Συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Κένυας

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής και στόχοι

Η ΣΟΕΣ καλύπτει τα ακόλουθα: εμπορευματικές συναλλαγές, τελωνειακή συνεργασία, διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών, μη δασμολογικά μέτρα, μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας (ΥΦΠ)¹, τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο², μέσα εμπορικής άμυνας και διασφαλίσεις, αλιεία, γεωργία, αναπτυξιακή συνεργασία, θεσμικές διατάξεις, επίλυση διαφορών, εξαιρέσεις και τελικές διατάξεις.

Οι στόχοι της ΣΟΕΣ είναι οι εξής:

• προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της διαφοροποίησης και του διαρθρωτικού μετασχηματισμού·
• στήριξη της περιφερειακής ολοκλήρωσης στο πλαίσιο της ΚΑΑ·
• σταδιακή ενσωμάτωση της Κένυας στην παγκόσμια οικονομία·
• βελτίωση της εμπορικής και επενδυτικής ικανότητας·
• δημιουργία προβλέψιμου και διαφανούς περιβάλλοντος για το εμπόριο·
• προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, των περιφερειακών αξιακών αλυσίδων, της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Μεταβλητή γεωμετρία

Η συμφωνία ισχύει αρχικά μόνο για την Κένυα, αλλά παραμένει ανοικτή στην προσχώρηση άλλων κρατών εταίρων της ΚΑΑ, αντικατοπτρίζοντας την αρχή της μεταβλητής γεωμετρίας, η οποία επιτρέπει στα εν λόγω κράτη να προσχωρήσουν στη ΣΟΕΣ ανά πάσα στιγμή.

Πρόσβαση στην αγορά και ελευθέρωση του εμπορίου

Η συμφωνία προβλέπει αμοιβαία αλλά ασύμμετρη ελευθέρωση του εμπορίου.

• Η ΕΕ παρέχει στην Κένυα άμεση και μόνιμη πρόσβαση χωρίς δασμούς και χωρίς ποσοστώσεις για όλα τα προϊόντα, εκτός από τα όπλα και τα πυρομαχικά.
• Η Κένυα ελευθερώνει σταδιακά τις εισαγωγές από την ΕΕ σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα σταδιακής εφαρμογής:
  • ορισμένα προϊόντα ελευθερώνονται αμέσως·
  • άλλα προϊόντα ελευθερώνονται σε διάστημα 15 ετών, με έναρξη της ελευθέρωσης επτά έτη μετά την έναρξη ισχύος·
  • πρόσθετα προϊόντα ελευθερώνονται σε διάστημα 25 ετών, με έναρξη της ελευθέρωσης 12 έτη μετά την έναρξη ισχύος·
  • το 17,4 % των προϊόντων εξαιρούνται μόνιμα.
• Μετά την πλήρη εφαρμογή θα έχει απελευθερωθεί το 82,6 % των εισαγωγών της Κένυας από την ΕΕ.
• Βάσει μιας ρήτρας ακινητοποίησης (standstill) απαγορεύεται η αύξηση των δασμών για τα ελευθερωμένα προϊόντα, εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά και από τα δύο μέρη. Επιπλέον, το συμβούλιο ΣΟΕΣ μπορεί να προσαρμόζει τις δασμολογικές δεσμεύσεις της Κένυας, όπου απαιτείται, για τη στήριξη διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης στην ευρύτερη αφρικανική περιοχή, με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης με τους κανόνες του ΠΟΕ και της αμοιβαίας συμφωνίας.

Μελλοντικές διαπραγματεύσεις («ρήτρα συνάντησης»)

Εντός πέντε ετών από την έναρξη ισχύος, τα μέρη δεσμεύονται να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις σχετικά με:

• τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών·
• τις επενδύσεις και την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα·
• την πολιτική ανταγωνισμού·
• το εμπόριο, το περιβάλλον και τη βιώσιμη ανάπτυξη·
• τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας·
• τη διαφάνεια στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων·
• κάθε άλλο τομέα για τον οποίον συμφωνούν τα μέρη.

Κανόνες καταγωγής³

Έως ότου εγκριθεί ειδικό κοινό πρωτόκολλο, κάθε μέρος εφαρμόζει τους εσωτερικούς κανόνες καταγωγής του. Το συμβούλιο ΣΟΕΣ πρέπει να εγκρίνει κοινό πρωτόκολλο εντός πέντε ετών. Εάν δεν εγκριθεί πρωτόκολλο εντός της προθεσμίας αυτής, το συμβούλιο ΣΟΕΣ μπορεί να παρατείνει τη μεταβατική περίοδο.

