26.4.2014   

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 126/11

1.

επισημαίνει την καίρια σημασία και τον ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ανάπτυξη προσεγγίσεων σχετικά με την κλιματική αλλαγή και το μέλλον των τοπικών κοινοτήτων. Εκφράζει, συνεπώς, τη βαθιά απογοήτευσή της για το γεγονός ότι στην Πράσινη Βίβλο δεν γίνεται η παραμικρή μνεία στις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και στα μέτρα που ήδη εφαρμόζουν για την προστασία του κλίματος και την εξοικονόμηση ενέργειας·

2.

καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές και τα κράτη μέλη σε θέματα κλίματος και ενέργειας μέσω στοχοθετημένων προγραμμάτων ανάπτυξης, χρηματοδότησης και παρακολούθησης·

3.

θεωρεί ότι είναι απαραίτητος ο μετριασμός της αλλαγής του κλίματος σε λιγότερο από δύο βαθμούς σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή·

4.

θεωρεί σημαντικό, στην 21η διάσκεψη των μερών της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP 21) το 2015, να επιτευχθεί δεσμευτική διεθνής συναίνεση όσον αφορά τη συμφωνία για το κλίμα, σύμφωνα με την απόφαση που ελήφθη από την COP 17 στο Durban το 2011·

5.

ζητά από την ΕΕ να δεσμευτεί νομικά για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 50% έως το 2030 με έτος αναφοράς το 1990 και καλεί τα κράτη μέλη να συμφωνήσουν μεταξύ τους χωριστά τους όρους κατανομής του κόστους για τη μείωση των εκπομπών·

6.

επισημαίνει ότι η νομική δέσμευση της ΕΕ για την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα με το ενιαίο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) καλύπτει πάνω από το 40% των εκπομπών των κρατών μελών (εξαιρουμένης της εμπορίας των εκπομπών των αεροπορικών μεταφορών). Το ποσοστό των εκπομπών που θα καλύπτεται από το ΣΕΔΕ, καθώς και η πιθανή συμπερίληψη νέων τομέων (π.χ. των χερσαίων και των θαλάσσιων μεταφορών) σε αυτό το σύστημα, θα πρέπει να καθοριστούν σε συνάρτηση με τον στόχο που έχει τεθεί για τη μείωση των εκπομπών. Υπό την παρούσα μορφή του, το ΣΕΔΕ δεν αποφέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα λόγω διαφόρων συστημικών προβλημάτων που οδηγούν σε ανεπαρκή τιμή του άνθρακα·

7.

εκφράζει τη βαθειά της λύπη για το χαμηλό επίπεδο φιλοδοξιών της ανακοίνωσης της Επιτροπής με θέμα «Ένα πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια κατά την περίοδο 2020 έως 2030» (1) και θεωρεί σημαντικό, επιπροσθέτως του στόχου μείωσης των εκπομπών, να καθοριστούν δεσμευτικοί στόχοι και για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση (όχι μόνο ο στόχος του 27% για ολόκληρη την ΕΕ και εθελοντικός για τα κράτη μέλη)· Τονίζει ότι για να μπορέσει η ΕΕ να υλοποιήσει τη φιλοδοξία να καλύψει το 100% των αναγκών της έως το 2050 από ανανεώσιμη ενέργεια, πρέπει να θέσει ρεαλιστικούς ενδιάμεσους στόχους για το 2030 και το 2040·

8.

θεωρεί απαραίτητο η αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας να αποτελούν δύο επιμέρους δεσμευτικούς στόχους για κάθε κράτος μέλος το οποίο για τον σκοπό αυτό θα βασίζεται στη θέσπιση σχετικών περιφερειακών στρατηγικών, ώστε να υποστηριχθεί η σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας και η υλοποίηση της αρχής της επικουρικότητας, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο·

9.

εκφράζει τη βαθιά ανησυχία της για τις ανεπαρκείς δυνατότητες χρηματοδότησης των τοπικών και των περιφερειακών αρχών και για την τρέχουσα οικονομική κρίση, που δυσχεραίνει τη σημαντική αποστολή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών όσον αφορά τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την ανάπτυξη δυνατοτήτων προσαρμογής·

10.

στο πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας, χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής να συζητηθεί η χρησιμότητα ενός στόχου για την εξοικονόμηση ενέργειας στη βιομηχανία, ο οποίος θα βασίζεται στην ενεργειακή ένταση σε σχέση με το ΑΕγχΠ ή την Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία·

11.

σημειώνει ότι, για να καταστεί πραγματικά ανταγωνιστική η ΕΕ, θα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ευκαιρίες και τις δυνατότητες απασχόλησης που παρέχει η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών επιπέδων ανθρακούχων εκπομπών. Επομένως, κρίνει αναγκαίο να αποσυρθούν τα μέτρα στήριξης των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να υπάρξει στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, τα πιθανά δε έσοδα από τους πλειστηριασμούς των δικαιωμάτων εμπορίας των εκπομπών ή οποιαδήποτε έσοδα από έναν ενδεχόμενο φόρο διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να μετατρέπονται από τα κράτη μέλη σε αποτελεσματικά μέτρα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτή·

12.

