ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Βρυξέλλες, 26.8.2020

COM(2020) 285 final

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Εφαρμογή των στρατηγικών δεσμεύσεων της ΕΕ για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια






Τέταρτη διετής έκθεση

{SWD(2020) 85 final}

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν έγγραφο είναι η τέταρτη έκθεση στην οποία παρουσιάζεται η πρόοδος που έχουν σημειώσει η ΕΕ και τα κράτη μέλη της όσον αφορά την υλοποίηση των δεσμεύσεων της κοινής τους πολιτικής για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια 1 . Συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD), το οποίο παρέχει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την ανάλυση και τις μελέτες περιπτώσεων.

Η έκθεση επικεντρώνεται στις κύριες εξελίξεις όσον αφορά την πολιτική και αναλύει τις χρηματοοικονομικές τάσεις των εκταμιεύσεων 2 και την αξιολόγηση των στρατηγικών προτεραιοτήτων. Επιπλέον, επισημαίνει τα αποτελέσματα και την πρόοδο που έχουν σημειώσει η ΕΕ και τα κράτη μέλη της στους δύο τομείς θεματικής εστίασης που προσδιορίστηκαν από το Συμβούλιο το 2018: i) τη χειραφέτηση των γυναικών όσον αφορά την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια και ii) τη δημιουργία απασχόλησης σε αγροτικές περιοχές. Τέλος, υπογραμμίζει τη σημασία οκτώ πολιτικών κατευθύνσεων.

Σε ολόκληρη την έκθεση παρατίθενται παραδείγματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν εντείνει τη δράση τους στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας, καθώς και της βιώσιμης γεωργίας.

2. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Μετά από δεκαετίες συνεχούς μείωσης, η πείνα και ο υποσιτισμός σημειώνουν εκ νέου αύξηση από το 2015 και μετά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 2018 υποσιτίζονταν 821 εκατομμύρια άνθρωποι 3 . Επιπλέον, εάν ληφθεί αθροιστικά υπόψη ο επιπολασμός της μέτριας και σοβαρής μορφής επισιτιστικής ανασφάλειας, εκτιμάται ότι το 26,4 % του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι) πλήττονται από επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ περισσότεροι από 135 εκατομμύρια άνθρωποι σε 55 χώρες έχουν βιώσει οξεία πείνα, η οποία χρήζει επείγουσας επισιτιστικής, διατροφικής βοήθειας και βοήθειας ως προς τους βιοτικούς πόρους 4 . Η αύξηση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε συγκρούσεις, σε φυσικές καταστροφές και στην κλιματική αλλαγή. Εάν συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις, η εξέλιξη αυτή δεν θα θέσει σε κίνδυνο μόνο την επίτευξη του στόχου βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΒΑ) 2 (εξάλειψη της πείνας), αλλά και την επίτευξη όλων των ΣΒΑ έως το 2030.

Το 2018, αντιδρώντας στα ήδη ανησυχητικά στοιχεία και μετά την έκδοση των πλέον πρόσφατων εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή των στρατηγικών δεσμεύσεων της ΕΕ για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια και το σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τη διατροφή, το Συμβούλιο της ΕΕ εξέφρασε ανησυχίες ως προς την παγκόσμια επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια 5 . Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να διατηρήσει και να εντείνει τις προσπάθειές της με στόχο να επιτευχθεί ο ΣΒΑ 2 και, κατά συνέπεια, να αναστραφούν οι σημερινές αρνητικές τάσεις.

Κατά την περίοδο αναφοράς, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνέβαλαν σημαντικά στη βελτίωση της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας χάρη στην κλίμακα χρηματοδότησης, υποστήριξης και προώθησης βασικών ζητημάτων διακυβέρνησης.

Το 2018 η ΕΕ και τα κράτη μέλη της επικεντρώθηκαν στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανάπτυξη, που υιοθετήθηκε τον Ιούνιο του 2017 6 . Η κοινή αντίληψη καθορίζει μια κοινή προσέγγιση για τη διεθνή πολιτική συνεργασίας και ανάπτυξης και για τον τρόπο με τον οποίο η εξωτερική δράση της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην επιτυχή υλοποίηση του θεματολογίου του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Αναγνωρίζοντας ότι η επισιτιστική και η διατροφική ασφάλεια συνιστούν μείζονες παγκόσμιες προκλήσεις, χαρακτηρίζει τη βιώσιμη γεωργία και αλιεία ως βασικούς παράγοντες για την καταπολέμηση της φτώχειας και της αυξανόμενης ανισότητας. Καλεί επίσης την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για την εξάλειψη της πείνας και όλων των μορφών υποσιτισμού.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι προσπάθειες της ΕΕ και των κρατών μελών της εξακολούθησαν: i) να ενισχύουν τη διακυβέρνηση στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας, μεταξύ άλλων μέσω της επιτροπής για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και του κινήματος για την κλιμακούμενη βελτίωση της διατροφικής κατάστασης (Scaling Up Nutrition, SUN)· και ii) να υποστηρίζουν την εδραίωση ενός νέου παγκόσμιου μηχανισμού συντονισμού για τον τερματισμό των επισιτιστικών κρίσεων. Μέσω της στήριξης του «Παγκόσμιου Δικτύου για την Καταπολέμηση των Επισιτιστικών Κρίσεων», η ΕΕ συνέχισε να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο και να τηρεί τη δέσμευσή της όσον αφορά την πολυμερή συνεργασία με στόχο την ενίσχυση του συσχετισμού μεταξύ της ανθρωπιστικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της ειρήνης (προτεραιότητα 6). Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση των κρίσεων συγκεντρώνει όλους τους βασικούς παράγοντες και προάγει ενεργά τον συντονισμό και τη συνεργασία επιτόπου. Η ετήσια παγκόσμια έκθεση για τις επισιτιστικές κρίσεις με τίτλο «Global Report on Food Crises» (Παγκόσμια έκθεση για τις επισιτιστικές κρίσεις) εξασφαλίζει τη συνεργασία μεταξύ 16 κορυφαίων διεθνών και περιφερειακών οργανισμών υπό την αιγίδα του δικτύου πληροφοριών για την επισιτιστική ασφάλεια και αναγνωρίζεται πλέον ευρέως ως πηγή αναφοράς για την ανάλυση των επισιτιστικών κρίσεων βάσει κοινής αντίληψης. Το 2018 το παγκόσμιο δίκτυο διοργάνωσε τη διάσκεψη με θέμα «Τρόφιμα και γεωργία σε περιόδους κρίσης», η οποία πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2019 στις Βρυξέλλες.

