Η πολιτικη της εε στον τομεα της δικαιοσυνης

Ο πρωταρχικός στόχος της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στον τομέα της δικαιοσύνης είναι η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης με βάση την αμοιβαία συνεργασία τόσο στο αστικό όσο και στο ποινικό δίκαιο. Αυτό συνεπάγεται την εμπέδωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δικαστηρίων και των εθνικών αρχών των κρατών μελών της ΕΕ και την αμοιβαία αναγνώριση των δικαστικών αποφάσεών τους.

Στον τομέα του ποινικού δικαίου, η ΕΕ έχει θεσπίσει ένα ευρύ φάσμα μέτρων ο στόχος των οποίων είναι η παροχή στους πολίτες μεγαλύτερης νομικής βεβαιότητας και ευκολίας, καθώς και αποτελεσματικής πρόσβασης στη δικαιοσύνη σε υποθέσεις διασυνοριακής φύσης όπως διαφορές, διαζύγια κ.λπ.

Στην ΕΕ, όπου οι άνθρωποι και τα αγαθά μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα, έχει δοθεί προτεραιότητα στην καθιέρωση ενός πανευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης. Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θέτει η εγκληματικότητα, η ΕΕ έχει θεσπίσει νόμους με στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των θυμάτων, των υπόπτων και των φυλακισμένων σε διασυνοριακές υποθέσεις (όπως η αμοιβαία δικαστική συνδρομή, η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων σε ποινικές υποθέσεις και το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης).

Τόσο στο ποινικό όσο και στο αστικό δίκαιο έχουν υιοθετηθεί μέτρα που αποσκοπούν:

• στην απλοποίηση των διαδικασιών που επιτρέπουν στους εθνικούς δικαστές να συνεργάζονται με τους ομοτίμους τους στα υπόλοιπα κράτη μέλη·
• στην κατάρτιση των επαγγελματιών που αναλαμβάνουν διασυνοριακές υποθέσεις·
• στην ανάπτυξη τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας (όπως η βιντεοδιάσκεψη) στο πλαίσιο του συστήματος δικαιοσύνης της ΕΕ (e-Justice).

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαχειρίζεται 2 προγράμματα χρηματοδότησης κατά την περίοδο 2021-2027:

• το πρόγραμμα «Πολίτες, ισότητα, δικαιώματα και αξίες» (CERV) που αφορά έργα τα οποία προάγουν ευρωπαϊκές αξίες σε τοπικό, εθνικό και διεθνικό επίπεδο, με χρηματοδότηση 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ από το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027. Θέτει 4 στόχους:
  • την προώθηση της ισότητας και των δικαιωμάτων,
  • την ενίσχυση της προσήλωσης και της συμμετοχής των πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες στην ΕΕ,
  • την καταπολέμηση της βίας,
  • την επικοινωνία και τη διάδοση των αξιών της ΕΕ σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών·
• το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» , με χρηματοδότηση 305 εκατομμυρίων ευρώ. Θέτει 4 στόχους:
  • τη διευκόλυνση και την υποστήριξη της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και ποινικές υποθέσεις, την προώθηση του κράτους δικαίου, καθώς και την ανεξαρτησία και την αμεροληψία της δικαστικής εξουσίας,
  • την υποστήριξη και την προώθηση της κατάρτισης των δικαστών, με σκοπό την ενθάρρυνση μιας κοινής κουλτούρας σε νομικό και δικαστικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο κράτους δικαίου,
  • τη διευκόλυνση της αποτελεσματικής πρόσβασης στη δικαιοσύνη για όλους χωρίς διακρίσεις, με τη χρήση μεταξύ άλλων ηλεκτρονικών μέσων,
  • την προάσπιση των δικαιωμάτων των θυμάτων εγκληματικών ενεργειών, καθώς και των δικονομικών δικαιωμάτων υπόπτων και κατηγορούμενων προσώπων.