πιστεύει ότι η ενεργειακή αυτάρκεια και η ασφάλεια του εφοδιασμού θα μπορούσαν να ενισχυθούν με την περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, παραδείγματος χάριν μέσω νέων τρόπων μεταφοράς, ενεργειακής παραγωγής μικρής κλίμακας από τους ίδιους τους καταναλωτές και αποθήκευσης ενέργειας με τη βοήθεια έξυπνων μηχανισμών, καθώς και ότι η διαφοροποίηση των βιώσιμων πηγών ενέργειας συγκρατεί τις τιμές της αγοράς, καθιστά το ενεργειακό σύστημα λιγότερο ευάλωτο και ενδέχεται να μειώσει τις διαταραχές του εφοδιασμού· Κατά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην περιοριστούν οι δυνατότητες αποκεντρωμένου εφοδιασμού ενέργειας σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο·

13.

θεωρεί ότι κατά την περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς ενέργειας μέσω της κατασκευής νέων αγωγών για γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας, πρέπει να επιτευχθεί δίκαιος επιμερισμός της επιβάρυνσης μεταξύ των περιφερειών και να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις της χωροταξίας. Πρέπει οπωσδήποτε να αποφευχθεί η άνιση επιβάρυνση μεμονωμένων περιφερειών·

14.

υπογραμμίζει ότι κατά τη χάραξη των πολιτικών των κρατών μελών και της ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η διατήρηση της τιμής της ενέργειας σε λογικά επίπεδα και η διαχείριση των φορολογικών επιβαρύνσεων των πολιτών. Επίσης, πρέπει να διατυπωθεί σύσταση προς τα κράτη μέλη να λάβουν ειδικά μέτρα σχετικά με τις τιμές της ενέργειας υπέρ των οικογενειών και των ευάλωτων καταναλωτών·

15.

θεωρεί ότι τα μακροπρόθεσμα εξωτερικά οφέλη που θα έχει η κατάργηση των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη δημόσια υγεία ή στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας θα πρέπει να αξιολογούνται καλύτερα και να συμβάλλουν στη χάραξη των πολιτικών·

16.

τονίζει ότι η συζήτηση σχετικά με ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια θα πρέπει να καλύπτει επίσης τη χρήση του άνθρακα που αποθηκεύεται με βιώσιμο τρόπο (όπως η ξυλεία που χρησιμοποιείται στις κατασκευές και τα προϊόντα ξυλείας και φελλού) ως υποκατάστατου των προϊόντων με υψηλό επίπεδο εκπομπών. Θα πρέπει επιπλέον να περιλαμβάνει όλες τις φυσικές καταβόθρες άνθρακα, που βελτιώνουν τους δασικούς πόρους, τα αγρο-δασο-κτηνοτροφικά συστήματα παραγωγής και την οικολογική γεωργία που συμβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος·

17.

θεωρεί πρωταρχικής σημασίας να βελτιωθούν οι συμβουλές που παρέχουν στις διάφορες κατηγορίες καταναλωτών και ομάδες του πληθυσμού (με βάση την ηλικία, το φύλο, το πολιτιστικό υπόβαθρο, την κοινωνική και οικονομική κατάσταση κλπ.) και να αυξηθεί η επαγγελματική εμπειρογνωμοσύνη των υπευθύνων για την κατανάλωση ενέργειας·

18.

επισημαίνει ότι οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι οι κυρίως υπεύθυνοι για τον μακροπρόθεσμο χωροταξικό σχεδιασμό και, επομένως, για τη δομή των τοπικών κοινοτήτων στο μέλλον, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που θα χρησιμοποιούνται από τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις: καθαρό νερό, επεξεργασία λυμάτων και αποβλήτων, παραγωγή και διανομή ενέργειας, δίκτυα ΤΠΕ, δρόμοι, δημόσιες συγκοινωνίες και δυνατότητα χρήσης ήπιων τρόπων μετακίνησης. Αυτή η βασική υποδομή θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση από τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις κατάλληλων συμπεριφορών για τη μείωση των εκπομπών·

19.

υπογραμμίζει τη μεγάλη σημασία και τον σημαντικό ρόλο των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, στην προετοιμασία και την προσαρμογή στις μεταβολές και στη διευθέτηση των ενεργειακών ζητημάτων. Οι δήμοι και οι περιφέρειες, παρέχοντας υπηρεσίες στους κατοίκους, καταναλώνουν και οι ίδιοι ενέργεια και αποτελούν σημαντική πηγή δημόσιων συμβάσεων. Η παραγωγή ενέργειας και οι επενδύσεις σε τοπικό επίπεδο στηρίζουν την τοπική οικονομία και την απασχόληση·

20.

