Έλεγχος διασφαλίσεων στα πυρηνικά υλικά

 

ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 302/2005 για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τον έλεγχο διασφαλίσεων της Ευρατόμ

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ;

Ο κανονισμός αναθεωρεί και ορίζει αναθεωρημένους κανόνες για τον έλεγχο διασφαλίσεων στα πυρηνικά υλικά, ιδίως μετά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και τις εξελίξεις στους τομείς της πυρηνικής τεχνολογίας και της τεχνολογίας της πληροφορίας. Οι εν λόγω κανόνες έχουν ως στόχο να διασφαλίσουν ότι τα πυρηνικά υλικά δεν χρησιμοποιούνται για σκοπούς διαφόρους από εκείνους για τους οποίους προορίζονται.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Πεδίο εφαρμογής

Ο κανονισμός εφαρμόζεται σε κάθε πρόσωπο ή επιχείρηση που ιδρύει ή εκμεταλλεύεται εγκατάσταση για παραγωγή, διαχωρισμό, επανεπεξεργασία, αποθήκευση ή για οποιαδήποτε άλλη χρήση αρχικών ή ειδικών σχασίμων υλικών. Δεν εφαρμόζεται σε ζητήματα που ανακύπτουν από τελικά προϊόντα που χρησιμοποιούνται για μη πυρηνικούς σκοπούς.

Ο κανονισμός καταργεί τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 3227/76 της Επιτροπής, τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 220/90 της Επιτροπής και τον κανονισμό (Ευρατόμ) αριθ. 2130/93 της Επιτροπής.

Δήλωση τεχνικών χαρακτηριστικών

Σε απάντηση στο πρόσθετο πρωτόκολλο 1999/188/Ευρατόμ, τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά των νέων εγκαταστάσεων πρέπει να κοινοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τουλάχιστον 200 ημέρες πριν από την ημερομηνία κατά την οποία προβλέπεται να γίνει η πρώτη παραλαβή πυρηνικών υλικών, με βάση το ερωτηματολόγιο που περιέχεται στο παράρτημα Ι.

Για κάθε νέα εγκατάσταση με απόθεμα ή ετήσια διακίνηση ενός «ισοδύναμου χιλιογράμμου» (ποσότητα που ισοδυναμεί με ένα κιλό πλουτωνίου), η δήλωση πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τον ιδιοκτήτη, τον φορέα εκμετάλλευσης, το αντικείμενο, τη θέση, το είδος, τη δυναμικότητα και την αναμενόμενη ημερομηνία έναρξης λειτουργίας, και υποβάλλεται τουλάχιστον 200 ημέρες πριν από την έναρξη της κατασκευής. Πληροφορίες αναφορικά με τυχόν τροποποιήσεις πρέπει να παρέχονται εντός 30 ημερών από την ολοκλήρωση των τροποποιήσεων.

Πρόγραμμα δραστηριοτήτων

Η Επιτροπή πρέπει να είναι ενήμερη για το ετήσιο πρόγραμμα δραστηριοτήτων όσον αφορά τις εργασίες, τις αφίξεις των υλικών και την επεξεργασία των αποβλήτων, ενώ πρέπει να παρέλθουν τουλάχιστον 40 ημέρες προτού οι φορείς εκμετάλλευσης προβούν σε διενέργεια απογραφής πραγματικού αποθέματος.

Πυρηνικές διασφαλίσεις

Οι χρήστες πυρηνικού υλικού πρέπει να τηρούν σύστημα καταγραφής και να προβαίνουν σε δηλώσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το πυρηνικό υλικό που κατέχουν και επεξεργάζονται.

Η Επιτροπή επαληθεύει την ακρίβεια και την πληρότητα των δηλώσεων αυτών προκειμένου να διαβεβαιώσει τους πολίτες, τα κράτη προμηθευτές και τη διεθνή κοινότητα ότι τα πυρηνικά υλικά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς.

Οι κανόνες για τον έλεγχο των διασφαλίσεων στα πυρηνικά υλικά περιλαμβάνουν:

• ζώνες ισολογισμού υλικών και επιλογή κύριων σημείων μέτρησης (αυτές είναι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της ροής και των αποθεμάτων των πυρηνικών υλικών)·
• αλλαγές στα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά για τις οποίες απαιτείται εκ των προτέρων κοινοποίηση·
• διαδικασία τήρησης καταστάσεων πυρηνικών υλικών και διαδικασία σύνταξης εκθέσεων·
• διαδικασίες διενέργειας απογραφών πραγματικού αποθέματος για λογιστικούς σκοπούς στο πλαίσιο του ελέγχου διασφαλίσεων·
• συναινετικός περιορισμός και επιτήρηση·
• ρυθμίσεις για τη λήψη δειγμάτων για τον έλεγχο διασφαλίσεων.