Εξαγωγικοί δασμοί και φόροι

Η συμφωνία απαγορεύει την επιβολή νέων εξαγωγικών δασμών ή φόρων. Η Κένυα μπορεί να εφαρμόζει προσωρινά τέτοιους δασμούς σε ειδικές περιστάσεις, μεταξύ άλλων για:

• τη στήριξη εγχώριου κλάδου παραγωγής·
• την προστασία της επισιτιστικής ασφάλειας·
• τη διατήρηση της νομισματικής σταθερότητας·
• την προστασία των δημόσιων εσόδων·
• τη διατήρηση του περιβάλλοντος.

Τα μέτρα αυτά μπορούν να εφαρμόζονται μόνο σε περιορισμένο αριθμό προϊόντων και για περιορισμένο χρονικό διάστημα και υπόκεινται σε επανεξέταση από το συμβούλιο ΣΟΕΣ.

Μέσα εμπορικής άμυνας και διασφαλίσεις

Η συμφωνία επιτρέπει τη λήψη μέτρων εμπορικής άμυνας συμβατών με τον ΠΟΕ, στα οποία περιλαμβάνονται:

• μέτρα αντιντάμπινγκ⁴ και αντισταθμιστικά μέτρα⁵·
• διμερείς διασφαλίσεις για την πρόληψη ή την αποκατάσταση σοβαρής ζημίας στον εγχώριο κλάδο παραγωγής, οικονομικών διαταραχών ή διαταραχών της αγοράς·
• διασφαλίσεις για νεοσύστατο κλάδο παραγωγής για την Κένυα για διάστημα έως 10 ετών, με δυνατότητα παράτασης κατά πέντε έτη·
• ο προσωρινός αποκλεισμός της Κένυας από πολυμερή μέτρα διασφάλισης της ΕΕ σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ για αρχική πενταετή περίοδο, με την επιφύλαξη επανεξέτασης.

Τελωνειακή συνεργασία και διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών

Η συμφωνία προβλέπει απλουστευμένες, διαφανείς και αποτελεσματικές τελωνειακές διαδικασίες, στις οποίες περιλαμβάνονται:

• η εναρμόνιση των τελωνειακών κανόνων και διαδικασιών·
• η χρήση σύγχρονων τελωνειακών τεχνικών, συμπεριλαμβανομένων της διαχείρισης κινδύνων, των ηλεκτρονικών συστημάτων, των ελέγχων μετά τον εκτελωνισμό και των διαδικασιών διαμετακόμισης·
• η αμοιβαία διοικητική συνδρομή και η συνεργασία για την πρόληψη της τελωνειακής απάτης·
• οι διαδικασίες προσφυγής κατά τελωνειακών αποφάσεων·
• η διαχείριση διοικητικών σφαλμάτων που αφορούν τα τελωνεία·
• ο καθορισμός της δασμολογητέας αξίας σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ·
• η συνεργασία με την επιχειρηματική κοινότητα όσον αφορά τους τελωνειακούς κανόνες.

Η Κένυα επωφελείται από μεταβατική περίοδο πέντε ετών, η οποία μπορεί να παραταθεί από το συμβούλιο ΣΟΕΣ, για την πλήρη εφαρμογή ορισμένων τελωνειακών υποχρεώσεων.

Μη δασμολογικά μέτρα

Η συμφωνία απαγορεύει τους ποσοτικούς περιορισμούς στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, εκτός από περιορισμένες περιπτώσεις, όπως για την αντιμετώπιση ελλείψεων ή για την εφαρμογή προτύπων εμπορίας. Τα εισαγόμενα εμπορεύματα πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης με τα εγχώρια προϊόντα, το οποίο σημαίνει ότι δεν μπορούν να υπόκεινται σε εσωτερικούς φόρους, επιβαρύνσεις ή απαιτήσεις υψηλότερες ή πιο περιοριστικές από εκείνες που εφαρμόζονται σε ομοειδή εγχώρια προϊόντα.

Μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας

Η συμφωνία ενσωματώνει τους κανόνες ΥΦΠ του ΠΟΕ. Τα μέρη δεσμεύονται:

• να βασίζουν τα μέτρα ΥΦΠ σε επιστημονικές αρχές και εκτίμηση κινδύνου·
• να διασφαλίζουν τη διαφάνεια και την εναρμόνιση με τα διεθνή πρότυπα·
• να αναγνωρίζουν την ισοδυναμία, κατά περίπτωση·
• να ενισχύσουν τις ικανότητες διαχείρισης της Κένυας στον τομέα της ΥΦΠ·
• να προωθούν τη διαβούλευση, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συμμετοχή σε σχετικούς διεθνείς οργανισμούς.

Τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο

Η συμφωνία ενσωματώνει τις ρυθμίσεις του ΠΟΕ για τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο. Τα μέρη δεσμεύονται:

• να αποφεύγουν τα περιττά εμπόδια στο εμπόριο·
• να συνεργάζονται για την εναρμόνιση των τεχνικών κανονισμών, των προτύπων και των αξιολογήσεων της συμμόρφωσης·
• να διερευνούν το ενδεχόμενο αμοιβαίας αναγνώρισης των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων συμμόρφωσης·
• να διασφαλίζουν τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών·
• να στηρίζουν την τεχνική ρυθμιστική υποδομή της Κένυας.