οι τοπικές αγορές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ενεργειακή αγορά της ΕΕ, αναδεικνύοντας τη συνεισφορά της στην πλήρη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας·

21.

επισημαίνει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές αναγνωρίζονται από πολλές πλευρές (τους πολίτες, τα κράτη μέλη, την ΕΕ, τους διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις) ως σημαντικοί φορείς της προσαρμογής και της προετοιμασίας για την κλιματική αλλαγή. Ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες και οι καταιγίδες, μαζί με τις διακοπές ρεύματος που μπορούν να προξενήσουν, είναι τοπικά γεγονότα που προκαλούν αγωνία και υπογραμμίζουν τη σημασία των υπηρεσιών πυρόσβεσης και διάσωσης και της διαχείρισης της ενέργειας. Ο μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινοτήτων δεν αποτελούν εναλλακτικές μεταξύ τους επιλογές, αλλά δραστηριότητες που αλληλοσυμπληρώνονται·

22.

επισημαίνει τα ανησυχητικά επικαιροποιημένα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2013 από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), σύμφωνα με τα οποία η υπερθέρμανση του πλανήτη από ανθρωπογενείς αιτίες θα ανέλθει σε περίπου 5o C μέχρι το 2100. Η υπερθέρμανση του βορείου ημισφαιρίου του πλανήτη ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη από τον μέσο όρο και η τήξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους (περμαφρόστ) στις τούνδρες θα μπορούσε να επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτη ακόμα περισσότερο. Η αύξηση της ξηρασίας σε ορισμένες περιοχές και της ποσότητας των βροχοπτώσεων σε άλλες θα θέσει σε κίνδυνο την παραγωγή τροφίμων και θα επιταχύνει τις μεταναστεύσεις πληθυσμών. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν ανθρώπινο πόνο και σημαντικές υλικές ζημιές·

23.

πιστεύει ότι στην 21η διάσκεψη των μερών της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (COP 21) το 2015 θα πρέπει να επιτευχθεί ευρεία συναίνεση για την επέκταση του πρωτοκόλλου του Κιότο και της έκτασης που καλύπτει. Οι χώρες που έχουν υπογράψει τη δεύτερη περίοδο δέσμευσης του Πρωτοκόλλου του Κιότο (2013-2020) παράγουν το 15% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο. Η σημαντική επέκταση του πρωτοκόλλου ώστε να καλύψει και άλλες μεγάλες βιομηχανικές και ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες είναι καθοριστικής σημασίας παράγοντας για να είναι αξιόπιστη η συνέχισή του·

24.

πρέπει να καταπολεμηθεί με αποφασιστικότητα η διαρροή άνθρακα και να ληφθούν υπόψη οι παγκόσμιες επιπτώσεις της μη βιώσιμης κατανάλωσης·

25.

επισημαίνει ότι η ΕΕ είναι από τα βασικά συμβαλλόμενα μέρη κάθε συμφωνίας για το κλίμα και ευθύνεται για το 10-11% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παγκοσμίως. Η ΕΕ έχει ως στόχο την πράσινη και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και τις απαιτούμενες διαρθωτικές μεταβολές με ένα σαφές σύνολο στόχων μείωσης των εκπομπών έως το 2030. Η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να διαπραγματευθεί με τους στόχους της την επέκταση του πρωτοκόλλου·

26.

επισημαίνει ότι, για να επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης των εκπομπών κατά 20% μέχρι το 2020, η ΕΕ χρησιμοποιεί ένα ενιαίο, δεσμευτικό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων, έχει θέσει δεσμευτικούς εθνικούς στόχους για την κατανάλωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και έναν στόχο για την ενεργειακή απόδοση και την αύξηση της χρήσης των βιοκαυσίμων στο 10% των συνολικών καυσίμων των μεταφορών. Επιπλέον, στον ενεργειακό χάρτη πορείας για το 2050 υπάρχει ένα κοινό όραμα μείωσης των εκπομπών κατά 80-95%. Η πράσινη οικονομία με χαμηλές εκπομπές άνθρακα έχει τεθεί στο επίκεντρο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»·

27.

υπενθυμίζει ότι η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να έχει τεθεί πλέον σε εφαρμογή και ότι η οδηγία για την ενεργειακή απόδοση των νεόδμητων και των υφιστάμενων κτιρίων έχει περάσει στην εθνική νομοθεσία. Η ενέργεια και η κλιματική αλλαγή κατέχουν πρωτεύουσα θέση σε προγράμματα έρευνας και χρηματοδότησης όπως το «Ευφυής ενέργεια για την Ευρώπη». Η περιφερειακή ανάπτυξη με χαμηλές ανθρακούχους εκπομπές θα αποτελέσει προτεραιότητα κατά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων. Καταβλήθηκαν επίσης προσπάθειες για την πραγματοποίηση επενδύσεων μέσω του προγράμματος ELENA της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Οι συσκευές ευρείας κατανάλωσης καλύφθηκαν από την οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό και την ενεργειακή επισήμανση, με ενθαρρυντικά αποτελέσματα·

28.

