad Cónaidhm na Rúise agus a cuideachtaí fuinnimh.

(3)

I mí Eanáir 2006, chuir Cónaidhm na Rúise deireadh lena soláthairtí gáis nádúrtha chuig tíortha áirithe in Oirdheisceart agus i Lár na hEorpa i lár tréimhse fuaire, rud ba chúis le hardú praghsanna agus a rinne díobháil do shaoránaigh nó a rinne bagairt ar dhíobháil do shaoránaigh. An 6 Eanáir 2009, chuir Cónaidhm na Rúise deireadh iomlán arís leis an ngás a bhí ar idirthuras tríd an Úcráin, rud a rinne difear do 18 mBallstát, go háirithe na Ballstáit i Lár agus in Oirthear na hEorpa. Mar thoradh ar an suaitheadh soláthair sin, bhí suaitheadh tromchúiseach sna margaí gáis sa réigiún agus san Aontas ina iomláine. Ní raibh sreafaí gáis nádúrtha ag roinnt Ballstát ar feadh beagnach 14 lá, rud a bhrúigh múchtaí téimh ar scoileanna agus ar mhonarchana ar feadh i bhfad, agus a d’fhág go raibh orthu staid éigeandála a fhógairt. In 2014, rinne Cónaidhm na Rúise ionradh ar an gCrimé agus rinne sí an Chrimé a ionghabháil go neamhdhleathach, ghabh sí seilbh ar shócmhainní táirgthe gáis na hÚcráine sa Chrimé agus laghdaigh sí soláthairtí gáis chuig roinnt Ballstát a d’fhógair go soláthróidís gás don Úcráin, rud ba chúis le suaití sa mhargadh agus arduithe ar phraghsanna agus a rinne dochar don tslándáil eacnamaíoch. Bhí Gazprom, onnmhaireoir Státrialaithe Chónaidhm na Rúise a bhfuil monaplacht aige, faoi réir roinnt imscrúduithe de chuid an Choimisiúin maidir le sárú féideartha ar rialacha iomaíochta an Aontais agus d’athraigh sé a iompar ar an margadh i ndiaidh na n-imscrúduithe sin chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní an Choimisiúin maidir le hiomaíocht. I roinnt cásanna, bhain na saincheisteanna iomaíochta a bhí i gceist le ‘srianta críochacha’, mar a thugtar orthu, i gconarthaí soláthair gáis de chuid Gazprom, lenar cuireadh toirmeasc ar athdhíol gáis lasmuigh den tír is ceann scríbe, chomh maith le fianaise go raibh Gazprom páirteach i gcleachtais éagóracha praghsála agus go raibh soláthairtí fuinnimh ag brath ar lamháltais pholaitiúla, amhail rannpháirtíocht i dtionscadail phíblíne na Rúise nó rialú a fháil ar shócmhainní fuinnimh an Aontais.

(4)

Leis an gcogadh gan chúis gan údar arna thabhairt ag Cónaidhm na Rúise ar an Úcráin ó mhí Feabhra 2022 i leith agus le laghduithe ar sholáthairtí gáis arna n-úsáid mar uirlis troda ina dhiaidh sin i gcomhar le hionramháil na margaí trí shuaitheadh d’aon ghnó ar shreafaí gáis, tugadh léiriú follasach ar leochaileachtaí agus spleáchais san Aontas agus ina Bhallstáit, rud a d’fhéadfadh tionchar díreach tromchúiseach a imirt ar fheidhmiú mhargadh gáis an Aontais, ar gheilleagar an Aontais agus ar a leasanna bunúsacha slándála, chomh maith leis an bhféidearthacht go ndéanfaí dochar díreach do shaoránaigh an Aontais toisc gur féidir le suaitheadh sa soláthar fuinnimh dochar a dhéanamh do shláinte nó do bheatha na saoránach. Léiríonn an fhianaise go ndearna an chuideachta, Gazprom, faoi rialú an stáit, ionramháil d’aon ghnó ar mhargaí fuinnimh an Aontais chun praghsanna fuinnimh a ardú. Maidir le stórtha móra faoi thalamh san Aontas a bhí faoi rialú Gazprom, fágadh iad ar leibhéil níos ísle ná riamh, agus laghdaigh cuideachtaí Rúiseacha díolacháin ag moil gháis an Aontais agus scoir siad go hiomlán d’úsáid a n-ardáin díolacháin féin roimh an ionradh, rud a rinne difear do mhargaí gearrthéarmacha agus a ghéaraigh staid an tsoláthair a bhí teann cheana tar éis ionradh neamhdhleathach Chónaidhm na Rúise ar an Úcráin. Ó bhí mí an Mhárta 2022 ann, chuir Cónaidhm na Rúise deireadh córasach ar sheachadtaí gáis nádúrtha chuig na Ballstáit, nó rinne an Rúis iad a laghdú go córasach, rud a d’fhág go raibh suaitheadh suntasach ar mhargadh gáis an Aontais. Rinne sé sin difear go háirithe do sholáthairtí chuig an Aontas trí phíblíne Yamal, do sholáthairtí don Fhionlainn chomh maith le píblíne Nord Stream 1, inar laghdaigh Gazprom sreafaí ar dtús agus inar chuir sé deireadh ina n-iomláine le soláthairtí tríd an bpíblíne faoi dheireadh.

(5)

Mar thoradh ar an soláthar gáis a bheith á úsáid mar uirlis troda ag Cónaidhm na Rúise agus ar ionramháil mhargaidh a bheith á déanamh ag an tír sin trí shuaitheadh d’aon ghnó ar shreafaí gáis, tháinig méadú tobann géar ar phraghsanna fuinnimh san Aontas, rud ba chúis le leibhéil praghsanna in 2022 nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe sin, suas le hocht n-uaire mheán na mblianta roimhe sin. Mar thoradh air sin, maidir leis an ngá a bhí le foinsí malartacha soláthair gáis a aimsiú, bealaí soláthair a athrú, stóráil a líonadh le haghaidh an gheimhridh, agus réitigh a aimsiú ar fhadhbanna plódaithe i mbonneagar gáis an Aontais, chuir sé tuilleadh le luaineacht ard praghsanna agus leis na harduithe gan fasach ar phraghsanna in 2022.

(6)

Mar thoradh ar na praghsanna gáis sin a bhí thar a bheith ard, bhí praghsanna arda leictreachais ann agus tháinig arduithe ar phraghsanna le haghaidh táirgí fuinnimh eile, rud a d’fhág go raibh boilsciú ard ann ar feadh i bhfad. Chuir géarchéim mhór eacnamaíoch ina raibh rátaí diúltacha fáis i roinnt mhaith Ballstát, arbh iad na praghsanna arda fuinnimh agus luaineacht ba chúis léi, geilleagar an Aontais i mbaol, bhain sí an bonn de chumhacht ceannaigh na dtomhaltóirí agus d’ardaigh sí costas na monaraíochta, rud a d’fhág go raibh rioscaí ann don chomhtháthú sóisialta agus don chobhsaíocht shóisialta, agus do bheatha nó do shláinte an duine fiú. Mar thoradh ar an mbriseadh sa soláthar, bhí fadhbanna an-tromchúiseach ann freisin maidir le slándáil an tsoláthair fuinnimh san Aontas agus cuireadh iallach ar 11 Bhallstát leibhéal géarchéime fuinnimh a dhearbhú faoi Rialachán (AE) 2017/1938 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3). Agus í ag baint tairbhe as spleáchas an Aontais le linn na géarchéime sin, chuir ionramháil Chónaidhm na Rúise ar an margadh ar a cumas don Rúis na brabúis is airde riamh a bhaint amach ón trádáil fuinnimh a bhí fágtha leis an Eoraip, agus b’ionann ioncam ó allmhairí gáis agus EUR 15 bhilliún fós in 2024. D’fhéadfaí an t-ioncam sin a úsáid chun tuilleadh ionsaithe eacnamaíocha in aghaidh an Aontais a mhaoiniú, rud a bhainfeadh an bonn den tslándáil eacnamaíoch. D’fhéadfaí é sin a úsáid freisin chun an cogadh foghach ar an Úcráin a mhaoiniú, ar cogadh é atá ina bhagairt mhór ar an gcobhsaíocht pholaitiúil agus eacnamaíoch san Eoraip.