Στο πλαίσιο των παγκόσμιων προσπαθειών για την καταπολέμηση του υποσιτισμού, η ΕΕ εργάζεται ενεργά κατά του υποσιτισμού, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη της καθυστέρησης ανάπτυξης των παιδιών. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε να κινητοποιήσει έως το 2020 3,5 δισ. EUR προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός των καχεκτικών παιδιών σε χώρες εταίρους τουλάχιστον κατά 7 εκατομμύρια έως το 2025. Στα συμπεράσματά του της 26ης Νοεμβρίου 2018, το Συμβούλιο αναγνώρισε τις προσπάθειες της Επιτροπής να τηρήσει τις δεσμεύσεις της ΕΕ και να κινητοποιήσει όλους τους σχετικούς τομείς υπέρ του θεματολογίου για τη διατροφή σε παγκόσμιο επίπεδο και σε επίπεδο χωρών εταίρων. Η 4η έκθεση προόδου σχετικά με το σχέδιο δράσης της ΕΕ για τη διατροφή που δημοσιεύτηκε το 2019 7 επιβεβαίωσε ότι οι επενδύσεις της Επιτροπής που αφορούσαν τη διατροφή αναμενόταν να τηρήσουν την πολιτική δέσμευση της ΕΕ. Σε 42 χώρες εταίρους, ο επιπολασμος της καθυστερημένης ανάπτυξης μειώθηκε από 39,2 % το 2012 σε 34,9 % το 2019. Με βάση τις τρέχουσες τάσεις, εκτιμάται ότι 4,7 εκατομμύρια παιδιά στις εν λόγω χώρες θα αποφύγουν προβλήματα καθυστέρησης ανάπτυξης. Η δέσμευση για τη διάθεση 3,5 δισ. EUR έως το 2020 επιτεύχθηκε το 2019, πριν από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα.

Σύμφωνα με το δεύτερο σχέδιο δράσης της ΕΕ για θέματα φύλου (GAPΙΙ), οι προσπάθειες συνέχισαν να έχουν μετασχηματιστική προσέγγιση για τη βελτίωση της ισότητας των φύλων. Ο κρίσιμος ρόλος των γυναικών στις αξιακές αλυσίδες γεωργικών τροφίμων όσον αφορά τη διαχείριση των φυσικών πόρων και τη διασφάλιση της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας αναγνωρίζεται πλήρως. Ο αριθμός των συμβάσεων που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου αυξήθηκε από 37 % το 2014 σε 57 % το 2018 8 .

Στη σύνοδο κορυφής με τίτλο «One Planet Summit» που πραγματοποιήθηκε το 2017, η ΕΕ δεσμεύτηκε να διαθέσει 270 εκατ. EUR για τη στήριξη της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και της γεωργικής καινοτομίας για έναν βιώσιμο αγροτικό μετασχηματισμό. Με χρηματοδοτική στήριξη από τη Γαλλία, η Επιτροπή κίνησε την πρωτοβουλία DeSIRA 9 για την ενίσχυση της σύνδεσης μεταξύ της έρευνας και της καινοτομίας σε ανθεκτικά στην κλιματική αλλαγή επισιτιστικά συστήματα και τη συγκέντρωση στοιχείων για την υποστήριξη πολιτικών σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Το DeSIRA στηρίζει έργα έρευνας και καινοτομίας στην Αφρική, την Ασία, τη Λατινική Αμερική και ενισχύει τις ερευνητικές ικανότητες και τη διαχείριση βασικών εθνικών, περιφερειακών και παγκόσμιων παραγόντων. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει τρεις βασικούς πυλώνες: 1) έρευνα και καινοτομία στα γεωργικά και επισιτιστικά συστήματα· 2) υποδομές έρευνας που προάγουν την καινοτομία και 3) γνώσεις και στοιχεία για τον σχεδιασμό της πολιτικής για τις ζωοτροφές. Από το 2018 έχουν εγκριθεί περισσότερα από 40 έργα σε περισσότερες από 31 χώρες και έξι κράτη μέλη 10 διέθεσαν πρόσθετους πόρους στο DeSIRA για την ενίσχυση των συνεργειών με τα οικεία διμερή και πολυμερή χαρτοφυλάκια έρευνας και καινοτομίας στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης.

Στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Αφρικής για την έρευνα και την καινοτομία στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας και της βιώσιμης γεωργίας εφαρμόζεται χάρτης πορείας ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης (2016-2020) κατόπιν κοινής συμφωνίας. Έως το τέλος του 2020 θα έχει κινητοποιηθεί από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» χρηματοδότηση της τάξης των 190 εκατ. EUR μέσω του προγράμματος επιχορηγήσεων έρευνας της Αφρικανικής Ένωσης, καθώς και μέσω ενός κοινού μηχανισμού χρηματοδότησης (LEP-AGRI ERANet) από 10 κράτη μέλη της ΕΕ και 9 κράτη μέλη της Αφρικανικής Ένωσης. Χρηματοδοτούνται συνολικά σχεδόν 100 έργα 11 .