επισημαίνει ότι το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ αφορά εγκαταστάσεις της βιομηχανίας και της παραγωγής ενέργειας με υψηλό ποσοστό εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ένα ποσοστό των δικαιωμάτων εκπομπής κατανέμεται δωρεάν με βάση ένα σύστημα συγκριτικής αξιολόγησης. Σε αυτό το πλαίσιο δίνεται προτεραιότητα σε κλάδους με διαρροή άνθρακα (απειλή μετεγκατάστασης της παραγωγής σε τρίτες χώρες) και στην παραγωγή θέρμανσης και ψύξης σε εγκαταστάσεις συμπαραγωγής. Το ανώτατο όριο εκπομπών μειώνεται κατά γραμμικό συντελεστή 1,74% ετησίως. Τα έσοδα από τους πλειστηριασμούς των δικαιωμάτων εμπορίας των εκπομπών διοχετεύονται στα κράτη μέλη. Επειδή η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου είναι μέχρι στιγμής χαμηλότερη από 5€ ανά τόνο διοξειδίου του άνθρακα, η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών δεν επιφέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα όσον αφορά τον ρυθμιστικό ρόλο της πολιτικής για την προστασία του κλίματος·

29.

σημειώνει ότι η εμπορία εκπομπών, η οποία θα συνεχιστεί έως το 2020, συνέβαλε κατά τους περασμένους μήνες σε τιμές πιστοποίησης που προσφέρουν μόνον ελάχιστα κίνητρα για επενδύσεις σε τεχνολογίες με χαμηλές εκπομπές άνθρακα και, θεωρεί, συνεπώς, ότι η πολιτική συμφωνία για το λεγόμενο «backloading» (μετάθεση σε μεταγενέστερο στάδιο), το οποίο προβλέπει την προσωρινή εξαίρεση των πλεονασματικών πιστοποιητικών διοξειδίου του άνθρακα, θα μπορούσε να αποτελέσει μία δυνατότητα για την αντιμετώπιση αυτής της εξέλιξης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί μια βραχυπρόθεσμη, προσωρινή σταθεροποίηση του ΣΕΔΕ·

30.

είναι, ωστόσο, της γνώμης ότι παρά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε σχετικά με τη μετάθεση της εφαρμογής, η διαρθρωτική μεταρρύθμιση του ΣΕΔΕ είναι απαραίτητη. Το ΣΕΔΕ θα μπορούσε να σταθεροποιηθεί μακροπρόθεσμα χάρη στη θέσπιση φιλόδοξων στόχων για την πολιτική της ΕΕ για το κλίμα και στην ταυτόχρονη μείωση του αριθμού των πιστοποιητικών εκπομπών. Επίσης, θα πρέπει να εξευρεθεί και μία λύση όσον αφορά την οριστική εξαίρεση των πλεονασματικών πιστοποιητικών από την αγορά·

31.

επισημαίνει ότι επιτυγχάνονται οι στόχοι μείωσης των εκπομπών για το έτος 2020 σε επίπεδο ΕΕ. Η κατανάλωση ενέργειας μειώνεται στα κράτη μέλη και σημειώνεται στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στα μέσα άσκησης πολιτικής έχουν συμπεριληφθεί εθνικοί φόροι, επιδοτήσεις για επενδύσεις και τιμολόγια τροφοδότησης. Δυστυχώς, οι φόροι χρησιμοποιούνται κυρίως για να εξισορροπηθούν τα κρατικά ταμεία και, μόνο επικουρικώς, για τον έλεγχο της χρήσης της ενέργειας. Η ύφεση και οι διαρθρωτικές αλλαγές στη βιομηχανία έχουν συμβάλει στη μείωση της κατανάλωσης και οι εκπομπές στη μείωση του κόστους της απασχόλησης·

32.

επισημαίνει ότι οι δεσμευτικοί στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση θα πρέπει να αλληλοενισχύονται. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο γενικός στόχος είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η εξοικονόμηση ενέργειας πρέπει να προέρχεται πρωτίστως από την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων. Ωστόσο, είναι σαφές ότι δεν υπάρχει λόγος να σπαταλώνται ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ότι η εξοικονόμηση ενέργειας είναι ο καλύτερος τρόπος εξασφάλισης φθηνής ενέργειας·

33.

εκφράζει την ανησυχία της για τις πιθανές συνέπειες των κανόνων κρατικών ενισχύσεων που αφορούν το ΣΕΔΕ, οι οποίοι θα επιτρέπουν στα κράτη μέλη από το 2013 να παρέχουν αποζημίωση για μέρος του έμμεσου κόστους του ΣΕΔΕ στους κλάδους με τη μεγαλύτερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι το πλαίσιο του 2013 για τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων που αφορούν την ενέργεια και το περιβάλλον θα πρέπει να εξετάσει το εν λόγω ζήτημα·

34.