(7)

Chuir an ghéarchéim a tharla le déanaí fianaise ar fáil go bhfuil caidreamh trádála iontaofa le comhpháirtithe a sholáthraíonn táirgí fuinnimh ríthábhachtach chun cobhsaíocht an mhargaidh a chaomhnú agus chun beatha agus sláinte an duine a chosaint chomh maith le leasanna bunúsacha slándála an Aontais, go háirithe toisc go mbraitheann an tAontas den chuid is mó ar allmhairí fuinnimh ó thríú tíortha. Dá leanfaí de sholáthairtí fuinnimh a fháil ó Chónaidhm na Rúise, bheadh an tAontas neamhchosanta ar rioscaí leanúnacha eacnamaíocha agus slándála; dá bhrí sin, thiocfadh laghdú, seachas, méadú ar shlándáil a sholáthair fuinnimh. Is féidir le spleáchais fiú ar thoirteanna níos lú allmhairí gáis ó Chónaidhm na Rúise, má bhaineann an Rúis mí-úsáid astu, an dinimic praghsanna a shaobhadh ar bhealadh suntasach, fiú mura bhfuil sé ach sealadach, agus cur isteach ar mhargaí fuinnimh, go háirithe sna réigiúin sin atá fós ag brath go mór ar allmhairí ó Chónaidhm na Rúise. I bhfianaise phatrún seanbhunaithe comhsheasmhach na hionramhála margaidh agus an cur isteach ar sholáthar á chur san áireamh, agus ós rud é gur bhain rialtas Chónaidhm na Rúise úsáid chomhsheasmhach as trádáil gáis mar uirlis chogaidh chun spriocanna beartais a bhaint amach in ionad spriocanna trádála, is iomchuí bearta atá ceangailteach ó thaobh dlí de a dhéanamh chun deireadh a chur le gach leochaileacht atá fós ag an Aontas mar thoradh ar spleáchas ar allmhairí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise, trí phíblínte (‘gás píblíne’) agus, freisin, trí ghás nádúrtha leachtaithe (GNL).

(8)

Tá na srianta ar idirbhearta idirnáisiúnta dá bhforáiltear sa Rialachán seo comhsheasmhach le gníomhaíocht sheachtrach an Aontais i réimsí eile, mar a cheanglaítear le hAirteagal 21(3) den Chonradh ar an Aontas Eorpach (CAE). Tá meath mór tagtha ar an gcaidreamh idir an tAontas agus Cónaidhm na Rúise le blianta beaga anuas agus go háirithe ó bhí 2022 ann. Maidir leis an meath sin ar an gcaidreamh, is é is cúis leis neamhaird fhollasach Chónaidhm na Rúise ar an dlí idirnáisiúnta agus, go háirithe, a cogadh foghach gan chúis gan údar ar an Úcráin. Ó bhí mí Iúil 2014 ann, tá bearta sriantacha á bhforchur de réir a chéile ag an Aontas ar thrádáil le Cónaidhm na Rúise mar fhreagairt ar ghníomhaíochtaí Chónaidhm na Rúise i gcoinne na hÚcráine. De bhua na n-eisceachtaí a bhfuil feidhm acu faoin gComhaontú lena mbunaítear an Eagraíocht Dhomhanda Trádála, agus go háirithe Airteagal XXI den Chomhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Trádáil 1994 (eisceachtaí slándála) agus eisceachtaí den chineál céanna faoin gComhaontú Comhpháirtíochta agus Comhair le Cónaidhm na Rúise, ceadaítear don Aontas gan na buntáistí a dheonaítear do tháirgí comhchosúla a allmhairítear ó thíortha eile (cóir an náisiúin barrfhabhair) a dheonú d’earraí a allmhairítear ó Chónaidhm na Rúise. Dá bhrí sin, ní chuirtear cosc ar an Aontas toirmisc nó srianta a fhorchur ar allmhairiú earraí ó Chónaidhm na Rúise, má mheasann an tAontas go bhfuil gá leis na bearta sin, arna ndéanamh tráth na héigeandála atá ann faoi láthair sa chaidreamh idirnáisiúnta idir an tAontas agus Cónaidhm na Rúise, chun leasanna bunúsacha slándála an Aontais a chosaint.

(9)

Tá sé ríthábhachtach allmhairiú GNL a éagsúlú chun an tslándáil fuinnimh laistigh den Aontas a neartú agus a choinneáil ar bun. Chun an riosca a sheachaint go n-úsáidfí áirithintí fadtéarmacha acmhainneacht chríochfoirt GNL, atá i seilbh cuideachtaí de chuid na Rúise, chun bac a chur ar allmhairí ó fhoinsí malartacha trí chleachtais cnapaireachta acmhainneachta, amhail cleachtais chun acmhainneacht leachtaithe nó stórála a chur in áirithe gan iad a úsáid iarbhír nó chun cosc a chur ar iomaitheoirí an bonneagar a úsáid, tá údaráis rialála náisiúnta agus údaráis iomaíochta le leas iomlán a bhaint as na hionstraimí dlí láidre atá ar fáil faoi dhlí an Aontais agus faoin dlí náisiúnta maidir le fuinneamh agus iomaíocht i gcás inarb iomchuí. I gcás ina sainaithníonn údaráis chustaim rioscaí sábháilteachta nó slándála a eascraíonn as gás ón Rúis sula dtagann sé isteach i gcríoch chustaim an Aontais, ba cheart dóibh úsáid a bhaint as na forálacha a bhaineann le bainistiú riosca atá i Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (‘Cód Custaim an Aontais’) (4) chun na rioscaí sin a sheachaint.