Η συνεργασία μεταξύ της Αφρικανικής Ένωσης και της ΕΕ ενισχύθηκε από δύο γεγονότα. Η υπουργική διάσκεψη Αφρικανικής Ένωσης-ΕΕ του 2019 συμφώνησε επί 10 σημείων δράσης, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας του παναφρικανικού δικτύου για την οικονομική ανάλυση πολιτικών (Pan-African Network for the Economic Analysis of Policies, PANAP), σκοπός του οποίου είναι η ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με την ανάλυση των επιπτώσεων των πολιτικών στις υποσαχάριες χώρες. Ο διάλογος πολιτικής υψηλού επιπέδου Αφρικανικής Ένωσης – ΕΕ (African Union – EU High Level Policy Dialogue, HLPD) του 2019 για τις επιστήμες, την τεχνολογία και την καινοτομία αποσκοπεί στην καλύτερη χρήση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και στην έμπρακτη εφαρμογή τους σε προϊόντα και διαδικασίες που αυξάνουν την παραγωγή τροφίμων υψηλής ποιότητας με κατάλληλες εισροές, ενισχύουν την αύξηση του εισοδήματος και προάγουν την αγροτική ανάπτυξη και στις δύο περιοχές.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τόσο την ενίσχυση της διασύνδεσης μεταξύ των μικροκαλλιεργητών και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) όσο και τη στόχευση των επενδύσεών τους στη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές, ιδίως για τους νέους και τις γυναίκες. Το 2018 εκδόθηκε ανακοίνωση για μια νέα συμμαχία Αφρικής-Ευρώπης για βιώσιμες επενδύσεις και θέσεις εργασίας 12 , με σκοπό τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την προώθηση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης. Συγκροτήθηκε επίσης ειδική ομάδα για την αγροτική Αφρική, με στόχο την τόνωση της δημιουργίας θέσεων εργασίας στον τομέα της γεωργίας και των γεωργικών τροφίμων. Τα κυριότερα εργαλεία της ΕΕ για την ενθάρρυνση των επενδύσεων στην Αφρική (μεταξύ άλλων με την κινητοποίηση άλλων πηγών χρηματοδότησης για την ανάπτυξη της γεωργίας) είναι το Εξωτερικό Επενδυτικό Σχέδιο και το Καταπιστευματικό Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης για την Αφρική.

Όσον αφορά τον πολυμερή συντονισμό, η Επιτροπή και πέντε κράτη μέλη 13 εξακολουθούν να είναι μέλη του διοικητικού συμβουλίου του Παγκόσμιου Συνασπισμού Χορηγών για την Αγροτική Ανάπτυξη (GDPRD). Στο πλαίσιο του GDPRD, η ΕΕ συμμετέχει ενεργά στην ομάδα εργασίας των παγκόσμιων χορηγών για τις εκτάσεις γης. Η ΕΕ και 28 εταίροι έχουν αναλάβει τη δέσμευση να αυξήσουν τον συντονισμό και την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τα προγράμματα διαχείρισης της γης και υποστηρίζουν από κοινού λύσεις για θέματα γης στο πλαίσιο των διαδικασιών χάραξης πολιτικής. Το 2018 η ΕΕ θέσπισε ένα πρόγραμμα για τη διαχείριση της γης 14 , σκοπός του οποίου είναι η τόνωση των επενδύσεων σε εκτάσεις γης για την αύξηση της γεωργικής παραγωγικότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

3. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΔΟΣ

Στην παρούσα ενότητα παρέχεται συνοπτική παρουσίαση των εκταμιεύσεων από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια, καθώς και των τελευταίων εξελίξεων όσον αφορά τις στρατηγικές προτεραιότητες.

Εκταμιεύσεις 15

Από το 2012 η συνολική επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ) της ΕΕ και των κρατών μελών της για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια αυξήθηκε σταθερά και ανήλθε σε 5 027 εκατ. EUR το 2018, καταγράφοντας αύξηση κατά 19,7 % σε σύγκριση με το 2016. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχούσε στο 8,1 % των συνολικών ροών ΕΑΒ το 2018, παρουσιάζοντας το υψηλότερο επίπεδο από το 2012.

Από πλευράς σχεδιασμού πολιτικής, οι εκταμιεύσεις σε επίπεδο χώρας εξακολούθησαν να συνιστούν το υψηλότερο ποσοστό ΕΑΒ από το 2012, αντιπροσωπεύοντας το 2018 το 66 % της ΕΑΒ. Το ποσοστό της εκταμίευσης σε περιφερειακό επίπεδο παρέμεινε σταθερό το 2018 σε σύγκριση με το 2016, αλλά ο όγκος σχεδόν τριπλασιάστηκε από το 2012. Όσον αφορά τις δαπάνες για παγκόσμιες πρωτοβουλίες και για την παροχή δημόσιων αγαθών παγκοσμίως, έπειτα από μικρή πτώση που είχαν καταγράψει το 2014 και το 2016, το 2018 σημείωσαν άνοδο και ανήλθαν σε ποσό άνω του 1 δισ. EUR.

Το 2018 η περιοχή της Νότιας της Σαχάρας Αφρικής παρέμεινε ο μεγαλύτερος δικαιούχος της στήριξης για επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια, δεδομένου ότι έλαβε περίπου το ήμισυ των συνολικών εκταμιεύσεων. Το κοινό μερίδιο της χρηματοδότησης που διατέθηκε για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια στη Βόρεια και την Κεντρική Αμερική, καθώς και στη Νότια Αμερική, διατηρήθηκε σχετικά σταθερό από το 2012, παρουσιάζοντας διακυμάνσεις της τάξης περίπου του 6 %. Παρότι η στήριξη για επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια στις χώρες γειτονίας έχει αυξηθεί από το 2012, εξακολουθεί να αντιστοιχεί σε μικρό ποσοστό των συνολικών εκταμιεύσεων για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια (κατά μέσο όρο 6,7 % ετησίως).

Το 2018 υποστηρίχθηκαν πολλές δραστηριότητες, κυρίως στους τομείς της βιώσιμης γεωργικής ανάπτυξης, της επισιτιστικής βοήθειας, της αγροτικής ανάπτυξης, της βασικής διατροφικής και γεωργικής έρευνας, για τις οποίες διατέθηκε περίπου το 50 % της συνολικής χρηματοδότησης 16 .