υπογραμμίζει ότι ο στόχος παραγωγής ενέργειας στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ ολοένα και περισσότερο από ανανεώσιμες πηγές πρέπει να συντονιστεί με τις άλλες προσπάθειες ενθάρρυνσης των καταναλωτών ενέργειας να επενδύσουν σε δικές τους ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή να μειώσουν την κατανάλωσή τους. Η μείωση της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπών πρέπει να είναι επαρκώς υψηλή ώστε να ενθαρρύνει τη μετατόπιση της παραγωγής προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας·

35.

θεωρεί ότι ο στόχος της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πρέπει να καθοριστεί στο 50% των επιπέδων του 1990 έως το 2030 και να είναι δεσμευτικός. Ένας δεσμευτικός στόχος για τις συνολικές εκπομπές, καθώς και στόχοι για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση, θα τονώσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών, των επιχειρήσεων και των φορέων λήψεως αποφάσεων όσον αφορά τη σταθερή μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου·

36.

τονίζει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταλήξουν σε μια συμφωνία σχετικά με τον τρόπο επιμερισμού των προσπαθειών για την επίτευξη του στόχου της μείωσης των εκπομπών με χρονικό ορίζοντα το 2030. Ο επιμερισμός θα πρέπει να πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο, λαμβανομένης υπόψη της οικονομίας κάθε κράτους μέλους, της υφιστάμενης δομής των εκπομπών, των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί και των περιβαλλοντικών συνθηκών. Μέρος του στόχου μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση των μηχανισμών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή·

37.

θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθεί απόφαση για την επέκταση του ενιαίου δεσμευτικού ΣΕΔΕ της ΕΕ και μετά το 2020, και, ειδικότερα, για τον τρόπο με τον οποίο η μείωση των εκπομπών θα επιμεριστεί μεταξύ του τομέα εμπορίας εκπομπών και άλλων τομέων δραστηριότητας. Η εμπορία εκπομπών επηρεάζει την παραγωγή ενέργειας. Τα έσοδα από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων θα πρέπει να οδηγήσουν σε μέτρα για τον αποτελεσματικό μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτή·

38.

επισημαίνει ότι οι επιμέρους στόχοι ανά χώρα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση μπορούν να χρησιμοποιηθούν παράλληλα με την εμπορία εκπομπών για την επίτευξη ενός δεσμευτικού κοινού στόχου μείωσης των εκπομπών. Με δεδομένες τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των χωρών, οι στόχοι πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο που να παρέχει μια ενδεικτική επιλογή των μέσων. Επιτυγχάνεται έτσι η βέλτιστη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, η πλέον κατάλληλη επιλογή των μέτρων και η καλύτερη σειρά εφαρμογής αυτών. Αποφεύγονται επίσης πιθανές επικαλύψεις και συγκρούσεις μεταξύ των διαφόρων κατευθυντήριων μέτρων και πολιτικών, όπως η εμπορία εκπομπών·

39.

υπενθυμίζει ότι στα κράτη μέλη επικρατούν διαφορετικές συνθήκες για τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, λόγω των πρώτων υλών, των φυσικών συνθηκών και των συστημάτων παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας. Επίσης μεγάλες είναι οι διαφορές όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων·

40.

πιστεύει ότι οι επιμέρους στόχοι ανά χώρα επιτρέπουν στις οικονομίες και στις επιχειρήσεις των κρατών μελών να αναπτύξουν δεξιότητες, τεχνολογία, νέες καινοτομίες και πρότυπα για την ένταξη στα δίκτυα παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας μικρής κλίμακας ή για ίδια κατανάλωση καθώς και να χρησιμοποιήσουν τους τοπικούς φυσικούς πόρους με τον πλέον ενδεδειγμένο τρόπο. Τα αποτελέσματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλα κράτη μέλη μέσω της εσωτερικής αγοράς. Τούτο εξασφαλίζει επίσης την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας·

41.

θεωρεί ότι ο βασικός στόχος της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια πρέπει να είναι βιώσιμος από οικολογική, κοινωνική και οικονομική πλευρά και να αποσκοπεί στην προστασία και στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Για τον σκοπό αυτόν χρειάζεται η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, η χρήση εγχώριων πηγών ενέργειας καθώς και η ανάπτυξη και εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών παραγωγής ενέργειας. Οι στόχοι αυτοί θα συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, στη βελτίωση της δημόσιας υγείας και της κατάστασης του περιβάλλοντος, καθώς και στη δημιουργία θέσεων εργασίας·

42.

