Διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία

ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ 2015

• Με σκοπό την παροχή βοήθειας στην Τουρκία για την αντιμετώπιση των άμεσων ανθρωπιστικών και αναπτυξιακών αναγκών των προσφύγων, των κοινοτήτων υποδοχής τους, των εθνικών και τοπικών αρχών, θεσπίζεται μηχανισμός συντονισμού: η «Διευκόλυνση για τους πρόσφυγες».
• Στόχος της διευκόλυνσης είναι να εξασφαλίσει τον κατάλληλο συντονισμό και εξορθολογισμό των ενεργειών που χρηματοδοτούνται μέσω χρηματοδοτικών συνεισφορών από τις χώρες της ΕΕ και τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ.
• Ο προϋπολογισμός που καθορίστηκε για τη διευκόλυνση ανέρχεται σε 3 δισ. ευρώ και περιλαμβάνει:
  • 0,5 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ,· και
  • 2,5 δισ. ευρώ με τη μορφή συνεισφορών από τις χώρες της ΕΕ ως εξωτερικά έσοδα για ειδικό προορισμό², σύμφωνα με την κατανομή που καθορίζεται στο παράρτημα της απόφασης και με βάση την κλείδα ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος³.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συντονίζει τη διευκόλυνση καθορίζοντας προτεραιότητες για τη διάθεση των πόρων.
• Επικεφαλής της διευκόλυνσης είναι μια διευθύνουσα επιτροπή που παρέχει στρατηγικές κατευθύνσεις. Η επιτροπή αποτελείται από δύο αντιπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και έναν αντιπρόσωπο από κάθε χώρα της ΕΕ, καθώς και έναν αντιπρόσωπο της Τουρκίας με συμβουλευτικό ρόλο. Η Επιτροπή προεδρεύει της διευθύνουσας επιτροπής και εξασφαλίζει τη γραμματεία της.
• Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση της διευκόλυνσης σε συμμόρφωση με τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ που αποτελεί τη νομική βάση για τις αντίστοιχες ενέργειες και την υλοποίησή τους.

Τροποποιήσεις το 2016, το 2017 και το 2018

Η απόφαση τροποποιήθηκε το 2016 με την απόφαση C/2016/855:

• Ο μηχανισμός μετονομάστηκε σε «Διευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία».
• Αποσαφηνίζει τις κατηγορίες μέτρων για τους πρόσφυγες που δύνανται να συντονίζονται μέσω της διευκόλυνσης. Αυτές περιλαμβάνουν:
  • ανθρωπιστική βοήθεια·
  • εκπαίδευση·
  • υγεία·
  • κοινωνικο-οικονομική στήριξη·
  • διαχείριση της μετανάστευσης, και
  • δημοτικές υποδομές.

• Περιγράφονται λεπτομερέστερα ο ρόλος και η λειτουργία της διευθύνουσας επιτροπής.
• Ο προϋπολογισμός της διευκόλυνσης αναθεωρείται ως εξής:
  • το μερίδιο της συνεισφοράς από τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ αυξάνεται στο ένα τρίτο του προϋπολογισμού των 3 δισ. ευρώ·
  • το μερίδιο των χωρών της ΕΕ μειώνεται στα 2 δισ. ευρώ·
  • η κατανομή των συνεισφορών μεταξύ των χωρών της ΕΕ βασίζεται στην κλείδα ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος που χρησιμοποιήθηκε για τον προϋπολογισμό του 2015 (το παράρτημα απαλείφθηκε).

Δεδομένου ότι η απόφαση εξακολουθούσε να αναφέρεται στον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ, η απόφαση τροποποιήθηκε ξανά το 2017 με την απόφαση C(2017) 2293. Αυτή αποσαφηνίζει ότι:

• Οι συνεισφορές των χωρών της ΕΕ για τη διευκόλυνση είναι προαιρετικές και, σε αντίθεση με την περίπτωση των ιδίων πόρων της ΕΕ (δηλαδή των βασικών πηγών εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ), δεν αντιστοιχούν σε ήδη υφιστάμενη υποχρέωση·
• κατ’ εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ, δεν οφείλονται τόκοι για την καθυστέρηση πληρωμής από χώρα της ΕΕ στη συνεισφορά στη διευκόλυνση.

Το 2018 η απόφαση τροποποιήθηκε ξανά, μετά τη δέσμευση που ανέλαβε η ΕΕ στη δήλωση ΕΕ-Τουρκίας του 2016 να κινητοποιήσει επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 3 δισ. ευρώ για τη διευκόλυνση για τους πρόσφυγες, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, καθώς τα 3 δισ. ευρώ της αρχικής κατανομής επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν πλήρως. Για τη δεύτερη δόση —που θα εξασφάλιζε τη συνέχεια του έργου της διευκόλυνσης την περίοδο 2018–2019— θα εφαρμοζόταν το ίδιο πρότυπο κατανομής (δηλ. 2 δισ. ευρώ από τις χώρες της ΕΕ και 1 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ).

Εκθέσεις

Η Επιτροπή εκδίδει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις πράξεις της διευκόλυνσης.