(10)

Rinne an Coimisiún measúnú cúramach ar an tionchar a bheadh ag toirmeasc féideartha ar allmhairí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise ar an Aontas agus ar a Bhallstáit. Go deimhin, rinneadh obair ullmhúcháin agus roinnt anailísí mionsonraithe ar na hiarmhairtí a bhaineann le deireadh iomlán a chur le gás ón Rúis de réir a chéile agus foilsíodh iad ó bhí 2022 ann, agus d’fhéadfadh an Coimisiún leas a bhaint freisin as an iliomad comhairliúchán le páirtithe leasmhara, le saineolaithe agus gníomhaireachtaí seachtracha, agus as staidéir ar na héifeachtaí a bhaineann le deireadh a chur de réir a chéile le gás ón Rúis. Léiríodh san anailís a rinne an Coimisiún gur dócha go mbeidh tionchar teoranta ann ach deireadh a chur de réir a chéile le hallmhairí gáis nádúrtha ón Rúis, má thugtar isteach é ar bhealach céim ar chéim, comhordaithe agus dea-ullmhaithe agus de mheon na dlúthpháirtíochta, ar phraghsanna fuinnimh san Aontas, agus go gcuirfidh sé feabhas ar shlándáil sholáthar fuinnimh an Aontais agus nach gcuirfidh sé an tslándáil sin i mbaol, mar gheall ar imeacht comhpháirtí trádála neamhiontaofa ó mhargaí an Aontais. Mar a leagtar amach i dTreochlár REPowerEU, tá spleáchais an Aontais ar sholáthairtí ó Chónaidhm na Rúise laghdaithe cheana de bharr chur chun feidhme Phlean REPowerEU, mar shampla trí bhearta a thabhairt isteach chun an t-éileamh ar ghás a laghdú nó chun dlús a chur le foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur chun úsáide, chomh maith le tacú go gníomhach le héagsúlú soláthairtí fuinnimh agus le méadú chumhacht mhargála an Aontais trí cheannach comhpháirteach gáis. Léiríodh sa Mheasúnú Tionchair freisin gur féidir éifeachtaí díobhálacha ar phraghsanna nó ar sholáthairtí a sheachaint trí chomhordú tosaigh a dhéanamh ar bheartais éagsúlaithe.

(11)

Tá an Rialachán seo go hiomlán comhoiriúnach le straitéis an Aontais chun a spleáchas ar allmhairí breoslaí iontaise a laghdú trí dhícharbónú a fheabhsú agus trí fhuinneamh glan a tháirgtear ar bhonn intíre a leathnú go tapa. Mar a leagtar amach i dTreochlár REPowerEU, tá laghdú suntasach de níos mó ná 60 billiún méadar ciúbach in aghaidh na bliana tagtha ar allmhairí gáis cheana mar thoradh ar chur chun feidhme Phlean REPowerEU idir 2022 agus 2024, rud a chuireann ar chumas an Aontais a spleáchas ar sholáthairtí ó Chónaidhm na Rúise a laghdú. D’fhéadfaí spleáchas a laghdú tuilleadh trí bhearta chun an t-éileamh ar ghás a laghdú, chun an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú nó chun dlús a chur leis an aistriú glas trí acmhainneacht ghiniúna gaoithe agus gréine a chur in úsáid go mear, rud a mhéadódh go suntasach sciar na bhfoinsí in-athnuaite sa mheascán fuinnimh, agus trí thacaíocht ghníomhach a thabhairt d’éagsúlú soláthairtí fuinnimh agus do mhéadú chumhacht mhargála an Aontais trí cheannach comhpháirteach gáis. Thairis sin, táthar ag súil go dtiocfaidh cur chun feidhme iomlán an aistrithe fuinnimh, an Phlean Gníomhaíochta le déanaí maidir le Fuinneamh Inacmhainne agus bearta eile, go háirithe infheistíochtaí i dtáirgeadh roghanna malartacha ísealcharbóin le haghaidh táirgí atá dian ar fhuinneamh, ar nós leasachán, in ionad suas le 100 billiún méadar ciúbach de ghás nádúrtha faoi 2030. Leis na hiarrachtaí comhcheangailte sin, neartófar athléimneacht, iomaíochas agus uathriail straitéiseach oscailte an Aontais, tacófar le tionscail, FBManna agus saoránaigh na hEorpa, agus éascófar deireadh a chur de réir a chéile le hallmhairí gáis ó Chónaidhm na Rúise.

(12)

I gcomhréir le Dearbhú Versailles agus le Teachtaireacht REPowerEU, tá líon mór allmhaireoirí gáis tar éis a soláthairtí gáis ó Chónaidhm na Rúise a fhoirceannadh nó a laghdú go suntasach cheana. Mar a leagtar amach sa Mheasúnú Tionchair, is féidir deireadh a chur de réir a chéile leis na toirteanna gáis atá fágtha faoi chonarthaí soláthair atá ann cheana gan tionchar suntasach eacnamaíoch ná rioscaí do shlándáil an tsoláthair, mar gheall ar infhaighteacht soláthróirí malartacha leordhóthanacha ar an margadh domhanda gáis, margadh gáis dea-idirnasctha de chuid an Aontais agus infhaighteacht bonneagair allmhairiúcháin leordhóthanaigh. Ní mór na bearta gaolmhara a bheith i gcomhréir le creat fuinnimh reatha an Aontais.

(13)

I gcásanna áirithe, iompraíonn lastaí GNL gás a tháirgtear i dtíortha éagsúla agus a mheasctar le chéile. Ba cheart dá bhrí sin feidhm a bheith ag an toirmeasc ar allmhairí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise freisin maidir leis na méideanna gáis sna lastaí sin a tháirgtear i gCónaidhm na Rúise. I gcás inar féidir le hallmhaireoirí doiciméadú soiléir a dhéanamh ar na sciartha GNL ábhartha a tháirgtear lasmuigh de Chónaidhm na Rúise, ba cheart é a bheith indéanta na méideanna GNL nach ón Rúis iad atá i lasta GNL a allmhairiú.

(14)

Tá toirteanna níos lú i gceist leis na conarthaí soláthair gearrthéarmacha le hais na gconarthaí móra soláthair fadtéarmacha atá ag allmhaireoirí le cuideachtaí Rúiseacha agus beidh conarthaí soláthair gearrthéarmacha atá ann cheana ar tí dul in éag faoin tráth a thiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm. Dá réir sin, is cosúil go bhfuil an riosca don tslándáil eacnamaíoch a eascraíonn as conarthaí soláthair gearrthéarmacha atá ann cheana íseal. Is iomchuí, dá bhrí sin, conarthaí soláthair gearrthéarmacha atá ann cheana a dhíolmhú ó chur i bhfeidhm láithreach an toirmisc ar allmhairí lena gceadaítear idirthréimhse go dtí an 25 Aibreán 2026 le haghaidh allmhairí GNL, agus Airteagal 3ra de Rialachán (AE) Uimh. 833/2014 ón gComhairle (5) á chur san áireamh, agus go dtí an 17 Meitheamh 2026 le haghaidh gás píblíne.

(15)

Is iondúil go mbeidh níos mó ama ag teastáil ó allmhaireoirí a bhfuil conarthaí soláthair fadtéarmacha acu chun bealaí agus foinsí soláthair eile a aimsiú ná mar a theastóidh ó shealbhóirí conarthaí gearrthéarmacha, toisc go mbaineann conarthaí soláthair fadtéarmacha le toirteanna i bhfad níos mó le himeacht ama ná le conarthaí soláthair gearrthéarmacha. Ba cheart, dá bhrí sin, idirthréimhse a bhaineann leis an toirmeasc ar allmhairí gáis le haghaidh conarthaí soláthair fadtéarmacha atá ann cheana a thabhairt isteach chun dóthain ama a thabhairt do shealbhóirí conarthaí soláthair fadtéarmacha a soláthairtí a éagsúlú ar bhealach ordúil. Cé gur féidir GNL a fháil ar fud an domhain agus nach mbíonn aon bhacainní fisiceacha roimh chustaiméirí GNL de ghnáth maidir le haistriú chuig soláthróirí malartacha ar mhargadh domhanda GNL, d’fhéadfadh éagsúlú a bheith níos casta do chustaiméirí gáis píblíne, go háirithe i dtíortha nach bhfuil bonneagar GNL acu. Ba cheart, dá bhrí sin, idirthréimhse níos faide a dheonú le haghaidh soláthairtí gáis faoi chonarthaí soláthair píblíne fadtéarmacha atá ann cheana.

