Ρήτρα εξαίρεσης

Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν τις λεγόμενες ρήτρες εξαίρεσης που αποτελούν μέσο για να διασφαλιστεί ότι, όταν ένα κράτος μέλος δεν επιθυμεί να συμμετέχει σε ένα συγκεκριμένο πεδίο πολιτικής της ΕΕ, μπορεί να εξαιρείται, αποφεύγοντας έτσι ένα γενικό πάγωμα.

Παραδείγματα ρητρών εξαίρεσης περιλαμβάνουν:

• Συμφωνία του Σένγκεν: Ιρλανδία·
• οικονομική και νομισματική ένωση: Δανία·
• άμυνα: Δανία·
• Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: Πολωνία·
• χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης: Δανία και Ιρλανδία (η τελευταία μπορεί να συμμετάσχει σε ορισμένες πρωτοβουλίες αν το επιθυμεί).