επισημαίνει ότι η ενέργεια ακριβαίνει λόγω των τιμών της παγκόσμιας αγοράς, της εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπών, αλλά και λόγω του ισχύοντος συστήματος χρηματοδότησης της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των νέων τεχνολογιών και της φορολογίας καθώς και των διαφόρων συνδυασμών όλων αυτών. Οι υψηλότερες αυτές τιμές της ενέργειας είναι οπωσδήποτε θετικό στοιχείο, καθώς ενθαρρύνουν τη μείωση των εκπομπών, την ανάπτυξη εναλλακτικών, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την εξοικονόμηση ενέργειας, αλλά θα πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε το κόστος να μην είναι υπερβολικά υψηλό για τις ασθενέστερες ομάδες του πληθυσμού ή τις επιχειρήσεις. Η άνοδος των τιμών πρέπει να περιοριστεί οπωσδήποτε στο απολύτως αναγκαίο επίπεδο, μέσω της χρήσης στον τομέα της ενέργειας αποτελεσματικών μέσων ανταγωνισμού της οικονομίας της αγοράς·

43.

ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει μέτρα που διευκολύνουν τη διάδοση της μικροπαραγωγής ενέργειας και την ένταξή της στα δίκτυα διανομής, καθώς και να μεριμνήσει, στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να κάνουν πλήρη χρήση οικονομικά προσιτής ενέργειας·

44.

επισημαίνει ότι οι καταναλωτές ενέργειας μπορούν να επηρεάσουν τη δική τους κατανάλωση ενέργειας και τις επιλογές τους. Επομένως, είναι πολύ σημαντική η αμερόληπτη ενημέρωση ατόμων ή των διαφόρων ομάδων καταναλωτών. Οι ενεργειακοί έλεγχοι δείχνουν τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μέσω της βελτίωσης της συντήρησης, των υπηρεσιών και των συστημάτων πληροφοριών. Επίσης με τη χρήση των πληροφοριακών συστημάτων λαμβάνονται πληροφορίες για την επιτευχθείσα εξοικονόμηση ενέργειας·

45.

πιστεύει ότι η ενεργειακή αυτάρκεια και η πολυμορφία ρυθμίζουν τις μεταβολές των τιμών, βελτιώνουν την οικονομική και πολιτική αυτονομία και συμβάλλουν στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι καινοτομίες για την εξοικονόμηση ενέργειας συμβάλλουν στην αύξηση του δυναμισμού μιας περιοχής και στη δημιουργία νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων·

46.

ζητεί τα προτεινόμενα από την Επιτροπή μέτρα να επαρκούν για την ενίσχυση των καταναλωτών και την καταπολέμηση της ενεργειακής ένδειας, και ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ευάλωτων καταναλωτών·

47.

υπενθυμίζει ότι οι πηγές ενέργειας των κρατών μελών είναι διαφορετικές. Η ενεργειακή αυτάρκεια πρέπει να βελτιωθεί με την ανάπτυξη μιας πολιτικής της εσωτερικής αγοράς. Τα διάφορα διασυνοριακά δίκτυα μεταφοράς μπορούν να συνδυαστούν για τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας και να εξομαλύνουν τις περιόδους αιχμής της κατανάλωσης. Όσον αφορά την αιολική και την ηλιακή ενέργεια, η σύνδεση ευφυών δικτύων ή η αποθήκευση ενέργειας θα συμβάλει στην εξισορρόπηση των περιόδων αιχμής της παραγωγής·

48.

πιστεύει ότι, για να επιτευχθεί ο στόχος μείωσης των εκπομπών με χρονικό ορίζοντα το 2030 απαιτείται συνοχή, ένταξη και ενσωμάτωση των διαφόρων πολιτικών της Ένωσης. Ένα πολλά υποσχόμενο παράδειγμα είναι η έμφαση που δίδεται στο ΕΤΠΑ για την περίοδο 2014-2020 σχετικά με τη μετάβαση σε μια κοινωνία χαμηλών εκπομπών άνθρακα·

49.