(16)

Tá sé tarlaithe i roinnt cásanna ar leith go ndéanann na hathruithe ar bhealaí soláthair ó Chónaidhm na Rúise difear sonrach do thír bhfaigheann a soláthar, faoi láthair, faoi chonarthaí soláthair fadtéarmacha ar ann dóibh cheana le haghaidh ghás píblíne na Rúise, rud a fhágann nach féidir gás a allmhairiú trí na bealaí soláthair sin, mar gheall ar na bealaí malartacha a bheith teoranta nó gan aon bhealach malartach a bheith ann chun an gás ar conradh a iompar. Chun an cás a leigheas, áirithíonn soláthróirí ó Bhallstáit eile faoi láthair go seachadfar gás píblíne faoi chonarthaí soláthair gearrthéarmacha le soláthróirí ó Chónaidhm na Rúise trí phointí idirnaisc neamhphlódaithe. Mar gheall ar an staid an-sonrach sin, agus chun dóthain ama a thabhairt dóibh soláthróirí nua a aimsiú, ba cheart feidhm a bheith ag idirthréimhse níos faide maidir leis na conarthaí soláthair gearrthéarmacha sin le soláthróirí ó Chónaidhm na Rúise a úsáidtear chun tíortha talamhiata a ndéanann athruithe ar bhealaí soláthair do ghás ón Rúis difear dóibh.

(17)

Cé gur cosúil go bhfuil údar maith le conarthaí soláthair ‘oidhreachta’ atá ann cheana a dhíolmhú ó chur i bhfeidhm láithreach an toirmisc ar allmhairí gáis ón Rúis, níor cheart gach conradh a tugadh i gcrích roimh theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo tairbhe a bhaint as an díolúine shealadach sin. Go deimhin, d’fhéadfadh díolúine shealadach ón toirmeasc le haghaidh na gconarthaí soláthair uile atá ann cheana dreasacht a chruthú do sholáthróirí Rúiseacha an t-am a úsáid idir foilsiú an togra ón gCoimisiún le haghaidh an Rialacháin seo agus teacht i bhfeidhm an toirmisc chun soláthairtí reatha a mhéadú trí chonarthaí nua a thabhairt i gcrích nó chun toirteanna a mhéadú trí chonarthaí soláthair atá ann cheana a athrú nó trí sholúbthachtaí faoi chonarthaí den sórt sin a úsáid. Chun a áirithiú go dtiocfaidh laghdú seachas méadú ar allmhairí ó Chónaidhm na Rúise mar thoradh ar an toirmeasc, níor cheart leis an Rialachán seo cuideachtaí a chúiteamh as conarthaí nua um allmhairí gáis ón Rúis a thabhairt i gcrích san am idir foilsiú an togra ón gCoimisiún le haghaidh an Rialacháin seo agus teacht i bhfeidhm an toirmisc trí idirthréimhse a dheonú dóibh freisin. Go deimhin, thug na Cinn Stáit nó Rialtais gealltanas cheana i mí an Mhárta 2022 deireadh a chur de réir a chéile le soláthairtí gáis na Rúise agus chuir an Coimisiún leis an ngealltanas sin trí Straitéis REPowerEU, Plean REPowerEU agus Treochlár REPowerEU a mholadh. Tráth fhoilsiú an togra le haghaidh an Rialacháin seo ar a dhéanaí, ní raibh sé iomchuí a thuilleadh conarthaí a tugadh i gcrích tar éis an dáta sin a mheas mar chonarthaí ‘oidhreachta’. Níor cheart, dá bhrí sin, go mbainfeadh conarthaí a tugadh i gcrích tar éis an 17 Meitheamh 2025 tairbhe as na forálacha eisceachtúla idirthréimhseacha le haghaidh conarthaí soláthair gearrthéarmacha agus fadtéarmacha atá ann cheana.

(18)

Ionas nach méadófar na toirteanna allmhairí dá bhforáiltear i gconarthaí soláthair atá ann cheana, ba cheart leasuithe ar chonarthaí soláthair atá ann cheana a mheas mar chonarthaí nua chun críocha an Rialacháin seo, agus níor cheart méaduithe ar thoirteanna allmhairí trí sholúbthacht chonarthach a úsáid tairbhe a bhaint as an idirthréimhse. Ba cheart foráil a dhéanamh d’eisceachtaí i gcásanna áirithe ina bhfuil leasuithe riachtanacha ar chonarthaí soláthair atá ann cheana, ar choinníoll nach méadaíonn siad cainníochtaí ar conradh ná uainiú an tseachadta. Ní leasú ar chonarthaí soláthair atá ann cheana iad athruithe praghais a eascraíonn as innéacsú praghsanna dá bhforáiltear cheana féin i gconarthaí soláthair atá ann cheana.

(19)

Leis an Rialachán seo, cruthaítear toirmeasc dlíthiúil soiléir ar ghás nádúrtha na Rúise a allmhairiú, ar gníomh ceannasach de chuid an Aontais é nach bhfuil neart ag allmhaireoirí gáis air agus a fhágann go bhfuil feidhmíocht allmhairiú gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise neamhdhleathach, le héifeacht dhlíthiúil dhíreach agus gan aon lánrogha a bheith ag na Ballstáit maidir lena chur i bhfeidhm.

(20)

Murab ionann agus earraí eile, is tráchtearra aonchineálach é gás nádúrtha a thrádáiltear i dtoirteanna móra agus a athdhíoltar roinnt uaireanta go minic idir trádálaithe ar an leibhéal mórdhíola. Agus an chastacht ar leith a bhaineann le tionscnamh an gháis nádúrtha a rianú á cur san áireamh, agus á chur san áireamh go bhféadfadh soláthróirí Rúiseacha féachaint le dul timpeall ar an Rialachán seo, mar shampla trí dhíolacháin trí idirghabhálaithe, trí thrasloingsiú nó trí iompar trí thíortha eile, ba cheart foráil a dhéanamh sa Rialachán seo maidir le creat éifeachtach chun teacht timpeall ar an toirmeasc a sheachaint. Dá bhrí sin, ba cheart a chur ar chumas na n-údarás ábhartha na gníomhaíochtaí is gá a dhéanamh chun a shainaithint an dtugtar soláthairtí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise isteach i gcríoch chustaim an Aontais trí scéimeanna a chruthaítear chun dul timpeall ar an Rialachán seo. Agus cinneadh á dhéanamh an scaoiltear gás nádúrtha i saorchúrsaíocht san Aontas, ba cheart do na húdaráis chustaim a bheith ag brath ní hamháin ar fhaisnéis a sholáthraítear sa dearbhú custaim, ach ba cheart dóibh a bheith in ann, ar bhonn faisnéis eile atá ábhartha, measúnú a dhéanamh, i gcás ina measann siad é a bheith ábhartha, ar cé acu atá nó nach bhfuil sé beartaithe go hiarbhír earra a thugtar isteach san Aontas a scaoileadh i saorchúrsaíocht. Ba cheart a cheangal leis an Rialachán seo freisin go suífí tír táirgthe agus slabhra soláthair an gháis nádúrtha a allmhairítear isteach san Aontas.

