ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 17.6.2022

COM(2022) 405 final

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Από την ανεξαρτησία της, η Γεωργία έχει εκφράσει σαφώς τις ευρωπαϊκές βλέψεις της. Αυτή η ευρωπαϊκή φιλοδοξία περιλαμβάνεται στο Σύνταγμα της Γεωργίας και υποστηρίζεται από τον λαό της Γεωργίας (83 % των Γεωργιανών εγκρίνουν την προσχώρηση στην ΕΕ 1 ) και από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Αυτό αποτέλεσε κινητήρια δύναμη για σειρά βασικών μεταρρυθμίσεων που βασίζονται στις ευρωπαϊκές αξίες και τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η δέσμευση της Γεωργίας να σημειώσει πρόοδο στην ευρωπαϊκή της πορεία υπογραμμίστηκε από την αρχική πρόθεση της κυβέρνησης να υποβάλει αίτηση το 2024.

α) Αίτηση προσχώρησης

Στις 3 Μαρτίου 2022 η Γεωργία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αίτηση υποβλήθηκε ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Στις 7 Μαρτίου 2022 το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της σχετικά με την εν λόγω αίτηση. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ ενέκριναν την απόφαση αυτή κατά την άτυπη σύνοδο των ηγετών στις Βερσαλίες 2 . Η Γεωργία έλαβε ερωτηματολόγια στις 11 Απριλίου 2022 σχετικά με τα πολιτικά και τα οικονομικά κριτήρια και στις 19 Απριλίου σχετικά με τα κεφάλαια του κεκτημένου της ΕΕ και υπέβαλε τις απαντήσεις της στις 2 Μαΐου και στις 10 Μαΐου, αντίστοιχα.

Το άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρει ότι «[κάθε] ευρωπαϊκό κράτος το οποίο σέβεται τις αξίες που αναφέρονται στο άρθρο 2 και δεσμεύεται να τις προάγει, μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια ενημερώνονται για την αίτηση αυτή. Το αιτούν κράτος απευθύνει την αίτησή του στο Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει ομόφωνα, αφού ζητήσει τη γνώμη της Επιτροπής και μετά από έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο αποφασίζει με την πλειοψηφία των μελών από τα οποία απαρτίζεται. Λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια επιλεξιμότητας που συμφωνεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.».

Το άρθρο 2 προβλέπει ότι «[η] Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.»

Αυτό είναι το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα γνώμη.

Τον Ιούνιο του 1993 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης κατέληξε στο εξής συμπέρασμα:

«Η προσχώρηση θα πραγματοποιηθεί από τη στιγμή που μια συνδεδεμένη χώρα θα είναι ικανή να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους δηλαδή εφόσον πληροί τις απαιτούμενες οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις.

Για τη συμμετοχή απαιτούνται τα εξής:

-η υποψήφια χώρα να έχει επιτύχει τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων,

-η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς, καθώς και η ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης,

-η ικανότητα των υποψηφίων να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης.».

Τον Δεκέμβριο του 1995, στη Μαδρίτη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναφέρθηκε στην ανάγκη «να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις προοδευτικής και αρμονικής ένταξης αυτών των κρατών [που υποβάλλουν αίτηση προσχώρησης], ιδίως χάρη στην ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς, στην προσαρμογή των διοικητικών τους δομών και στη δημιουργία ενός σταθερού οικονομικού και νομισματικού περιβάλλοντος».

Τον Δεκέμβριο του 2006 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι «η στρατηγική διεύρυνσης, που στηρίζεται στην εμπέδωση, την εκπλήρωση προϋποθέσεων, και την επικοινωνία, εν συνδυασμώ προς την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη, συνιστά τη βάση για μια νέα ομοφωνία όσον αφορά τη διεύρυνση».

Στην παρούσα γνώμη, η Επιτροπή αξιολογεί την αίτηση της Γεωργίας με βάση την ικανότητά της να πληροί τα κριτήρια που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κοπεγχάγη το 1993, καθώς και στη Μαδρίτη το 1995, κυρίως όσον αφορά τη διοικητική ικανότητα της χώρας. Στη γνώμη λαμβάνονται επίσης υπόψη οι προσπάθειες της Γεωργίας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης (στο εξής: ΣΣ) και μιας εκτενούς και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών (ΕΟΖΕΣ). Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τον αντίκτυπο της προσχώρησης της Γεωργίας στους τομείς πολιτικής της ΕΕ σε μεταγενέστερο στάδιο.

β) Σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας

Η έναρξη των σχέσεων ΕΕ–Γεωργίας χρονολογείται από την περίοδο που ακολούθησε την ανεξαρτησία της Γεωργίας το 1991. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα εγκαινίασε σχέσεις με τη Γεωργία το 1992. Το 1996 υπογράφηκε συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, η οποία άρχισε να ισχύει το 1999.

Μια συμφωνία σύνδεσης, η οποία περιλάμβανε μια εκτενή και ολοκληρωμένη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών, υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2014 και άρχισε να ισχύει πλήρως την 1η Ιουλίου 2016. Η ΣΣ/ΕΟΖΕΣ αποτελεί το βασικό διμερές νομικό μέσο που χρησιμεύει ως βάση για την εμβάθυνση των πολιτικών δεσμών, την ενίσχυση των οικονομικών δεσμών, την προώθηση κοινών αξιών και τη βελτίωση της συνεργασίας σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Η συμφωνία περιέχει δεσμευτικές διατάξεις και προβλέπει ενισχυμένη συνεργασία. Στο προοίμιό της, η ΕΕ αναγνώρισε τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και την ευρωπαϊκή επιλογή της Γεωργίας, καθώς και τη δέσμευσή της να οικοδομήσει βαθιά και σταθερή δημοκρατία και οικονομία της αγοράς. Με βάση τη ΣΣ/ΕΟΖΕΣ, η Γεωργία πραγματοποίησε σειρά απαιτητικών μεταρρυθμίσεων και προσέγγισε επιτυχώς τη νομοθεσία της με το κεκτημένο της ΕΕ σε πολλούς τομείς. Η πλατφόρμα της κοινωνίας των πολιτών ΕΕ–Γεωργίας είναι ένας από τους φορείς που συστάθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γεωργίας. Παρέχει στις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και στις δύο πλευρές τη δυνατότητα να παρακολουθούν τη διαδικασία εφαρμογής και να καταρτίζουν συστάσεις προς τις αρμόδιες αρχές.

Οι επόμενες ατζέντες σύνδεσης που συμφωνήθηκαν μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας καθορίζουν σαφείς προτεραιότητες για την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης και της οικείας ΕΟΖΕΣ. Επίκειται η έγκριση της νέας ατζέντας σύνδεσης (2021-2027), η οποία εστιάζει στη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη χρηστή διακυβέρνηση· στην ελευθερία, την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη· και στην οικονομική, εμπορική και τομεακή συνεργασία.

Η κυβέρνηση της Γεωργίας δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στις οικείες περιοχές της Αμπχαζίας και της Νότιας Οσετίας. Η ΕΕ στηρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Γεωργίας, εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της, και από το 2008 συμμετέχει σε ειρηνικές προσπάθειες επίλυσης των συγκρούσεων, μεταξύ άλλων μέσω της αποστολής επιτήρησης της ΕΕ και του ειδικού εντεταλμένου της ΕΕ για τον Νότιο Καύκασο και την κρίση στη Γεωργία.

Η δέσμευση της ΕΕ να στηρίζει τη Γεωργία είναι μακροχρόνια και έχει αποφέρει αποτελέσματα. Η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός χρηματοδοτικής συνδρομής στη Γεωργία. Την περίοδο 2014-2021, η ενωσιακή στήριξη ανήλθε σε 819,2 εκατ. EUR σε επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας, σε 166 δισ. EUR στο πλαίσιο του προγράμματος μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής με τη μορφή δανείων και επιχορηγήσεων για τη στήριξη της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και σε 159,6 εκατ. EUR από μέσα εξωτερικής πολιτικής. Η ΕΕ παρέχει την υποστήριξή της στη Γεωργία μέσω της ανάπτυξης πολιτικών και μέσω ολοκληρωμένων μεταρρυθμίσεων, με την ισχυρή συμμετοχή των κρατών μελών της ΕΕ σύμφωνα με το πνεύμα της προσέγγισης «Ομάδα Ευρώπη». Μεταξύ των βασικών προγραμμάτων συγκαταλέγονται η στήριξη της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης (ENPARD), η στήριξη της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, καθώς και η στήριξη της οικονομικής και επιχειρηματικής ανάπτυξης.

Το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για την Ανατολική Εταιρική Σχέση 3 επιδιώκει να δώσει ώθηση σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις ύψους 3,9 δισ. EUR για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας, συμπεριλαμβανομένων προσαρμοσμένων εμβληματικών επενδύσεων.

Η ΕΕ και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν συνεργαστεί στενά για να συνδράμουν τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες της Γεωργίας. Από το 2014 η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (στο εξής: ΕΤΑΑ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (στο εξής: ΕΤΕπ) έχουν διαθέσει 2,3 δισ. EUR και 1,6 δισ. EUR, αντίστοιχα, με τη μορφή δανείων. Η ΕΕ συνεργάζεται επίσης στενά με την Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που αποτελούν σημαντικούς εταίρους που παρέχουν συνδρομή στη χώρα από το 2014. Το 2021 διατέθηκαν 12,5 εκατ. EUR για την ενίσχυση των ικανοτήτων των μονάδων ιατρικής, μηχανικής και υλικοτεχνικής υποστήριξης των αμυντικών δυνάμεων της Γεωργίας.

Οι πολίτες της Γεωργίας μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση στον χώρο Σένγκεν από τον Μάρτιο του 2017. Από το 2011 ισχύει συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γεωργίας.

Η Γεωργία είναι συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης για την ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας και της συμφωνίας για τη δημιουργία Κοινού Ευρωπαϊκού Εναέριου Χώρου, οι οποίες συμβάλλουν στην προσέγγιση της νομοθεσίας της Γεωργίας με το κεκτημένο της ΕΕ. Η χώρα είναι επίσης πλήρες μέλος των Ηνωμένων Εθνών και του Συμβουλίου της Ευρώπης και συμμετέχον κράτος του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).

Από το 2014, η Γεωργία έχει επεκτείνει σταδιακά τη συμμετοχή της σε προγράμματα της ΕΕ. Επί του παρόντος, συμμετέχει στα προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη», «Δημιουργική Ευρώπη», «EU4Youth» και στο πρόγραμμα Interreg για τη λεκάνη της Μαύρης Θάλασσας, ενώ πρόσφατα εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Τελωνεία». Οργανισμοί και φυσικά πρόσωπα από τη Γεωργία μπορούν επίσης να επωφεληθούν από ορισμένες δράσεις του προγράμματος Erasmus+ και του προγράμματος του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης, Τον Νοέμβριο του 2018 πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες συνάντηση υψηλού επιπέδου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της κυβέρνησης της Γεωργίας.

