Choose the experimental features you want to try

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Caighdeánú

Tá caighdeáin ag croílár innealra mhargadh inmheánach an Aontais Eorpaigh (AE). Áirithítear leo go bhfuil táirgí agus seirbhísí idir–inoibritheach lena chéile, go bhfuil siad sábháilte le húsáid agus nach ndéanfaidh siad dochar do shláinte an duine ná don chomhshaol. Cruthaítear muinín leo go bhfuil táirge nó seirbhís oiriúnach don fheidhm agus cuirtear ar chumas gnólachtaí leo dul san iomaíocht ar fud an Aontais Eorpaigh agus ar fud an domhain. Tá ról lárnach ag caighdeáin freisin maidir le nuálaíocht a chumasú: soláthraítear creat coiteann leo ar féidir forbairt a dhéanamh air trí shaintréithe sár–riachtanacha táirge nó seirbhíse a leagan amach agus trí stór focal coiteann a shainiú.

Maidir le hearraí agus seirbhísí atá faoi réir reachtaíocht AE um chomhchuibhiú, forbraíonn na comhlachtaí Eorpacha um chaighdeánú (an Coiste Eorpach um Chaighdeánú, Coiste Eorpach na gCaighdeán Leictriteicniúil agus Institiúid Eorpach na gCaighdeán Teileachumarsáide) na caighdeáin Eorpacha, agus dréachtaíonn sonraíochtaí teicniúla ar iarratas ón gCoimisiún Eorpach. Tá ról tábhachtach ag an tionscal sa phróiseas sin chun comhdhearcadh a fhorbairt, mar atá ag comhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú Bhallstáit AE agus thíortha Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa, ionadaithe ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide, údaráis phoiblí agus ionadaithe tomhaltóirí, ceardchumann agus leasanna comhshaoil.

Go ginearálta, níl aon oibleagáid ar ghnólachtaí caighdeáin Eorpacha a úsáid; féadfaidh siad réiteach teicniúil eile a roghnú lena thaispeáint go bhfuil ceanglais dhlíthiúla éigeantacha á gcomhlíonadh ag a dtáirgí. Mar sin féin, le comhlíonadh caighdeán comhchuibhithe is féidir leo a léiriú ar bhealach níos éasca go gcomhlíonann a gcuid táirgí reachtaíocht AE. Déantar liosta na gcaighdeán comhchuibhithe a nuashonrú go rialta agus a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Maidir le hearraí nach bhfuil faoi réir reachtaíocht AE um chomhchuibhiú nó nach bhfuil faoina réir ach i bpáirt, beidh prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh i bhfeidhm. Áirithítear leis sin gur féidir aon earra a dhíoltar go dleathach i mBallstát amháin a dhíol i mBallstát eile. Is féidir é sin a dhéanamh fiú mura gcomhlíonann an t–earra rialacha teicniúla an Bhallstáit eile go hiomlán (cé go bhféadfadh eisceachtaí a bheith ann a mhéid a bhaineann le sábháilteacht phoiblí, le sláinte nó leis an gcomhshaol).

I mí Feabhra 2022, chuir an Coimisiún straitéis nua AE um chaighdeánú i láthair, atá ceapadh chun:

  • iomaíochas domhanda AE a neartú;
  • a áirithiú go dtagann na teicneolaíochtaí nua lena luachanna daonlathacha; agus
  • a aistriú i dtreo geilleagair a bheidh aeráidneodrach, athléimneach agus ciorclach a éascú.

I gcás go bhfuil caighdeáin dhomhanda ann, féachann na heagraíochtaí Eorpacha um chaighdeánú atá luaite thuas le caighdeáin Eorpacha a ailíniú a oiread agus is féidir leis na caighdeáin idirnáisiúnta arna nglacadh ag na heagraíochtaí idirnáisiúnta um chaighdeánú (an Eagraíocht Idirnáisiúnta um Chaighdeánú, an Coimisiún Idirnáisiúnta Leictriteicniúil agus an tAontas Teileachumarsáide Idirnáisiúnta).

Seachas caighdeáin Eorpacha agus idirnáisiúnta, féadfaidh tagairtí do chaighdeáin náisiúnta arna bhforbairt ag comhlachtaí náisiúnta um chaighdeánú Bhallstáit AE nó tagairtí do shonraíochtaí teicniúla seachas na cinn arna bhforbairt ag eagraíochtaí forbartha caighdeán a bheith i reachtaíocht AE. Braitheann éifeacht dhlíthiúil na gcaighdeán tagartha agus na sonraíochtaí teicniúla seo ar chineál dlíthiúil na tagartha.

FÉACH FREISIN

Top