(21)

Ba cheart é a bheith d’oibleagáid ar allmhaireoirí gáis nádúrtha an fhaisnéis uile is gá a sholáthar do na húdaráis chun tír táirgthe an gháis nádúrtha a allmhairítear isteach san Aontas a shuí agus chun a chinneadh an bhfuil an gás a allmhairítear faoi réir an toirmisc ghinearálta nó faoi réir ceann dá eisceachtaí. D’fhéadfadh sé nach gcumasófaí i gcónaí leis an gcoincheap ‘tionscnamh’ faoi dhlí custaim an Aontais tír táirgthe an gháis allmhairithe a shainaithint, mar shampla i gcás inar próiseáladh an gás (e.g. gás leachtaithe nó athghásaithe) tar éis dó Cónaidhm na Rúise a fhágáil. Dá bhrí sin, ba cheart leis an Rialachán seo freisin cásanna a chumhdach ina bhfuil ‘an tír thionscnaimh’ faoi dhlí custaim an Aontais éagsúil le tír táirgthe an gháis agus foráil a dhéanamh maidir le sásra chun a fhíorú cé acu a eastóscadh nó nár eastóscadh an gás nádúrtha i gCónaidhm na Rúise, nó cé acu a leachtaíodh nó nár leachtaíodh an gás nádúrtha inti. Aon ghás a onnmhairíodh ó Chónaidhm na Rúise, sular allmhairíodh isteach san Aontas é, trí onnmhairiú díreach ón Rúis chuig an Aontas nó trí onnmhairiú indíreach trí thríú tír, ba cheart é a bheith faoi réir an toirmisc, ach amháin i gcás idirthurais.

(22)

I ngeall ar shaintréithe sonracha an gháis píblíne agus GNL, agus chun go bhféadfar próiseas rianúil fíorúcháin a dhéanamh ar an tír táirgthe agus ar na coinníollacha maidir le díolúintí sealadacha a d’fhéadfadh a bheith ann sula dtiocfaidh an gás isteach i gcríoch chustaim an Aontais, ba cheart nós imeachta réamhúdaraithe a thabhairt isteach. Ba cheart allmhairí a dhiúltú i gcás nach ann d’údarú. Ba cheart na húdaráis um údarú agus, i gcás inarb infheidhme, na húdaráis chustaim, a chur ar an eolas roimh ré faoi na hallmhairí atá beartaithe isteach san Aontas, agus ba cheart an fhaisnéis a sholáthar dóibh, ar faisnéis í atá riachtanach chun an tír táirgthe a fhíorú agus chun a chinneadh cé acu atá nó nach bhfuil na coinníollacha maidir le díolúine shealadach faoin Rialachán seo á gcomhlíonadh. Cé gur cheart do na húdaráis um údarú a ndícheall a dhéanamh údarú a eisiúint laistigh den tréimhse idir an fhaisnéis a chuireann an t-allmhaireoir isteach agus an teacht isteach beartaithe i gcríoch chustaim an Aontais chun allmhairí gáis isteach san Aontas a éascú, ba cheart dóibh a bheith in ann cinneadh a dhéanamh freisin ag céim níos déanaí, go háirithe, i gcás amhrais maidir leis an bhfaisnéis arna soláthar. Ba cheart nár dhochar an réamhúdarú do chumhachtaí forfheidhmiúcháin na n-údarás custaim atá ann cheana. Ba cheart allmhairí gáis nádúrtha ó thíortha táirgthe gáis a dhíolmhú ón oibleagáid sin má d’allmhairigh an tAontas toirteanna suntasacha ó na tíortha sin san am atá thart agus má tá sé léirithe ag na tíortha sin nach mian leo tacú le hearnáil gáis na Rúise trí thoirmeasc ar allmhairiú gáis ón Rúis nó trí bhearta sriantacha lena ndírítear ar bhonneagar gáis na Rúise, ar chuideachtaí gáis Rúiseacha nó ar dhaoine a bhainistíonn na cuideachtaí sin, nó mura bhfuil an bonneagar is gá chun gás nádúrtha a allmhairiú trí phíblínte nó GNL ag na tíortha sin. Ba cheart don Choimisiún liosta na dtíortha sin a bhunú agus a thabhairt cothrom le dáta dá réir sin.

(23)

Ba cheart do na húdaráis um údarú agus, i gcás inarb infheidhme, do na húdaráis chustaim a bheith in ann an fhaisnéis uile is gá a iarraidh chun measúnú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht na n-allmhairí. Ba cheart dóibh a bheith in ann brath ar fhaisnéis ó fhoinsí eile freisin. Ós rud é gur minic a bhíonn na coinníollacha conarthacha lena gcinntear na gnéithe atá ábhartha don mheasúnú casta, ba cheart de chumhacht a thabhairt do na húdaráis faisnéis mhionsonraithe conartha a iarraidh ar allmhaireoirí, lena n-áirítear conarthaí soláthair iomlána, i gcás inar gá sin chun comhthéacs clásal áirithe nó tagairtí d’fhorálacha conarthacha eile a thuiscint. Ba cheart rialacha a áireamh sa Rialachán seo chun cosaint éifeachtach rúin ghnó na ngnóthas lena mbaineann a áirithiú.

(24)

Agus a gcumhachtaí á bhfeidhmiú acu, ba cheart d’údaráis um údarú agus d’údaráis chustaim béim ar leith a leagan ar a bhforfheidhmiú ag pointí idirnaisc, saoráidí GNL nó píblínte idirthurais i gcás ina bhfuil riosca ard gur ann do theacht timpeall. Breathnaíodh cleachtais a bheith ar siúl ina raibh ‘scáthchabhlaigh’, mar a thugtar orthu, in úsáid chun dul timpeall ar na bearta sriantacha in iompar ola, agus d’fhéadfadh rioscaí a bheith ag baint leo freisin d’allmhairí GNL, rud a bhainfeadh an bonn de chuspóirí an Rialacháin seo. Agus iad ag obair i ndlúthchomhar lena chéile, ba cheart do na húdaráis, i gcás inar gá, a dtosaíochtaí forfheidhmiúcháin a oiriúnú chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais teacht timpeall a d’fhéadfadh a bheith ann arna sainaithint le linn chur chun feidhme an Rialacháin seo. Ba cheart don Choimisiún faireachán leanúnach a dhéanamh freisin ar na sreafaí gáis nádúrtha ón Rúis atá ar idirthuras trí thríú tíortha.