Πίνακας 1: Γεωγραφική κατανομή των εκταμιεύσεων βοήθειας από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια το 2012, το 2014, το 2016 και το 2018. Σε εκατ. EUR και ποσοστιαίο μερίδιο 17

Στον πίνακα 2 παρουσιάζεται μια συνολική εικόνα της βοήθειας στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας για τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ. Οι εκταμιεύσεις για την «ανθεκτικότητα και τους βιοτικούς πόρους των μικρών εκμεταλλεύσεων» (προτεραιότητα 1) αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών ροών στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας. Η στήριξη όσον αφορά τους «μηχανισμούς κοινωνικής προστασίας για επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια» (προτεραιότητα 4) κατέγραψε ελαφρά πτώση σε σύγκριση με το 2016. Αντιθέτως, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αύξησαν σημαντικά τη στήριξή τους για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας τόσο σε μεμονωμένο επίπεδο όσο και σε επίπεδο χώρας (προτεραιότητες 1 και 6), διαθέτοντας το 62 % της καθαρής αύξησης από το 2016. Συνολικά, η σημαντική καθαρή αύξηση των συνολικών εκταμιεύσεων για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια το 2018 οφείλεται στην υλοποίηση μεγαλύτερου αριθμού προγραμμάτων και στον υψηλότερο μέσο όρο της παρεχόμενης στήριξης.

Η χειραφέτηση των γυναικών και των κοριτσιών και η προώθηση της ισότητας των φύλων ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στα προγράμματα επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας. Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι ο στόχος αυτός αντιστοιχούσε σε σημαντικό ποσοστό (64 %) της συνολικής στήριξης για επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια το 2018 (από 53 % το 2016). Παρόμοια τάση παρατηρήθηκε και για τους περιβαλλοντικούς στόχους, δεδομένου ότι το 51 % των σχετικών με την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια εκταμιεύσεων αφορούσαν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και/ή τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Οι επενδύσεις στην έρευνα όσον αφορά τους σχετικούς με την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια τομείς παρέμειναν σχετικά σταθερές: 10 % το 2018 έναντι 12 % το 2016. Επιπλέον, από τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια το 2018 επωφελήθηκαν περισσότεροι εταίροι (130 δικαιούχες χώρες).

Πίνακας 2: Πρόοδος βάσει των στρατηγικών προτεραιοτήτων 18

Πρόοδος όσον αφορά τις στρατηγικές προτεραιότητες

Στην παρούσα ενότητα παρέχεται επισκόπηση των δραστηριοτήτων που αναλήφθηκαν για την υποστήριξη των έξι στρατηγικών προτεραιοτήτων για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια. Λεπτομερέστερες πληροφορίες και συγκεκριμένα παραδείγματα παρέχονται στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD).

Στρατηγικές προτεραιότητες 1 και 6: η «Βελτίωση της ανθεκτικότητας και των βιοτικών πόρων των μικρών εκμεταλλεύσεων» και η «Βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των παραγόντων ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας» εξακολουθούν να αποτελούν το σημαντικότερο σκέλος του χαρτοφυλακίου αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ και των κρατών μελών της. Με τη στήριξη αυτή αντιμετωπίζεται ολοένα και περισσότερο η υποκείμενη δυναμική σε κοινωνικοοικονομικό, περιβαλλοντικό επίπεδο και επίπεδο ασφάλειας που εμπλέκεται στο πλαίσιο των βιώσιμων, ανθεκτικών και υγιεινών επισιτιστικών συστημάτων. Η ανάπτυξη επισιτιστικών συστημάτων αυτού του είδους θα πρέπει να ενισχύει τη βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη και να προλαμβάνει, επίσης, επισιτιστικές κρίσεις. Η ΕΕ ενέτεινε τη στήριξη που παρέχει στο Παγκόσμιο Δίκτυο για την Καταπολέμηση των Επισιτιστικών Κρίσεων, το οποίο διαδραματίζει καίριο ρόλο στον μετασχηματισμό των συστημάτων γεωργικών τροφίμων, με έμφαση στην ενημέρωση βάσει κοινής αντίληψης, στις μοχλευμένες στρατηγικές επενδύσεις και στη συντονισμένη και ολοκληρωμένη δράση σε ολόκληρο το εύρος του συσχετισμού μεταξύ της ανθρωπιστικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της ειρήνης.

Στρατηγικές προτεραιότητες 2 και 3: η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν επενδύσει στη διαχείριση της γης σε 40 περίπου χώρες και έχουν αυξήσει σε μεγάλο βαθμό την υλοποίηση υπεύθυνων επενδύσεων σε γεωργικές επιχειρήσεις, κυρίως μέσω πρωτοβουλιών συνδυαστικών μηχανισμών για βιώσιμες αξιακές αλυσίδες γεωργικών τροφίμων. Η ΕΕ ανέπτυξε επίσης τη βιώσιμη αλιεία και υδατοκαλλιέργεια αποδίδοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην αλιεία μικρής κλίμακας λόγω των δυνατοτήτων της να αποφέρει οικονομικά και κοινωνικά οφέλη, ιδίως για τις γυναίκες. Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν ενισχύσει τη στήριξη που παρέχουν στη συνολική διακυβέρνηση και αρχιτεκτονική για τη γεωργική έρευνα και καινοτομία και ενίσχυσαν σημαντικά τις ερευνητικές ικανότητες των χωρών όσον αφορά την καινοτομία στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων γεωργικής γνώσης και καινοτομίας.

Στρατηγική προτεραιότητα 4: Η στήριξη της ΕΕ για τους μηχανισμούς κοινωνικής προστασίας παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο, ήτοι 237 εκατ. EUR το 2018. Η ΕΕ κατάρτισε δέσμη καθοδήγησης στην οποία περιλαμβάνονται κατευθυντήριες αρχές, διδάγματα που έχουν αντληθεί και ελπιδοφόρες πρακτικές για τη στήριξη προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας σε καταστάσεις κλυδωνισμών και παρατεταμένων κρίσεων 19 .

