Kontrola nabywania i posiadania broni

KLUCZOWE ZAGADNIENIA

W dyrektywie wprowadzono kategorie broni, której nabywanie i posiadanie przez osoby prywatne powinno:

• być zakazane (kategoria A);
• podlegać obowiązkowi uzyskania pozwolenia (kategoria B); lub
• podlegać obowiązkowi złożenia oświadczenia (kategoria C).

Do broni palnej nabytej zgodnie z prawem i posiadanej zgodnie z dyrektywą powinny mieć zastosowanie przepisy prawa krajowego dotyczące noszenia broni, myślistwa lub strzelectwa sportowego.

Oznakowanie i rejestracja

Państwa członkowskie UE muszą:

• dopilnować, aby każda broń palna wytworzona lub przywieziona do UE począwszy od 14 września 2018 r. została opatrzona czytelnym, trwałym i niepowtarzalnym oznakowaniem oraz zarejestrowana w systemach rejestracji danych państw członkowskich;
• przeprowadzać ścisłe kontrole działalności sprzedawców i pośredników;
• prowadzić skomputeryzowany, scentralizowany lub zdecentralizowany system rejestracji danych, gwarantujący upoważnionym organom dostęp do systemów rejestracji danych;
• zapewnić, aby dane dotyczące broni palnej, w tym dane osobowe (regulowane rozporządzeniem (UE) 2016/679 – zob. streszczenie), były przechowywane przez właściwe organy w systemach rejestracji danych przez okres 30 lat po zniszczeniu danej broni palnej lub danych istotnych komponentów.
• W dyrektywie wykonawczej (UE) 2019/68 ustanowiono specyfikacje techniczne dotyczące oznakowania broni palnej i jej istotnych komponentów zgodnie z dyrektywą Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni.

Śledzenie

Sprzedawcy i pośrednicy zobowiązani są do prowadzenia ewidencji obejmującej:

• zapis otrzymania lub zbycia każdej broni palnej;
• dane umożliwiające identyfikację i śledzenie broni palnej.

Sprzedawcy i pośrednicy z siedzibą w państwie członkowskim muszą zgłaszać transakcje dotyczące broni palnej właściwym organom krajowym bez zbędnej zwłoki.

Nabywanie i posiadanie broni

• Państwa członkowskie mogą zezwalać na nabycie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które otrzymały pozwolenie lub – w odniesieniu do broni palnej sklasyfikowanej w kategorii C – osobom, które są specjalnie upoważnione do nabycia i posiadania takiej broni palnej zgodnie z prawem krajowym.
• Nabywać i posiadać broń palną mogą wyłącznie osoby, które:
  • przedstawią ważną przyczynę i które ukończyły 18 lat (z wyjątkiem nabycia i posiadania broni palnej do celów myślistwa i strzelectwa sportowego za zgodą rodziców); lub
  • nie wydają się stanowić zagrożenia dla samych siebie lub innych, dla porządku publicznego lub dla bezpieczeństwa publicznego.
• Państwa członkowskie mogą wydawać pozwolenia na nabycie i posiadanie broni palnej sklasyfikowanej w kategorii A strzelcom sportowym w zakresie niektórych rodzajów zabronionej samopowtarzalnej broni palnej oraz uznanym muzeom, a także w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach kolekcjonerom, pod warunkiem spełnienia rygorystycznych warunków.
• Pozwolenia podlegają okresowemu przeglądowi co najmniej co pięć lat.

Pozbawienie broni cech użytkowych

• Dyrektywa obejmuje broń palną pozbawioną cech użytkowych ze względu na wysokie ryzyko przywracania cech użytkowych broni palnej pozbawionej cech użytkowych w nieodpowiedni sposób. Broń palna pozbawiona cech użytkowych jest sklasyfikowana w kategorii C.
• Pozbawienie broni cech użytkowych podlega weryfikacji przez właściwy organ.
• W rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2015/2403 ustanowiono wspólne wytyczne dotyczące norm i technik pozbawiania broni cech użytkowych w celu zagwarantowania, że broń pozbawiona cech użytkowych trwale nie nadaje się do użytku.

Broń przerobiona

Ze względu na wysokie ryzyko przerabiania niektórych rodzajów broni w broń śmiercionośną dyrektywa ma także zastosowanie do:

• broni salutacyjnej i akustycznej (broni palnej, która została specjalnie przerobiona do strzelania wyłącznie ślepymi nabojami, do wystrzeliwania substancji drażniących i innych substancji czynnych lub do strzelania pirotechnicznymi nabojami sygnalizacyjnymi);
• broni alarmowej i sygnałowej (broni palnej, która jest przeznaczona do strzelania wyłącznie ślepymi nabojami, do wystrzeliwania substancji drażniących i innych substancji czynnych lub do strzelania pirotechnicznymi nabojami sygnalizacyjnymi, ale którą można przerobić na prawdziwą broń palną).

W dyrektywie wykonawczej (UE) 2019/69 ustanowiono specyfikacje techniczne dotyczące broni alarmowej i sygnałowej.

Samopowtarzalna broń palna

Broń palna zaprojektowana do celów wojskowych, taka jak AK47 i M16, która może być ręcznie przełączana między trybem samoczynnym i samopowtarzalnym, jest sklasyfikowana w kategorii A broni palnej, a tym samym zakazana do użytku cywilnego.

W kategorii A są także sklasyfikowane inne rodzaje samopowtarzalnej broni palnej:

• samopowtarzalna krótka broń palna, która może pomieścić ponad 20 nabojów;
• samopowtarzalna długa broń palna, która może pomieścić ponad 10 nabojów;
• samopowtarzalna długa broń palna, którą można zmniejszyć do długości mniejszej niż 60 cm bez utraty funkcjonalności dzięki zastosowaniu kolby składanej lub teleskopowej.

Wymiana informacji

• Na mocy dyrektywy Komisja zobowiązana jest do przyjęcia aktów delegowanych dotyczących wdrożenia elektronicznego systemu wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi.
• W rozporządzeniu delegowanym (UE) 2019/686 ustanowiono szczegółowe zasady systematycznej wymiany drogą elektroniczną informacji dotyczących transferu broni palnej w UE.
• W rozporządzeniu delegowanym (UE) 2021/1423 ustanowiono szczegółowe zasady systematycznej wymiany drogą elektroniczną informacji o odmowach wydania pozwolenia na nabycie lub posiadanie broni palnej.

Transfer transgraniczny

• Osoba, która chce dokonać transferu broni palnej z jednego państwa członkowskiego do drugiego, musi uzyskać zezwolenie od kraju, w którym broń się znajduje.
• Strzelcy sportowi i inne osoby upoważnione do posiadania broni palnej mogą ubiegać się o europejską kartę broni palnej w celu podróży do innego państwa członkowskiego.
• Europejska karta broni palnej powinna być ważna przez okres nieprzekraczający pięciu lat, który może zostać przedłużony.