(25)

Tá cuid de bhonneagar tarchurtha gáis na Rúise nasctha go díreach leis an Aontas, agus téann roinnt píblínte idirthurais a nascann Cónaidhm na Rúise leis an Aontas trí thríú tíortha gan aon phointí iontrála a bheith ann idir Cónaidhm na Rúise agus an tAontas faoi láthair. Dá bhrí sin, ba cheart a thoimhdiú gur de thionscnamh Chónaidhm na Rúise é gás nádúrtha a allmhairítear isteach san Aontas trí theorainneacha, idirnascairí nó pointí idirnaisc idir Cónaidhm na Rúise agus an tAontas, an Bhealarúis agus an tAontas mar aon le gás nádúrtha a thagann isteach trí phíblínte ar nós TurkStream ag an bpointe idirnaisc Strandzha 2/Malkoclar, nó go n-onnmhairítear an gás sin, go díreach nó go hindíreach, ó Chónaidhm na Rúise. I gcás ina maítear go bhfuil gás nádúrtha a thagann isteach ag na teorainneacha, idirnascairí nó pointí idirnaisc sin faoi nós imeachta ‘idirthuras’ trí Chónaidhm na Rúise, ba cheart dianrialuithe a chur i bhfeidhm. Is mór-onnmhaireoir gáis í Cónaidhm na Rúise agus ní raibh aon ról suntasach aici mar thír idirthurais gáis san am a chuaigh thart, mar gheall ar roinnt tosca, mar shampla easpa bonneagair athghásaithe, eagrú na trádála gáis i gCónaidhm na Rúise trí mhonaplacht onnmhairiúcháin píblíne, samhlacha gnó chuideachtaí gáis na Rúise nach bhfuil bunaithe ar idirthuras a eagrú, agus suíomh geografach Chónaidhm na Rúise. Dá bhrí sin, agus dreasachtaí soláthróirí Rúiseacha chun teacht timpeall ar an toirmeasc allmhairiúcháin á gcur san áireamh, ba cheart do na húdaráis chustaim diúltú d’allmhairiú toirteanna gáis nádúrtha a líomhnaítear a bheith ar idirthuras mura féidir fianaise shoiléir a thabhairt lena suitear go raibh an gás ábhartha ar idirthuras trí Chónaidhm na Rúise ach gur táirgeadh i dtír eile seachas Cónaidhm na Rúise é. Ba cheart an fhianaise sin a chur ar fáil luath go leor roimh ré do na húdaráis um údarú, is é sin chun go mbeadh an gás allmhairithe inrianaithe go dtí an t-ionad táirgthe, agus tráth nach déanaí ná mí amháin roimh an teacht isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

(26)

Nascann an pointe idirnaisc Strandzha 1 an tAontas le córas píblíne lena n-iompraítear ní hamháin gás ó Phoblacht na hAsarbaiseáin nó ó Phoblacht na Tuirce, ach toirteanna suntasacha gáis ó Chónaidhm na Rúise freisin. Dá bhrí sin, ba cheart a cheangal go dtabharfaí fianaise shoiléir lena suitear nach í Cónaidhm na Rúise an tír táirgthe, agus ba cheart am fíorúcháin leordhóthanach a thabhairt d’údaráis chun a áirithiú nach de thionscnamh Chónaidhm na Rúise é an gás a allmhairítear tríd an bpointe idirnaisc Strandzha 1 nó nach ó Chónaidhm na Rúise atá sé á onnmhairiú, go díreach nó go hindíreach. I gcás ina nascfaí pointí idirnaisc eile, amach anseo, le córais píblíne lena n-iompraítear toirteanna suntasacha gáis ón Rúis, ba cheart feidhm a bheith ag an gcaighdeán rialaithe céanna.

(27)

Thairis sin, d’fhéadfadh toirteanna suntasacha gáis nádúrtha teacht isteach san Aontas faoi nós imeachta ‘idirthuras’ freisin. Ós rud é nach bhfuil feidhm ag na rialacha diana faireacháin maidir le hallmhairí gáis, mar shampla an réamhúdarú, maidir le gás a thrasnaíonn an tAontas faoi nós imeachta ‘idirthuras’, nó atá á stóráil faoi rialacha stórasaithe custaim, is iomchuí foráil a dhéanamh do choimircí sonracha i bhfoirm córas faireacháin idirthurais, rud a chuirfidh ar chumas na n-údarás custaim faireachán a dhéanamh ar shreafaí gáis faoi nós imeachta ‘idirthuras’, chun a áirithiú nach mbeidh gás nádúrtha a thrasnaíonn an tAontas faoi nós imeachta ‘idirthuras’ i saorchúrsaíocht san Aontas ar deireadh. I gcás ina stórálann oibreoirí gás faoi nós imeachta ‘idirthuras’ nó, nó stórasaithe custaim faoi Chód Custaim an Aontais, ba cheart sásraí faireacháin agus forfheidhmiúcháin iomchuí a bheith i bhfeidhm ag na Ballstáit chun a áirithiú nach mbeidh stóráil an Aontais arna húsáid ag tríú tíortha ina riosca do shlándáil náisiúnta nó réigiúnach an tsoláthair ná do chomhlíonadh na n-oibleagáidí stórála, agus ba cheart dóibh faisnéis ábhartha a sholáthar don Choimisiún.

(28)

I gcomhréir le prionsabal an chomhair dhílis, ba cheart do na húdaráis um údarú, na húdaráis chustaim, na húdaráis rialála, na húdaráis inniúla, do Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) agus don Choimisiún oibriú i gcomhar le chéile chun forálacha an Rialacháin seo a chur chun feidhme agus faisnéis ábhartha a mhalartú, go háirithe maidir leis an measúnú ar dhíolúintí sealadacha lena gceadaítear allmhairí gáis nádúrtha ón Rúis tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo. Ba cheart na huirlisí agus na bunachair sonraí is gá a bheith i bhfeidhm ag údaráis chustaim, údaráis rialála, údaráis inniúla agus an Ghníomhaireacht um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh chun a áirithiú gur féidir faisnéis ábhartha a mhalartú idir údaráis náisiúnta agus údaráis i mBallstáit éagsúla i gcás inar gá. Ba cheart do ACER tarraingt ar an saineolas atá aige chun rannchuidiú leis an bpróiseas chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme an Rialacháin seo. Chun cruthú na gcóras faisnéise comhpháirteach idir-inoibritheach riachtanach a éascú, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit a bheith in ann féachaint an bhféadfaí úsáid a bhaint as an mbuiséad atá ar fáil faoin gCiste Slándála Inmheánaí arna bhunú le Rialachán (AE) 2021/1149 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6). Ba cheart do na húdaráis chustaim na húdaráis rialála, na húdaráis inniúla agus an Coimisiún a thabhairt cothrom le dáta ar bhonn míosúil maidir leis na príomhghnéithe a bhaineann le forbairtí i ndáil le hallmhairí gáis ón Rúis, mar shampla cainníochtaí a allmhairítear faoi chonarthaí soláthair fadtéarmacha nó gearrthéarmacha, pointí iontrála, nó comhpháirtithe conartha. Ba cheart don Choimisiún an fhaisnéis sin a áireamh, i gcás inarb ábhartha, sa tuarascáil ar chur chun feidhme an Rialacháin seo. Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin ar a éifeachtaí atá an cómhalartú faisnéise agus an comhar idir na húdaráis ábhartha, agus, i gcás inarb iomchuí, moltaí a áireamh sa tuarascáil sin chun feabhas a chur ar mhalartú faisnéise agus comhar den sórt sin.

