Clárlann an Aontais i ndáil le trádáil lamháltas astaíochtaí gás ceaptha teasa

PRÍOMHPHOINTÍ

Clárlann AE

• Is bunachar sonraí láraithe aonair ar líne é clárlann an AE atá á reáchtáil ag an gCoimisiún Eorpach ina bhfuil cuntais d’oibreoirí amhail stáisiúin chumhachta agus oibreoirí aerlíne agus muirí.
• Clúdaíonn sé gach Ballstát de chuid an AE atá páirteach i gCóras Iompair Aerárthaí (ETS) an AE a bunaíodh le Treoir 2003/87/EC (féach an achoimre), a bhfuil sé mar aidhm astaíochtaí a laghdú ar bhealach cost-éifeachtach mar chuid d’iarrachtaí an AE chun dul i ngleic leis an athrú aeráide.
• Taifeadtar an méid seo a leanas sa chlárlann:
• • eintitis chomhlíontacha atá cumhdaithe ag Treoir 2003/87/CE i ngach Ballstát agus aon lamháltais saor in aisce a leithdháiltear ar na heintitis sin;
  • cuntais atá ag cuideachtaí nó ag daoine aonair a bhfuil lamháltais astaíochtaí dá leithéid acu;
  • aistrithe lamháltas a dhéanann sealbhóirí cuntais;
  • astaíochtaí dé-ocsaíd charbóin CO₂) bliantúla fíoraithe eintitis chomhlíontachta;
  • comhréiteach bliantúil na lamháltas agus na n astaíochtaí fíoraithe.

Céim IV

• Leagtar amach sa Rialachán seo na ceanglais ghinearálta, oibríochtúla agus chothabhála do chlárlann AE le haghaidh chéim IV de CTA AE ó 2021 go 2030.
• Gabhann sé ionad Rialachán (AE) Uimh.389/2013 (féach an achoimre), inar clúdaíodh céim III (2013-2020) de CTA AE.

Príomhghnéithe

Leis an gcomhaontú cumhdaítear roinnt gnéithe, lena n áirítear na nithe a leanas.

• Tá córas na gclárlann á oibriú agus á chothabháil ag riarthóir lárnach agus riarthóirí náisiúnta.
• Clárlann láraithe de chuid an Aontais, a úsáidtear chun gach idirbheart idir cuntais sa chlárlann a sheiceáil, a thaifeadadh agus a údarú go huathoibríoch. Rialacha sonracha maidir le clárlann CTA AE i ndáil le saincheisteanna amhail:
• • astaíochtaí fíoraithe agus comhlíonadh;
  • idirbhearta, lena n áirítear rialacha maidir le haistrithe a chur i gcrích agus cruthú, leithdháileadh agus aistriú lamháltas;
  • liostaí iontaofa cuntas le haghaidh idirbhearta os cionn tairsí áirithe (luach) a shocróidh an riarthóir lárnach, lena áirithiú go mbeidh idirbhearta breisluacha slán;
  • feabhas a chur ar naisc idir CTA AE agus scéimeanna CTA eile i gcás gur tugadh comhaontú nasctha i gcrích (e.g. CTA na hEilvéise — féach an achoimre).
• I gcás ina n–aimsítear neamhréireachtaí, ní mór don riarthóir lárnach a áirithiú go gcuirfidh an chlárlann deireadh leis na próisis ábhartha agus ní mór di a chur in iúl do na sealbhóirí cuntas nó liúntas ábhartha gur cuireadh deireadh leis an bpróiseas.
• Rialacha teicniúla agus ceanglais theicniúla maidir leis an gclárlann, lena n–áirítear deasca cabhrach náisiúnta do shealbhóirí cuntais agus d’ionadaithe.

An Rialachán Leasaitheach (AE) 2025/1253 cuireann beachtuithe breise leis na socruithe seo chun leathnú Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh go hearnálacha nua a léiriú, go háirithe an t-iompar muirí, na foirgnimh agus an t-iompar bóthair. Mar bheart simpliúcháin do na Ballstáit, tugtar cineálacha nua cuntas ETS2 isteach d’údaráis inniúla chun astaíochtaí stairiúla na mblianta 2024 agus 2025 a thuairisciú. Ina theannta sin, bunaítear leis meicníochtaí chun cuntais a bhlocáil i gcásanna easpa comhlíonta agus nósanna imeachta chun liúntais a aisghabháil i ndiaidh rialuithe cúirte, ionas go n-oibreoidh an chlárlann go comhsheasmhach agus go héifeachtach de réir mar a leathnaíonn an córas.

Fit le haghaidh 55 pacáiste

Mar chuid den phacáiste oiriúnach le haghaidh 55, leasaigh Treoir (AE) 2023/959 Treoir 2003/87/CE, ag tabhairt isteach earnálacha nua (m.sh. iompar muirí) in EU ETS amhail ó 2024. Chruthaigh sé freisin córas ETS cóngarach d’fhoirgnimh, iompar agus earnálacha breise ó 2027. Léirítear na hathruithe sin i Rialachán (AE) 2019/1122 trí Rialachán (AE)2023/2904, a leasú, lena dtugtar isteach rialacha agus uirlisí lena gceadaítear do chuideachtaí loingseoireachta agus eintitis rialáilte clárú sa chlár dá gcomhlíonadh ETS.

Déanann Rialachán leasaithe (AE) 2023/2904 an méid seo a leanas freisin.

• Tugtar isteach bratacha éigeantach ar idirbhearta déthaobhacha chun idirbheart a chur i gcrích chun faisnéis níos fearr a sholáthar maidir le faireachán agus tuairisciú ar lamháltais astaíochtaí, agus ar an gcaoi sin feabhsaítear trédhearcacht agus sláine mhargadh carbóin na hEorpa. Ligeann sé seo do rialtóirí margaidh faisnéis rialta agus tráthúil a fháil ón gclárlann.
• Déantar na dátaí comhlíonta d’oibreoirí chun liúntais i Rialachán (AE) 2019/1122 a thabhairt suas a ailíniú leo siúd atá leagtha amach i dTreoir 2003/87/CE. Is iad na dátaí comhlíonta seo ná an 30 Meán Fómhair do shuiteálacha seasta agus oibreoirí aerárthach, agus 30 Meán Fómhair agus 31 Bealtaine faoi seach d’oibreoirí muirí agus eintitis rialaithe.
• Tugtar isteach cineál cuntais clárlainne nua do rialtais neamh-AE a rinne socrú neamhcheangailteach leis an AE i gcomhréir le Treoir 2003/87/CE.

Aisghairm

Déanann Rialachán (AE) 2019/1122 Rialachán (AE) Uimh. 389/2013. a aisghairm agus a ionadú. Bhí feidhm ag an dara ceann go dtí an 31 Nollaig 2025 maidir le gach oibríocht a bhain leis an tréimhse trádála 2013–2020 agus le cuntais Kyoto go dtí fíorú (an tréimhse bhreise chun gealltanais a chomhlánú) an dara tréimhse gealltanais de Phrótacal Kyoto in 2023.