Λογιστική για τα πυρηνικά υλικά

Πρέπει να θεσπιστεί σύστημα λογιστικής για τα πυρηνικά υλικά που αποθηκεύονται ή χρησιμοποιούνται σε εγκατάσταση ώστε να διασφαλίζεται στενότερη επιτήρηση. Η σύσταση 2009/120/Ευρατόμ περιγράφει τα χαρακτηριστικά αναφοράς ενός συστήματος λογιστικής και ελέγχου πυρηνικών υλικών (NMAC) φορέα εκμετάλλευσης. Οι υπεύθυνοι των εγκαταστάσεων πρέπει να υποβάλλουν τακτικές εκθέσεις στην Επιτροπή, μεταξύ άλλων λογιστικές εκθέσεις, εκθέσεις ισολογισμού υλικών που περιγράφουν τις μεταβολές στα υλικά, εκθέσεις των μεταβολών αποθέματος και ετήσια σύνοψη των πραγματικών αποθεμάτων.

Αναφορά και επαλήθευση

Οι χρήστες και οι κάτοχοι πυρηνικού υλικού (ουρανίου, πλουτωνίου και θορίου) στην ΕΕ οφείλουν να τηρούν αρχεία στα οποία καταγράφονται οι ροές, οι διαδικασίες και τα αποθέματα. Σε μηνιαία βάση, πρέπει να δηλώνουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όλες τις ροές πυρηνικών υλικών που εισέρχονται σε, ή εξέρχονται από, εγκαταστάσεις τους. Σε ετήσια βάση, πρέπει να προβούν σε απογραφή όλων των αποθεμάτων πυρηνικού υλικού που βρίσκονται στην κατοχή τους.

Μεταφορές μεταξύ χωρών της ΕΕ

Οι φορείς εκμετάλλευσης οφείλουν να ενημερώνουν εκ των προτέρων την Επιτροπή εάν οποιαδήποτε αρχικά υλικά ή ειδικά σχάσιμα υλικά (τουλάχιστον ένα ισοδύναμο χιλιόγραμμο, και εξαιρουμένων των υλικών που βρίσκονται σε απόβλητα):

• εξαχθούν σε, ή εισαχθούν από, τρίτη χώρα εκτός ΕΕ·
• αποσταλούν από χώρα της ΕΕ που δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα σε χώρα της ΕΕ που διαθέτει πυρηνικά όπλα (δηλ. το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Γαλλία) και αντίστροφα.

Διαχείριση αποβλήτων

Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει εκ των προτέρων γνωστοποίηση των περισσότερων εργασιών που αφορούν τη διαχείριση των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της τοποθεσίας των συσκευασμένων αποβλήτων (ενσωματωμένα σε τσιμέντο) που περιέχουν συγκεκριμένα πυρηνικά υλικά όπως ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού.

Χώρες της ΕΕ που διαθέτουν πυρηνικά όπλα (Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο)

Ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε εγκαταστάσεις ή πυρηνικά υλικά που προορίζονται για τις αμυντικές ανάγκες των δύο αυτών χωρών της ΕΕ.

ΑΠΟ ΠΟΤΕ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ;

Ο κανονισμός εφαρμόζεται από τις 20 Μαρτίου 2005. Οι τροποποιήσεις που σχετίζονται με την ένταξη της Κροατίας στην ΕΕ εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2013.

ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Τα άρθρα 77, 78, 79 και 81 της συνθήκης Ευρατόμ (στο κεφάλαιο 7 της συνθήκης) αφορούν τις πυρηνικές διασφαλίσεις.

Βλέπε επίσης:

• Πυρηνική ενέργεια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).
• Πυρηνική ενέργεια: Διασφαλίσεις για να αποφευχθεί η κακή χρήση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Διασφαλίσεις και επαλήθευση (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενεργείας)
• Συνθήκη για την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων (NPT) (Ηνωμένα Έθνη).

ΒΑΣΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 302/2005 της Επιτροπής, της 8ης Φεβρουαρίου 2005, για την εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τον έλεγχο διασφαλίσεων της Ευρατόμ — Δήλωση Συμβουλίου/Επιτροπής (ΕΕ L 54 της 28.2.2005, σ. 1-71)

Οι διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού (Ευρατόμ) αριθ. 302/2005 έχουν ενσωματωθεί στο αρχικό κείμενο. Η παρούσα ενοποιημένη έκδοση αποτελεί απλώς εργαλείο τεκμηρίωσης.

ΣΥΝΑΦΗ ΚΕΙΜΕΝΑ

Σύσταση 2009/120/Ευρατόμ της Επιτροπής, της 11ης Φεβρουαρίου 2009, σχετικά με την υλοποίηση συστήματος λογιστικής και ελέγχου πυρηνικών υλικών από φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών εγκαταστάσεων (ΕΕ L 41 της 12.2.2009, σ. 17-23)

τελευταία ενημέρωση 30.06.2020