Σύμφωνα με τη στρατηγική προτεραιότητα 5, το 2019 (ένα έτος πριν από την προβλεπόμενη προθεσμία) η ΕΕ είχε εκπληρώσει ήδη τη δέσμευσή της να επενδύσει 3,5 δισ. EUR στη διατροφή έως το 2020, ενώ έχει εντείνει επίσης τις προσπάθειες για την ανάλυση του τρόπου με τον οποίο η βοήθεια της συμβάλλει στην αποφυγή της καθυστέρησης ανάπτυξης. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της εξακολουθούν να ενισχύουν τους μηχανισμούς παγκόσμιας διακυβέρνησης και λογοδοσίας και να αντιμετωπίζουν τις διάφορες μορφές υποσιτισμού στο πλαίσιο των οικείων προγραμμάτων στήριξης για την επίτευξη του στόχου όσον αφορά τη μείωση της καχεξίας σε παγκόσμια κλίμακα έως το 2025.

Πίνακας 3: Παραδείγματα έργων με αξιοσημείωτα αποτελέσματα

Κοινός προγραμματισμός

Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τον κοινό προγραμματισμό από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Η προσέγγιση εγκρίθηκε σε 23 χώρες και ξεκίνησε η υλοποίηση. Για την υποστήριξη της διαδικασίας, η ΕΕ έχει καταρτίσει νέες κατευθυντήριες γραμμές και έγγραφα καθοδήγησης σχετικά με τον κοινό προγραμματισμό για τα κράτη που πλήττονται από συγκρούσεις και τα ευάλωτα κράτη, καθώς και για τις πιο προηγμένες αναπτυσσόμενες και μεσαίου εισοδήματος χώρες 21 . Στην Καμπότζη και την Ουγκάντα διοργανώθηκαν επίσης δύο εκδηλώσεις αμοιβαίας μάθησης από ομοτίμους σε παγκόσμιο επίπεδο τον Δεκέμβριο του 2018 και τον Νοέμβριο του 2019, αντίστοιχα. Και στις δύο εκδηλώσεις συμμετείχαν ευρύ φάσμα εκπροσώπων από χώρες εταίρους, η ΕΕ και αντιπρόσωποι από 16 κράτη μέλη, οι οποίοι προσδιόρισαν πρακτικά μέτρα και εργαλεία για την επισημοποίηση κοινών προσεγγίσεων και την αύξηση του αντικτύπου, της φωνής και της προβολής της ΕΕ σε επίπεδο χώρας.

4. ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Ο πολυδιάστατος χαρακτήρας των θεμάτων της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας, η πολυμορφία των έργων, τα διαφορετικά συστήματα και οι δίαυλοι υλοποίησης, οι ειδικοί σκοποί των αναπτυξιακών πολιτικών και οι επιμέρους στατιστικές πρακτικές των κρατών μελών αποτελούν στοιχεία τα οποία δυσχεραίνουν στο σύνολό τους την υποβολή τυποποιημένων συγκεντρωτικών δεικτών που καταδεικνύουν τον επιτόπιο αντίκτυπο. Ωστόσο, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της εντείνουν τις προσπάθειες εναρμόνισης για την υποβολή στοιχείων σύμφωνα με τη Eurostat και τους ΣΒΑ 22 .

Στον πίνακα 4 παρουσιάζονται ποσοτικοποιημένα αποτελέσματα για ορισμένα επιλεγμένα θέματα, και συγκεκριμένα για τη βοήθεια σε άτομα που πλήττονται από επισιτιστική ανασφάλεια, τη διατροφή, τη βιώσιμη διαχείριση στο πλαίσιο των γεωργικών οικοσυστημάτων και των οικοσυστημάτων βόσκησης, καθώς και για τη στήριξη των μικρών εκμεταλλεύσεων με σκοπό την αύξηση της βιώσιμης παραγωγής και τη βελτίωση της πρόσβασης σε αγορές, εκτάσεις γης και χρηματοδότηση. Ωστόσο, εφιστάται η προσοχή κατά την πραγματοποίηση συγκρίσεων, διότι οι μέθοδοι υπολογισμού ενδέχεται να διαφέρουν μεταξύ των χωρών, και ο πίνακας δεν παρέχει πλήρη εικόνα των προσπαθειών σε κάθε τομέα, αλλά μόνο τα στοιχεία που έχουν καταγραφεί μέσω των διαθέσιμων εργαλείων.

Πίνακας 4: Αποτελέσματα και αντίκτυπος επιτόπου

5. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΣΗ

Σύμφωνα με το αίτημα που διατύπωσε το Συμβούλιο το 2018, η παρούσα έκθεση εστιάζει περισσότερο σε δύο συγκεκριμένα θέματα: χειραφέτηση των γυναικών και απασχόληση σε αγροτικές περιοχές.

Χειραφέτηση των γυναικών όσον αφορά την επισιτιστική ασφάλεια και τη διατροφή

Αντικατοπτρίζοντας τη δέσμευση της ΕΕ για την υιοθέτηση μιας μετασχηματιστικής προσέγγισης ως προς το φύλο, το μερίδιο των μέτρων για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια που περιλαμβάνουν πτυχή σχετικά με την ισότητα των φύλων αυξήθηκε από 37 % το 2014 σε 57 % το 2018. Τα μέτρα της ΕΕ και των κρατών μελών βελτιώνουν ολοένα και περισσότερο την πρόσβαση των γυναικών σε παραγωγικούς πόρους και ευκαιρίες απασχόλησης, έδωσαν ώθηση σε αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως η κοινή διαδικασία λήψης αποφάσεων σε αγροτικά νοικοκυριά, και παρείχαν στις γυναίκες πλατφόρμες για να εκφράσουν τα δικαιώματά τους.