Η χώρα έχει συνάψει επίσης ρυθμίσεις συνεργασίας ή μνημόνια συμφωνίας με διάφορους οργανισμούς της ΕΕ, όπως τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex)· τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Ασφάλεια της Αεροπορίας (EASA)· τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνεργασία στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης (Εurojust)· την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ελέγχου της Αλιείας (EFCA), τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (CEPOL), το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (ETF), το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ), το Γραφείο διανοητικής ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), την Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία (Ευρωπόλ) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA).

Η Γεωργία συμμετέχει στην ανατολική εταιρική σχέση. Η Ανατολική Εταιρική Σχέση βασίζεται στην αρχή της συμπεριληπτικότητας και της διαφοροποίησης. Ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας έδειξε ότι η πολυμερής συνεργασία και η συνοχή είναι τώρα πιο σημαντικές από ποτέ, όπως και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της περιοχής. Θα είναι επίσης σημαντικό για το μέλλον να δοθεί έμφαση στις διμερείς σχέσεις, ώστε να μπορέσει η Γεωργία να υλοποιήσει βασικές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στον τομέα της διακυβέρνησης, της δικαιοσύνης και του κράτους δικαίου.

Β.    ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ

1.    ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Η παρούσα αξιολόγηση βασίζεται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης σχετικά με τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων.

1.1. Δημοκρατία

Όπως ορίζεται στο Σύνταγμά της, η Γεωργία είναι κοινοβουλευτική δημοκρατία, στην οποία οι νομοθετικές εξουσίες ασκούνται από το Κοινοβούλιο και οι εκτελεστικές εξουσίες ασκούνται από την κυβέρνηση. Το Σύνταγμα εγγυάται τις θεμελιώδεις αρχές ενός δημοκρατικού κράτους, συμπεριλαμβανομένων του κράτους δικαίου, των ελεύθερων εκλογών και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η υπεροχή του διεθνούς δικαίου προβλέπεται ρητά στο Σύνταγμα, το οποίο ορίζει ότι οι διεθνείς συνθήκες υπερισχύουν του εθνικού δικαίου, εκτός εάν έρχονται σε σύγκρουση με το Σύνταγμα ή με συνταγματική συμφωνία.

Το Ανώτατο Δικαστήριο είναι το ανώτατο δικαστήριο γενικής δικαιοδοσίας, ενώ το Συνταγματικό Δικαστήριο ασκεί συνταγματική δικαιοδοσία.

Ο πρόεδρος της Γεωργίας είναι ο αρχηγός του κράτους, ο οποίος εκλέγεται για πενταετή θητεία. Είναι τυπικά επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων και, κατά τα λοιπά, έχει κυρίως αντιπροσωπευτικά καθήκοντα, συμπεριλαμβανομένης της εκπροσώπησης της χώρας στις εξωτερικές σχέσεις, με τη συγκατάθεση της κυβέρνησης. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από την κυβέρνηση, η οποία αποτελείται από έναν πρωθυπουργό και 12 υπουργούς.

Το Κοινοβούλιο είναι το νομοθετικό όργανο στη Γεωργία, το οποίο θεσπίζει νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων τροποποιήσεων του Συντάγματος. Ασκεί δημοκρατικό έλεγχο και εποπτεία επί της εκτελεστικής εξουσίας. Δεν λειτουργούν σωστά όλες οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες σύμφωνα με το πνεύμα του ελέγχου και της λογοδοσίας, κυρίως λόγω των ισχυρών εντάσεων μεταξύ δύο κύριων πολιτικών κομμάτων, καθώς ο πολιτικός διάλογος χαρακτηρίζεται από πόλωση. Η συμφωνία της 19ης Απριλίου 2021 με τη διαμεσολάβηση της ΕΕ έδωσε την ευκαιρία να αντιμετωπιστεί αυτή η πόλωση και να επιτευχθεί διακομματική συναίνεση σχετικά με καίριες μεταρρυθμίσεις, κυρίως στον εκλογικό και τον δικαστικό τομέα. Η ευκαιρία αυτή δεν αξιοποιήθηκε από τις πολιτικές ελίτ της Γεωργίας. Απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για να μειωθεί αυτή η πόλωση και να βελτιωθεί η εποπτεία και ο έλεγχος που ασκεί το Κοινοβούλιο στην κυβέρνηση και ο αποτελεσματικός έλεγχος της ανάπτυξης νομοθεσίας από το Κοινοβούλιο. 

Το εκλογικό πλαίσιο είναι γενικά σύμφωνο με τα σχετικά διεθνή πρότυπα. Μέσω των συνταγματικών τροποποιήσεων του 2020, οι βουλευτικές εκλογές του 2020 διεξήχθησαν με βάση ένα μεικτό σύστημα 120 αναλογικών και 30 πλειοψηφικών εδρών στο Κοινοβούλιο, με κατώτατο όριο το 1 %. Επίσης, σύμφωνα με αυτές τις τροποποιήσεις, οι κοινοβουλευτικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το 2024 θα είναι πλήρως αναλογικές. Εκκρεμεί η έγκριση από το Κοινοβούλιο περαιτέρω συνταγματικών τροποποιήσεων που προβλέπονται από τη συμφωνία της 19ης Απριλίου, για τον καθορισμό, μεταξύ άλλων, του κατώτατου ορίου εισόδου στο Κοινοβούλιο από το 2024 και μετά.

Σύμφωνα με το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (στο εξής: ODIHR), οι βουλευτικές εκλογές του 2020 ήταν ανταγωνιστικές και, συνολικά, οι θεμελιώδεις ελευθερίες έγιναν σεβαστές. Το ODIHR επισήμανε επίσης τους ισχυρισμούς για πιέσεις σε ψηφοφόρους, εξαγορά ψήφων και ασάφεια όσον αφορά τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος και του κράτους. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες όσον αφορά τη διαφάνεια της χρηματοδότησης των προεκλογικών εκστρατειών και των πολιτικών κομμάτων και την καταπολέμηση της κατάχρησης κρατικών πόρων, την επίλυση των εκλογικών διαφορών, τα κριτήρια έγκρισης και διεξαγωγής επανακαταμέτρησης ψήφων, καθώς και την ισορροπημένη και αμερόληπτη κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης. Οι συστάσεις που εξέδωσε το ODIHR το 2020 και το 2021 θα πρέπει να ληφθούν πλήρως υπόψη.

Η διαδικασία κατεπείγοντος για τη θέσπιση νομοθεσίας, μεταξύ άλλων σε τομείς που αφορούν τις δεσμεύσεις έναντι της ΕΕ, χρησιμοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις και, ενίοτε, για ευαίσθητα από θεσμική άποψη ζητήματα που θα έχρηζαν ευρύτερης συναίνεσης. Υπάρχει νομικό πλαίσιο που προβλέπει ολοκληρωμένες εκτιμήσεις των επιπτώσεων της προτεινόμενης νομοθεσίας, αλλά αυτό εφαρμόζεται μόνο εν μέρει.

Θα πρέπει να ενισχυθούν οι λειτουργίες ανεξάρτητης λογοδοσίας και δημοκρατικής εποπτείας, μεταξύ άλλων μέσω του Γραφείου του Συνηγόρου του Πολίτη, καθώς και η αποτελεσματική εποπτεία των υπηρεσιών επιβολής του νόμου και ο έλεγχος της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Η κοινωνία των πολιτών στη Γεωργία είναι επαρκώς αναπτυγμένη, ποικιλόμορφη, δυναμική και διαθέτει ελευθερία δραστηριοποίησης. Το νομικό πλαίσιο της χώρας παρέχει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για μια ενεργό κοινωνία των πολιτών. Προστατεύεται η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και εφαρμόζονται ειδικοί κανόνες για τον μη κερδοσκοπικό τομέα, συμπεριλαμβανομένου ενός διαφοροποιημένου φορολογικού καθεστώτος. Υπάρχουν και χρησιμοποιούνται μηχανισμοί διαβούλευσης με το κοινό κατά τη χάραξη πολιτικής και τη θέσπιση νομοθεσίας. Πρόσφατα, ορισμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αποκλείστηκαν από τη διαδικασία διαβούλευσης για τη θέσπιση πολιτικής· η κατάσταση αυτή πρέπει να διορθωθεί.

1.2. Μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης

Το νομικό πλαίσιο και το σύστημα δημόσιας διοίκησης συνάδουν κατά κύριο λόγο με τις αρχές της ευρωπαϊκής δημόσιας διοίκησης, τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις ευρωπαϊκές πρακτικές. Η κυβέρνηση πρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζει τη νομοθεσία και να διασφαλίζει ένα σταθερό, υπεύθυνο και διαφανές σύστημα δημόσιας διοίκησης.

Διαδοχικές κυβερνήσεις εφάρμοσαν ένα στρατηγικό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, με βάση τη στρατηγική για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης (στο εξής: ΜΔΔ) της περιόδου 2015-2020. Μια νέα στρατηγική ΜΔΔ βρίσκεται σε στάδιο ανάπτυξης. Το κυβερνητικό πρόγραμμα με τίτλο «Πορεία οικοδόμησης ενός ευρωπαϊκού κράτους» για την περίοδο 2021-2024 σκιαγραφεί ένα όραμα για την οικοδόμηση ενός επαγγελματικού, έντιμου και εξορθολογισμένου συστήματος κρατικής διακυβέρνησης.

Όσον αφορά την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, το κυβερνητικό πρόγραμμα για την περίοδο 2021-2024 επικεντρώνεται στην κατάργηση της συγκέντρωσης και την αποκέντρωση του συστήματος κρατικής διακυβέρνησης, προκειμένου να δημιουργηθεί επιτυχημένη τοπική αυτοδιοίκηση σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα έως το 2024 και να μετατραπεί η τομεακή-κεντρική διακυβέρνηση σε αποτελεσματική τοπική-εδαφική διακυβέρνηση.

Η μεταρρύθμιση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών (στο εξής: ΔΔΟ) βασίζεται στη στρατηγική ΔΔΟ για την περίοδο 2019-2022. Μια νέα στρατηγική ΔΔΟ βρίσκεται επί του παρόντος σε στάδιο ανάπτυξης. Έχει θεσπιστεί το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο της κυβέρνησης για την περίοδο 2022-2025 και έχει αναπτυχθεί ικανοποιητικά ο προϋπολογισμός του 2022, καθώς και η ετήσια διαδικασία προϋπολογισμού. Η δημοσιονομική διαφάνεια παραμένει ισχυρή και πραγματοποιούνται μεταρρυθμίσεις στους τομείς του εξωτερικού ελέγχου, της κοινοβουλευτικής εποπτείας και των δημόσιων συμβάσεων.

