Ochrona konsumentów przed nieuczciwymi warunkami w umowach

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

Dyrektywa 93/13/EWG

• W ramach oceny, czy dana klauzula zawarta w umowie jest uczciwa, należy uwzględnić charakter danych towarów i usług, okoliczności transakcji oraz wszystkie inne warunki.
• Rzeczywista cena zapłacona za towary lub usługi nie podlega tej ocenie, chyba że nie jest jasna i zrozumiała.
• Dyrektywa zawiera niewyczerpujący i przykładowy wykaz nieuczciwych warunków w umowach. Obejmują one wymóg opłacania nieracjonalnie wysokich kar (na przykład za opóźnienia w płatnościach) lub oczekiwanie realizacji warunków, których klient nie miał czasu w pełni zrozumieć przed podpisaniem umowy.
• Treść wszystkich umów pisemnych powinna być sporządzana prostym i zrozumiałym językiem. Wszelkie wątpliwości co do treści warunku należy interpretować na korzyść konsumenta.
• Warunki umowne uznane za nieuczciwe nie są wiążące dla konsumentów, lecz pozostałe warunki nadal obowiązują, o ile jest to prawnie możliwe.
• Państwa członkowskie UE są zobowiązane do zapewnienia skutecznych środków zaradczych zapobiegających stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach.
• Organizacje lub osoby mające uzasadniony interes w ochronie praw konsumentów mogą zwrócić się do sądu, aby zapobiec dalszemu stosowaniu nieuczciwego postanowienia umownego.
• W 2019 r. Komisja Europejska wydała wytyczne dotyczące interpretacji i stosowania dyrektywy 93/13/EWG. Wytyczne przedstawiają w sposób uporządkowany orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące rzeczonej dyrektywy, aby ułatwić skuteczne stosowanie dyrektywy na terenie Unii Europejskiej oraz w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Sankcje

• Dyrektywa zmieniająca (UE) 2019/2161 zobowiązuje państwa członkowskie do wprowadzenia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów dotyczących nieuczciwych warunków umów, w oparciu o zestaw parametrów. Kryteria te obejmują:
  • charakter, wagę, skalę i czas trwania naruszenia;
  • działania podjęte przez przedsiębiorcę w celu złagodzenia lub naprawienia szkody poniesionej przez konsumentów;
  • wcześniejsze naruszenia dokonane przez przedsiębiorcę;
  • kary nałożone na przedsiębiorcę za to samo naruszenie w innych państwach członkowskich w przypadkach transgranicznych, w których informacje na temat tych kar są dostępne za pośrednictwem mechanizmu ustanowionego w rozporządzeniu (UE) 2017/2394 (zob. streszczenie).
• Na mocy nowej dyrektywy państwa członkowskie muszą mieć również możliwość nakładania grzywien, jeżeli w związku ze skoordynowanymi działaniami na mocy rozporządzenia (UE) 2017/2394 zidentyfikują poważne naruszenia transgraniczne mające wpływ na konsumentów w kilku państwach członkowskich. Grzywny muszą wynosić co najmniej 4% rocznego obrotu przedsiębiorcy lub 2 miliony EUR, jeżeli informacje na temat obrotu przedsiębiorcy są niedostępne.