Στην Κένυα, τη Μοζαμβίκη, το Μαλάουι και τη Σενεγάλη, το πρόγραμμα LANDac, το οποίο χρηματοδοτείται από τις Κάτω Χώρες, στηρίζει την πρόσβαση των γυναικών σε γεωργικές εκτάσεις με τη συμμετοχή τους στη συλλογή δεδομένων και στις συζητήσεις για τη διαχείριση της γης. Στο Μαλάουι, η ΕΕ ενισχύει τα συστήματα διαχείρισης της γης για τους μικροκτηματίες με την κατάρτιση τοπικών υπαλλήλων σχετικά με τα δικαιώματα εγγείου ιδιοκτησίας των γυναικών και μέσω ενός φόρουμ για τα δικαιώματα των γυναικών με σκοπό την ενίσχυση των ηγετικών δεξιοτήτων των γυναικών. Η Ιταλία αύξησε τη συμμετοχή των γυναικών στις αξιακές αλυσίδες στη Μοζαμβίκη και ενίσχυσε τις υπηρεσίες σε επίπεδο κοινότητας όσον αφορά τη μητρική και παιδική διατροφή στο Αφγανιστάν. Στο Μάλι, η ΕΕ και η Γερμανία διευκόλυναν την πρόσβαση των γυναικών σε αρδευόμενες εκτάσεις γης, βελτιώνοντας με τον τρόπο αυτόν την πρόσβασή τους σε διαφοροποιημένα και υγιεινά είδη διατροφής.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της τάσσονται ολοένα και περισσότερο υπέρ της υιοθέτησης μιας μετασχηματιστικής προσέγγισης ως προς το φύλο κατά τη διάρκεια των διαλόγων με τις χώρες εταίρους. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνέβαλαν, για παράδειγμα, στην κοινή ανάλυση ως προς το φύλο ως ένα βήμα προόδου για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων τομέων στη Μαδαγασκάρη, ενώ ενίσχυσαν επίσης τον συντονισμό μεταξύ των εταίρων της ΕΕ όσον αφορά τη μεταβίβαση μηνυμάτων που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου σχετικά με τη βία κατά των γυναικών στην Κολομβία.

Οι θεματικές συνοπτικές εκθέσεις της ΕΕ για τον καθορισμό μιας προσέγγισης που συνεκτιμά τη διάσταση του φύλου στους τομείς της διαχείρισης της γης, της διατροφής και της ανάπτυξης αξιακών αλυσίδων περιλάμβαναν το θέμα Closing the gender gap through agri-food value chain development (Γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των φύλων μέσω της ανάπτυξης της αξιακής αλυσίδας γεωργικών τροφίμων), το οποίο συμπληρώνει τη μεθοδολογία της ανάλυσής της όσον αφορά τις αξιακές αλυσίδες για την ανάπτυξη (VCA4D) που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του αντικτύπου μιας αξιακής αλυσίδας στην κοινωνική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της ισότητας των φύλων. Στην Καμπότζη, το εργαλείο VCA4D ανέδειξε τη συμμετοχή των γυναικών σε δραστηριότητες υδατοκαλλιέργειας στα ημιεντατικά συστήματα παραγωγής και στα συστήματα παραγωγής μικρών κλωβών, καθώς και την υποεκπροσώπησή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της αλιευτικής πολιτικής.

Δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε αγροτικές περιοχές

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του 2018 για μια νέα συμμαχία Αφρικής – Ευρώπης για βιώσιμες επενδύσεις και θέσεις εργασίας 24 , η ΕΕ και οι Αφρικανοί εταίροι της αναπτύσσουν επί του παρόντος σύμφωνα για την απασχόληση και την ανάπτυξη, επικεντρώνοντας τις κοινές τους προσπάθειες στις αξιακές αλυσίδες με τις μεγαλύτερες δυνατότητες δημιουργίας θέσεων εργασίας. Κατά περίπτωση, τα σύμφωνα για την απασχόληση και την ανάπτυξη συνδέονται με άλλες διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως η πρωτοβουλία της G20 για την απασχόληση των νέων σε αγροτικές περιοχές 25 .

Τον Ιούλιο του 2019, για παράδειγμα, η ΕΕ μοιράστηκε το σύμφωνό της για την απασχόληση και την ανάπτυξη 26 με την κυβέρνηση της Ουγκάντας προκειμένου να ενθαρρύνει τη σύγκλιση με τις βασικές προτεραιότητες της ΕΕ που έχουν προσδιοριστεί με τα κράτη μέλη, τα συνεργαζόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και άλλους παράγοντες, καθώς και μέσω διαλόγων με την κυβέρνηση και τον ιδιωτικό τομέα. Στόχος του συμφώνου για την απασχόληση και την ανάπτυξη είναι η στήριξη αξιακών αλυσίδων στους τομείς της δασοκομίας, της κτηνοτροφίας και της γεωργίας οι οποίες επιτρέπουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την καινοτομία, τη συμμετοχή των γυναικών και των νέων στην παραγωγική διαδικασία, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτή, καθώς και τη συμπληρωματικότητα με άλλα προγράμματα.

Στις δράσεις που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ για την τόνωση των επενδύσεων και της απασχόλησης περιλαμβάνεται η πρωτοβουλία AgriFI, η οποία προάγει την υλοποίηση επενδύσεων σε μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις και πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μέσω μεικτής χρηματοδότησης. Προκειμένου να συμβάλει στην ανάπτυξη γεωργικών αξιακών αλυσίδων, η ΕΕ αξιοποιεί τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι τοπικές, περιφερειακές και παγκόσμιες αγορές και εφαρμόζει τη μεθοδολογία VCA4D για την αξιολόγηση του αντικτύπου των αξιακών αλυσίδων στη δημιουργία θέσεων εργασίας, όπως στη Ζάμπια (αυγά και υδατοκαλλιέργεια), την Ονδούρα (καφές), τη Σιέρα Λεόνε (φοινικέλαιο), την Τανζανία (καφές), τη Γουινέα Μπισάου (μάνγκο και μοσχολέμονο), το Μπουρούντι (μπανάνα) και το Μπενίν (ανανάς) 27 .