Η διαχείριση των δημόσιων υπηρεσιών και των ανθρώπινων πόρων βασίζεται σε ένα συνεκτικό νομικό πλαίσιο, το οποίο εγγυάται την εφαρμογή του συστήματος δημόσιας διοίκησης και τη συνέχεια του εκσυγχρονισμού και της ανάπτυξης των ικανοτήτων της δημόσιας διοίκησης. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να διασφαλιστεί αξιοκρατική, επαγγελματική δημόσια διοίκηση σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης, καθώς και διαφανείς διαδικασίες πρόσληψης, προαγωγής και απόλυσης.

Τα θεσμικά όργανα και το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και τον συντονισμό των πολιτικών της κεντρικής κυβέρνησης έχουν θεσπιστεί και λειτουργούν. Αυτά δημιουργούν μια ρυθμιστική και διαδικαστική βάση για την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής. Το πλαίσιο αυτό πρέπει να επιβληθεί και υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας παρακολούθησης των πολιτικών και της εφαρμογής της.

Η κεντρική κυβέρνηση είναι ορθολογικά οργανωμένη και το νομικό πλαίσιο βελτιώνεται ώστε να διασφαλίζονται αποδοτικά και συνεκτικά όρια λογοδοσίας μεταξύ εποπτικών και υφιστάμενων φορέων. Η πρόσβαση στις δημόσιες πληροφορίες διασφαλίζεται με νομικό πλαίσιο, αλλά η διοικητική ικανότητα για την αποτελεσματική εφαρμογή της πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω μετά την επανεξέταση του συνολικού πλαισίου.

Βασική κυβερνητική προτεραιότητα είναι να διασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών περισσότερο προσανατολισμένων προς τον χρήστη. Η Γεωργία έχει επεκτείνει το δίκτυο δημόσιων υπηρεσιών «μίας στάσης» σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο και η κυβέρνηση προσφέρει πολλές ηλεκτρονικές δημόσιες υπηρεσίες. Η στρατηγική για τα βασικά δεδομένα και τις βασικές κατευθύνσεις της περιόδου 2018-2021 επικεντρώθηκε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού και επέκτασης των δημόσιων υπηρεσιών για την αποτελεσματικότερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Επιπρόσθετα, ο χάρτης πορείας για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης του 2020 εντόπισε ορισμένα κενά στον σχεδιασμό και την παροχή των δημόσιων υπηρεσιών που πρέπει να αντιμετωπιστούν.

1.3. Κράτος δικαίου

Τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει προβεί σε πολυάριθμες νομοθετικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις με στόχο την ενίσχυση του κράτους δικαίου, μεταξύ άλλων στους τομείς της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος. Συνολικά, έχουν θεσπιστεί τα συνταγματικά και νομικά μέσα για τη διασφάλιση του σεβασμού του κράτους δικαίου σε όλα τα επίπεδα. Ωστόσο, η πρακτική εφαρμογή και επιβολή πρέπει να παγιωθούν. Επίσης, οι πρόσφατες εξελίξεις δεν συνάδουν με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας και αποδυνάμωσαν την ανεξαρτησία των βασικών δικαστικών θεσμών.

α) Δικαστική εξουσία

Τέσσερα διαδοχικά κύματα μεταρρυθμίσεων βελτίωσαν το νομικό πλαίσιο που αφορά τη λειτουργία της δικαστικής εξουσίας και την ικανότητα και οργάνωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης της Γεωργίας. Ωστόσο, η πρόοδος όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης και την εφαρμογή τους έχει πλέον καθυστερήσει και έχουν μάλιστα πραγματοποιηθεί ορισμένα οπισθοδρομικά βήματα. Η αντίληψη του κοινού για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης έχει επιδεινωθεί. Η Γεωργία δεν έχει θεσπίσει ακόμη στρατηγικό πλαίσιο για τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης μετά το 2020.

Το συνταγματικό και νομοθετικό πλαίσιο εγγυώνται καταρχήν την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και την αμεροληψία της και περιλαμβάνουν ειδικές εγγυήσεις για τους δικαστές. Έχουν θεσπιστεί κώδικες δεοντολογίας για τους δικαστές και τους εισαγγελείς, καθώς και ένας μηχανισμός υποβολής καταγγελιών. Υπάρχει σύστημα επαλήθευσης των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των δικαστών και των εισαγγελέων, αλλά η πρακτική εφαρμογή του χρήζει τελειοποίησης.

Ο διορισμός δικαστών και εισαγγελέων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αξιοκρατικά και αντικειμενικά κριτήρια, όπως αυτά αξιολογούνται με δημόσιους διαγωνισμούς. Οι πρόεδροι των επιμέρους δικαστηρίων διορίζονται από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Ωστόσο, απαιτείται, κατά προτεραιότητα, ουσιαστική μεταρρύθμιση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, προκειμένου να αυξηθούν η διαφάνεια, η ακεραιότητα και η λογοδοσία του, μεταξύ άλλων όσον αφορά τους διορισμούς, τις αξιολογήσεις, τις προαγωγές, τις μεταθέσεις, τα πειθαρχικά μέτρα και τις προσφυγές, σύμφωνα με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας και του ODIHR του ΟΑΣΕ. Τα πέντε μέλη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου που δεν είναι δικαστές δεν έχουν διοριστεί παρά τις επί μακρόν κενές θέσεις. Εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με τη διαδικασία του πρόσφατου διορισμού δύο δικαστών ως μελών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Στις δημοσιευμένες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου θα πρέπει να προστεθεί επεξήγηση του σκεπτικού τους.

Μολονότι υπάρχει σύστημα για την ονομαστική τυχαία ανάθεση υποθέσεων στους δικαστές, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να μειωθούν οι πολυάριθμες εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται η ανάθεση ιδιαίτερα προβεβλημένων υποθέσεων.

Πραγματοποιήθηκαν οι διορισμοί όλων των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου με δια βίου θητεία παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις της ΕΕ να διακοπεί και να αναθεωρηθεί η διαδικασία διορισμού, ώστε να εναρμονιστεί με τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας. Η Γεωργία πρέπει να εναρμονίσει τον νόμο για τα κοινά δικαστήρια με τις συμβουλές που διατύπωσε η Επιτροπή της Βενετίας στις γνωμοδοτήσεις της σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία και με τις συστάσεις που εξέδωσε το ODIHR σχετικά με τις διαδικασίες.

Η ανοικτή πρόσβαση σε αιτιολογημένες δικαστικές αποφάσεις σύμφωνα με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων δεν έχει ακόμη διασφαλιστεί πλήρως.

Όσον αφορά τον τομέα της δίωξης, η διαδικασία διορισμού του γενικού εισαγγελέα πρέπει να βελτιωθεί, προκειμένου να διασφαλιστεί η αυτονομία του αξιώματος / της θέσης του εισαγγελέα. Η Γεωργία έχει δεσμευτεί, στο πλαίσιο της ατζέντας σύνδεσης, να θεσπίσει ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, η οποία αποτελεί τη βασική σύσταση της Επιτροπής της Βενετίας στο συγκεκριμένο θέμα.

Ο προϋπολογισμός του 2020 για το δικαστικό σύστημα ανήλθε σε 32,4 εκατ. EUR (0,23 % του ΑΕΠ). Ο αριθμός των δικαστών (329) και ο αριθμός των εισαγγελέων (414) είναι χαμηλός σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 21 δικαστών / 12 εισαγγελέων ανά 100 000 κατοίκους (9 δικαστές και 12 εισαγγελείς ανά 100 000 κατοίκους στη Γεωργία 4 ). Οι δικαστές εκπαιδεύονται στην Ανώτατη Σχολή Δικαιοσύνης, η οποία κρίνεται επαρκής. Οι εισαγγελείς εκπαιδεύονται από τη Γενική Εισαγγελία.

Το Ανώτατο Δικαστήριο δημοσιεύει ετήσια στατιστικά στοιχεία για κάθε έτος υποθέσεων στα κοινά δικαστήρια της Γεωργίας. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο δημοσιεύει εκθέσεις δραστηριοτήτων που καλύπτουν αρκετά έτη. Υπάρχει ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης υποθέσεων, αλλά θα πρέπει να εισαχθεί ένα στοιχείο κατάρτισης στατιστικών. Όσον αφορά την αποδοτικότητα, ο χρόνος εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας αυξήθηκε σε 433 ημέρες το 2020, σε σύγκριση με 274 ημέρες το 2018. Το ποσοστό διεκπεραίωσης μειώθηκε στο 87 % (91 % το 2018). Ο χρόνος εκδίκασης εξακολουθεί να αποτελεί μείζον πρόβλημα. Οι συσσωρευμένες εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις ανέρχονται σε 4 322 και 746 σε πρώτο και σε δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, αντίστοιχα.

β) Καταπολέμηση της διαφθοράς

Η Γεωργία έχει πραγματοποιήσει ουσιαστικές νομικές μεταρρυθμίσεις όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς, με τις οποίες προσεγγίζει το κεκτημένο της ΕΕ και τους διεθνείς κανόνες. Συμμετέχει στην Ομάδα Κρατών κατά της Διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO) και στο δίκτυο καταπολέμησης της διαφθοράς του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ/ACN). Η Γεωργία είναι συμβαλλόμενο μέρος σε όλες τις βασικές διεθνείς συμβάσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά της διαφθοράς (UNCAC). Η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα που απαιτεί συνεχή προσοχή.

Έχουν ασκηθεί διώξεις με επιτυχία σε σημαντικό αριθμό υποθέσεων διαφθοράς στις οποίες εμπλέκονται υπάλληλοι χαμηλού και μεσαίου επιπέδου, κυρίως στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων.

Εφαρμόζεται σύστημα υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης δημόσιων υπαλλήλων και οι νόμοι ρυθμίζουν τη σύγκρουση συμφερόντων και την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. Το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με τη δήλωση περιουσιακής κατάστασης, η εφαρμογή και η παρακολούθησή της θα πρέπει να βελτιωθούν (δεδομένου ότι δεν καλύπτονται τα μέλη της οικογένειας) και θα πρέπει να ενισχυθεί η προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. Δεν υπάρχει ανεξάρτητος οργανισμός για την καταπολέμηση της διαφθοράς ο οποίος να ασχολείται ανεξάρτητα με περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων, με την επαλήθευση των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης, τον έλεγχο των δαπανών των πολιτικών κομμάτων και την προστασία των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. Πρέπει να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα για τη διασφάλιση αποτελεσματικού ελέγχου της χρηματοδότησης των κομμάτων και των προεκλογικών εκστρατειών.

