Κανονισμός για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFIR)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής

Η νομοθεσία εφαρμόζεται στα εξής:

• τόποι διαπραγμάτευσης, επιχειρήσεις επενδύσεων και πιστωτικά ιδρύματα, όπως τράπεζες·
• πάροχοι υπηρεσιών αναφοράς δεδομένων·
• ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εταιρείες ή οργανισμούς εναλλακτικών επενδύσεων (γνωστά ως «χρηματοοικονομικοί αντισυμβαλλόμενοι»)·
• επιχειρήσεις εκτός της ΕΕ που έχουν λάβει την αναγκαία άδεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Διαφάνεια

Οι κανόνες διαφάνειας:

• έχουν ως στόχο να διασφαλίζεται η διενέργεια της διαπραγμάτευσης σε οργανωμένους τόπους διαπραγμάτευσης⁵·
• απαιτούν από τους διαχειριστές αγοράς και τις επιχειρήσεις επενδύσεων που δραστηριοποιούνται σε έναν τόπο διαπραγμάτευσης να δημοσιοποιούν, τόσο πριν όσο και μετά τη διαπραγμάτευση (το τελευταίο όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον πραγματικό χρόνο), πληροφορίες όπως οι τιμές αγοράς και πώλησης και οι σχετικοί όγκοι·
• προβλέπουν περιορισμένες εξαιρέσεις από την ως άνω απαίτηση·
• ορίζουν ότι οι πληροφορίες πρέπει να είναι διαθέσιμες υπό εύλογους εμπορικούς όρους, κατά τρόπο μη δημιουργούνται διακρίσεις και δωρεάν 15 λεπτά μετά τη δημοσιοποίηση·
• καθορίζουν ειδικές απαιτήσεις για συστηματικούς εσωτερικοποιητές⁶ και επιχειρήσεις επενδύσεων που πραγματοποιούν εξωχρηματιστηριακές συναλλαγές χωρίς τη μεσολάβηση χρηματιστηρίου.

Κανόνες συναλλαγών

Οι κανόνες συναλλαγών απαιτούν τα εξής:

• Οι επιχειρήσεις επενδύσεων πρέπει:
  • διατηρούν όλα τα σχετικά δεδομένα που αφορούν εντολές και συναλλαγές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό πελάτη για διάστημα πέντε ετών,
  • να αναφέρουν πλήρη και ακριβή στοιχεία για όλες τις συναλλαγές στην αρμόδια εθνική αρχή το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο έως τη λήξη της επόμενης εργάσιμης ημέρας·.
• Οι τόποι διαπραγμάτευσης πρέπει να διατηρούν όλα τα δεδομένα που αφορούν χρηματοπιστωτικά μέσα τα οποία προβάλλονται μέσω των συστημάτων τους για διάστημα πέντε ετών.

Οι συναλλαγές σε παράγωγα πρέπει να συμμορφώνονται με τους ακόλουθους κανόνες:

• Πρέπει να λαμβάνουν χώρα:
  • σε ρυθμιζόμενη αγορά,
  • σε πολυμερή μηχανισμό διαπραγμάτευσης⁷,
  • σε μηχανισμό οργανωμένης διαπραγμάτευσης⁸ ή
  • σε μηχανισμό διαπραγμάτευσης εκτός της ΕΕ που έχει αδειοδοτήσει η Επιτροπή·
• η Επιτροπή μπορεί, με εκτελεστική πράξη, να αναστείλει την υποχρέωση διαπραγμάτευσης παραγώγων για ορισμένους χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις·
• Πρέπει να εκκαθαρίζονται από τον κεντρικό αντισυμβαλλόμενο⁹ με τη μεγαλύτερη τεχνολογικά δυνατή ταχύτητα.

Οι κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι πρέπει να εκκαθαρίζουν τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με αμερόληπτο και διαφανή τρόπο..

