(1)

Τον Απρίλιο του 2003, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης, καθεστώς ενισχύσεων για επενδύσεις σε συγκεκριμένες ζώνες. Δεδομένου ότι η έναρξη ισχύος του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων δεν είχε υποβληθεί στην προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής, αυτό καταχωρίστηκε ως παράνομη ενίσχυση με αριθ. NN 53/03.

(2)

Οι ιταλικές αρχές έδωσαν περαιτέρω πληροφορίες, στις 4 Ιουλίου 2003. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2003, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 2 της Συνθήκης (εφεξής «απόφαση κίνησης διαδικασίας») και ζήτησε από την Ιταλία όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για να αξιολογήσει το μέτρο. Η απόφαση της Επιτροπής δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από τρίτους ενδιαφερόμενους ούτε από την Ιταλία.

(3)

Η Επιτροπή κάλεσε εκ νέου την Ιταλία να παράσχει πληροφορίες, στις 16 Δεκεμβρίου 2003, αναφέροντας ότι, απουσία απάντησης, διατηρούσε το δικαίωμα να εκδώσει διαταγή για την παροχή πληροφοριών βάσει του άρθρου 10 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (3). Η Ιταλία δεν διαβίβασε τις πληροφορίες αυτές. Η Επιτροπή με απόφασή της, της 22ας Απριλίου 2004, διέταξε την Ιταλία να υποβάλει εντός ενός μηνός όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για την πλήρη αξιολόγηση του μέτρου. Η Ιταλία δεν διαβίβασε καμία πληροφορία εντός της καθορισθείσας προθεσμίας.

(4)

Στις 26 Μαΐου 2004, η Ιταλία ζήτησε παράταση 15 εργάσιμων ημερών για να απαντήσει στη διαταγή παροχής πληροφοριών. Η Επιτροπή, παρότι ενημέρωσε την Ιταλία ότι η καθορισθείσα με την απόφαση της Επιτροπής προθεσμία είχε λήξει, έλαβε υπόψη της την πρόθεση της Ιταλίας να διαβιβάσει πληροφορίες μέχρι τις 17 Ιουνίου 2004.

(5)

Η Ιταλία με επιστολή της, της 17ης Ιουνίου 2004 (που πρωτοκολλήθηκε στις 22 Ιουνίου 2004), διαβίβασε πρόσθετες πληροφορίες.

(6)

Η νομική βάση του καθεστώτος συνίσταται στο άρθρο 94 εδάφιο 14 του νόμου αριθ. 289 της 27ης Δεκεμβρίου 2002 (δημοσιονομικός νόμος 2003).

(7)

Το καθεστώς των εν θέματι ενισχύσεων έχει ως στόχο την προώθηση επενδύσεων σε καθορισμένες ζώνες της ιταλικής επικράτειας, και ανταποκρίνεται σε στόχους περιφερειακής ανάπτυξης. Η διάρκεια του καθεστώτος καθορίστηκε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006, οι δε ετήσιες δόσεις για το 2003, 2004 και 2005 ανέρχονται σε 2 εκατ. ευρώ.

(8)

Ανάλογα με τα άλλα δύο ιταλικά καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα που έχει εγκρίνει η Επιτροπή (4), των οποίων είναι ουσιαστικά γεωγραφική επέκταση το κοινοποιηθέν καθεστώς, η ενίσχυση χορηγείται υπό μορφή πίστωσης φόρου για επενδύσεις σε αποσβέσιμα αγαθά. Η ενίσχυση χορηγείται σε «καθαρές» επενδύσεις που καθορίζονται ως η διαφορά μεταξύ: 1) των ποσών των επενδύσεων σε νέα στοιχεία του ενεργητικού κατά συγκεκριμένη χρονική περίοδο και 2) των ποσών από τις πωλήσεις και τις αποσβέσεις όλων των στοιχείων του ενεργητικού της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της ιδίας χρονικής περιόδου. Η ένταση της ενίσχυσης αναφέρεται ως ίση με το 8 % σε ΚΙΕ, με προσαύξηση κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες του ακαθάριστου ποσού για τις μικρές επιχειρήσεις και κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες του ακαθάριστου ποσού για τις μεσαίες επιχειρήσεις.

(9)

Οι δικαιούχοι του συγκεκριμένου καθεστώτος είναι επιχειρήσεις ευρέως φάσματος τομέων (5) που πραγματοποιούν επενδύσεις σε ειδικές ζώνες της ιταλικής επικράτειας, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 4 του νόμου αριθ. 448, της 23ης Δεκεμβρίου 1998, καθώς και στην εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών αριθ. 161, της 25ης Αυγούστου 2000. Πρόκειται για τις ακόλουθες ζώνες:

(10)

Το καθεστώς δεν εφαρμόζεται στον τομέα της παραγωγής, της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων ούτε στον τομέα των μεταφορών ούτε τέλος, στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα όπως αυτή ορίζεται ως πολυτομεακή δραστηριότητα για τις κρατικές ενισχύσεις που προορίζονται για μεγάλα επενδυτικά σχέδια (6). Το καθεστώς δεν εφαρμόζεται ούτε στις προβληματικές επιχειρήσεις όπως αυτές ορίζονται στις κοινοτικές κατευθύνσεις περί κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (7). Η λεπτομερής περιγραφή όλων των όρων που πρέπει να πληρούν οι επιχειρήσεις για να έχουν πρόσβαση στην εν λόγω ενίσχυση περιλαμβάνονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (8).