επισημαίνει ότι πολλές πόλεις και δήμοι της Ευρώπης ξεκίνησαν με δική τους πρωτοβουλία φιλόδοξα προγράμματα και έλαβαν πρακτικά μέτρα για την επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής. Στα παραδείγματα τοπικών σχεδίων σε διεθνές επίπεδο περιλαμβάνονται η Ατζέντα 21, που δρομολογήθηκε το 1992 στη Διάσκεψη για τον Πλανήτη, η οποία κατά την τελευταία εικοσαετία έδωσε τη δυνατότητα σε σχεδόν δέκα χιλιάδες τοπικές αρχές να αναπτύξουν πολιτικές και δράσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη, και ιδίως για τη βελτίωση του περιβάλλοντος, τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή στην αλλαγή του κλίματος, η Climate-Alliance και η ICLEI's Cities for Climate Protection. Η ένωση των ενεργειακών πόλεων πραγματοποιεί εξαιρετικό έργο σε θέματα ενέργειας. Το πρόγραμμα «European Energy Award» επιβραβεύει δήμους με υψηλή ενεργειακή απόδοση και ενθαρρύνει τις τοπικές αρχές, μέσω μίας ευρείας προσέγγισης, να λαμβάνουν μέτρα για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, την προστασία του κλίματος και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Περισσότεροι από 1000 δήμοι λαμβάνουν ήδη μέρος στο πρόγραμμα αυτό. Το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Δήμων και Περιφερειών συνέταξε δημοσίευμα για τους τοπικούς φορείς λήψεως αποφάσεων με τίτλο «Εξοικονομήστε ενέργεια, σώστε το κλίμα, εξοικονομήστε χρήματα». Ως ένα παράδειγμα από τις πολλές τοπικές πρωτοβουλίες για την επίτευξη ουδέτερου ισοζυγίου άνθρακα θα μπορούσε να αναφερθεί το πρόγραμμα του δήμου Växjö στη Σουηδία, με στόχο τη μείωση κατά 100% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα έως το 2030. Στη Φινλανδία επίσης 14 δήμοι HINKU (με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα) συνεργάζονται με τις τοπικές επιχειρήσεις, τους φορείς λήψεως αποφάσεων και τους κατοίκους. Στόχος τους είναι να μειώσουν κατά 80% τις εκπομπές και παράλληλα να προωθήσουν την πράσινη οικονομία. Στην εκστρατεία των δήμων για το κλίμα (CCP-Finland) συμμετέχουν 53 δήμοι και 115 δήμοι έχουν δική τους στρατηγική για το κλίμα. Στο Σύμφωνο των Δημάρχων για το κλίμα (Covenant of Mayors) συμμετέχουν χιλιάδες δήμοι και πόλεις που έχουν σχέδια δράσης για τη βιώσιμη ενέργεια και προγράμματα μείωσης των εκπομπών. Πολλοί τοπικοί και περιφερειακοί οργανισμοί ενέργειας που έχουν συσταθεί με χρηματοδότηση της ΕΕ παρέχουν σήμερα συμβουλές σε θέματα ενέργειας·

50.

επισημαίνει ότι δήμοι που παράγουν ενέργεια με γνώμονα τους καταναλωτές, όπως το Beckerich στο Λουξεμβούργο, καθώς και η παραγωγή ενέργειας από νοικοκυριά ή επιχειρήσεις για δική τους χρήση, αποτελούν παραδείγματα νέων προσεγγίσεων. Με τον τρόπο αυτό οι παραδοσιακοί οργανισμοί παραγωγής ενέργειας αναγκάζονται να αλλάξουν τόσο τους κανόνες που διέπουν την πρόσβαση στα δίκτυα όσο και το κόστος παραγωγής ενέργειας που σχετίζεται με τις νέες ρυθμίσεις. Οι καταναλωτές ενέργειας γίνονται και παραγωγοί ενέργειας. Για παράδειγμα, η αμφίδρομη μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι δυνατή μέσω των υφιστάμενων δικτύων ενέργειας·

51.

υπογραμμίζει ότι χρειάζονται περισσότερες συνέργειες μεταξύ υφιστάμενων πρωτοβουλιών της ΕΕ για την τοπική αειφορία, όπως είναι η Τοπική Ατζέντα 21,το Σύμφωνο των Δημάρχων της ΕΕ, η πρωτοβουλία «Έξυπνες πόλεις και κοινότητες» και άλλα προγράμματα με ενωσιακή χρηματοδότηση, καθώς και το δίκτυο των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την προσαρμογή που έχει προταθεί στη στρατηγική της ΕΕ για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Εν προκειμένω, χρειάζεται να επιταχυνθούν οι εργασίες για τη θέσπιση ενιαίας κοινής μεθοδολογίας όσον αφορά την υλοποίηση σχεδίων προσαρμογής και προώθησης της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ τοπικών και περιφερειακών αρχών·

52.

σημειώνει ότι τα κτίρια ευθύνονται για το 40% περίπου της κατανάλωσης ενέργειας και για περισσότερο από το ένα τρίτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα των χωρών της ΕΕ. Για οικονομικούς λόγους και για να ελαχιστοποιηθεί η περίοδος κατά την οποία τα κτίρια παραμένουν ακατοίκητα, οι ανακαινίσεις σχεδιάζονται και πραγματοποιούνται βήμα προς βήμα (step by step). Τα νεόδμητα κτίρια θα πρέπει να έχουν σχεδόν μηδενική κατανάλωση ενέργειας·

53.

θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον σχεδιασμό, την κατασκευή και τον έλεγχο των νέων κτιρίων ή των υπό ανακαίνιση κτιρίων. Ενδέχεται να υπάρξει σπατάλη ενέργειας λόγω λανθασμένης χρήσης ή μεθόδων. Είναι σημαντική η χρήση επαγγελματικών τεχνικών εξοικονόμησης ενέργειας όπως η συντήρηση, η ανακαίνιση και η τακτική παρακολούθηση των εγκαταστάσεων παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας. Είναι ύψιστης σημασίας να υπάρξει καθοδήγηση των χρηστών και των κατοίκων των χώρων. Τονίζεται ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να ανταλλάσουν τα κράτη μέλη τις εμπειρίες τους σχετικά με πρακτικά παραδείγματα·

54.