Η ΕΑΚΑΑ:

• καταρτίζει ορισμένα σχέδια τεχνικών προτύπων, ιδίως για τα παράγωγα και τους κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους·
• εποπτεύει τα χρηματοπιστωτικά μέσα που διατίθενται στην αγορά, διανέμονται ή πωλούνται στην ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, η ΕΑΚΑΑ και οι εθνικές αρχές συνεργάζονται στενά και έχουν την εξουσία να απαγορεύουν ή να περιορίζουν προσωρινά τη χρήση χρηματοπιστωτικών μέσων που θεωρούνται απειλή για τους επενδυτές ή το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Τροποποιητική νομοθεσία

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2019/2175 ενισχύει τις εξουσίες, τη διακυβέρνηση και τη χρηματοδότηση όλων των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών κατόπιν επανεξέτασης που πραγματοποιήθηκε το 2017, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εποπτεία ορισμένων δραστηριοτήτων και οντοτήτων με ιδιαίτερη σημασία για την ΕΕ στο σύνολό της ή με σημαντικό βαθμό διασυνοριακών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, θα πρέπει να διεξάγεται από τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές αντί από τις εθνικές αρχές. Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά τον τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 600/2014, επιτυγχάνει τα εξής:

• προσθέτει την εξουσιοδότηση και την εποπτεία των παρόχων υπηρεσιών αναφοράς δεδομένων στο πεδίο εφαρμογής του αρχικού κανονισμού, μαζί με τις εξουσίες άμεσης συλλογής δεδομένων για σκοπούς αναφοράς και υπολογισμών διαφάνειας·
• προσθέτει τρεις διαφορετικούς τύπους παρόχων υπηρεσιών αναφοράς δεδομένων που υπόκεινται σε προηγούμενη εξουσιοδότηση από την ΕΑΚΑΑ στους ορισμούς του κανονισμού:
  • εγκεκριμένος μηχανισμός δημοσιοποίησης¹⁰,
  • πάροχος ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών¹¹,
  • εγκεκριμένος μηχανισμός αναφοράς¹²·
• εξουσιοδοτεί την ΕΑΚΑΑ να ζητά πληροφορίες που απαιτεί για τα εποπτικά καθήκοντάτης·
• Καθιερώνει την ΕΑΚΑΑ ως επόπτη των παρόχων ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών και ορισμένων εγκεκριμένων μηχανισμών δημοσιοποίησης και μηχανισμών αναφοράς·
• καθορίζει τις εξουσίες και τις αρμοδιότητες που η ΕΑΚΑΑ θα πρέπει να έχει κατά την άσκηση του ρόλου της ως αρμόδιας αρχής·
• επιβάλλει απαιτήσεις αναφοράς για την Επιτροπή σχετικά με τη λειτουργία του ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών·
• Καθορίζει τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από τις εθνικές αρχές στην ESMA.

Με σκοπό την ενίσχυση της ψηφιακής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας του χρηματοοικονομικού τομέα της ΕΕ, τροποποιώντας τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/2554, η πράξη για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα της ΕΕ (γνωστή ως DORA), θεσπίζει απαιτήσεις για την ανθεκτικότητα συστημάτων δικτύου και πληροφοριών των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον χρηματοοικονομικό τομέα, και εντάσσει κρίσιμους τρίτους που τους παρέχουν υπηρεσίες που σχετίζονται με τις ΤΠΕ σε ένα πλαίσιο εποπτείας. Δημιουργεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα σύμφωνα με το οποίο όλες οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον χρηματοπιστωτικό τομέα πρέπει να διασφαλίζουν ότι μπορούν να ανταπεξέρχονται, να ανταποκρίνονται και να ανακάμπτουν από όλους τους τύπους διαταραχών και απειλών που συνδέονται με τις ΤΠΕ.

Ο τροποποιητικός κανονισμός (ΕΕ) 2024/791 ενισχύει τη διαφάνεια των δεδομένων αγοράς και την πρόσβαση σε αυτά και επικαιροποιεί τους κανόνες σχετικά με τα ενοποιημένα δελτία συναλλαγών, τις υποχρεώσεις διαπραγμάτευσης και την πληρωμή για τη ροή εντολών:

