Λέξεις κλειδιά
Περίληψη

Λέξεις κλειδιά

1. Προσφυγή ακυρώσεως – Παραδεκτό – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Υποχρέωση επιχειρήσεως που είναι αποδέκτης ανακοινώσεως αιτιάσεων να αμφισβητήσει τα διάφορα πραγματικά ή νομικά στοιχεία της κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας – Περιορισμός της ασκήσεως του δικαιώματος προσφυγής – Προσβολή των θεμελιωδών αρχών της νομιμότητας και του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας

(Άρθρα 81 ΕΚ, 82 ΕΚ και 230, εδ. 4, ΕΚ)

2. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Απόδειξη – Ενιαία και συνεχής παράβαση απορρέουσα από ένα σύνθετο σύστημα συμπράξεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

3. Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Απόφαση εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού – Απόφαση αφορώσα πολλούς αποδέκτες

(Άρθρα 81 ΕΚ και 253 ΕΚ)

4. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Μαχητό τεκμήριο της αποφασιστικής επιρροής την οποία ασκεί μητρική εταιρία στις θυγατρικές τις οποίες κατέχει κατά 100 %

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

Περίληψη

1. Στον τομέα των κανόνων του ανταγωνισμού, καμία διάταξη του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιβάλλει στον αποδέκτη ανακοινώσεως αιτιάσεων να αμφισβητήσει τα διάφορα πραγματικά ή νομικά στοιχεία της ανακοινώσεως αυτής κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, προκειμένου να μην απολέσει πλέον το δικαίωμα να το πράξει στη συνέχεια, κατά την ένδικη διαδικασία. Συγκεκριμένα, μολονότι η εκ μέρους επιχειρήσεως ρητή ή σιωπηρή αναγνώριση πραγματικών ή νομικών στοιχείων κατά την ενώπιον της Επιτροπής διοικητική διαδικασία ενδέχεται να συνιστά συμπληρωματικό αποδεικτικό στοιχείο κατά την εκτίμηση του βασίμου ένδικης προσφυγής, δεν μπορεί να συρρικνώνει αυτό τούτο το δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου το οποίο διαθέτει ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο.

Ελλείψει ρητώς προβλεπόμενης προς τούτο νομικής βάσεως, ο περιορισμός αυτός αντιβαίνει στις θεμελιώδεις αρχές της νομιμότητας και του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας. Εξάλλου, επισημαίνεται ότι το δικαίωμα ασκήσεως αποτελεσματικής ένδικης προσφυγής και το δικαίωμα του ιδιώτη να εκδικασθεί η υπόθεσή του ενώπιον αμερόληπτου δικαστηρίου διασφαλίζεται από το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(βλ. σκέψεις 37-38, 40)

2. Στον τομέα των κανόνων του ανταγωνισμού, όσον αφορά ενιαία και συνεχή παράβαση η οποία συνίσταται στον συντονισμό των τιμών και των αυξήσεων τιμών ενός συγκεκριμένου προϊόντος σε ένα κράτος μέλος, η οποία απορρέει από ένα σύνθετο σύστημα συμπράξεως που έθεσαν σε εφαρμογή οι οικείες επιχειρήσεις, ένα μεμονωμένο στοιχείο της συμμετοχής επιχειρήσεως στον συντονισμό αυτό δεν αρκεί προς στοιχειοθέτηση της συμμετοχής της επιχειρήσεως αυτής στην παράβαση. Αποτελεί τέτοιο μεμονωμένο στοιχείο η συμμετοχή του προέδρου του διοικητικού συμβουλίου της εμπλεκόμενης επιχειρήσεως σε συνάντηση αφορώσα ένα μόνον τμήμα της επίδικης αγοράς.

(βλ. σκέψεις 63, 65-67, 71)

3. Όταν απόφαση εφαρμογής του άρθρου 81 ΕΚ αφορά πολλούς αποδέκτες και θέτει ζήτημα καταλογισμού της παραβάσεως, πρέπει να περιέχει επαρκή αιτιολογία ως προς καθένα των αποδεκτών της, ειδικότερα ως προς εκείνους οι οποίοι, κατά το γράμμα της ως άνω αποφάσεως, πρέπει να υποστούν τις συνέπειες της παραβάσεως αυτής.

Επομένως, όσον αφορά μητρική εταιρία, η οποία θεωρείται υπεύθυνη για τη συμπεριφορά της θυγατρικής της, τέτοιου είδους απόφαση πρέπει να εκθέτει εμπεριστατωμένα τους λόγους που δικαιολογούν γιατί η παράβαση πρέπει να καταλογισθεί σ’ αυτήν την εταιρία.

Στο πλαίσιο αυτό, όταν η απόφαση της Επιτροπής η οποία διαπιστώνει παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού δεν κάνει καθόλου λόγο για τις οικονομικές, οργανωτικές ή νομικές σχέσεις που υπήρχαν μεταξύ της οικείας επιχειρήσεως και της θυγατρικής της και το σκεπτικό της αποφάσεως αυτής δεν αναφέρει καθόλου το όνομα της θυγατρικής εταιρίας, η Επιτροπή παραλείπει, με τον τρόπο αυτό, να εκθέσει τους λόγους καταλογισμού στην οικεία επιχείρηση της επίδικης συμπεριφοράς της θυγατρικής της. Επομένως, η Επιτροπή στερεί από την επιχείρηση τη δυνατότητα να αμφισβητήσει ενδεχομένως τη βασιμότητα του καταλογισμού αυτού ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ανατρέποντας το τεκμήριο και δεν παρέχει στο Γενικό Δικαστήριο τη δυνατότητα να ασκήσει συναφώς τον έλεγχό του.

(βλ. σκέψεις 77-78, 88-91)

4. Η συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρίας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική εταιρία, ιδίως, όταν η θυγατρική, μολονότι έχει χωριστή νομική προσωπικότητα, δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει, κυρίως, τις οδηγίες της μητρικής εταιρίας, ενόψει, ιδίως, των υφισταμένων μεταξύ των δύο αυτών νομικών οντοτήτων οικονομικών, οργανωτικών και νομικών σχέσεων. Συγκεκριμένα, σε μια τέτοια περίπτωση, η μητρική και η θυγατρική εταιρία συναποτελούν τμήμα της ίδιας οικονομικής οντότητας και, επομένως, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση. Συνεπώς, το γεγονός ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου στη μητρική εταιρία, χωρίς να απαιτείται να αποδείξει την εμπλοκή της εταιρίας αυτής στην παράβαση.

Στην ειδική περίπτωση στην οποία μια μητρική εταιρία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, αφενός, η μητρική εταιρία μπορεί να ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής και, αφετέρου, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της. Υπό τις συνθήκες αυτές, αρκεί να αποδείξει η Επιτροπή ότι η μητρική εταιρία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου μιας θυγατρικής προκειμένου να συναχθεί ότι η μητρική ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να θεωρήσει τη μητρική εταιρία συνυπεύθυνη για την καταβολή του επιβληθέντος στη θυγατρική προστίμου, εκτός αν η μητρική εταιρία, στην οποία απόκειται να ανατρέψει αυτό το τεκμήριο, αποδείξει ότι, κατ’ ουσίαν, η θυγατρική της ενεργεί αυτοτελώς στην αγορά.

(βλ. σκέψεις 80-83)