Δεν υπάρχουν εξειδικευμένες αρχές επιβολής του νόμου, εισαγγελικές αρχές ή εξειδικευμένα δικαστήρια που να ασχολούνται με την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενίσχυση των ερευνών στον τομέα αυτό. Ο φορέας για την καταπολέμηση της διαφθοράς αποτελεί μέρος των κρατικών υπηρεσιών ασφάλειας. Η τρέχουσα εφαρμογή της πολιτικής βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά η πολιτική για την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Γεωργία επηρεάζεται αρνητικά από το γεγονός ότι το Εθνικό Συμβούλιο Καταπολέμησης της Διαφθοράς δεν έχει συνέλθει από το 2019. Από τις αρχές του 2021 η γραμματεία του Συμβουλίου μεταφέρθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στην κυβερνητική διοίκηση και παραμένει υποστελεχωμένη. Δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη νέα εθνική στρατηγική και σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2021-2022.

Όσον αφορά τις επιδόσεις εκδίκασης υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου, από το 2020 έχουν εκδοθεί συνολικά 28 αποφάσεις, από τις οποίες 21 αφορούσαν καταδίκες για διαφθορά, μεταξύ άλλων ενός αναπληρωτή υπουργού, ενός αναπληρωτή εισαγγελέα, κυβερνητών και μελών τοπικών συμβουλίων. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου και, ειδικότερα, για την αντιμετώπιση του ρόλου των κατεστημένων συμφερόντων μεγάλης κλίμακας και της επιρροής τους τόσο στην οικονομική όσο και στην πολιτική σφαίρα.

γ) Οργανωμένο έγκλημα

Η Γεωργία έχει επικυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και τα πρωτόκολλά της για τη διακίνηση προσώπων και τη λαθραία διακίνηση μεταναστών. Σε αυτούς τους τομείς, ο ποινικός κώδικας είναι εν μέρει σύμφωνος με το κεκτημένο της ΕΕ και η νομοθεσία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες αντικατοπτρίζει εν μέρει τις συστάσεις της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης (FATF) και τη σχετική διεθνή νομοθεσία, αλλά εξακολουθεί να εκκρεμεί η υλοποίηση συστάσεων της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση των μέτρων κατά της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (MONEYVAL). Η θέσπιση ολοκληρωμένου πλαισίου για την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος και της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και η διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του έχουν ζωτική σημασία για την αντιμετώπιση των σημαντικών κινδύνων που εγκυμονούν οι δραστηριότητες αυτές. Ο κώδικας ποινικής δικονομίας της Γεωργίας παρέχει στους εισαγγελείς περιθώριο έως δέκα ετών για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση περιουσιακών στοιχείων μετά την καταδίκη. Ο νόμος για την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης είναι εν μέρει εναρμονισμένος με το κεκτημένο της ΕΕ. Η εθνική στρατηγική για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος της περιόδου 2021-2024 και το σχέδιο δράσης για την περίοδο 2021-2022 εγκρίθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2021.

Έρευνες για το οργανωμένο έγκλημα διεξάγονται από διάφορους οργανισμούς και θεσμικά όργανα, ανάλογα με τη φύση του εγκλήματος. Ο συντονισμός διασφαλίζεται από το Διυπηρεσιακό συμβούλιο συντονισμού για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος της Γεωργίας. Στατιστικά στοιχεία για την εγκληματικότητα συγκεντρώνονται από το Υπουργείο Εσωτερικών σε βάση δεδομένων διαχείρισης υποθέσεων.

Η Γεωργία σύναψε συμφωνία συνεργασίας με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κατάρτιση στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου, επιχειρησιακή και στρατηγική συμφωνία με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου (Ευρωπόλ) και μνημόνιο συμφωνίας με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας. Η Γεωργία συμμετέχει επίσης στην Ευρωπαϊκή Πολυκλαδική Πλατφόρμα κατά των Εγκληματικών Απειλών (EMPACT). Η χώρα είναι μέλος της Ιντερπόλ.

Ο αριθμός καταδικαστικών αποφάσεων σε υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος παραμένει σχετικά χαμηλός σε σύγκριση με την εκτιμώμενη αξία της εγκληματικής αγοράς. Το 2020 η Γεωργία άσκησε δίωξη σε 5 υποθέσεις υψηλού επιπέδου και άλλα 49 άτομα τέθηκαν υπό κράτηση και κατηγορήθηκαν για συμμετοχή σε εγκληματικές οργανώσεις. 152 κυβερνοεγκληματίες τέθηκαν υπό κράτηση από την αστυνομία και οδηγήθηκαν στη δικαιοσύνη.

Ο αριθμός των ποινικών ερευνών που ολοκληρώθηκαν σε σχέση με εικαζόμενα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από ομάδες οργανωμένου εγκλήματος έχει αυξηθεί με αργούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, αλλά παραμένει σχετικά χαμηλός (2021 — 499 υποθέσεις· 2020 — 377 υποθέσεις· 2019 — 293 υποθέσεις). Έχουν ολοκληρωθεί πολύ λίγες έρευνες σχετικά με εμπορία ανθρώπων (2021 — 45 υποθέσεις· 2020 — 57 υποθέσεις· 2019 — 10 υποθέσεις). Το 2020 εκδόθηκαν 20 τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος.

Η Γεωργία βρίσκεται σε σταυροδρόμι όσον αφορά τη λαθραία διακίνηση παράνομων αγαθών (ειδικότερα ναρκωτικών και όπλων) προς την ΕΕ. Η εμπορία ανθρώπων εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία: η Γεωργία είναι κυρίως χώρα προέλευσης και, σε μικρότερο βαθμό, προορισμού και διέλευσης θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. Το 2020 ασκήθηκαν διώξεις σε 13 υποθέσεις.

Η Γεωργία έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στο πλαίσιο της οικείας εθνικής στρατηγικής και των αντίστοιχων σχεδίων δράσης και έχει εντείνει τη συνεργασία της με την Ευρωπόλ και τα κράτη μέλη της ΕΕ. Απαιτούνται συνεχείς και αμείωτες προσπάθειες για την περαιτέρω ενίσχυση της ικανότητας των υπηρεσιών επιβολής του νόμου να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά το οργανωμένο έγκλημα. .

1.4. Θεμελιώδη δικαιώματα

α)    Διεθνές πλαίσιο

Η Γεωργία έχει κυρώσει τις κύριες διεθνείς πράξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού και των προαιρετικών πρωτοκόλλων της, της Σύμβασης για την εξάλειψη όλων των μορφών βίας κατά των γυναικών και της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης) με επιφυλάξεις.

β)    Νομική και θεσμική διάρθρωση

Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο που διέπει τα θεμελιώδη δικαιώματα έχει θεσπιστεί σε μεγάλο βαθμό και η νομοθεσία γενικά ακολουθεί τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα.

Ο θεσμός του Διαμεσολαβητή ονομάζεται Γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη. Ορίζεται ως εθνικός μηχανισμός πρόληψης και έχει λάβει διαπίστευση «Α΄ τάξης» από την παγκόσμια συμμαχία των εθνικών φορέων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, καθώς συμμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό με τις αρχές του Παρισιού. Ο Διαμεσολαβητής είναι ανεξάρτητος και λειτουργικός θεσμός. Συνολικά, πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η ικανότητα των θεσμικών οργάνων που είναι αρμόδια για την προστασία και την επιβολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων του δικαστικού συστήματος και της αστυνομίας.

Η στρατηγική για τα ανθρώπινα δικαιώματα που καταρτίστηκε το 2020 δεν έχει εγκριθεί ακόμη, γεγονός που εμποδίσει την έγκριση και την εφαρμογή σχετικών σχεδίων δράσης. Η Κρατική Υπηρεσία Επιθεώρησης, η οποία είναι αρμόδια για τη διερεύνηση εικαζόμενων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις αρχές επιβολής του νόμου και για την εποπτεία της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, διαλύθηκε πρόσφατα. Οι νεοσυσταθέντες οργανισμοί —η Ειδική Υπηρεσία Ερευνών και οι Υπηρεσίες Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα— δεν έχουν αποδείξει ακόμα την αποτελεσματικότητα και την ανεξαρτησία τους.

γ)    Βασικά ζητήματα θεμελιωδών δικαιωμάτων

Εκκρεμεί ακόμη η εκτέλεση, από μέρους της Γεωργίας, 27 αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο πλαίσιο της διαδικασίας ενισχυμένης εποπτείας. Σε αυτές περιλαμβάνονται υποθέσεις που αφορούν το δικαίωμα στη ζωή και την προστασία από κακοποίηση, υπερβολική χρήση βίας, κατάχρηση της προφυλάκισης, αδυναμία προστασίας από ομοφοβικές επιθέσεις και αδράνεια της αστυνομίας σε υποθέσεις ενδοοικογενειακής βίας.

Εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις υπερβολικής χρήσης βίας και κακοποίησης από τα όργανα επιβολής του νόμου, αλλά αυτές αντιμετωπίζονται. Οι φυσικές συνθήκες στους χώρους στέρησης της ελευθερίας, συμπεριλαμβανομένων των χώρων προφυλάκισης, είναι σχετικά καλές, αλλά θα πρέπει να γίνουν περαιτέρω επενδύσεις στις υποδομές.