(29)

Is léir ón taithí a fuarthas maidir le deireadh a chur de réir a chéile le soláthairtí gáis ón Rúis tríd an Úcráin gur féidir suaitheadh sa mhargadh nó fadhbanna maidir le slándáil an tsoláthair a d’fhéadfadh eascairt as athrú soláthróirí gáis nádúrtha a sheachaint ach a bheith ullmhaithe go maith agus comhordú a dhéanamh de mheon dlúthpháirtíochta. Chun ullmhú do dheireadh iomlán a chur de réir a chéile le gás ón Rúis ar bhealach comhordaithe agus chun dóthain ama a thabhairt don mhargadh na hathruithe lena mbaineann a réamh-mheas gan riosca ó thaobh shlándáil an tsoláthair gáis ná tionchar suntasach ar phraghsanna fuinnimh, ba cheart do na Ballstáit pleananna éagsúlaithe náisiúnta le haghaidh gás nádúrtha a ullmhú agus iad a chur faoi bhráid an Choimisiúin faoin 1 Márta 2026. Ba cheart na pleananna sin a bheith faoi réir rialacha na rúndachta gairmiúla agus níor cheart iad a nochtadh gan comhaontú an Bhallstáit ábhartha ina leith. Ba cheart tuairisc a thabhairt iontu ar na bearta atá beartaithe ar an leibhéal náisiúnta nó réigiúnach chun an t-éileamh a laghdú, táirgeadh fuinnimh in-athnuaite a chothú agus soláthairtí malartacha a áirithiú, agus chun bacainní teicniúla, conarthacha nó rialála a d’fhéadfadh castacht a chur i bpróiseas an éagsúlaithe a shainaithint. Ós rud é go bhféadfadh sé go n-éileodh próiseas an éagsúlaithe comhordú na mbeart ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach nó ar leibhéal an Aontais, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar na pleananna éagsúlaithe náisiúnta le haghaidh gás nádúrtha, agus an deis a bheith ann moltaí a eisiúint lena molfaí oiriúnuithe i gcás inar gá.

(30)

Agus pleananna éagsúlaithe náisiúnta á n-ullmhú aige, ba cheart don Choimisiún, ar bhealach comhordaithe agus de mheon na dlúthpháirtíochta, obair i gcomhar leis na Ballstáit, go háirithe i Lár agus in Oirdheisceart na hEorpa, chun seachadtaí malartacha gáis nádúrtha a shainaithint. Chomh maith le feabhas a chur ar shlándáil an tsoláthair, d’fhéadfadh soláthairtí nua ioncam caillte a chúiteamh freisin trí úsáid a bhaint as an mbonneagar atá ann cheana a úsáideadh roimhe seo chun gás ón Rúis a iompar.

(31)

I nDearbhú Versailles, gheall na Cinn Stáit nó Rialtais ní hamháin go gcuirfí deireadh de réir a chéile le soláthairtí gáis nádúrtha ó Chónaidhm na Rúise, ach go gcuirfí deireadh de réir a chéile le soláthairtí fuinnimh eile freisin, go háirithe soláthairtí ola. Na cleachtais a chuir Cónaidhm na Rúise i bhfeidhm i réimse an gháis, trínar úsáid sí an gás, go stairiúil, mar mhodh chun comhéigean agus ionramháil a dhéanamh, tá na cleachtais chéanna in úsáid ag Cónaidhm na Rúise agus ola á trádáil aici leis an Aontas, agus léiríodh é sin, mar shampla, tríd an gcur isteach a rinne sí ar sholáthairtí ola roimhe seo. Cruthaíonn an caidreamh i ndáil le soláthar ola atá ann cheana le Cónaidhm na Rúise spleáchais agus rioscaí don tslándáil san Aontas. Chun cosc a chur ar Chónaidhm na Rúise a hallmhairí ola chuig an Aontas a úsáid mar uirlis chomhéigin, tá sé ríthábhachtach ullmhú chun deireadh a chur de réir a chéile agus go tráthúil le hallmhairí ola ó Chónaidhm na Rúise. Cé go bhfuil bearta sriantacha i bhfeidhm cheana chun a áirithiú go gcuirfear deireadh de réir a chéile le hallmhairí ola ó Chónaidhm na Rúise, agus go bhfuil laghdú suntasach tagtha ar allmhairí ola, d’fhéadfadh sé go mbeadh gá le céimeanna sonracha ullmhúcháin agus comhordúcháin le comharsana chun deireadh a chur de réir a chéile le hola na Rúise.

(32)

Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit pleananna éagsúlaithe náisiúnta a ullmhú freisin le haghaidh amhola agus táirgí peitriliam ar cheart a áireamh iontu bearta atá i bhfeidhm agus atá beartaithe ar an leibhéal náisiúnta chun trédhearcacht agus inrianaitheacht allmhairí ola ó Chónaidhm na Rúise a áirithiú. Ba cheart don Choimisiún moltaí a dhéanamh maidir leis na pleananna sin. Ba cheart iad a bheith faoi réir rialacha na rúndachta gairmiúla agus níor cheart iad a nochtadh gan comhaontú an Bhallstáit ábhartha ina leith. Ba cheart don Choimisiún leanúint d’aghaidh a thabhairt ar an bhfadhb a bhaineann le húsáid ‘scáthchabhlach’, mar a thugtar orthu, chun dul timpeall ar bhearta sriantacha an Aontais maidir le hola, go háirithe trí na gníomhaíochtaí a shaothrú a leagtar amach i dTreochlár REPowerEU.

(33)

Is léir ón taithí a fuarthas le linn na géarchéime gáis in 2022 agus 2023 gur den ríthábhacht í faisnéis chuimsitheach maidir le staid an tsoláthair agus spleáchais soláthair a d’fhéadfadh a bheith ann chun faireachán a dhéanamh ar an soláthar gáis san Aontas. Dá bhrí sin, ba cheart d’allmhaireoirí gáis ón Rúis a bhaineann úsáid as na hidirthréimhsí a leagtar síos sa Rialachán seo an fhaisnéis uile is gá chun meastóireacht a dhéanamh ar rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ann don trádáil gáis a chur faoi bhráid an Choimisiúin. Ba cheart príomhpharaiméadair, nó fiú codanna téacs na gconarthaí soláthair gáis ábhartha ina n-iomláine, gan trácht ar fhaisnéis faoi phraghsanna, a chur san áireamh san fhaisnéis sin, i gcás inar gá sin chun comhthéacs clásal áirithe nó tagairtí d’fhorálacha eile sa chonradh a thuiscint. Agus faireachán á dhéanamh aige ar sholáthar gáis san Aontas, ba cheart don Choimisiún faisnéis faoi allmhairí a thugann údaráis chustaim agus faisnéis a áirítear i bpleananna éagsúlaithe náisiúnta a chur san áireamh freisin. Ba cheart don Choimisiún an Grúpa Comhordaithe Gáis arna bhunú le Rialachán (AE) 2017/1938 a chur ar an eolas go tráthrialta faoin bpróiseas ina gcuirtear deireadh de réir a chéile le hallmhairiú gáis ón Rúis ar leibhéal an Aontais agus tuarascáil bhliantúil a thíolacadh maidir le deireadh a chur de réir a chéile le hallmhairiú gáis ón Rúise, a bhféadfadh moltaí agus gníomhaíochtaí sonracha de chuid an Aontais a bheith ag gabháil léi chun dlús a chur leis an bpróiseas ina gcuirtear deireadh de réir a chéile le hallmhairiú gáis ón Rúis.