Αλιεία

Η συμφωνία προωθεί τη συνεργασία για τη βιώσιμη διαχείριση και ανάπτυξη της θαλάσσιας αλιείας, της αλιείας εσωτερικών υδάτων και της υδατοκαλλιέργειας. Η συνεργασία περιλαμβάνει:

• τη βιώσιμη εκμετάλλευση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων·
• την καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας·
• την ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας για τα κοινά αποθέματα·
• την ανάπτυξη λιμενικών υποδομών, υποδομών μεταποίησης και αποθήκευσης·
• τη στήριξη της παραδοσιακής αλιείας, της αλιείας μικρής κλίμακας και της αλιείας προς επιβίωση·
• τη βελτίωση της πρόσβασης στην αγορά·
• τη θέσπιση αποτελεσματικών συστημάτων παρακολούθησης, ελέγχου και επιτήρησης, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων παρακολούθησης σκαφών, προγραμμάτων παρατηρητών, μέτρων του κράτους λιμένα και απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων, με τεχνική και χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ για την ανάπτυξη των ικανοτήτων της Κένυας.

Γεωργία

Η συμφωνία στηρίζει τη βιώσιμη γεωργική ανάπτυξη για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της προστιθέμενης αξίας. Η συνεργασία περιλαμβάνει:

• την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης, μεταποίησης και μεταφοράς·
• την προώθηση της ανθεκτικής στην κλιματική αλλαγή και βιώσιμης γεωργίας·
• τη στήριξη των μικροκαλλιεργητών και των οργανώσεων παραγωγών·
• την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας.

Η ΕΕ δεσμεύεται να μην εφαρμόζει εξαγωγικές επιδοτήσεις στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων προς την Κένυα. Η επίβλεψη της συνεργασίας πραγματοποιείται στο πλαίσιο ενός συνολικού διαλόγου για τη γεωργία.

Αναπτυξιακή συνεργασία

Η αναπτυξιακή συνεργασία αποτελεί βασικό στοιχείο της συμφωνίας. Η ΕΕ στηρίζει την Κένυα στα εξής:

• ανάπτυξη υποδομών (μεταφορές, ενέργεια, τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών, ύδατα)·
• μεταρρυθμίσεις της εμπορικής πολιτικής·
• ανάπτυξη παραγωγικών κλάδων (γεωργία, αλιεία, βιομηχανία, υπηρεσίες)·
• έρευνα, μεταφορά τεχνολογίας και καινοτομία·
• προστασία του περιβάλλοντος και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή·
• χρηστή διακυβέρνηση, προώθηση του κράτους δικαίου και δημιουργία θεσμικής ικανότητας.

Η αναπτυξιακή συνεργασία ευθυγραμμίζεται με τις εθνικές αναπτυξιακές στρατηγικές της Κένυας και τους μηχανισμούς εξωτερικής χρηματοδότησης της ΕΕ.

Θεσμικό πλαίσιο

Η συμφωνία συστήνει κοινά θεσμικά όργανα για τη διαχείριση της λειτουργίας της και τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της:

• το συμβούλιο ΣΟΕΣ, το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων, το οποίο εποπτεύει την υλοποίηση, την εφαρμογή και την ερμηνεία της συμφωνίας και εγκρίνει δεσμευτικές αποφάσεις με αμοιβαία συναίνεση·
• την επιτροπή ανώτερων υπαλλήλων, η οποία προετοιμάζει τις εργασίες του συμβουλίου ΣΟΕΣ και επιβλέπει την τεχνική εφαρμογή·
• ειδικές επιτροπές, που συγκροτούνται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων τομέων, όπως ο τομέας των τελωνείων και η διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών·
• τη συμβουλευτική επιτροπή, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, των επιχειρήσεων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών και από τα δύο μέρη να συμβάλλουν στη διαδικασία εφαρμογής.

Επίλυση διαφορών

Η συμφωνία προβλέπει δεσμευτικό μηχανισμό επίλυσης διαφορών, ο οποίος περιλαμβάνει διαβουλεύσεις, διαδικασίες διαιτησίας και παρακολούθηση της συμμόρφωσης. Το σύστημα επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ παραμένει διαθέσιμο ως εναλλακτική λύση.

Εξαιρέσεις

Η συμφωνία επιτρέπει στα μέρη να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία:

• των δημόσιων ηθών, της δημόσιας τάξης και ασφάλειας·
• της ζωής και της υγείας των ανθρώπων, των ζώων ή των φυτών·
• των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας·
• της σταθερότητας του ισοζυγίου πληρωμών.