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν υιοθετήσει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη στήριξη των πολιτικών και των προγραμμάτων των χωρών εταίρων. Οι κοινές προσπάθειες έχουν επικεντρωθεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πλέον ευάλωτων ατόμων σε επισιτιστικές κρίσεις, στην αύξηση των υπεύθυνων επενδύσεων σε βιώσιμα επισιτιστικά συστήματα, στη βελτίωση των διατροφικών αποτελεσμάτων, στην τόνωση της καινοτομίας και στη συνεκτίμηση της ισότητας των φύλων και της χειραφέτησης των γυναικών. Οι εμπειρίες που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση και στο συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD) καταδεικνύουν τη σημασία των ακόλουθων στοιχείων:

1.Υιοθέτηση ολοκληρωμένης προσέγγισης για την εδραίωση βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς επισιτιστικών συστημάτων που παρέχουν τη δυνατότητα εξασφάλισης ασφαλών και θρεπτικών τροφίμων και υγιεινών ειδών διατροφής για όλους. Αυτό σημαίνει, αφενός, εστίαση στα επισιτιστικά συστήματα στο σύνολό τους, από τη βιώσιμη παραγωγή έως την κατανάλωση, τη μεταποίηση, το εμπόριο και το μάρκετινγκ και, αφετέρου, εξισορρόπηση των κλιματικών, υγειονομικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων. Η προσέγγιση αυτή λαμβάνει υπόψη την ισότητα των φύλων, σύμφωνα με το δεύτερο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων. Αναγνωρίζει επίσης τον σημαντικό ρόλο της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια, η οποία προϋποθέτει καλύτερη θαλάσσια διακυβέρνηση η οποία τηρεί τη νομοθεσία σχετικά με την πρόσβαση σε ιχθυοαποθέματα, γη και υδάτινους πόρους, δίνοντας παράλληλα ιδιαίτερη έμφαση στα οφέλη που προκύπτουν για τους αλιείς μικρής κλίμακας και τους ιχθυοκαλλιεργητές μικρών αλιευτικών εκμεταλλεύσεων.

2.Στήριξη του Παγκόσμιου Δικτύου για την Καταπολέμηση των Επισιτιστικών Κρίσεων ως καίριου παράγοντα για την ανάπτυξη βιώσιμων επισιτιστικών συστημάτων τροφίμων σε ολόκληρο το εύρος του συσχετισμού μεταξύ της ανθρωπιστικής βοήθειας, της ανάπτυξης και της ειρήνης. Η στήριξη αυτή από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της συνεπάγεται κοινή ανάλυση, στρατηγικές επενδύσεις και συντονισμένες απαντήσεις σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν τόσο τις άμεσες ανάγκες όσο και τους υποκείμενους παράγοντες σε κοινωνικοοικονομικά, περιβαλλοντικά θέματα και θέματα ειρήνης, με στόχο την πρόληψη επαναλαμβανόμενων επισιτιστικών κρίσεων.

3.Προτεραιότητα στην υιοθέτηση πολυμερούς προσέγγισης ως προς την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια και τη βιώσιμη γεωργία, ώστε να σημειωθεί ταχύτερη πρόοδος όσον αφορά το θεματολόγιο του 2030. Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει κυρίως μηχανισμούς διακυβέρνησης σε παγκόσμιο, περιφερειακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο. Η στρατηγική θα πρέπει να περιλαμβάνει την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων με το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών (μεταξύ άλλων με τις υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών που εδρεύουν στη Ρώμη και την επιτροπή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια), τους ερευνητικούς οργανισμούς, τις πολυμερείς πλατφόρμες σε παγκόσμιο επίπεδο, τον ιδιωτικό τομέα και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με στόχο την ανάπτυξη και την εφαρμογή κανόνων σε παγκόσμιο επίπεδο.

4.Ενίσχυση των συστημάτων γεωργικής έρευνας και καινοτομίας σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο για την προώθηση της ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζουν την αρχιτεκτονική της θεσμικής διακυβέρνησης και τις ικανότητες των περιφερειακών και εθνικών οργανισμών γεωργικής έρευνας, ενώ θα πρέπει επίσης να δώσουν ώθηση στη βιώσιμη καινοτομία μέσω πολυμερών εταιρικών σχέσεων, όπως η πρωτοβουλία DeSIRA.

5.Αύξηση των υπεύθυνων δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στη βιώσιμη γεωργία, τη βιώσιμη αλιεία και τις βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων μέσω της παροχής βοήθειας με τη χρήση συνδυασμού μέσων για τη στήριξη των μικρών γεωργικών και αλιευτικών εκμεταλλεύσεων και των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να διατηρήσουν τον οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό αντίκτυπο ως βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο της στήριξης των ιδιωτικών επενδύσεων σε γεωργικές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων με την υλοποίηση περαιτέρω επενδύσεων σε βιώσιμες και χωρίς αποκλεισμούς αξιακές αλυσίδες που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου.

6.Στήριξη του μάρκετινγκ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και επιτάχυνση του διαπεριφερειακού και ενδοπεριφερειακού εμπορίου. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να συνεχίσουν να στηρίζουν συμφωνίες, όπως η συμφωνία για την Αφρικανική Ηπειρωτική Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών, οι οποίες προάγουν την περιφερειακή ολοκλήρωση και μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία νέων αγορών και νέων αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας και στη μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές τροφίμων.

7.Προώθηση της εξαρτώμενης από τις κλιματικές συνθήκες γεωργίας, συμπεριλαμβανομένης της αγροοικολογίας, αναγνωρίζοντας τη σημασία της βιώσιμης γεωργίας στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στον μετριασμό της, όπως προβλέπεται στις κοινές εργασίες για τη γεωργία της Koronivia 28 και επισημαίνεται σε άλλες σχετικές δεσμεύσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να υλοποιήσουν τις εθνικά καθορισμένες συνεισφορές τους.

8.Αντιμετώπιση του υποσιτισμού σε όλες τις μορφές του, με τη συνέχιση παράλληλα της εστίασης στις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η ΕΕ θα πρέπει να συνεχίσει να αξιολογεί και να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με τον αντίκτυπό της στη μείωση της καθυστέρησης ανάπτυξης, αντιμετωπίζοντας παράλληλα όλες τις μορφές υποσιτισμού που πλήττουν τα ευάλωτα άτομα. Τα προγράμματα διατροφής θα πρέπει να συμβάλλουν επίσης στον βιώσιμο μετασχηματισμό των επισιτιστικών συστημάτων.

Οι παρατηρήσεις αυτές είναι επίσης σημαντικές για τις προπαρασκευαστικές εργασίες ενόψει της συνόδου κορυφής για τη διατροφή και της διάσκεψης κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα επισιτιστικά συστήματα που θα πραγματοποιηθούν το 2021.