(34)

Ba cheart do na Ballstáit agus don Aontas obair go dlúth lena chéile maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, lena n-áirítear i ndáil leis na nósanna imeachta um réiteach díospóidí a d’fhéadfadh a bheith ann. I gcás inarb infheidhme, leagtar amach, i Rialacháin (AE) Uimh. 1219/2012 (7) agus (AE) Uimh. 912/2014 (8) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, tuilleadh sonraí maidir leis an gcomhar agus leithdháileadh na bhfreagrachtaí airgeadais idir na Ballstáit agus an tAontas, ar freagrachtaí iad a bhaineann le cásanna um réiteach díospóidí idir infheisteoir agus stát a bhaineann leis an Rialachán seo.

(35)

Ag féachaint do chleachtas Chónaidhm na Rúise le déanaí nósanna imeachta cúirte agus eadrána comhaontaithe a athrú agus a bhac go haontaobhach, ní féidir daoine dá ndéantar difear, ná an tAontas agus na Ballstáit, a chur faoi dhliteanas i leith aon bhreithiúnais, dámhachtainí eadrána, nó cinntí breithiúnacha eile arna nglacadh faoi nósanna imeachta neamhdhleathacha nach bhfuil aon leigheas inrochtana faoin dlínse ábhartha ina n-aghaidh.

(36)

Tá creat dlíthiúil láidir cruthaithe ag an Aontas chun slándáil an tsoláthair gáis a áirithiú ag gach tráth, agus chun déileáil le géarchéimeanna soláthair a d’fhéadfadh a bheith ann ar bhealach comhordaithe, lena n-áirítear oibleagáidí ar na Ballstáit dlúthpháirtíocht éifeachtach agus oibríochtúil a sholáthar do chomharsana a bhfuil gás de dhíth orthu. Ba cheart don Choimisiún faireachán leanúnach a dhéanamh ar fhorbairt na rioscaí margaidh don soláthar gáis a eascraíonn as trádáil gáis le Cónaidhm na Rúise ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal réigiúnach agus ar leibhéal na mBallstát. I gcás forbairtí tobanna suntasacha, a chuireann slándáil an tsoláthair i mBallstát amháin nó níos mó i mbaol tromchúiseach, agus tar éis éigeandáil a bheith fógartha i gcomhréir le hAirteagail 11 nó 12 de Rialachán (AE) 2017/1938, is iomchuí go dtabharfaí de chumhacht don Choimisiún na bearta éigeandála is gá a dhéanamh trí chinneadh a ghlacadh maidir leis na toirmisc ar allmhairiú gás nádúrtha nó GNL a leagtar amach sa Rialachán seo i mBallstát amháin nó níos mó. Sa chás sin, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an ceanglas maidir le réamhúdarú i ndáil le teacht isteach allmhairí gáis i gcríoch chustaim an Aontais a chur ar fionraí freisin, d’fhonn allmhairí breise ar ghearrfhógra a éascú. Ba cheart aon fhionraí den sórt sin ag an gCoimisiún a bheith teoranta ó thaobh ama de agus níor cheart í a dheonú ar feadh níos mó ná 4 seachtaine ag aon am ar leith, agus níor cheart í a athnuachan ach amháin má leanann na dálaí le haghaidh na héigeandála de bhun Airteagal 11 de Rialachán (AE) 2017/1938 d’fheidhm a bheith acu. Leis an gcinneadh cur chun feidhme ón gCoimisiún, ba cheart na coinníollacha breise is gá a fhorchur chun a áirithiú go mbeidh aon fhionraí den sórt sin teoranta go docht d’aghaidh a thabhairt ar an mbagairt agus níor cheart ach conarthaí gearrthéarmacha a cheadú leis. Ba cheart don Choimisiún an Grúpa Comhordaithe Gáis a chur ar an eolas agus tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina dtabharfar údar maith leis an bhfionraí agus le haon síneadh, agus ba cheart dó dlúthfhaireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm aon fhionraí sealadaí den sórt sin.

(37)

Chun ‘an tsiopadóireacht dlínse’ a mhéid a bhaineann le pionóis a sheachaint agus chun cur i bhfeidhm comhsheasmhach an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit rialacha comhchuibhithe a leagan síos maidir le pionóis i leith sáruithe ar an Rialachán seo. Ós rud é, áfach, go bhféadfadh sáruithe ar an Rialachán seo reachtaíocht eile de chuid an Aontais a shárú freisin a bhfuil dlúthbhaint aici leis na toirmisc agus na hoibleagáidí sa Rialachán seo, amhail reachtaíocht chustaim, bearta sriantacha nó Rialachán (AE) 2017/1938, níor cheart an prionsabal ‘ne bis in idem’ a shárú de thoradh pionóis a fhorchur, i gcomhréir le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus le dlí-eolaíocht ábhartha Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh. Ní dochar an Rialachán seo d’fhorchur pionós coiriúil faoin dlí náisiúnta.

(38)

Tá na bearta a thugtar isteach leis an Rialachán seo i lánchomhréir le prionsabal na dlúthpháirtíochta fuinnimh. Go deimhin, tá leibhéal na neamhchosanta ar allmhairí gáis ón Rúis éagsúil ó Bhallstát go chéile, agus tá bearta déanta ag go leor Ballstát cheana chun deireadh a chur de réir a chéile le gás ón Rúis. Leis an Rialachán seo, áiritheofar cur chuige comhchuibhithe ar fud an Aontais maidir le deireadh a chur de réir a chéile le gás ón Rúis, agus caomhnófar an dlúthpháirtíocht idir na Ballstáit.

(39)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo a ghnóthú go leordhóthanach ar bhealach comhordaithe agus gan riosca a bheith ann maidir le hilroinnt na margaí, agus gur fearr agus gur éifeachtúla is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

(40)

I bhfianaise a thábhachtaí atá sé don Aontas deireadh a chur de réir a chéile agus gan mhoill le spleáchas eacnamaíoch breise an Aontais ar allmhairí gáis ó Chónaidhm na Rúise, ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Bhí am suntasach ag na rannpháirtithe sa mhargadh a bpunann soláthair a oiriúnú tar éis Dhearbhú Versailles mhí an Mhárta 2022 agus tar éis ghlacadh an togra le haghaidh an Rialacháin seo an 17 Meitheamh 2025. Mar sin féin, dealraíonn sé gurb iomchuí foráil a dhéanamh i ndáil le hidirthréimhse chun ligean do sholáthróirí gáis nár chuir a straitéisí soláthair in oiriúint go fóill na socruithe is gá a dhéanamh chun an Rialachán seo a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, ba cheart feidhm a bheith ag an toirmeasc ar ghás a allmhairiú ó Chónaidhm na Rúise ón 18 Márta 2026 agus ón dáta sin amháin. Chun ligean d’allmhaireoirí a bhfuil conarthaí soláthair acu cheana agus d’allmhaireoirí atá ag tabhairt conarthaí nua i gcrích an réamhúdarú is gá a fháil go tráthúil agus gan cur isteach ar na hallmhairí gáis atá beartaithe, ba cheart feidhm a bheith ag na nósanna imeachta údaraithe éagsúla dá bhforáiltear sa Rialachán seo sula dtiocfaidh an toirmeasc ar allmhairí gáis ó Chónaidhm na Rúise i bhfeidhm,