συνιστά στα κράτη μέλη, και ιδίως στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, να υιοθετήσουν προγράμματα για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε δημόσια κτίρια. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να αφορούν όχι μόνο τις ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά και τη θέσπιση μεθόδων που να προβλέπουν τη συνεργασία με τους χρήστες ενός κτιρίου όσον αφορά τα μέτρα εξοικονόμησης και απόδοσης·

55.

πιστεύει ότι οι αστικές μέθοδοι κεντρικής θέρμανσης όπως η τηλεθέρμανση, και η συμπαραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας (ΣΗΘ), είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης και πολλά υποσχόμενες όσον αφορά την ποιότητα του αέρα. Η τηλεψύξη είναι η πιο αποδοτική ενεργειακά μέθοδος ψύξης, για παράδειγμα με την αξιοποίηση των ψυχρότερων θερμοκρασιών των υδάτων. Η τηλεψύξη εξοικονομεί σημαντικό ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με τα συστήματα ψύξης ειδικά για τα κτίρια και τις συσκευές ψύξης. Είναι σημαντικό οι απαιτήσεις σχετικά με την σχεδόν μηδενική ενεργειακή κατανάλωση κτιρίων να διατυπωθούν έτσι ώστε να μην εισάγουν διακρίσεις έναντι τέτοιων κοινών συστημάτων ενεργειακού εφοδιασμού·

56.

υπενθυμίζει ότι η ανανεώσιμη ξυλεία και τα μεταποιημένα προϊόντα ξύλου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αντικαταστήσουν το σκυρόδεμα και τον χάλυβα, η παραγωγή των οποίων απαιτεί σημαντική ποσότητα ενέργειας, καθώς και μη-ανανεώσιμους φυσικούς πόρους, όπως τα χαλίκια και ο άνθρακας. Η δόμηση κτιρίων με ξυλεία αποτελεί μια μακροχρόνια δεξαμενή άνθρακα και παράγει εκπομπές με μικρό κύκλο ζωής·

57.

επισημαίνει ότι οι μεταφορές ευθύνονται σχεδόν για το 20% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στα κράτη μέλη της ΕΕ. Από αυτές, το 60% προέρχεται από τα οχήματα ιδιωτικής χρήσης. Με την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής σχετικά με τα εναλλακτικά συστήματα πρόωσης, θα υπάρχει ευρεία επιλογή καυσίμων για τις οδικές μεταφορές. Δεν είναι ακόμη βέβαιο ποια πιθανή τεχνολογία ή τεχνολογίες θα αποδειχθούν αποτελεσματικές και εμπορεύσιμες στα διάφορα κράτη μέλη. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να απαιτήσουν στις δημόσιες συγκοινωνίες τη χρήση καυσίμων που να μειώνουν τις εκπομπές.

58.

υπενθυμίζει ότι αποδίδεται όλο και μεγαλύτερη σημασία στον αειφόρο σχεδιασμό της χρήσης γης με βάση τα βιοκλιματικά στοιχεία κατά τις περιόδους αλλαγής του κλίματος σε σχέση με την κατανάλωση ενέργειας των κατοικημένων περιοχών και της κυκλοφορίας, καθώς επίσης και στην ποιότητα της ζωής των πολιτών·

59.

επισημαίνει ότι, εκτός από την ανάπτυξη καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε άνθρακα, των εναλλακτικών συστημάτων πρόωσης και της επαναξιολόγησης της χρήσης των μέσων μαζικής μεταφοράς, πρέπει να εξετασθεί κυρίως η λήψη μέτρων στον αστικό, οικονομικό και κοινωνικό τομέα, που θα συνεπάγονται μείωση της κυκλοφορίας (Ηλ-διακυβέρνηση, τηλεργασία) και αλλαγή της συμπεριφοράς των πολιτών (Κοινή χρήση αυτοκινήτων (Car-Sharing), αυτοπεριορισμός)·

60.

υπενθυμίζει ότι κατά την παραγωγή και διανομή ενέργειας, αλλά και σε σχέση με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, η προσοχή θα πρέπει να επικεντρωθεί σε συμμετοχικά μοντέλα για να επιταθεί η συναίνεση του πληθυσμού και ο ρυθμός μεταβολής των καταναλωτικών προτύπων·

61.

υπογραμμίζει τη σημασία της συνεχούς ανάπτυξης έξυπνων δικτύων και της ενδυνάμωσης των εννοιών της ηλεκτρονικής προμήθειας ενέργειας προκειμένου να εξασφαλισθεί η διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας, θερμότητας και ψύξης κατά τρόπο ελεγχόμενο και αποτελεσματικό.