• καθιστά τα δεδομένα συναλλαγών πιο διαφανή και απλουστεύει τα όρια στις συναλλαγές μετοχών που εξαιρούνται από την προσυναλλακτική διαφάνεια βάσει της εξαίρεσης της τιμής αναφοράς, αντικαθιστώντας το προηγούμενο διπλό ανώτατο όριο με ένα ενιαίο ανώτατο όριο 7 % σε επίπεδο ΕΕ·
• αίρει τα εμπόδια στην εμφάνιση ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών, τα οποία παρέχουν ολοκληρωμένη εικόνα των τιμών και του όγκου των χρηματοπιστωτικών μέσων που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ολόκληρη την ΕΕ σε τόπους διαπραγμάτευσης·
• απαιτεί από τους τόπους διαπραγμάτευσης και τους εγκεκριμένους μηχανισμούς δημοσιοποίησης να συνεισφέρουν εναρμονισμένα δεδομένα στους παρόχους ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών που επιλέγονται και αδειοδοτούνται από την ΕΑΚΑΑ για κάθε σχετική κατηγορία στοιχείων ενεργητικού (ομόλογα, μετοχές και διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια, καθώς και εξωχρηματιστηριακά παράγωγα)·
• διευκρινίζει πότε οι μετοχές πρέπει να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε τόπους διαπραγμάτευσης ή από συστηματικούς εσωτερικοποιητές (υποχρέωση διαπραγμάτευσης μετοχών)·
• παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να αναστείλει την υποχρέωση διαπραγμάτευσης παραγώγων για ορισμένους αιτούντες χρηματοοικονομικούς αντισυμβαλλομένους, εάν πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις·
• απαγορεύει στις επιχειρήσεις επενδύσεων να αποδέχονται αμοιβή, προμήθεια ή μη χρηματικό όφελος από τρίτο για τη δρομολόγηση εντολών πελατών προς συγκεκριμένο τόπο εκτέλεσης ή τρίτο για εκτέλεση (πληρωμή για ροή εντολών).

Εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις

Η Επιτροπή ενέκρινε μια σειρά από εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις.

Εκτελεστικές πράξεις

• Απόφαση (ΕΕ) 2017/2238 σχετικά με την ισοδυναμία του νομοθετικού και εποπτικού πλαισίου που εφαρμόζεται στις συγκεκριμένες αγορές συμβάσεων και στους μηχανισμούς εκτέλεσης συμβάσεων ανταλλαγής στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
• Απόφαση (ΕΕ) 2019/541 σχετικά με την ισοδυναμία του νομικού και εποπτικού πλαισίου που εφαρμόζεται στα εγκεκριμένα χρηματιστήρια και στους αναγνωρισμένους διαχειριστές αγοράς στη Σινγκαπούρη. όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση (ΕΕ) αριθ. 2020/2127.
• Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1288 σχετικά με την αυτοτελή αναστολή της υποχρέωσης διαπραγμάτευσης παραγώγων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 600/2014.
• Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1157 για τη θέσπιση εκτελεστικών τεχνικών προτύπων για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 όσον αφορά τα τυποποιημένα έντυπα, τα υποδείγματα και τις διαδικασίες για την αδειοδότηση εγκεκριμένων μηχανισμών δημοσιοποίησης, εγκεκριμένων μηχανισμών αναφοράς και παρόχων ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών, καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις, και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1110.

Πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση

• Ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2020 σχετικά με τα κριτήρια για τη διαπίστωση κατά πόσον τα παράγωγα που υπόκεινται στην υποχρέωση εκκαθάρισης πρέπει να υπόκεινται στην υποχρέωση διαπραγμάτευσης.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2021 για την πρόσβαση σχετικά με δείκτες αναφοράς.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2022 σχετικά με τις πληροφορίες για την καταχώριση επιχειρήσεων εκτός της ΕΕ και τη μορφή των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται στους πελάτες.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/572 για τον προσδιορισμό της προσφοράς προσυναλλακτικών και μετασυναλλακτικών δεδομένων και του επιπέδου επιμερισμού των δεδομένων.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/583, όπως τροποποιήθηκε από τους κανονισμούς (ΕΕ) 2021/529, 2022/629 και 2025/1246, για τις απαιτήσεις διαφάνειας για τους τόπους διαπραγμάτευσης και τις επιχειρήσεις επενδύσεων όσον αφορά τα ομόλογα, τα δομημένα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα δικαιώματα εκπομπών και τα παράγωγα.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/590 για την αναφορά των συναλλαγών στις αρμόδιες αρχές.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/582 για τον καθορισμό της υποχρέωσης εκκαθάρισης για τα παράγωγα που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ρυθμιζόμενες αγορές και τον χρονισμό της αποδοχής προς εκκαθάριση.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/579 σχετικά με τον άμεσο, ουσιαστικό και προβλέψιμο αντίκτυπο των συμβάσεων παραγώγων εντός της Ένωσης και την αποφυγή της παράκαμψης κανόνων και υποχρεώσεων.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/587, όπως τροποποιήθηκε από τους κανονισμούς (ΕΕ) 2019/442 και 2025/1246, σχετικά με τις απαιτήσεις διαφάνειας για τους τόπους διαπραγμάτευσης και τις επιχειρήσεις επενδύσεων όσον αφορά μετοχές, αποδεικτικά κατάθεσης, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια, πιστοποιητικά και άλλα παρόμοια χρηματοπιστωτικά μέσα και για τις υποχρεώσεις εκτέλεσης πράξεων όσον αφορά ορισμένες μετοχές σε τόπο διαπραγμάτευσης ή από συστηματικό εσωτερικοποιητή.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/577, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/392, για τον μηχανισμό μέγιστου ορίου συναλλαγών και την παροχή πληροφοριών για σκοπούς διαφάνειας και άλλους υπολογισμούς.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/580 για την τήρηση σχετικών στοιχείων που αφορούν εντολές για χρηματοπιστωτικά μέσα.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/585 για τα πρότυπα και τους μορφοτύπους των στοιχείων αναφοράς για χρηματοπιστωτικά μέσα και τα τεχνικά μέτρα σε σχέση με τις ρυθμίσεις που θα πρέπει να καθιερωθούν από την ESMA και τις αρμόδιες αρχές.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/581 σχετικά με τους τόπους διαπραγμάτευσης και τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2154 για τις ρυθμίσεις έμμεσης εκκαθάρισης.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2417, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/749,, σχετικά με την υποχρέωση διαπραγμάτευσης για ορισμένα παράγωγα.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/567 σχετικά με τους ορισμούς, τη διαφάνεια, τη συμπίεση χαρτοφυλακίου και τα εποπτικά μέτρα σχετικά με παρεμβάσεις σε προϊόντα και θέσεις, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2026/482.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2022/466 για τον προσδιορισμό κριτηρίων παρέκκλισης από την αρχή σύμφωνα με την οποία οι εγκεκριμένοι μηχανισμοί δημοσιοποίησης συναλλαγών και οι εγκεκριμένοι μηχανισμοί γνωστοποίησης συναλλαγών εποπτεύονται από την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2022/803 σχετικά με τον προσδιορισμό διαδικαστικών κανόνων για την άσκηση της αρμοδιότητας επιβολής προστίμων ή περιοδικών χρηματικών ποινών από την ΕΑΚΑΑ αναφορικά με παρόχους υπηρεσιών αναφοράς δεδομένων, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2025/1768.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2022/930 για τον καθορισμό τελών σχετικών με την εποπτεία παρόχων υπηρεσιών αναφοράς δεδομένων από την ΕΑΚΑΑ, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2025/884.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1143 για τις απαιτήσεις αδειοδότησης και τις οργανωτικές απαιτήσεις για τους εγκεκριμένους μηχανισμούς δημοσιοποίησης και τους εγκεκριμένους μηχανισμούς αναφοράς, καθώς και για τις απαιτήσεις αδειοδότησης για παρόχους ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/751.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1155 για την εισαγωγή και την εξαγωγή δεδομένων ενοποιημένων δελτίων συναλλαγών, τον συγχρονισμό των επιχειρηματικών ρολογιών και την ανακατανομή εσόδων από τον πάροχο ενοποιημένου δελτίου συναλλαγών για μετοχές και Δ.Α.Κ (Διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια).
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1156 σχετικά με την υποχρέωση διάθεσης δεδομένων αγοράς στο κοινό σε εύλογη εμπορική βάση.
• Άλλες πτυχές
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1799, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1000, σχετικά με την εξαίρεση ορισμένων κεντρικών τραπεζών εκτός ΕΕ, κατά την εκτέλεση νομισματικής ή συναλλαγματικής πολιτικής ή πολιτικής για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, από απαιτήσεις προσυναλλακτικής και μετασυναλλακτικής διαφάνειας.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2017/2194 όσον αφορά τις δέσμες εντολών.
  • Κανονισμός (ΕΕ) 2025/1003 σχετικά με τα δεδομένα αναφοράς ταυτοποίησης των εξωχρηματιστηριακών παραγώγων που πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς διαφάνειας.