Οι πολίτες της Γεωργίας απολαμβάνουν ελευθερία έκφρασης. Το περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης είναι, σε μεγάλο βαθμό, πλουραλιστικό, αλλά εκδηλώνονται όλο και περισσότερο περιστατικά εκφοβισμού και σωματικές και λεκτικές επιθέσεις κατά επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης, ειδικότερα στο πλαίσιο διαδηλώσεων και εκλογικών συγκεντρώσεων, και οι σχετικές έρευνες είναι ελλιπείς. Οι δικαστικές διαδικασίες και έρευνες κατά ιδιοκτητών μέσων ενημέρωσης της αντιπολίτευσης αποτελούν πια συχνό φαινόμενο. Πρόσφατες αποφάσεις έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην κριτική δημοσιογραφία των μέσων ενημέρωσης. Η νομοθεσία σχετικά με τη ρυθμιστική αρχή στον τομέα των μέσων ενημέρωσης (την Εθνική Επιτροπή Επικοινωνιών της Γεωργίας) πρέπει να εναρμονιστεί περαιτέρω με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Το Σύνταγμα της Γεωργίας εγγυάται την προστασία από τις διακρίσεις και ο ποινικός κώδικας ορίζει επιβαρυντικές περιστάσεις για εγκλήματα που περιλαμβάνουν (χωρίς να χρησιμοποιείται ο όρος) εγκλήματα μίσους. Συνολικά, το νομικό πλαίσιο της χώρας για την απαγόρευση των διακρίσεων και την ισότητα των φύλων είναι, σε μεγάλο βαθμό, σύμφωνο με το κεκτημένο της ΕΕ, αλλά δεν επιβάλλεται επαρκώς. Καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ισότητα των φύλων, για την αντιμετώπιση των συνεχιζόμενων ανισοτήτων που εμποδίζουν τις γυναίκες να ασκούν πλήρως τα ίσα δικαιώματά τους. Το 19,3 % των βουλευτών που εξελέγησαν το 2021 είναι γυναίκες. Η κλίμακα της έμφυλης βίας, συμπεριλαμβανομένων της ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών, εξακολουθεί να αποτελεί μείζον πρόβλημα. Οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισότητες στην αγορά εργασίας· το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων εξακολουθεί να υφίσταται, καθώς οι γυναίκες αμείφθηκαν συνολικά κατά 36,2 % λιγότερο από τους άνδρες κατά μέσο όρο το 2019. Μετά την κύρωση από τη Γεωργία, τον Μάιο του 2017, της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, πραγματοποιήθηκαν ενέργειες για τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών κοινωνικής προστασίας. Απαιτείται περαιτέρω δέσμευση, μεταξύ άλλων για την ευαισθητοποίηση του κοινού. Απαιτούνται περισσότερες ενέργειες για την προστασία των δικαιωμάτων των λεσβιών, ομοφυλοφίλων, αμφιφυλοφίλων, τρανς, κουίρ και ίντερσεξ (ΛΟΑΤΚΙ) ατόμων στη Γεωργία, ειδικότερα δεδομένων των συμβάντων του Ιουλίου του 2021.

Έχει εγκριθεί κώδικας για τα δικαιώματα του παιδιού, ο οποίος καθορίζει νομικό πλαίσιο για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Δεν υπάρχει εθνική στρατηγική για την αντιμετώπιση της βίας κατά των παιδιών. Πρέπει να ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση για την αποϊδρυματοποίηση των παιδιών.

Το 2020 εγκρίθηκε νόμος για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και έχει κυρωθεί το προαιρετικό πρωτόκολλο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να είναι μία από τις πιο περιθωριοποιημένες ομάδες.

Έχει θεσπιστεί κρατική στρατηγική για την ισότητα και την ένταξη των πολιτών για την περίοδο 2021-2030 και το σχέδιο δράσης της, αλλά τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά δικαιώματα των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες, καθώς και η συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή, εξακολουθούν να μην επιβάλλονται επαρκώς.

Ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής στις επικοινωνίες έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση εξαιτίας υποκλοπών και παράνομης παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης παρακολούθησης της ιδιωτικής ζωής και της αλληλογραφίας, πολιτικών, δημοσιογράφων, ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών και της διπλωματικής κοινότητας. Οι έρευνες που διεξάγονται βάσει σχετικών δεσμεύσεων συνήθως δεν οδηγούν σε αξιόπιστα συμπεράσματα. Οι επανειλημμένες εκκλήσεις, μεταξύ άλλων και του Συνηγόρου του Πολίτη, για βελτίωση της λογοδοσίας και της αποτελεσματικής θεσμικής εποπτείας δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη.

2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ

Η παρούσα αξιολόγηση πραγματοποιείται με βάση τα κριτήρια της Κοπεγχάγης σχετικά με την ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς, καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

2.1. Λειτουργούσα οικονομία της αγοράς

Η Γεωργία έχει κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (στο εξής: ΑΕΠ) που αντιστοιχεί στο 33 % του μέσου όρου της ΕΕ σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης. Η χώρα κατέγραψε σταθερή οικονομική ανάπτυξη περίπου 5 % κατά τα έτη πριν από την πανδημία COVID-19. Μετά από ένα έτος συρρίκνωσης, λόγω της πανδημίας, κατά σχεδόν 7 % το 2020, το ΑΕΠ αυξήθηκε σημαντικά κατά ποσοστό άνω του 10 % το 2021.

Η Γεωργία διαθέτει ικανοποιητικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την εφαρμογή υγιούς δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, όπως επιδοκίμασε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο σε διαδοχικές επισκοπήσεις προγραμμάτων. Η χώρα διαθέτει αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες που επιβάλλουν ανώτατα όρια στο δημοσιονομικό έλλειμμα (3 % του ΑΕΠ), στο δημόσιο χρέος (60 % του ΑΕΠ) και στα έσοδα. Η Γεωργία συμμορφώθηκε γενικά με τους κανόνες αυτούς πριν από την πανδημία. Τα επίπεδα δημοσιονομικού ελλείμματος και δημόσιου χρέους ήταν χαμηλά: κάτω από το 2 % του ΑΕΠ και περίπου στο 40 % του ΑΕΠ αντίστοιχα. Οι δημοσιονομικοί κανόνες ανεστάλησαν για τρία έτη λόγω της πανδημίας. Το δημόσιο χρέος της Γεωργίας είναι, στη συντριπτική πλειονότητά του, εξωτερικό και προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από εταίρους στο πλαίσιο πολυμερών και διμερών συμφωνιών με ευνοϊκούς όρους.

Η νομισματική πολιτική ασκείται με διαφάνεια μέσω ενός καθεστώτος στόχευσης του πληθωρισμού, βάσει του οποίου η Εθνική Τράπεζα της Γεωργίας (στο εξής: ΕΤΓ) καθορίζει τον μεσοπρόθεσμο στόχο για τον πληθωρισμό (επί του παρόντος 3 %) και λαμβάνει αντίστοιχες αποφάσεις σχετικά με τα επιτόκια και άλλα μέσα νομισματικής πολιτικής. Ο πραγματικός πληθωρισμός κυμάνθηκε περίπου στο επίπεδο-στόχο τα τελευταία έτη, προτού αυξηθεί απότομα από τα μέσα του 2021 λόγω εξωτερικών κλυδωνισμών, όπως και σε άλλες οικονομίες. Η Γεωργία έχει καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας βάσει του οποίου η ισοτιμία διαμορφώνεται στην αγορά συναλλάγματος, με σποραδικές παρεμβάσεις της ΕΤΓ. Παρά τη σταδιακή υποτίμηση του λάρι (κατά 31 % έναντι του ευρώ μεταξύ του 2016 και του 2021), το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της Γεωργίας ήταν σταθερά έντονα αρνητικό πριν από το 2020 και επιδεινώθηκε περαιτέρω κατά τη διάρκεια της πανδημίας, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση σημαντικών επιπέδων εξωτερικού χρέους (τόσο ιδιωτικού όσο και δημόσιου) και την έγερση ορισμένων ανησυχιών όσον αφορά την ευπάθεια λόγω εξωτερικών παραγόντων. Τα διεθνή διαθέσιμη της Γεωργίας αυξήθηκαν σταδιακά τα τελευταία έτη και κάλυψαν 4,6 μήνες εισαγωγών το 2021.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η Γεωργία υλοποίησε φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις με στόχο τη βελτίωση της οικονομικής διακυβέρνησης και του επιχειρηματικού κλίματος στη χώρα. Οι οικονομικοί οργανισμοί που σχετίζονται με την κυβέρνηση μπορούν να θεωρηθούν συνολικά αποτελεσματικοί, καθώς η χώρα κατέχει υψηλή θέση όσον αφορά την κυβερνητική αποτελεσματικότητα (75ο εκατοστημόριο όλων των χωρών του κόσμου) και την κανονιστική ποιότητα (στο 83ο εκατοστημόριο) στους πιο πρόσφατους δείκτες διακυβέρνησης της Παγκόσμιας Τράπεζας (2021). Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, κυρίως στον τομέα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, των δημόσιων συμβάσεων, της φορολογικής και τελωνειακής διοίκησης, με την υποστήριξη προγραμμάτων της ΕΕ και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (στο εξής: ΔΝΤ) και των όρων τους.

Το επιχειρηματικό περιβάλλον της Γεωργίας έχει ελευθερωθεί ριζικά από τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Γεωργία έχει κατορθώσει να δημιουργήσει ένα ρυθμιστικό και επιχειρηματικό περιβάλλον υψηλού επιπέδου, το οποίο έχει αναγνωριστεί διεθνώς. Η χώρα έχει καλύτερη βαθμολογία από άλλες χώρες της περιοχής σε όλες τις διαστάσεις του πρόσφατου δείκτη πολιτικής (2020) του ΟΟΣΑ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). Για την καταχώριση μιας εταιρείας απαιτείται μία μόνο διαδικασία, η οποία μπορεί να ολοκληρωθεί σε μία ημέρα. Οι άδειες και άλλοι φραγμοί εισόδου στην αγορά μειώθηκαν συστηματικά. Ο νέος νόμος για την αφερεγγυότητα, ο οποίος εγκρίθηκε το 2020, διευκόλυνε τις διαδικασίες αφερεγγυότητας, αύξησε τη διαφάνειά τους και μείωσε τη διάρκεια και το κόστος τους. Ο νόμος για τους επιχειρηματίες, ο οποίος εγκρίθηκε το 2021, εκσυγχρόνισε τους κανονισμούς σχετικά με τις νομικές μορφές των εταιρειών και τις διαδικασίες για τη σύσταση και τη λειτουργία τους. Για να διασφαλιστεί ένα ανθεκτικό επιχειρηματικό περιβάλλον, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ενίσχυση του νομικού πλαισίου και των διαδικασιών επιβολής της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, καθώς και για την ενίσχυση της επιβολής των συμβάσεων και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.

Το κρατικό αποτύπωμα στην οικονομία είναι πολύ μικρό. Υπάρχουν 236 κρατικές επιχειρήσεις, οι οποίες αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 5 % της συνολικής προστιθέμενης αξίας του εταιρικού τομέα. Δεδομένου ότι πολλές κρατικές επιχειρήσεις ανέφεραν οικονομικές ζημίες τα τελευταία έτη, βρίσκεται σε εξέλιξη μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των κρατικών επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση εξέδωσε το 2021 πρότυπα εταιρικής διακυβέρνησης για τις κρατικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ, και αναπτύσσει ολοκληρωμένη στρατηγική για τις κρατικές επιχειρήσεις. Συνεχίζονται επίσης οι εργασίες με το ΔΝΤ για τη δημοσιοποίηση και την πρόληψη των δημοσιονομικών κινδύνων που προέρχονται από κρατικές επιχειρήσεις.