(11)

Η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έκρινε ότι το μέτρο αποτελεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης και εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον αυτό συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, δεδομένου ότι θεσπίζει περιφερειακές ενισχύσεις για επενδύσεις σε ζώνες που δεν είναι επιλέξιμες για τις περιφερειακές παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της Συνθήκης. Λεπτομερής περιγραφή των λόγων για τους οποίους κινήθηκε η διαδικασία, τους οποίους δεν διέψευσε η Ιταλία, περιλαμβάνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (9).

(12)

Το καθεστώς προβλέπει τη χορήγηση πιστώσεων φόρου για επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε ορισμένες ζώνες οι οποίες καθορίζονται σε νομοθετικές και διοικητικές διατάξεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό παρέχει οικονομικό πλεονέκτημα σε ορισμένες επιχειρήσεις μέσω κρατικών πόρων, νοθεύει τον ανταγωνισμό και επηρεάζει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, για τους λόγους που αναφέρονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (10).

(13)

Κατά συνέπεια, το μέτρο αποτελεί ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης και, καταρχήν, απαγορεύεται. Μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά μόνο αν υπάρχει δυνατότητα να τύχει μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από την ίδια τη Συνθήκη.

(14)

Δεδομένου ότι το συγκεκριμένο μέτρο αποτελεί ενίσχυση, η Επιτροπή λυπάται που οι ιταλικές αρχές δεν τήρησαν τις υποχρεώσεις κοινοποίησης ως όφειλαν βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης, και έθεσαν σε εφαρμογή το μέτρο πριν δοθεί η έγκριση της Επιτροπής.

(15)

Το καθεστώς των υπό εξέταση ενισχύσεων δεν μπορεί να τύχει των παρεκκλίσεων του άρθρου 87 παράγραφος 2 της Συνθήκης ούτε των παρεκκλίσεων του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία β) και δ) για προφανείς λόγους, όπως ήδη αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (11). Δεδομένου ότι το προαναφερθέν καθεστώς αφορά την προώθηση επενδύσεων με σκοπό την περιφερειακή ανάπτυξη και κοινοποιήθηκε από την Ιταλία ως ενίσχυση περιφερειακού χαρακτήρα, η Επιτροπή εξετάζει το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά βάσει των κοινοτικών κατευθύνσεων περί κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα (12).

(16)

Σχετικά με το θέμα αυτό, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε διάφορες αμφιβολίες όσον αφορά το συμβιβάσιμο του καθεστώτος των συγκεκριμένων ενισχύσεων με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλες οι εκφρασθείσες την εποχή εκείνη αμφιβολίες επιβεβαιώθηκαν. Ειδικότερα:

(17)

Η Επιτροπή αγνοούσε το κατά πόσον είχαν χορηγηθεί ενισχύσεις βάσει του συγκεκριμένου καθεστώτος και σε ποιες περιφέρειες, δεδομένου ότι η Ιταλία δεν έχει παράσχει καμία πληροφορία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέδωσε διαταγή να της παρασχεθούν πληροφορίες. Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, σε περίπτωση μη τήρησης από μέρους κράτους μέλους διαταγής παροχής πληροφοριών, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει σχετικά με τις παράνομες ενισχύσεις βάσει των πληροφοριών που διαθέτει.

(18)

Η Ιταλία δεν απάντησε στη διαταγή εντός της προθεσμίας που καθόριζε η απόφαση της Επιτροπής. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να λάβει υπόψη της τα στοιχεία που διαβίβασε η Ιταλία εκπρόθεσμα, στα οποία δηλώνει ότι:

(19)

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τη δήλωση της Ιταλίας ότι καμία επιχείρηση δεν έτυχε ενισχύσεων βάσει του υπό εξέταση καθεστώτος. Σημειώνει επίσης ότι οι νομοθετικές διατάξεις που θεσπίζουν την πίστωση φόρου που άρχισαν να ισχύουν την 1η Ιανουαρίου 2003 —χορηγώντας το δικαίωμα κινήτρου χωρίς αναφορά σε διαδοχικές διοικητικές οδηγίες— ισχύουν ακόμα. Η Ιταλία δεν έλαβε καμία δέσμευση ούτε παρέσχε κανένα στοιχείο όσον αφορά την κατάργηση του καθεστώτος ενισχύσεων στο μέλλον. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να εκδώσει απόφαση για το συγκεκριμένο καθεστώς.

(20)

Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα εφαρμόζεται σε ζώνες που δεν είναι επιλέξιμες για ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. Η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρήσει ότι το καθεστώς αυτό συμβιβάζεται με την κοινή αγορά βάσει των κοινοτικών κατευθύνσεων περί κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα για τους λόγους που αναφέρονται στα σημεία 15 και 16, και περιγράφονται λεπτομερώς στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (18).

(21)

Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το υπό εξέταση μέτρο αποτελεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Η Ιταλία προέβη παρανόμως στη χορήγηση της συγκεκριμένης ενίσχυσης κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Βάσει της ανάλυσης που πραγματοποιείται στα σημεία 15 έως 20, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

(22)

Η παρούσα απόφαση, σχετικά με το καθεστώς ενισχύσεων υπό μορφή πιστώσεων φόρου για επενδύσεις και τις σχετικές περιπτώσεις εφαρμογής του, θα πρέπει να εφαρμοστεί πάραυτα, συμπεριλαμβανομένης και της ανάκτησης κάθε μεμονωμένης μη συμβιβάσιμης ενίσχυσης που έχει ενδεχομένως ήδη χορηγηθεί,