(1)

Πολιτικό πλαίσιο της ΕΕ για την παροχή βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες προς αντιμετώπιση της πρόκλησης της επισιτιστικής ασφάλειας, COM(2010) 127.

(2)

Το χρηματοοικονομικό μέρος της παρούσας έκθεσης και το συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD) καλύπτουν την περίοδο έως και το 2018 (για λόγους μεθοδολογίας/συγκρισιμότητας)· τα διδάγματα που έχουν αντληθεί καλύπτουν επίσης το 2019.

(3)

State of Food and Agriculture in the World (2019).

(4)

Πηγές: Global Report on Food Crises (2020), η οποία δημοσιεύτηκε στις 21.4.2020.

(5)

Συμπεράσματα του Συμβουλίου (14283/18) της 26ης Νοεμβρίου 2018.

(6)

  https://www.consilium.europa.eu/media/24004/european-consensus-on-development-2-june-2017-clean_final.pdf  

(7)

11850/19.

(8)

Μελέτη σχετικά με τα επιτεύγματα της ΕΕ στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας και της βιώσιμης γεωργίας 2014-2018, σ. 27.

(9)

Development Smart Innovation through Research in Agriculture.

(10)

Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες έχουν χορηγήσει στο DeSIRA κάποια συγχρηματοδότηση σε μετρητά μέσω των υπηρεσιών εξωτερικής πολιτικής ή των αναπτυξιακών οργανισμών τους· η Ισπανία και το Βέλγιο έχουν συγχρηματοδότηση σε είδος, αλλά ποσοτικοποιημένη, μέσω των αναπτυξιακών οργανισμών τους.

(11)

  https://library.wur.nl/WebQuery/leap4fnssa-projects?q=*  

(12)

COM(2018) 643 final της 12ης Σεπτεμβρίου 2018.

(13)

Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Κάτω Χώρες.

(14)

Παράρτημα 1 του ετήσιου προγράμματος δράσης του 2018, απόφαση C(2018) 8063 final της Επιτροπής.

(15)

Στην ΕΕ και στα κράτη μέλη της εφαρμόζονται διάφορες μεθοδολογίες υποβολής εκθέσεων. Τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται στο παρόν έγγραφο αντικατοπτρίζουν αποκλειστικά την ειδική μεθοδολογία που εφαρμόζεται για τη συγκεκριμένη διαδικασία και δεν περιλαμβάνουν τις ροές ανθρωπιστικής βοήθειας. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και μόνο δέκα κράτη μέλη, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 91,2 % των συνολικών ροών ΕΑΒ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των 28 κρατών μελών το 2018. Η αναλυτική μεθοδολογία παρατίθεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD) που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση. Όπως και στις προηγούμενες εκθέσεις, στην παρούσα 4η έκθεση (που εκδόθηκε το 2020) παρουσιάζονται τα τελευταία διαθέσιμα επίσημα αριθμητικά στοιχεία, στην προκειμένη περίπτωση για το 2018. Η παρούσα έκθεση καλύπτει επίσης μικρότερα έργα (κάτω των 100 000 EUR), με αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των έργων που έχουν ληφθεί υπόψη. Όμως, ακόμη και χωρίς αυτή τη αλλαγή στη μεθοδολογία, το 2018 παρουσιάζει σημαντική αύξηση του αριθμού των έργων και των ποσών που εκταμιεύτηκαν σε σύγκριση με το 2016, από 3 462 σε 3 928. Ωστόσο, τα εν λόγω μικρότερα έργα αντιστοιχούσαν μόνο στο 2,4 % των συνολικών εκταμιεύσεων που πραγματοποιήθηκαν το 2018 για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια.

(16)

Τομείς που ορίζονται βάσει της τομεακής ταξινόμησης της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ.

(17)

Οι περιφέρειες υποβάλλουν στοιχεία βάσει της περιφερειακής ταξινόμησης της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ. Οι χώρες γειτονίας υποβάλλουν στοιχεία στις χώρες εταίρους της αναφέρονται στις χώρες εταίρους της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας (ΕΠΓ) και σε μερικές άλλες υποψήφιες και δυνάμει υποψήφιες πόλεις. Τα αριθμητικά στοιχεία των πινάκων 1 και 2 είναι στρογγυλοποιημένα.

(18)

Τα στοιχεία αφορούν την ΕΕ και μόνο δέκα κράτη μέλη. Για την αναλυτική μεθοδολογία, βλέπε το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (SWD) που επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση.

(19)

  https://europa.eu/capacity4dev/sp-nexus/documents

(20)

Κατά την υπό εξέταση περίοδο της παρούσας έκθεσης, το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(21)

  https://europa.eu/capacity4dev/joint-programming/highlights?page=1

(22)

Όπως διαμορφώθηκε από την πρωτοβουλία «Παγκόσμιο Συμβόλαιο» και την πρωτοβουλία για την υποβολή εκθέσεων παγκοσμίως των Ηνωμένων Εθνών.

(23)

Ο αριθμός αυτός αφορά μόνο έργα τεχνικής συνεργασίας [που υλοποιούνται από τον Γερμανικό Οργανισμό Διεθνούς Συνεργασίας (GIZ)]. Λόγω αλληλεπικαλύψεων των ομάδων-στόχων, δεν εξετάστηκαν εν προκειμένω δεδομένα σχετικά με τον αντίκτυπο άλλων έργων (χρηματοδοτική συνεργασία, πολυμερή έργα).

(24)

  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52018DC0643&qid=1596699758483&from=EN  

(25)

  https://www.consilium.europa.eu/media/23551/2017-g20-rural-youth-employment-en.pdf

(26)

  https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/68138/eu-jobs-and-growth-compact-uganda-supporting-job-creation-and-economic-growth_tk

(27)

Μελέτες σχετικά με την ανάλυση των αξιακών αλυσίδων, 2016-2020: https://europa.eu/capacity4dev/value-chain-analysis-for-development-vca4d-

(28)

Απόφαση 4/CP.23.