Ο χρηματοπιστωτικός τομέας της Γεωργίας είναι γενικά υγιής. Κυριαρχείται από τις τράπεζες και χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση· οι δύο μεγαλύτερες εγχώριες τράπεζες, από τις 16 συνολικά, κατέχουν περίπου τα τρία τέταρτα του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού. Ο τραπεζικός τομέας της Γεωργίας διαθέτει προφίλ χαμηλού κινδύνου: το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων επί του συνόλου των ακαθάριστων δανείων ήταν χαμηλό (μεταξύ 5 % και 8 %) κατά την τελευταία πενταετία και ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας ήταν υψηλός και αυξανόταν περαιτέρω (σε 19,6 % στο τέλος του 2021). Η πρόσφατη αξιολόγηση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα που πραγματοποίησε το ΔΝΤ επιβεβαιώνει ότι το τραπεζικό σύστημα της Γεωργίας παραμένει ανθεκτικό μετά την πανδημία, παρά ορισμένες ζημίες που σημειώθηκαν την περίοδο αυτή. Ο τραπεζικός δανεισμός προς τον ιδιωτικό τομέα ήταν ο υψηλότερος στην περιοχή, με ποσοστό 80 % του ΑΕΠ, και υπερδιπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία. Το ποσοστό των εταιρειών που δεν έχουν πρόσβαση σε πιστώσεις είναι χαμηλότερο στη Γεωργία σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της περιοχής, μολονότι η πρόσβαση σε χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο για πολλές ΜΜΕ.

Το ποσοστό ανεργίας στη Γεωργία ανήλθε στο 19 % στο τέλος του 2021 και ήταν υψηλό σε σύγκριση με άλλες χώρες της περιοχής. Το ποσοστό απασχόλησης παραμένει σταθερά σε χαμηλά επίπεδα (41,5 % στο τέλος του 2021). Αυτό οφείλεται εν μέρει στην αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και των ταχέως εξελισσόμενων αναγκών των εργοδοτών, στον μεγάλο αριθμό γεωργών επιβίωσης (που κατατάσσονται στις στατιστικές ως εκτός εργατικού δυναμικού ή άνεργοι), καθώς και στην υψηλή άτυπη απασχόληση, η οποία εκτιμάται στο 32 % της μη γεωργικής απασχόλησης. Οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης διαδραμάτισαν πολύ περιορισμένο ρόλο μέχρι πρόσφατα, αλλά ενισχύθηκαν σταδιακά μετά τη σύσταση του Κρατικού Οργανισμού Στήριξης της Απασχόλησης το 2019.

2.2. Ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς της ΕΕ

Παρά το υψηλό μορφωτικό επίπεδο, με μέσο όρο 12,8 έτη σχολικής φοίτησης, η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και των προγραμμάτων σπουδών είναι ανεπαρκής, γεγονός που αντικατοπτρίζει εν μέρει χαμηλότερες δαπάνες για την εκπαίδευση (3,8 % του ΑΕΠ το 2020) σε σύγκριση με τις αντίστοιχες δαπάνες άλλων χωρών της περιοχής. Οι δεξιότητες των αποφοίτων στη Γεωργία κατατάσσονται μόλις στην 125η θέση μεταξύ 141 χωρών στον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας και τα μαθησιακά αποτελέσματα που μετρώνται στο πλαίσιο του προγράμματος διεθνούς αξιολόγησης μαθητών (PISA) υπολείπονται των χωρών της περιοχής. Οι αρχές καταβάλλουν προσπάθειες για τη βελτίωση των προγραμμάτων σπουδών και των μεθόδων διδασκαλίας και για την ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης. Σε αυτόν τον τελευταίο τομέα, ιδρύθηκε το 2019 ο Εθνικός Οργανισμός Επαγγελματικών Δεξιοτήτων. Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη ήταν χαμηλές, περίπου στο 0,3 % του ΑΕΠ, κατά τα τελευταία έτη. Η Γεωργία κατατάσσεται 91η στον παγκόσμιο δείκτη ανταγωνιστικότητας όσον αφορά την ικανότητα καινοτομίας, πίσω από τις περισσότερες χώρες της περιοχής.

Τα επίπεδα επενδύσεων στη Γεωργία ήταν υψηλά, περίπου στο 25 % του ΑΕΠ, τα τελευταία χρόνια, αλλά μόνο το 3-4 % του ΑΕΠ δαπανήθηκε για υποδομές. Σύμφωνα με πρόσφατη κοινή αξιολόγηση της ΕΤΕπ και της ΕΤΑΑ, οι κύριες ενεργειακές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των μονάδων παραγωγής, των γραμμών μεταφοράς και των αγωγών αερίου, έχουν βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Παρά το τεράστιο δυναμικό της για παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας, η Γεωργία εξακολουθεί να εξαρτάται υπερβολικά από τα ορυκτά καύσιμα, ειδικότερα από το επιδοτούμενο αέριο, και έχει καταστεί καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας. Στον τομέα των μεταφορών, η ποιότητα και η πυκνότητα του οδικού και του σιδηροδρομικού δικτύου παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα παρά τη σταδιακή βελτίωση, κατάσταση που οδηγεί σε μεγάλους χρόνους ταξιδίου και πενιχρά επίπεδα οδικής ασφάλειας. Η ύδρευση και η αποχέτευση εκτός των μεγάλων πόλεων, καθώς και στις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων, χρειάζονται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές. Παρά την αξιοσημείωτη ανάπτυξη του τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) τα τελευταία χρόνια, η πρόσβαση σε ψηφιακές υποδομές παραμένει ανεπαρκής σε ορισμένες περιοχές της χώρας.

Η οικονομία της Γεωργίας διαθέτει διαφοροποιημένη οικονομική δομή, με έμφαση σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Σημαντικό ρόλο στην οικονομία διαδραματίζουν οι υπηρεσίες, ειδικότερα το εμπόριο και οι επισκευές (17 % του ΑΕΠ το 2021), η αγορά ακινήτων, η οικοδομική βιομηχανία, οι μεταφορές και ο τουρισμός. Η μεταποίηση αντιπροσωπεύει το 12 % του ΑΕΠ, η γεωργία το 7 % και η εξόρυξη το 4 %. Οι εξαγωγές αγαθών έχουν αυξηθεί συστηματικά, από το 14 % του ΑΕΠ το 2016 στο 23 % του ΑΕΠ το 2021. Στη διάρθρωση των εξαγωγών επικρατούν τα μέταλλα (μεταλλεύματα χαλκού και σιδηροκράματα), τα προϊόντα τροφίμων (οίνος, αλκοολούχα ποτά, μεταλλικά νερά, φουντούκια) και τα επανεξαγόμενα αυτοκίνητα. Η συμμετοχή των επιχειρήσεων της Γεωργίας στις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες είναι πολύ περιορισμένη. Τα τελευταία χρόνια η χώρα παρουσιάζει σταθερά σημαντικό εμπορικό έλλειμμα, το οποίο αντισταθμίζεται εν μέρει από την εισροή εμβασμάτων και από πλεόνασμα στον τουρισμό και σε άλλες υπηρεσίες.

Η συμφωνία σύνδεσης, συμπεριλαμβανομένης της εκτενούς και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας, η οποία υπογράφηκε το 2014, συμβάλλει στην ανάπτυξη της οικονομίας της Γεωργίας μέσω της ελευθέρωσης του εμπορίου και της εναρμόνισης με τη νομοθεσία και τα πρότυπα της ΕΕ. Μεταξύ του 2016, οπότε άρχισε να ισχύει η συμφωνία σύνδεσης, και του 2021, οι εξαγωγές της Γεωργίας προς την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 30 % και οι εισαγωγές από την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 11 %. Η ΕΕ είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Γεωργίας τα τελευταία χρόνια, αντιπροσωπεύοντας το 21 % των εξαγωγών της χώρας και το 23 % των εισαγωγών το 2020. Η Γεωργία είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) από το 2000 και διαθέτει παράδοση ανοικτής εμπορικής πολιτικής.

3. ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΡΡΕΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΕΕ

Η ικανότητα της Γεωργίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους αξιολογήθηκε με βάση τους ακόλουθους δείκτες:

-τις δεσμεύσεις της συμφωνίας σύνδεσης και της εκτενούς και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών και την εφαρμογή τους·

-το επίπεδο θέσπισης, εφαρμογής και επιβολής του κεκτημένου εκτός της ΣΣ/ΕΟΖΕΣ.

Η συμφωνία σύνδεσης ΕΕ–Γεωργίας, συμπεριλαμβανομένης της εκτενούς και ολοκληρωμένης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών, συμπεριλαμβάνεται σε μια νέα γενιά πολύ φιλόδοξων συμφωνιών σύνδεσης που έχει συνάψει η ΕΕ με τις χώρες-εταίρους της. Η συμφωνία καλύπτει σημαντικό μέρος του κεκτημένου της ΕΕ με λεπτομερές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής που κυμαίνεται από 2 έως 10 έτη και φέρνει τη χώρα πιο κοντά στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά την κανονιστική εναρμόνιση. 

Από την προσωρινή έναρξη ισχύος της ΣΣ/ΕΟΖΕΣ το 2014, τα κράτη μέλη της ΕΕ συμμετέχουν ενεργά στην εφαρμογή της ΣΣ/ΕΟΖΕΣ μέσω του Συμβουλίου Σύνδεσης και της Επιτροπής Σύνδεσης. Εκδίδονται κοινές θέσεις για το Συμβούλιο Σύνδεσης και συμφωνείται λεπτομερής σχολιασμένη ημερήσια διάταξη για την Επιτροπή Σύνδεσης. Στρατηγική καθοδήγηση παρέχεται από τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Σύνδεσης στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο. Επίσης, στο πλαίσιο της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Σύνδεσης ΕΕ–Γεωργίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Κοινοβούλιο της Γεωργίας συμμετέχουν στην εφαρμογή της συμφωνίας. Οι συζητήσεις βασίζονται επίσης στις πληροφορίες που παρέχει η κοινωνία των πολιτών μέσω της πλατφόρμας της κοινωνίας των πολιτών ΕΕ–Γεωργίας και λαμβάνονται δεόντως υπόψη.

Η θεσμική διάρθρωση περιλαμβάνει επίσης την Επιτροπή Σύνδεσης και την Επιτροπή Σύνδεσης στη σύνθεσή της για τα εμπορικά θέματα, ειδικές υποεπιτροπές, καθώς και υποεπιτροπές σε επίπεδο ομάδας κεφαλαίων που καλύπτουν σχεδόν όλα τα κεφάλαια του κεκτημένου της ΕΕ, γεγονός που επιτρέπει τη συνεχή και διεξοδική ανάλυση της προόδου στη σχέση. Η ΕΕ και η Γεωργία συνεργάστηκαν στενά για τον προσδιορισμό βασικών τομέων πολιτικής, τον καθορισμό στόχων όσον αφορά την πρόοδο σε θέματα μεταρρυθμίσεων και νομοθεσίας και τη συγκριτική αξιολόγηση των επιτευγμάτων στους εν λόγω τομείς. Οι ατζέντες σύνδεσης που επικαιροποιούνται τακτικά καθορίζουν τους βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους στόχους πολιτικής της συνεργασίας ΕΕ–Γεωργίας.

Η εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ από τη Γεωργία τεκμηριώνεται στις «εκθέσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης» που εκδίδει ετησίως η ΕΕ από το 2016 5 . Εν αναμονή ολοκληρωμένης ανάλυσης όλων των κεφαλαίων που θα πραγματοποιηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας, η ανάλυση παρέχει παραδείγματα κεφαλαίων στις ομάδες κεφαλαίων στις οποίες η Γεωργία έχει επιτύχει ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα και εφιστά την προσοχή στους τομείς στους οποίους υπήρξε περιορισμένη προσέγγιση με το κεκτημένο.

Μετά την έγκριση της αναθεωρημένης μεθοδολογίας 6 και για τους σκοπούς της πολιτικής διεύρυνσης της ΕΕ, το κεκτημένο της ΕΕ διαρθρώνεται βάσει έξι θεματικών ομάδων κεφαλαίων. Το κεκτημένο της ΕΕ σε αυτές τις ομάδες κεφαλαίων καλύπτεται ουσιαστικά από τη συμφωνία σύνδεσης και την εκτενή και ολοκληρωμένη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών και η Γεωργία έχει σταδιακά προσεγγίσει τη νομοθεσία της με αυτό. Συνολικά, η Γεωργία έχει ικανοποιητικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την εφαρμογή, παρόλο που η πρόοδος είναι ανομοιογενής και έχουν υπάρξει ορισμένες καθυστερήσεις στην τήρηση των φιλόδοξων χρονοδιαγραμμάτων της ΣΣ/ΕΟΖΕΣ.

Η ομάδα κεφαλαίων «Θεμελιώδεις αρχές» περιλαμβάνει τα κεφάλαια του κεκτημένου «Δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα», «Δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια», «Δημόσιες συμβάσεις», «Στατιστικά στοιχεία» και «Δημοσιονομικός έλεγχος». Η συγκεκριμένη ομάδα κεφαλαίων αξιολογήθηκε κυρίως στο πλαίσιο των τμημάτων «Πολιτικά και οικονομικά κριτήρια».

Υπάρχουν τομείς στην ομάδα όπου η προσέγγιση με το κεκτημένο της ΕΕ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, όπως για παράδειγμα οι τομείς «Δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα» και «Δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια».

Η ομάδα κεφαλαίων «Εσωτερική αγορά» περιλαμβάνει τα κεφάλαια του κεκτημένου «Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων», «Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων», «Δικαίωμα εγκατάστασης και ελεύθερη παροχή υπηρεσιών», «Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων», «Εταιρικό δίκαιο», «Δίκαιο περί διανοητικής ιδιοκτησίας», «Πολιτική ανταγωνισμού», «Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες», «Προστασία των καταναλωτών και της υγείας». Για παράδειγμα, η Γεωργία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την προσέγγιση του κεκτημένου στον τομέα του εταιρικού δικαίου με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας, τη δημιουργία ενιαίου και διαφανούς νομικού πλαισίου για τις εταιρείες και τους μετόχους, τους διοικητικούς συμβούλους, τους πιστωτές τους και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς.

Υπάρχουν και άλλοι τομείς στους οποίους η προσέγγιση με το κεκτημένο της ΕΕ εξακολουθεί να είναι περιορισμένη, για παράδειγμα ο τομέας της πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών, όπου απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εφαρμογή και την επιβολή της πρόσφατα εγκριθείσας νομοθεσίας.

Η ομάδα «Ανταγωνιστικότητα και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» περιλαμβάνει τα κεφάλαια του κεκτημένου «Κοινωνία της πληροφορίας και μέσα ενημέρωσης», «Φορολογία», «Οικονομική και νομισματική πολιτική», «Κοινωνική πολιτική και απασχόληση», «Επιχειρήσεις και βιομηχανική πολιτική», «Επιστήμη και έρευνα», «Εκπαίδευση και πολιτισμός» και «Τελωνειακή ένωση». Επιτεύχθηκαν ιδιαίτερα καλά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, η Γεωργία έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της οικονομικής και νομισματικής πολιτικής, με νομοθεσία που καθορίζει αριθμητικούς δημοσιονομικούς κανόνες για το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος.

Όσον αφορά την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, η Γεωργία έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο στην εκπλήρωση όλων των συστάσεων και των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της ποιότητας όλων των επιπέδων εκπαίδευσης. Η πρόοδος όσον αφορά την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και ικανοτήτων και τη διασφάλιση της διαφάνειας στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων είναι ικανοποιητική. Η σύνδεση της Γεωργίας με το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» αποτελεί επιτυχημένο μέσο ενσωμάτωσης στις πρακτικές της ΕΕ στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας.

Υπάρχουν και άλλοι τομείς στους οποίους η προσέγγιση με το κεκτημένο της ΕΕ εξακολουθεί να είναι πολύ περιορισμένη· για παράδειγμα, οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες και η κοινωνική πολιτική και απασχόληση. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων. Στον τομέα της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και του ελέγχου των συγκεντρώσεων, η Γεωργία έχει εναρμονίσει εν μέρει τη νομοθεσία της με το κεκτημένο της ΕΕ. Η νομοθεσία της Γεωργίας για τις κρατικές ενισχύσεις δεν είναι εναρμονισμένη.

Η ομάδα κεφαλαίων «Πράσινο θεματολόγιο και βιώσιμη συνδεσιμότητα» περιλαμβάνει τα κεφάλαια του κεκτημένου «Πολιτική μεταφορών», «Ενέργεια», «Διευρωπαϊκά δίκτυα» και «Περιβάλλον και κλιματική αλλαγή». Η Γεωργία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της ενέργειας μέσω προσέγγισης με το προσαρμοσμένο κεκτημένο της ΕΕ στο πλαίσιο της συνθήκης για την ίδρυση της Ενεργειακής Κοινότητας. Ωστόσο, πρέπει να πραγματοποιηθούν ακόμη σημαντικά βήματα για τον διαχωρισμό και την πιστοποίηση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να μειωθεί η ενεργειακή εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα σύμφωνα με το σχέδιο REPowerEU. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η Γεωργία δεν διαθέτει ακόμη υλικές υποδομές ενεργειακής διασύνδεσης με την ΕΕ. Η Γεωργία έχει θεσπίσει βασικές νομοθετικές πράξεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση.

Σε άλλους τομείς, όπως το περιβάλλον και η κλιματική αλλαγή, η Γεωργία θα πρέπει να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για την περαιτέρω νομοθετική εναρμόνιση με το κεκτημένο και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και για την ενίσχυση της διοίκησής της, ώστε να καταστεί δυνατή η πράσινη μετάβαση. Η εναρμόνιση με το κεκτημένο στον τομέα των μεταφορών, ειδικότερα στους τομείς της ναυτιλίας και της αεροπορίας, υποστηρίζεται από τη συμφωνία για τη δημιουργία Κοινού Ευρωπαϊκού Εναέριου Χώρου που υπογράφηκε το 2010 και από έναν πολυτομεακό διάλογο για τις μεταφορές που ξεκίνησε το 2019.

Η ομάδα «Πόροι, γεωργία και συνοχή» περιλαμβάνει τα κεφάλαια του κεκτημένου «Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη», «Ασφάλεια των τροφίμων, κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική», «Αλιεία», «Περιφερειακή πολιτική και συντονισμός διαρθρωτικών μέσων» και «Διατάξεις οικονομικού και δημοσιονομικού χαρακτήρα». Η Γεωργία έχει ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων, της κτηνιατρικής και της φυτοϋγειονομικής πολιτικής, η οποία καθιστά δυνατή την αύξηση και τη διαφοροποίηση του εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και της Γεωργίας. Η Γεωργία συνεργάζεται στενά με τις περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας για να εναρμονίσει τη σχετική νομοθεσία της με το κεκτημένο της ΕΕ και τα διεθνή πρότυπα. Η χώρα έχει αρχίσει να εφαρμόζει ορισμένους βασικούς μηχανισμούς για την περιφερειακή πολιτική.

Η Γεωργία υπήρξε πολύ αποτελεσματική στην υλοποίηση του φιλόδοξου σχεδίου νομοθετικής προσέγγισης της ΣΣ/ΕΟΖΕΣ και έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο για την επίτευξη της πλήρους προσέγγισης, όπως έχει προγραμματιστεί. Θα απαιτηθούν περισσότερες προσπάθειες για την αποτελεσματική εφαρμογή των οδηγιών.

Η προσέγγιση με το κεκτημένο στον τομέα της γεωργίας και αγροτικής ανάπτυξης είναι περιορισμένη.

Η ομάδα κεφαλαίων «Εξωτερικές σχέσεις» περιλαμβάνει τα κεφάλαια «Εξωτερικές σχέσεις» και «Εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και άμυνας». Το ποσοστό εναρμόνισης της Γεωργίας με τις σχετικές δηλώσεις του Ύπατου Εκπροσώπου εξ ονόματος της ΕΕ και τις αποφάσεις του Συμβουλίου ήταν 53 % το 2021 (2020: 61 %· 2019: 55 %· 2018: 54 %, 2017: 56 %). 

Η Γεωργία συνέβαλε ενεργά στις αποστολές και τις επιχειρήσεις της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της ΕΕ: επί του παρόντος συνεισφέρει στην εκπαιδευτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: EUTM) στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία με προσωπικό 32 ατόμων που διασφαλίζουν τη προστασία και στην EUTM στο Μάλι με έναν στρατιωτικό αξιωματικό. Το 2017 ξεκίνησε διάλογος υψηλού επιπέδου με τη Γεωργία για την πολιτική και την ασφάλεια με σκοπό τη συμπλήρωση των τακτικών επαφών στο πλαίσιο του Συμβουλίου Σύνδεσης και την περαιτέρω προώθηση της σταδιακής σύγκλισης σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας. Υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας. Θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να αυξηθεί η σύγκλιση της Γεωργίας με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις θέσεις της ΕΕ.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η Γεωργία είναι μια κοινοβουλευτική δημοκρατία. Έχει αναγνωριστεί ότι οι πρόσφατες εθνικές και τοπικές εκλογές διεξήχθησαν υπό όρους ανταγωνισμού και με γενικό σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, ειδικότερα λόγω της υπερβολικά διχασμένης πολιτικής σκηνής. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αντιμετωπιστεί αυτή η πολιτική πόλωση και να ενισχυθεί η δημοκρατική εποπτεία. Η εξάλειψη των κατεστημένων συμφερόντων πρέπει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα. Η Γεωργία διαθέτει ικανοποιητικά αναπτυγμένη και δυναμική κοινωνία των πολιτών, της οποίας η γνώμη και η συμβολή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με πιο συστηματικό τρόπο. Υπάρχει στρατηγικό πλαίσιο για μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, το οποίο περιλαμβάνει διατάξεις για την ενίσχυση της τοπικής διακυβέρνησης. Όσον αφορά το δικαστικό σύστημα, η Γεωργία είχε αναλάβει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον δικαστικό τομέα, αλλά μεταγενέστερες αλλαγές παρεμπόδισαν αυτή τη θετική τάση. Πρέπει να εδραιωθεί η ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας και να διασφαλιστούν η λογοδοσία και η αμεροληψία ολόκληρης της θεσμικής αλυσίδας του δικαστικού συστήματος. Η Γεωργία έχει λάβει σημαντικά μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για να ενισχυθούν οι διαδικασίες καταπολέμησης της διαφθοράς και η αποτελεσματικότητά τους. Ειδικότερα, για την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου και την εξάλειψη των κατεστημένων συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων των συμφερόντων των ολιγαρχών, απαιτούνται περαιτέρω αποφασιστικές δράσεις. Ομοίως, πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω τα σημαντικά μέτρα που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος. Υπάρχει ένα μαχητικό πλουραλιστικό περιβάλλον στα μέσα ενημέρωσης, το οποίο πρέπει να προστατεύεται, μεταξύ άλλων, στις νομικές διαδικασίες. Οι νόμοι για τα θεμελιώδη δικαιώματα ακολουθούν κατά γενικό κανόνα τα ευρωπαϊκά και τα διεθνή πρότυπα. Η επιβολή των δικαιωμάτων αυτών πρέπει να ενισχυθεί. Συνολικά, όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια, η Γεωργία διαθέτει βάση για την επίτευξη της σταθερότητας των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων, παρόλο που οι πρόσφατες εξελίξεις υπονόμευσαν την πρόοδο της χώρας.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Γεωργία έχει επιτύχει ικανοποιητικό βαθμό μακροοικονομικής σταθερότητας με ιστορικό υγιούς οικονομικής πολιτικής και ευνοϊκό επιχειρηματικό περιβάλλον. Για να βελτιωθεί η λειτουργία της οικείας οικονομίας της αγοράς, απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς και εξωτερικής ανταγωνιστικότητας. Προκειμένου να ενισχυθεί η ικανότητα της χώρας να αντεπεξέλθει στην ανταγωνιστική πίεση εντός της ΕΕ, η Γεωργία πρέπει να ενισχύσει κυρίως το ανθρώπινο κεφάλαιό της (ειδικότερα μέσω εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης) ώστε να διασφαλίσει δεξιότητες για την αγορά εργασίας και για καινοτομία, να ενισχύσει τις υλικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών παραγωγής ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και μεταφορών, καθώς και την πρόσβαση στις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες.

Όσον αφορά την ικανότητα εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους, η Γεωργία εργάζεται από το 2016 για την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Γεωργίας, η οποία περιλαμβάνει εκτενή και ολοκληρωμένη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών. Οι συμφωνίες αυτές καλύπτουν ήδη πρωτοφανές μέρος του κεκτημένου της ΕΕ. Η Γεωργία έχει σταδιακά προσεγγίσει τη νομοθεσία της με σημαντικά στοιχεία του κεκτημένου της ΕΕ σε πολλά κεφάλαια. Διαθέτει ένα συνολικά θετικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την εφαρμογή, ενώ, σε ορισμένους τομείς, η χώρα έχει σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο σε σύγκριση με άλλους. Συνολικά, η Γεωργία έχει δημιουργήσει μια σταθερή βάση για περαιτέρω εναρμόνιση.

Η Γεωργία είναι ένα ευρωπαϊκό κράτος, προσηλωμένο στον σεβασμό και την προώθηση των αξιών στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να δοθεί στην Γεωργία η προοπτική να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Επιτροπή συνιστά να χορηγηθεί στη Γεωργία καθεστώς χώρας υποψήφιας για ένταξη, μόλις υλοποιηθούν οι ακόλουθες προτεραιότητες:

-αντιμετώπιση του ζητήματος της πολιτικής πόλωσης, με τη διασφάλιση της συνεργασίας μεταξύ των πολιτικών κομμάτων στο πνεύμα της συμφωνίας της 19ης Απριλίου,

-διασφάλιση της πλήρους λειτουργίας όλων των κρατικών θεσμών, με την ενίσχυση της ανεξάρτητης και αποτελεσματικής λογοδοσίας τους, καθώς και των οικείων λειτουργιών δημοκρατικής εποπτείας· περαιτέρω βελτίωση του εκλογικού πλαισίου, με την αντιμετώπιση όλων των ελλείψεων που εντοπίστηκαν σε αυτές τις διαδικασίες από το ODIHR του ΟΑΣΕ και την Επιτροπή της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης,

-έγκριση και εφαρμογή διαφανούς και αποτελεσματικής στρατηγικής και σχεδίου δράσης για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος μετά το 2021, με βάση ευρεία, χωρίς αποκλεισμούς και διακομματική διαδικασία διαβούλευσης· διασφάλιση ενός πλήρως και πραγματικά ανεξάρτητου, υπεύθυνου και αμερόληπτου δικαστικού συστήματος σε ολόκληρη τη θεσμική αλυσίδα της δικαστικής εξουσίας, μεταξύ άλλων για τη διασφάλιση της διάκρισης των εξουσιών· κυρίως, διασφάλιση της ορθής λειτουργίας και της ακεραιότητας όλων των δικαστικών και εισαγγελικών οργάνων, ειδικότερα του Ανώτατου Δικαστηρίου, και αντιμετώπιση οποιωνδήποτε ελλείψεων που εντοπίστηκαν, συμπεριλαμβανομένου του διορισμού δικαστών σε όλα τα επίπεδα και του γενικού εισαγγελέα· πραγματοποίηση ριζικής μεταρρύθμισης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και διορισμός των υπόλοιπων μελών του Ανώτατου Συμβουλίου. Όλα αυτά τα μέτρα πρέπει να συνάδουν πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας,

-ενίσχυση της ανεξαρτησίας της οικείας Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Διαφθοράς, η οποία συγκεντρώνει όλες τις βασικές λειτουργίες καταπολέμησης της διαφθοράς, ειδικότερα για την αυστηρή αντιμετώπιση υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου· εξοπλισμός της νέας Ειδικής Υπηρεσίας Ερευνών και της νέας Υπηρεσίας Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με πόρους ανάλογους προς τα καθήκοντά τους και διασφάλιση της θεσμικής ανεξαρτησίας τους,

-υλοποίηση της δέσμευσης για αντιμετώπιση των ολιγαρχών, με την εξάλειψη της υπερβολικής επιρροής των κατεστημένων συμφερόντων στην οικονομική, πολιτική και δημόσια ζωή,

-ενίσχυση της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος με βάση λεπτομερείς αξιολογήσεις απειλών, κυρίως με τη διασφάλιση διεξοδικών ερευνών, διώξεων και αξιόπιστου ιστορικού επιδόσεων όσον αφορά τις διώξεις και τις καταδίκες· κατοχύρωση της λογοδοσίας και της εποπτείας των υπηρεσιών επιβολής του νόμου,

-καταβολή μεγαλύτερων προσπαθειών για τη διασφάλιση ελεύθερου, επαγγελματικού, πλουραλιστικού και ανεξάρτητου περιβάλλοντος μέσων ενημέρωσης, κυρίως μέσω της διασφάλισης ότι οι ποινικές διαδικασίες που κινούνται κατά ιδιοκτητών μέσων ενημέρωσης πληρούν τα πιο αυστηρά νομικά πρότυπα και μέσω της δρομολόγησης αμερόληπτων, αποτελεσματικών και έγκαιρων ερευνών σε περιπτώσεις απειλών κατά της ασφάλειας δημοσιογράφων και άλλων επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης,

-ταχεία λήψη μέτρων για την ενίσχυση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ευάλωτων ομάδων, μεταξύ άλλων με την αποτελεσματικότερη παραπομπή στη δικαιοσύνη των δραστών και των υποκινητών βίας,

-κυρίως εδραίωση των προσπαθειών για την ενίσχυση της ισότητας των φύλων και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών,

-διασφάλιση της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα,

-θέσπιση νομοθεσίας ώστε τα δικαστήρια της Γεωργίας να λαμβάνουν προδραστικά υπόψη τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις δικές τους αποφάσεις,

-διασφάλιση της παροχής προτεραιότητας σε ανεξάρτητο πρόσωπο κατά τη διαδικασία διορισμού νέου Συνηγόρου του Πολίτη (Διαμεσολαβητή) και της διεξαγωγής της διαδικασίας αυτής με διαφάνεια· διασφάλιση της ουσιαστικής θεσμικής ανεξαρτησίας του Γραφείου του.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί την πρόοδο της Γεωργίας όσον αφορά την υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων και θα υποβάλει έκθεση σχετικά με αυτές έως το τέλος του 2022.

Η διαδικασία προσχώρησης εξακολουθεί να βασίζεται σε καθορισμένα κριτήρια και προϋποθέσεις. Αυτό δίνει τη δυνατότητα σε κάθε χώρα που συμμετέχει στη διαδικασία να σημειώνει πρόοδο με βάση τις επιδόσεις της, αλλά σημαίνει επίσης ότι τα βήματα προς την ένταξη στην ΕΕ μπορούν να αντιστραφούν εάν δεν πληρούνται πλέον οι υποκείμενες προϋποθέσεις.

(1)

Σύμφωνα με την έρευνα του Εθνικού Δημοκρατικού Ινστιτούτου (NDI) του Ιανουαρίου 2022.

(2)

  20220311-versailles-declaration-el.pdf (europa.eu)

(3)

SWD(2021) 186 final.

(4)

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) του Συμβουλίου της Ευρώπης.

(5)

SWD(2021) 18 final.

(6)

COM(2020) 57 final.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 17.6.2022

COM(2022) 405 final

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

στην

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση