(1)

In 2017 was de informele Raad Vervoer in Malta het erover eens dat het aanhoudend hoge aantal doden en ernstig gewonden in het verkeer een groot maatschappelijk probleem vormt, en heeft hij een streefcijfer bepaald om het aantal ernstig gewonden in de Unie tussen nu en 2030 te halveren. In de op 29 maart 2017 door de ministers van Vervoer van de lidstaten van de Unie vastgestelde verklaring van Valletta over verkeersveiligheid werd de Commissie ertoe opgeroepen een verbeterd beleid en wettelijk kader van de Unie inzake verkeersveiligheid voor het decennium vanaf 2020 op te stellen, met daarin de ambitieuze langetermijndoelstelling om het aantal verkeersdoden uiterlijk in 2050 tot nagenoeg nul terug te brengen door weggebruikers en met name kwetsbare weggebruikers, die het vaakst het slachtoffer zijn van verkeersongevallen, beter te beschermen. De eerder door overheidsinstanties geleverde inspanningen hebben geresulteerd in een afname van het aantal verkeersdoden van 51 400 in 2001 tot 19 800 in 2021. Die cijfers lagen echter onder het Uniestreefcijfer van 75 % minder verkeersdoden tussen 2001 en 2020, en de vooruitgang die in het eerste decennium is geboekt bij het halveren van het aantal verkeersdoden is nadien gestagneerd. De Unie is vastbesloten om uiterlijk in 2050 zo dicht mogelijk bij nul verkeersslachtoffers te komen. In haar mededeling aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s van 9 december 2020 getiteld “Strategie voor duurzame en slimme mobiliteit – Het Europees vervoer op het juiste spoor naar de toekomst” (de “strategie voor duurzame en slimme mobiliteit”) zet de Commissie de “Vision Zero”-strategie uiteen die met deze doelstelling gepaard gaat.

(2)

De voorschriften betreffende het rijbewijs zijn onontbeerlijke elementen van het gemeenschappelijk vervoersbeleid, dragen bij tot de verkeersveiligheid en vergemakkelijken het vrije verkeer van personen die zich in een andere lidstaat vestigen dan de lidstaat die het rijbewijs heeft afgegeven. Gezien het belang van individuele vervoermiddelen, bevordert en vergemakkelijkt het bezit van een door de lidstaat van ontvangst naar behoren erkend rijbewijs het vrije verkeer en de vrijheid van vestiging van personen. Evenzo heeft het onrechtmatig verkrijgen van een dergelijk document of van de rijbevoegdheid, of het verlies door een onrechtmatige gedraging van een rechtmatig verkregen rijbewijs, niet alleen gevolgen voor de lidstaat waar die inbreuken zijn begaan, maar ook voor de verkeersveiligheid in de hele Unie.

(3)

Het bij Richtlijn 2006/126/EG van het Europees Parlement en de Raad (3) vastgestelde kader moet worden aangepast aan het nieuwe tijdperk en duurzaam, inclusief, slim en veerkrachtig zijn. Het moet rekening houden met de noodzaak om de emissies en het energieverbruik van het vervoer terug te dringen, ook door meer gebruik te maken van voertuigen op alternatieve brandstoffen, en met digitalisering, demografische trends en technologische ontwikkelingen om het concurrentievermogen van de economie van de Unie te versterken. Met name voor bepaalde voertuigen op alternatieve brandstoffen moet bij de verschillende rijbewijscategorieën rekening worden gehouden met hun grotere massa in vergelijking met conventionele voertuigen. Het is belangrijk de administratieve procedures te vereenvoudigen en te digitaliseren, teneinde de resterende belemmeringen, zoals de administratieve lasten, voor het vrije verkeer van personen die bestuurder zijn en zich in een andere lidstaat vestigen dan de lidstaat die het rijbewijs heeft afgegeven, weg te nemen. Een geharmoniseerd standaardkader voor rijbewijzen van de Unie moet betrekking hebben op zowel fysieke rijbewijzen als digitale rijbewijzen (“mobiele” rijbewijzen) in alle categorieën, en voorzien in de wederzijdse erkenning ervan indien zij naar behoren overeenkomstig deze richtlijn zijn afgegeven.

(4)

De Europese Gemeenschap heeft op 4 december 1980 het eerste fysieke rijbewijs van Europees model ingevoerd. Sindsdien zijn de regels betreffende het Europees model de hoeksteen geworden van de meest geavanceerde rijbewijsstructuren ter wereld en bestrijken zij meer dan 250 miljoen bestuurders. Deze richtlijn moet daarom voortbouwen op de opgedane ervaring en de praktijk, en geharmoniseerde regels vastleggen inzake de normen van de Unie voor fysieke rijbewijzen. De in de Unie afgegeven fysieke rijbewijzen moeten met name een hoog beschermingsniveau bieden tegen fraude en vervalsing door middel van maatregelen tegen vervalsing, alsook de mogelijkheid om microchips en QR-codes aan te brengen.

(5)

Iedere verwerking van persoonsgegevens voor de uitvoering van deze richtlijn moet in overeenstemming zijn met het kader inzake gegevensbescherming van de Unie, met name Richtlijn 2002/58/EG van het Europees Parlement en de Raad (4), Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad (5) en Richtlijn (EU) 2016/680 van het Europees Parlement en de Raad (6).

(6)

Bij deze richtlijn wordt een rechtsgrondslag vastgesteld voor de opslag van een verplichte reeks persoonsgegevens op fysieke rijbewijzen en de microchips of QR-codes daarvan, en op mobiele rijbewijzen, met het oog op het aantonen en controleren van de rijbevoegdheid en identiteit van een persoon, teneinde in de hele Unie een hoog niveau van verkeersveiligheid te waarborgen. Dergelijke gegevens moeten beperkt blijven tot wat nodig is om de rijbevoegdheid van die persoon aan te tonen, die persoon te identificeren en de rijbevoegdheid en identiteit van die persoon te controleren. De opslag en andere verwerking van die gegevens moeten met name in overeenstemming zijn met artikel 6, lid 1, punt e), en, wat betreft biometrische gegevens, met artikel 9, lid 2, punt g), van Verordening (EU) 2016/679. Deze richtlijn voorziet ook in aanvullende waarborgen ter bescherming van de persoonsgegevens die tijdens de controle openbaar worden gemaakt aan een controleur en door hem of haar worden bewaard. De controleur mag die gegevens met name alleen kunnen bewaren indien het Unierecht of het nationale recht dat toestaat; het kan een politieagent bijvoorbeeld zijn toegestaan rijbewijsgegevens op te nemen in een proces-verbaal, of het kan een autoverhuurbedrijf zijn toegestaan rijbewijsgegevens in te vullen in een autoverhuurovereenkomst.

(7)

Om voor juridische duidelijkheid te zorgen en een naadloze overgang tussen deze richtlijn en Richtlijn 2006/126/EG te waarborgen, moeten de lidstaten aanvullende persoonsgegevens op een microchip kunnen opslaan, indien daarin is voorzien in de nationale wetgeving die in overeenstemming is met Verordening (EU) 2016/679. Deze richtlijn voorziet echter niet zelf in een rechtsgrondslag voor de opneming van dergelijke aanvullende gegevens.

(8)

Aan de hand van de QR-code die bij deze richtlijn wordt ingevoerd, moet de authenticiteit van de op het fysieke rijbewijs vermelde informatie kunnen worden gecontroleerd. Met die QR-code mag het echter niet mogelijk zijn meer informatie op te slaan dan die welke op het fysieke rijbewijs staat.

(9)

Deze richtlijn biedt geen rechtsgrondslag voor het opzetten of bijhouden van nationale databanken voor de opslag van biometrische gegevens in de lidstaten, hetgeen een kwestie van nationale wetgeving is die moet voldoen aan het Unierecht inzake gegevensbescherming. Bovendien voorziet deze richtlijn niet in een rechtsgrondslag voor het opzetten of bijhouden van een gecentraliseerde databank van biometrische gegevens op Unieniveau.

(10)

De digitale transformatie is een van de prioriteiten van de Unie. Wat het wegvervoer betreft, draagt zij bij tot het wegnemen van de resterende administratieve belemmeringen voor het vrije verkeer van personen, zoals de tijd die nodig is om een fysiek rijbewijs af te geven. Daarom moet een afzonderlijke norm van de Unie worden vastgesteld voor mobiele rijbewijzen die in de Unie worden afgegeven. Om de digitalisering te vergemakkelijken, moeten mobiele rijbewijzen de standaardvorm zijn die wordt afgegeven aan aanvragers met ingang van 54 maanden vanaf de datum van vaststelling van de eerste van de uitvoeringshandelingen die noodzakelijk zijn voor de invoering van mobiele rijbewijzen, onverminderd het recht van de aanvrager om het rijbewijs ofwel in fysieke vorm ofwel in beide vormen samen via één en dezelfde aanvraag te krijgen. De lidstaten hebben de mogelijkheid om mobiele rijbewijzen af te geven vóór de datum waarop de digitale vorm de standaardvorm wordt.

(11)

In overeenstemming met de doelstelling van de digitale transformatie om geen burgers aan hun lot over te laten, zoals geformuleerd in de Europese verklaring over digitale rechten en beginselen voor het digitale decennium van 2023, is het noodzakelijk dat burgers het recht blijven hebben om naast een rijbewijs in digitale vorm ook een rijbewijs in fysieke vorm aan te vragen. De lidstaten moeten een aanvrager op verzoek daarom zonder onnodige vertraging en in de regel binnen drie weken een rijbewijs in fysieke vorm verstrekken, wanneer de aanvrager reeds in het bezit is van een door die lidstaat afgegeven digitale rijbewijs waaruit de rijbevoegdheid van de aanvrager blijkt. Bovendien worden de lidstaten, in dringende situaties waarin laattijdige ontvangst van het fysieke rijbewijs de aanvrager onevenredige schade zou berokkenen, aangemoedigd de mogelijkheid te bieden om gebruik te maken van een noodprocedure, waarbij het fysieke rijbewijs in een kwestie van dagen wordt afgegeven in ruil voor een evenredige verhoging van de toepasselijke administratieve vergoeding.

(12)

Het mobiele rijbewijs moet niet alleen de op het fysieke rijbewijs vermelde informatie bevatten, maar ook informatie aan de hand waarvan de authenticiteit van die gegevens kan worden gecontroleerd. Er moet echter voor worden gezorgd dat ook in geval van controle de hoeveelheid beschikbaar gestelde persoonsgegevens beperkt blijft tot wat op het fysieke rijbewijs zou worden vermeld en wat strikt noodzakelijk is voor de controle van de authenticiteit van die gegevens. Bovendien mogen de gegevens die nodig zijn voor de controle niet worden bewaard nadat de controle heeft plaatsgevonden, tenzij het Unierecht of het nationale recht dat toestaat. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat fysieke en mobiele rijbewijzen die aan dezelfde persoon worden afgegeven gelijkwaardig zijn wat betreft de rechten en voorwaarden inzake de rijbevoegdheid van die persoon en inzake de administratieve geldigheidsduur van de rijbewijzen, zoals uiteengezet in deze richtlijn.

(13)

De lidstaten zijn bevoegd om hun eigen nationale voorschriften vast te stellen om de betaling te eisen van een vergoeding voor het afgeven van een rijbewijs. De lidstaten moeten er niettemin zorgvuldig op toezien dat zij de vrije keuze van de burgers voor de vorm van het rijbewijs niet beïnvloeden door onevenredige administratieve vergoedingen te bepalen waardoor de ene vorm ten onrechte wordt bevoordeeld ten opzichte van de andere.

(14)

De lidstaten moeten samenwerken met het oog op het wereldwijde gebruik en de wederzijdse erkenning van mobiele rijbewijzen. Daartoe kan het nodig zijn het internationaal verdrag inzake motorvoertuigen van 24 april 1926, het Verdrag van Genève inzake het wegverkeer van 19 september 1949 en het Verdrag van Wenen inzake het wegverkeer van 8 november 1968 te wijzigen. De Commissie is het best geplaatst om de lidstaten in dat opzicht bij te staan, met name wat betreft de voorwaarden voor interoperabiliteit om de wijdverbreide erkenning van mobiele rijbewijzen van de Unie mogelijk te maken. Als eerste stap in dat proces moet de Commissie rekening houden met de desbetreffende ontwikkelingen in derde landen bij de vaststelling van de uitvoeringshandelingen inzake mobiele rijbewijzen.

(15)

De strategie voor duurzame en slimme mobiliteit bevat een visie voor de Unie teneinde de duurzaamheid van mobiliteit en vervoer aanzienlijk te verbeteren. Emissies van het wegvervoer omvatten broeikasgasemissies, luchtverontreinigende stoffen, lawaai en microplastics van de slijtage van banden en wegen. Rijstijl is van invloed op de kwantiteit van die emissies, die mogelijke negatieve gevolgen hebben voor het milieu en de menselijke gezondheid. Rijexamens moeten er daarom voor zorgen dat rijopleidingen bestuurders in staat stellen hun effect op het gebied van emissies te verminderen, waaronder door middel van milieubewust rijden, en zich voor te bereiden op het besturen van emissievrije en emissiearme voertuigen.

(16)

Om burgers en ingezetenen rechtstreeks te doen profiteren van de voordelen van de interne markt zonder onnodige extra administratieve lasten, voorziet Verordening (EU) 2018/1724 van het Europees Parlement en de Raad (7) in de toegang tot onlineprocedures die relevant zijn voor de werking van de interne markt, ook voor grensoverschrijdende gebruikers. De informatie over het verkrijgen en verlengen van een rijbewijs is reeds opgenomen in bijlage I bij die verordening. Bijlage II bij die verordening moet worden gewijzigd om ervoor te zorgen dat gebruikers die een administratieve procedure in verband met een rijbewijs inleiden, kunnen gebruikmaken van volledig online uitgevoerde procedures.

(17)

Rijbewijzen moeten worden ingedeeld naar het soort voertuig waarvoor zij rijbevoegdheid geven. Dergelijke indeling moet op een duidelijke en samenhangende manier gebeuren, met volledige inachtneming van de technische kenmerken van de betrokken voertuigen en de vaardigheden die nodig zijn om die te besturen.

(18)

Overeenkomstig het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de rechten van personen met een handicap van 13 december 2006, waarbij de Unie sinds 21 januari 2011 partij is, moeten specifieke bepalingen worden vastgesteld om het voor personen met een handicap gemakkelijker te maken voertuigen te besturen. De lidstaten worden voorts aangemoedigd om, zonder de minimumnormen inzake rijgeschiktheid en rijvaardigheid van deze richtlijn te verlagen, tegemoet te komen aan de bijzondere behoeften van personen met een handicap en hen in de mogelijkheid te stellen om een rijbewijs te verwerven en te bezitten. In dat verband moeten de lidstaten, met voorafgaande toestemming van de Commissie, bepaalde typen gemotoriseerde voertuigen kunnen uitsluiten van de toepassing van de voorschriften voor rijbewijscategorieën uit hoofde van deze richtlijn.

(19)

De lidstaten moeten de typen voertuigen die in gebruik zijn bij of onder controle staan van de strijdkrachten en de instanties voor burgerbescherming, van de toepassing van deze richtlijn kunnen blijven uitsluiten, gezien het specifieke karakter van de door die strijdkrachten en instanties verrichte operaties en de gebruikte voertuigen.

(20)

De minimumleeftijd van de aanvragers van de verschillende categorieën van rijbewijzen moet op Unieniveau worden vastgesteld. De lidstaten moeten voor het besturen van bepaalde categorieën van voertuigen evenwel een hogere minimumleeftijd kunnen instellen om de verkeersveiligheid verder te bevorderen. De lidstaten moeten voor bepaalde categorieën en bij wijze van uitzondering lagere minimumleeftijden kunnen instellen om rekening te houden met de nationale omstandigheden, met name wat betreft het besturen van brandweer-, burgerbeschermings- en reddingsvoertuigen, alsook voertuigen gebruikt om de openbare orde en veiligheid te handhaven.

(21)

Hulpverleningsvoertuigen, te weten voertuigen gebruikt om de openbare orde en veiligheid te handhaven, onder meer door onmiddellijke bijstand te verlenen bij door de natuur of de mens veroorzaakte noodsituaties, zoals politievoertuigen, ambulances, burgerbeschermings- en reddingsvoertuigen, of brandweervoertuigen, kunnen bijzondere kenmerken vertonen, zoals zwaarder wegen vanwege speciale uitrusting, en moeten mogelijk onder bepaalde afwijkingen van de algemene voorschriften voor een rijbewijs van categorie B vallen zodat doeltreffend kan worden gereageerd op crisissituaties en op reddingsbehoeften. Ter voorkoming van potentiële belemmeringen voor het grensoverschrijdende verkeer van die voertuigen wanneer zij worden gebruikt voor grensoverschrijdend optreden in verschillende regio’s binnen de Unie, moeten de lidstaten bovendien tijdelijke of permanente toestemming kunnen geven voor het gebruik van die hulpverleningsvoertuigen op hun grondgebied met een rijbewijs van categorie B. In dat opzicht worden de lidstaten aangemoedigd om nationale maatregelen wederzijds te erkennen, zodat grensoverschrijdende noodoperaties niet worden belemmerd of bestraft.

(22)

Om rekening te houden met de mobiliteitsbehoeften van jonge inwoners van de lidstaten, zoals de noodzaak om lange afstanden af te leggen in dunbevolkte gebieden waar er geen toereikende alternatieve middelen voor persoonlijke mobiliteit zijn, moeten de lidstaten, na voorafgaande toestemming van de Commissie, voor de afgifte van rijbewijzen voor het besturen van bepaalde typen voertuigen van categorie B1 de minimumleeftijd kunnen verlagen tot 15 jaar, waarbij zij die rijbewijzen beperken tot hun grondgebied. Het is belangrijk dat die verlaging van de minimumleeftijd geen negatieve gevolgen heeft voor de verkeersveiligheid. De Commissie moet, alvorens toestemming daartoe te geven, daarom een beoordeling uitvoeren van de gevolgen voor de verkeersveiligheid van een dergelijke verlaging van de minimumleeftijd, rekening houdend met alle door de deskundigen van de lidstaten verstrekte relevante informatie.

(23)

De combinatie van een passende minimumleeftijd voor rijbewijzen in elke categorie, die zowel de mobiliteitsonafhankelijkheid van jonge bestuurders als hun tijdige toegang tot professioneel rijden vergemakkelijkt, en strengere voorwaarden voor beginnende bestuurders met betrekking tot onder meer rijden onder invloed van alcohol, kan de verkeersveiligheid ten goede komen. De minimumleeftijden mogen niet worden verlaagd ten koste van de verkeersveiligheid.

(24)

Er moet een systeem van fasering worden ingevoerd waarbij de bevoegdheid om een rijbewijs van een specifieke categorie te bezitten wordt gesteld als voorwaarde om de aanvrager in aanmerking te laten komen om bepaalde andere categorieën van rijbewijzen te bezitten, evenals gelijkwaardigheid tussen categorieën wordt vastgesteld, met inbegrip van, indien passend, een minimumhoeveelheid ervaring voordat de aanvrager in aanmerking kan komen. Een dergelijk systeem moet bindend zijn voor alle lidstaten, onverminderd hun mogelijkheid om onderling bepaalde gelijkwaardigheid toe te passen op hun respectieve grondgebied. De lidstaten moeten ook een bepaalde gelijkwaardigheid kunnen vaststellen die beperkt is tot binnen hun eigen grondgebied.

(25)

De grotere aanwezigheid van voertuigen op alternatieve brandstoffen op de weg is van cruciaal belang voor de groene transitie. In deze richtlijn moet ermee rekening worden gehouden dat er in de rijbewijscategorieën B en BE nieuwe modellen met een grotere massa beschikbaar kunnen worden gesteld. Houders van een rijbewijs van categorie B of BE moeten daarom, onder voorbehoud van rijervaring in de door hen verkregen categorie, worden toegestaan motorvoertuigen voor zowel personen- als goederenvervoer te besturen die geheel of gedeeltelijk worden aangedreven door alternatieve brandstoffen en die een toegestane maximummassa van meer dan 3 500 kg hebben.

(26)

Het recht op een rijbewijs is een garantie voor bewegingsvrijheid en faciliteert deelname aan het economische en sociale leven, hetgeen met name belangrijk is in landelijke en minder verstedelijkte gebieden met een beperkt openbaarvervoersnetwerk. Voor ouderen, personen met beperkte mobiliteit of personen met een handicap is individueel vervoer een belangrijk element in het ondersteunen van hun mobiliteit. De beoordeling van de geschiktheid van een bestuurder om veilig te rijden moet gebeuren op basis van specifieke criteria, waarbij in het bijzonder rekening moet worden gehouden met de medische conditie van de bestuurder op basis van de objectieve resultaten van controles en, indien passend, tests. Beslissingen over de ongeldigverklaring, intrekking, schorsing of beperking van rijbewijzen moeten op individuele basis worden genomen en mogen niet leiden tot discriminatie, met name op grond van leeftijd.

(27)

Met het oog op de verkeersveiligheid moeten de geharmoniseerde minimumvoorschriften waaraan de aanvrager moet voldoen voordat een rijbewijs kan worden afgegeven, worden geactualiseerd. Daaronder moeten de eisen inzake kennis, rijvaardigheid en rijgedrag die samenhangen met het besturen van gemotoriseerde voertuigen vallen, alsook het rijexamen en de minimumnormen inzake lichamelijke en geestelijke geschiktheid voor het besturen van die voertuigen.

(28)

Gezien de toenemende beschikbaarheid en het toenemende gebruik van geavanceerde rijhulpsystemen en geautomatiseerde rijsystemen, moeten in het theorie-examen eisen met betrekking tot die systemen worden opgenomen om ervoor te zorgen dat de bestuurder over een algemene kennis beschikt van de voordelen, beperkingen en risico’s van dergelijke systemen. Die kennisvereiste moet met name betrekking hebben op het toepassingsgebied van geautomatiseerde rijsystemen, overnameverzoeken door geautomatiseerde rijsystemen en de bestaande verplichtingen van de bestuurder wanneer er geautomatiseerde rijsystemen geactiveerd zijn.

(29)

Het bewijs dat wordt voldaan aan de minimumnormen inzake lichamelijke en geestelijke geschiktheid moet worden geleverd op het moment van afgifte van het rijbewijs en vervolgens periodiek. Dergelijke periodieke monitoring overeenkomstig de nationale voorschriften inzake de naleving van minimumnormen draagt bij tot het vrije verkeer van personen, voorkomt concurrentieverstoringen en houdt rekening met de verantwoordelijkheid van de bestuurders. De nationale voorschriften inzake de naleving van minimumnormen moeten bestaan uit een medische controle bij afgifte en verlenging van een rijbewijs. Die controle kan worden uitgevoerd door een huisarts of een andere bevoegde medische autoriteit of gezondheidswerker, zoals bepaald in het nationale recht van elke lidstaat.

(30)

Voldoende gezichtsvermogen is een essentiële voorwaarde om fysieke rijgeschiktheid te waarborgen. Alle aanvragers van een rijbewijs moeten daarom een passende beoordeling ondergaan zodat kan worden vastgesteld dat zij over afdoende gezichtsscherpte beschikken, indien nodig met inbegrip van verdere controles van het gezichtsveld bij een volgens het nationale recht bevoegde oogzorgprofessional. De lidstaten moeten verder kunnen gaan dan dat vereiste, door dezelfde procedure te verlangen bij verlenging van een rijbewijs. De decimale notatie voor gezichtsscherpte biedt een internationaal erkende norm voor vergelijkbaarheid bij het bepalen van het gezichtsvermogen.

(31)

Voor het afgeven of verlengen van bepaalde rijbewijscategorieën moeten de lidstaten, in plaats van een medische controle, van de aanvrager of houder van een rijbewijs kunnen verlangen dat hij een schriftelijke of elektronische zelfbeoordeling verstrekt, waarvan het ontwerp risicogericht kan zijn. Het meest wenselijke zou echter zijn dat de lidstaten minstens als deel van de procedure voor eerste afgifte van een rijbewijs medische controles opleggen om te beoordelen of is voldaan aan de voorwaarden van deze richtlijn en het nationale recht.

(32)

Na afgifte van een rijbewijs moeten de lidstaten bij verlenging, in plaats van een medische controle of een zelfbeoordeling, een systeem kunnen opzetten om ervoor te zorgen dat op veranderingen in de lichamelijke of geestelijke geschiktheid van de houder van het rijbewijs wordt gereageerd. Gezien de diversiteit in de organisatie van de nationale zorgstelsels en de praktijken met betrekking tot de doeltreffende coördinatie ervan met de bevoegde instanties voor het afgeven en verlengen van rijbewijzen, kan een dergelijk systeem verschillende vormen aannemen, waarbij het belangrijkste beginsel is dat de medische instanties of rijbewijsinstanties de medische conditie van houders van een rijbewijs koppelen aan hun rijvaardigheid en -bevoegdheid. Die tussenkomst van medische instanties of rijbewijsinstanties kan ook worden gebaseerd op de beoordeling van de verklaringen van een houder van een rijbewijs op basis van een algemene verplichting voor alle houders van een rijbewijs om hun voor het rijden relevante gezondheidstoestand kenbaar te maken, waarna zij kunnen worden doorverwezen naar een specialist, een rijverbod opgelegd kunnen krijgen door een arts, of, tot slot, hun rijbewijs kan worden ingetrokken, geschorst of beperkt.

(33)

Het moet de lidstaten ook vrij staan dergelijke maatregelen te combineren om ze doeltreffender te maken, en rijgeschiktheidsnormen toe te passen die strikter zijn dan de minimumnormen van deze richtlijn.

(34)

De recente vooruitgang op het gebied van medische technologie heeft de verkeersveiligheid verbeterd door de risico’s aan te pakken die gepaard gaan met rijden met bepaalde medische aandoeningen. Innovaties zoals systemen voor continue glucosemonitoring voor personen met diabetes maken een doeltreffend en realtime beheer van hun aandoening mogelijk, hetgeen de risico’s bij het rijden vermindert. Die technologieën evolueren snel, waardoor medische kwesties beter kunnen worden beheerst en de verkeersveiligheid verder wordt verbeterd.

(35)

In het licht van de lopende studies betreffende diverse pathologieën die gepaard gaan met een risico op buitensporige slaperigheid en sufheid, moet de Commissie de bepalingen van deze richtlijn met betrekking tot het obstructief slaapapneusyndroom herzien zodra een passend aantal studies is afgerond en beschikbaar is voor de wetenschappelijke gemeenschap. Gezien de wetenschappelijke vooruitgang in de behandeling van gezichtsbeperking, moet de Commissie ook beginnen met de herziening van de bepalingen van deze richtlijn met betrekking tot die aandoening.

(36)

Teneinde uniforme rechten in de hele Unie te waarborgen, zonder afbreuk te doen aan de verkeersveiligheid, moeten rijbewijzen van de categorieën AM, A1, A2, A, B1, B en BE een administratieve geldigheidsduur van 15 jaar hebben, terwijl rijbewijzen van de categorieën C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 en D1E een administratieve geldigheidsduur van 5 jaar moeten hebben. Niettemin moeten de lidstaten een geldigheidsduur van 10 jaar in plaats van 15 jaar kunnen toepassen indien het rijbewijs ook wordt gebruikt als persoonlijk identificatiedocument. Overeenkomstig het reeds geldende kader, waarbinnen de lidstaten de verlengingsfrequentie kunnen verhogen naarmate de leeftijd toeneemt, kan de algemene geldigheidsduur worden ingekort op basis van objectieve factoren die algemeen verband houden met de gemiddelde lichamelijke en geestelijke gesteldheid van bestuurders, zoals de leeftijd, en moeten de lidstaten in uitzonderlijke gevallen, zoals bepaald in deze richtlijn, een kortere geldigheidsduur kunnen vaststellen dan die waarin deze richtlijn voorziet.

(37)

Met opfriscursussen voor ervaren bestuurders kan de verkeersveiligheid worden verbeterd door het bewustzijn te vergroten en door van bestuurders te verlangen extra ervaring op te doen met nieuwe technologieën, zoals geavanceerde rijhulpsystemen en geautomatiseerde rijsystemen. In die context en ook in de context van de rijopleiding vóór het afgeven van een rijbewijs, kan het gebruik van simulatoren nuttig zijn om belangrijke rijvaardigheden te verbeteren, zoals reageren op ongunstige omstandigheden en noodsituaties.

(38)

Gezien de geleidelijke digitalisering en automatisering, de steeds strengere emissiereductievereisten met betrekking tot het wegvervoer en de continue technologische vooruitgang met betrekking tot gemotoriseerde voertuigen, moet de kennis van alle bestuurders op het gebied van nieuwe technologieën, verkeersveiligheid en duurzaamheid actueel worden gehouden. De bevordering door de lidstaten van opleiding voor bestuurders gedurende het hele leven, bijvoorbeeld door cursussen voor veilig rijden met feedback aan te bieden, kan bijdragen tot inclusievere mobiliteit. Dergelijke opleiding gedurende het hele leven kan een cruciale rol spelen om de vaardigheden van ervaren bestuurders actueel te houden op het gebied van verkeersveiligheid, nieuwe technologieën en de veranderingen in de massa van voertuigen, waardoor het brandstofrendement wordt verbeterd en de emissies worden verlaagd, en snelheidsbeheer.

(39)

Om de lidstaten en, in naar behoren gemotiveerde gevallen, de Unie als geheel in staat te stellen te reageren op crises die het voor de nationale autoriteiten onmogelijk maken rijbewijzen te verlengen waarvan de geldigheid anders zou verstrijken, moet het mogelijk zijn de administratieve geldigheid van die rijbewijzen te verlengen. Een dergelijke verlenging mag enkel mogelijk zijn voor een strikt noodzakelijke duur.

(40)

Het beginsel van “één houder, één rijbewijs” moet voorkomen dat een persoon in het bezit is van meer dan één rijbewijs. Dat beginsel moet ook worden uitgebreid om rekening te houden met de technische kenmerken van mobiele rijbewijzen, aangezien een houder kan verzoeken om de afgifte van een fysiek rijbewijs in plaats van, of samen met, een mobiel rijbewijs, en een mobiel rijbewijs kan weergeven op meerdere elektronische apparaten.

(41)

Om redenen die verband houden met de verkeersveiligheid, moet elke lidstaat zijn nationale bepalingen inzake de ongeldigverklaring, intrekking, schorsing en verlenging van het rijbewijs kunnen toepassen op alle houders van een rijbewijs die hun gewone verblijfplaats op zijn grondgebied hebben verworven.

(42)

Houders van een rijbewijs dat is afgegeven door de lidstaat waar zij verblijven na omwisseling van een door een derde land afgegeven rijbewijs, moeten het recht hebben om door de Unie te rijden alsof zij het rijbewijs oorspronkelijk in de Unie hadden verkregen. Dat draagt bij tot het vrije verkeer van personen binnen de Unie.

(43)

Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van deze richtlijn, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend om derde landen die een niveau van verkeersveiligheid waarborgen dat vergelijkbaar is met dat van de Unie te identificeren, waarbij de houders van door die derde landen afgegeven rijbewijzen de mogelijkheid krijgen om, onder relevante voorwaarden die voor alle betrokken rijbewijscategorieën gedetailleerd en duidelijk omschreven moeten zijn, hun rijbewijs om te wisselen onder soortgelijke voorwaarden als wanneer het door een lidstaat was afgegeven. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend overeenkomstig Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad (8).

(44)

De lidstaten moeten de mogelijkheid hebben om rijbewijzen die zijn afgegeven door derde landen die niet in een uitvoeringshandeling geïdentificeerd zijn als derde landen met een niveau van verkeersveiligheid vergelijkbaar met dat van de Unie, of die zijn afgegeven door derde landen waarvoor een dergelijke uitvoeringshandeling een omwisseling van een dergelijk rijbewijs niet uitdrukkelijk toestaat of verbiedt, overeenkomstig hun nationale voorschriften om te wisselen, op voorwaarde dat zij de relevante Uniecode(s) op het aldus afgegeven rijbewijs aanbrengen. In het geval dat de houder van een dergelijk rijbewijs zijn of haar verblijfplaats naar een nieuwe lidstaat overbrengt, mag van die laatste niet worden verlangd dat hij of zij het beginsel van wederzijdse erkenning op dat rijbewijs toepast.

(45)

Het nieuwe kader voor de omwisseling van door derde landen afgegeven rijbewijzen moet ook worden beschouwd als een instrument om het tekort aan beroepsbestuurders aan te pakken, aangezien met de regels wordt beoogd het vrije verkeer van houders van rijbewijzen van verschillende categorieën te vergemakkelijken. Aangezien onderdanen van derde landen die zijn tewerkgesteld door of werken voor een in een lidstaat gevestigde onderneming en die wegvervoer binnen de Unie verrichten, om te mogen rijden mogelijk moeten voldoen aan het verdere vereiste van kwalificaties die blijken uit een getuigschrift van vakbekwaamheid, moet de Commissie beoordelen hoe de verwachte positieve gevolgen van het nieuwe kader verder kunnen worden ondersteund met betrekking tot andere bestuurdersdocumenten, zonder afbreuk te doen aan de algemene doelstelling om de verkeersveiligheid in de Unie te verbeteren.

(46)

“Rijbewijstoerisme”, namelijk het veranderen van woonplaats met het oog op het verkrijgen van een nieuw rijbewijs, onder meer teneinde de gevolgen te omzeilen van een in een andere lidstaat opgelegde ongeldigverklaring, intrekking, schorsing of beperking van de rijbevoegdheid van de bestuurder van een gemotoriseerd voertuig, van zijn of haar rijbewijs of van de erkenning van de geldigheid van zijn of haar rijbewijs, is een wijdverbreid verschijnsel dat negatieve gevolgen heeft voor de verkeersveiligheid. Bestuurders mogen door gewoon van woonplaats te veranderen niet worden vrijgesteld van de hun opgelegde verplichtingen om hun rijbewijs of de erkenning van de geldigheid ervan of van de rijbevoegdheid terug te krijgen. Tegelijkertijd moet worden verduidelijkt dat elk gedrag van burgers, of hun gebrek aan lichamelijke of geestelijke rijgeschiktheid, alleen mag leiden tot een rijverbod voor onbepaalde tijd indien dat naar behoren gerechtvaardigd is. Voor andere lidstaten dan die welke een ongeldigverklaring, intrekking, schorsing of beperking van een rijbewijs heeft opgelegd, moeten voorwaarden worden bepaald om aan die persoon toch een rijbewijs te kunnen afgeven, indien dat op basis van een gefundeerd besluit passend wordt geacht en indien de geldigheid van het aldus afgegeven rijbewijs beperkt is tot het grondgebied van de lidstaten die geen verbod voor onbepaalde tijd hebben opgelegd.

(47)

Om de verkeersveiligheid te verbeteren, moet voor bepaalde rijbewijscategorieën een Uniewijde regeling voor begeleid rijden worden ingevoerd. De regels van een dergelijke regeling moeten aanvragers de mogelijkheid bieden om rijbewijzen in de desbetreffende categorieën te verwerven voordat de vereiste minimumleeftijd wordt bereikt. Het gebruik van die rijbewijzen moet echter afhankelijk worden gesteld van de begeleiding door een ervaren bestuurder, bijvoorbeeld een gezinslid. In dergelijke situaties moet het de lidstaten om redenen van verkeersveiligheid worden toegestaan om op hun grondgebied strengere voorwaarden en regels vast te stellen met betrekking tot de door hen afgegeven rijbewijzen.

(48)

De regeling voor begeleid rijden kan, zonder afbreuk te doen aan de algemene doelstelling om de verkeersveiligheid te verbeteren, helpen het beroep van vrachtwagenchauffeur toegankelijker en aantrekkelijker maken voor jongere generaties, teneinde hun beroepsmogelijkheden te verruimen en het tekort aan bestuurders in de Unie te helpen aanpakken. De lidstaten moeten daarom over de mogelijkheid beschikken om die regeling naast rijbewijzen van de categorie B toe te passen op rijbewijzen van de categorieën C1, C1E en C, en de aldus afgegeven rijbewijzen moeten wederzijds worden erkend tussen de lidstaten die die ruimere regeling toepassen.

(49)

De regeling voor begeleid rijden mag geen beperking vormen voor de bestaande mogelijkheden van de lidstaten om de minimumleeftijd voor het besturen van voertuigen van categorie B te verlagen en de bijbehorende voorwaarden op nationaal niveau toe te passen.

(50)

De voorwaarden en voorschriften van Richtlijn (EU) 2022/2561 van het Europees Parlement en de Raad (9) om, na het behalen van een beroepskwalificatie, vanaf een bepaalde leeftijd een bus van de categorie D of DE te besturen, moeten worden vereenvoudigd, zonder dat daarbij de verkeersveiligheid in het gedrang wordt gebracht.

(51)

De lidstaten worden aangemoedigd de partnerschappen te versterken tussen onderwijs- en opleidingsinstellingen, met inbegrip van universiteiten en beroepsscholen, en vervoers- en logistieke ondernemingen, teneinde het tekort aan beroepsbestuurders in de Unie aan te pakken. De ontwikkeling en ondersteuning van leerlingplaatsen, stages en soortgelijke onderwijsmogelijkheden in het kader van die partnerschappen moeten toekomstige beroepsbestuurders de kans bieden om beter vertrouwd te raken met de voordelen en uitdagingen van het beroep, om hun operationele en organisatorische vaardigheden te verbeteren en om ervaring op te doen, en daarnaast gebruik te maken van geavanceerde technologieën en technieken. De Commissie wordt aangemoedigd publiek-private partnerschappen tussen beroepsscholen en vervoers- en logistieke ondernemingen te ondersteunen om de beschikbaarheid en de vaardigheden van beroepsbestuurders te verbeteren, door gebruik te maken van Unieprogramma’s zoals Erasmus+.

(52)

Bij het bekijken welke bronnen van inkomsten er voorhanden zijn om de verkeersveiligheid te verbeteren, wordt de lidstaten aanbevolen inkomsten te gebruiken uit geldboeten voor verkeersveiligheidsgerelateerde verkeersovertredingen die onder het toepassingsgebied van Richtlijn (EU) 2015/413 van het Europees Parlement en de Raad (10) vallen, teneinde de verkeersveiligheid te vergroten en voor de transparantie van de verkeersveiligheidsmaatregelen te zorgen.

(53)

Er moet voor worden gezorgd dat bestuurders die voor het eerst een rijbewijs verwerven, de verkeersveiligheid niet in gevaar brengen. Voor die beginnende bestuurders moet een proeftijd van ten minste twee jaar worden vastgesteld, waarin strengere regels of sancties voor rijden onder invloed van alcohol moeten gelden, onverminderd de bevoegdheid van de lidstaten om het gedrag van bestuurders te reguleren. Die strengere regels kunnen bestaan uit een specifieke opleiding voor beginnende bestuurders waarin hun meer risicobewustzijn wordt bijgebracht en zij kunnen nadenken over hun gedrag. Er moeten ook bijzondere maatregelen worden vastgesteld om rijden onder invloed van drugs onder beginnende bestuurders te beperken, en om hen aan te moedigen de verplichte veiligheidssystemen naar behoren te gebruiken. Onder die maatregelen kunnen striktere regels of sancties vallen. Indien sancties worden toegepast, moeten die doeltreffend, evenredig, afschrikkend en niet-discriminerend zijn, en kan daaronder rijontzegging vallen, alsook specifieke opleiding over risicobewustzijn voor beginnende bestuurders. Dergelijke bijzondere maatregelen kunnen ook bestaan uit specifiek gerichte handhavings- en campagne-inspanningen. Het moet de lidstaten vrijstaan op hun grondgebied aanvullende regels toe te passen op beginnende bestuurders om de verkeersveiligheid te verbeteren, zoals een tweede proeftijd voor een extra rijbewijscategorie om rekening te houden met de verschillende risico’s en de vereiste vaardigheden die gepaard gaan met de nieuwe categorie.

(54)

Algemeen toegepaste nultolerantieregelingen voor rijden onder invloed van alcohol, gekoppeld aan gerichte handhaving, zijn een doeltreffende methode gebleken om de verkeersveiligheid te verbeteren. Een nullimiet voor alcohol, onbedoelde blootstelling of blootstelling zonder gevolgen voor het rijvermogen buiten beschouwing gelaten, wordt gewoonlijk gezien als de meest doeltreffende maatregel om het aantal verkeersdoden en -gewonden terug te dringen. Er wordt momenteel ook nulbeleid ingevoerd voor rijden onder de invloed van drugs. De lidstaten worden aangemoedigd om dergelijke algemeen toegepaste nultolerantieregelingen in hun nationale recht in te voeren en te behouden; de proeftijdregeling moet daarop een aanvullende maatregel vormen die gericht is op de oververtegenwoordiging van beginnende bestuurders, doorgaans jongeren, bij verkeersongevallen waarbij rijden onder invloed van drank en drugs een rol speelt.

(55)

De lidstaten worden aangemoedigd om leeftijdspecifieke opleiding inzake verkeersveiligheidsregels en -risicobewustzijn op te nemen in hun leerplannen van het basis- en middelbaar onderwijs, waarbij ook rekening wordt gehouden met de toegenomen populariteit van middelen voor persoonlijke mobiliteit zoals elektrische fietsen en elektrische steps. Door op jonge leeftijd de basisregels inzake verkeersveiligheid te leren, kunnen verkeersongevallen worden voorkomen, aangezien het bewustzijn wordt bevorderd en verantwoordelijk gedrag wordt ontwikkeld; op die manier worden burgers in staat gesteld vanaf jonge leeftijd veilige beslissingen te nemen op basis van een gedegen kennis van de toepasselijke regels en risico’s. De Commissie wordt aangemoedigd uitwisseling van beste praktijken tussen de lidstaten en hun autoriteiten mogelijk te maken en te ondersteunen, onder meer met financiële steun.

(56)

Teneinde de kennis en vaardigheden van de examinatoren, waaronder gevaarherkenningstests, te verbeteren, een objectievere beoordeling van aanvragers van een rijbewijs mogelijk te maken en tot een grotere harmonisering van de rijexamens te komen, moeten minimumnormen betreffende de toegang tot het beroep van rijexaminator en betreffende de opleidingsvereisten voor rijexaminatoren worden vastgesteld. De Commissie moet bovendien de bevoegdheid krijgen om gedelegeerde handelingen vast te stellen tot wijziging van die minimumnormen, om ze aan te passen aan alle technische, operationele of wetenschappelijke ontwikkelingen op dat gebied, met inbegrip van geavanceerde rijhulpsystemen en geautomatiseerde rijsystemen, indien dat nodig blijkt.

(57)

Het begrip “gewone verblijfplaats” moet zodanig worden vastgesteld dat een oplossing kan worden gevonden voor problemen die zich voordoen indien het niet mogelijk is de gewone verblijfplaats vast te stellen op grond van beroepsmatige of persoonlijke banden. De regel dat rijbewijzen alleen door de lidstaat van gewone verblijfplaats mogen worden afgegeven, kan in sommige gevallen een onevenredige taalbarrière vormen. Daarom moet het in gevallen waarin het in de lidstaat van gewone verblijfplaats niet mogelijk is de examens af te leggen in de officiële taal van de lidstaat waarvan de aanvrager onderdaan is, voor de aanvrager mogelijk zijn het theorie-examen of het praktische examen, of beide, af te leggen in de lidstaat waarvan de aanvrager onderdaan is. Die afwijking mag de lidstaten niet beletten op te treden tegen misbruik dat of fraude die zich met de nieuwe flexibiliteit zou kunnen voordoen. Er moeten specifieke regels worden vastgesteld voor diplomaten en hun gezin, indien de beroepsverplichtingen van de diplomaat vereisen dat zij gedurende langere tijd in het buitenland wonen.

(58)

De lidstaten moeten elkaar bijstand verlenen bij de uitvoering van deze richtlijn. Voor zover mogelijk moeten zij gebruikmaken van het in artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2006/126/EG bedoelde EU-rijbewijzennetwerk om die bijstand te verlenen. Het EU-rijbewijzennetwerk heeft tot doel de erkenning van documenten en verworven rechten uit de lidstaten te waarborgen, documentfraude en rijden zonder toestemming te bestrijden, de afgifte van meerdere rijbewijzen te voorkomen en de handhaving van rijontzeggingen te vergemakkelijken. De lidstaten moeten met name de mogelijkheid krijgen om systematisch te controleren dat de redenen die hebben geleid tot eerder opgelegde ongeldigverklaringen, intrekkingen, schorsingen of beperkingen, niet langer aanwezig zijn. Het gebruik van het EU-rijbewijzennetwerk voor de uitvoering van andere handelingen van de Unie mag alleen worden toegestaan voor zover deze richtlijn daarin uitdrukkelijk voorziet.

(59)

Om zinvolle verslagen over de uitvoering van deze richtlijn te kunnen opstellen, moet de Commissie jaarlijks informatie ontvangen over het aantal afgegeven, verlengde, vervangen, ingetrokken en omgewisselde fysieke en mobiele rijbewijzen voor elke categorie. De Commissie moet ook statistieken ontvangen over ernstige verkeersongevallen waarbij 17-jarige bestuurders die deelnemen aan een regeling voor begeleid rijden zijn betrokken, in het kader van de bredere gegevensverzameling inzake verkeersongevallen van beroepsbestuurders. Met het oog op het opstellen van die verslagen, de wederzijdse bijstand van de lidstaten bij de uitvoering van deze richtlijn, en de gezamenlijke inspanningen van de lidstaten om de verkeersveiligheid in het algemeen te verbeteren, worden de lidstaten aangemoedigd om regelmatig informatie met elkaar en met de Commissie te delen over hun beste praktijken met betrekking tot bestuurdersgerelateerde verkeersveiligheidsmaatregelen, bijvoorbeeld risicobewustzijnsopleidingen, regelingen voor beginnende bestuurders, aandacht voor kwetsbare weggebruikers, opleiding gedurende het hele leven, of monitoring van de rijgeschiktheid van de bestuurder. Die uitwisselingen kunnen deel uitmaken van projectwerk, zoals het Europees Observatorium voor de Verkeersveiligheid en de EU-uitwisseling voor verkeersveiligheid, of van regelmatige vergaderingen van deskundigengroepen. Verschillen tussen de lidstaten in methoden, praktijken en nationale kenmerken zijn een waardevolle bron voor wederzijds leren en de uitwisseling van beste praktijken.

(60)

Technologische ontwikkelingen en innovaties op het gebied van voertuigen op alternatieve brandstoffen, met gevolgen voor de massa van het voertuig, blijven van invloed op het regelgevingskader voor rijbewijzen. Aangezien dat kader technisch complex is, moet het zodanig evolueren dat het voor rechtszekerheid zorgt en in overeenstemming is met het beginsel van technologische neutraliteit, waarbij ervoor wordt gezorgd dat de regels specifieke technologieën ongerechtvaardigd bevoordelen noch benadelen, maar in de plaats daarvan een eerlijk en toekomstbestendig kader bieden. Daarom moet de Commissie de technologische vooruitgang op het gebied van voertuigen op alternatieve brandstoffen monitoren, en de gevolgen ervan voor de fasering van en de gelijkwaardigheid tussen rijbewijscategorieën beoordelen, teneinde voor een duidelijk, evenwichtig en geactualiseerd regelgevingskader te zorgen dat de verkeersveiligheid waarborgt zonder innovatie in de weg te staan.

(61)

Teneinde de doelstellingen van deze richtlijn te verwezenlijken, met name om de bijlagen aan te passen aan technische, operationele of wetenschappelijke ontwikkelingen, moet aan de Commissie de bevoegdheid worden overgedragen om overeenkomstig artikel 290 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie handelingen vast te stellen ten aanzien van de wijziging van de delen van de bijlagen bij deze richtlijn die de specificaties van fysieke rijbewijzen regelen; de wijziging van het deel van de bijlagen bij deze richtlijn waarin de specificaties voor mobiele rijbewijzen zijn vastgelegd; de wijziging van het deel van de bijlagen bij deze richtlijn dat de regels inzake de toepasselijke nationale en Uniecodes regelt; de wijziging van de bijlagen bij deze richtlijn tot vaststelling van bepaalde minimumeisen voor de afgifte, geldigheid en verlenging van het rijbewijs; en de wijziging van de bijlagen waarin de minimumnormen voor rijexaminatoren zijn vastgelegd. Die bevoegdheid moet worden verleend voor een periode van vijf jaar, aangezien de technische, operationele en wetenschappelijke ontwikkelingen met betrekking tot de onder die bijlagen vallende gebieden met regelmaat plaatsvinden. Het is van bijzonder belang dat de Commissie bij haar voorbereidende werkzaamheden tot passende raadplegingen overgaat, onder meer op deskundigenniveau, en dat die raadplegingen gebeuren in overeenstemming met de beginselen die zijn vastgelegd in het Interinstitutioneel Akkoord van 13 april 2016 over beter wetgeven (11). Met name om te zorgen voor gelijke deelname aan de voorbereiding van gedelegeerde handelingen ontvangen het Europees Parlement en de Raad alle documenten op hetzelfde tijdstip als de deskundigen van de lidstaten, en hebben hun deskundigen systematisch toegang tot de vergaderingen van de deskundigengroepen van de Commissie die zich bezighouden met de voorbereiding van de gedelegeerde handelingen.

(62)

De Commissie moet een specifieke deskundigengroep inzake rijbewijzen en daarmee verband houdende aangelegenheden oprichten om telkens wanneer nodig een beroep te kunnen doen op een relevant scala aan deskundigheid voor de uitoefening van haar bevoegdheid om gedelegeerde handelingen vast te stellen, alsook om aan te moedigen tot en de mogelijkheid te bieden van uitwisseling op Unieniveau tussen belanghebbenden en deskundigen van de lidstaten wat betreft alle aangelegenheden die verband houden met het rijbewijs, rijbewijsprocedures, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het wegnemen van administratieve belemmeringen voor burgers of ondernemingen. De deskundigengroep moet met name de uitwisseling mogelijk maken van beste praktijken inzake leeftijds- en geschiktheidsvereisten voor aanvragers van een rijbewijs, inzake de voordelen van graduele rijbewijssystemen en een leven lang leren, inzake de gevolgen van nieuwe technologieën zoals het mobiele rijbewijs en rijhulpsystemen of geautomatiseerde rijsystemen, inzake het vergemakkelijken van het wegnemen van belemmeringen voor het vrije verkeer van houders van een niet wederzijds erkend rijbewijs, zoals die voor niet voor de weg bestemde mobiele machines, en inzake regels voor het opleiden en examineren van nieuwe bestuurders.

(63)

Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van deze richtlijn, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend om gedetailleerde bepalingen vast te stellen met betrekking tot de interoperabiliteitskenmerken van, en de veiligheidsmaatregelen waaraan moet worden voldaan door, op fysieke rijbewijzen aangebrachte QR-codes en bepalingen met betrekking tot het visuele aspect, de interoperabiliteit, het testen, de normen voor het actualiseren van gegevens en bestanden en de beveiliging van mobiele rijbewijzen, de organisatorische maatregelen voor de verwerking en bescherming van persoonsgegevens, en de technische en beveiligingsnormen voor de omwisseling van mobiele rijbewijzen en de vertrouwenslijsten van vertrouwde afgevende instanties voor het controleren van mobiele rijbewijzen, met inbegrip van controlekenmerken en de interface met nationale systemen, voor zover mogelijk ook rekening houdend met het algemene kader en de technische specificaties die nodig zijn voor de erkenning van die rijbewijzen door de autoriteiten van derde landen, en om een gemeenschappelijke reeks regels vast te stellen voor de werking van het EU-rijbewijzennetwerk, waaronder de gedetailleerde operationele, technische en interfacevereisten, ter waarborging van de interoperabiliteit tussen de nationale systemen die verbonden zijn met het EU-rijbewijzennetwerk, van de bescherming van de via het EU-rijbewijzennetwerk uitgewisselde persoonsgegevens, en van de goede werking van alle functies van dat netwerk als omschreven in het Unierecht en het nationale recht. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011.

(64)

De Commissie moet onmiddellijk toepasselijke uitvoeringshandelingen vaststellen indien dat, in naar behoren gemotiveerde gevallen met betrekking tot de verlenging van de administratieve geldigheidsduur van rijbewijzen in de hele Unie, vereist is om dwingende redenen van urgentie die verband houden met een crisis.

(65)

Omwille van de samenhang moeten Verordening (EU) 2018/1724 en Richtlijn (EU) 2022/2561, die betrekking hebben op bepaalde aangelegenheden die onder deze richtlijn vallen, worden gewijzigd.

(66)

Richtlijn 2006/126/EG en Verordening (EU) nr. 383/2012 van de Commissie (12) moeten worden ingetrokken.

(67)

Daar de doelstellingen van deze richtlijn, namelijk het fors terugdringen van het aantal verkeersslachtoffers in de Unie en het vergemakkelijken van het vrije verkeer van burgers door te voorzien in eenvormige regels met betrekking tot de rijbevoegdheid en het afgeven en verlengen van rijbewijzen en de wederzijdse erkenning ervan, niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt, omdat nationale regels voor de afgifte, verlenging, vervanging en omwisseling van rijbewijzen zouden leiden tot dermate uiteenlopende eisen dat het niveau van verkeersveiligheid en vrij verkeer van burgers waar geharmoniseerde regels voor zorgen, niet zou kunnen worden bereikt, maar vanwege het grensoverschrijdende en Uniebrede karakter van het wegverkeer en de noodzaak om gemeenschappelijke minimumeisen vast te stellen, beter door de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan nodig is om die doelstellingen te verwezenlijken.

(68)

Overeenkomstig artikel 42, lid 1, van Verordening (EU) 2018/1725 van het Europees Parlement en de Raad (13) is de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming geraadpleegd, en op 25 april 2023 (14) heeft hij een advies uitgebracht.

(69)

Overeenkomstig de gezamenlijke politieke verklaring van 28 september 2011 van de lidstaten en de Commissie over toelichtende stukken (15) hebben de lidstaten zich ertoe verbonden om in gerechtvaardigde gevallen de kennisgeving van hun omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn acht de wetgever de toezending van die stukken gerechtvaardigd,

1)

“rijbewijs”: een document, in fysieke vorm, digitale vorm of beide, ter bevestiging van de bevoegdheid om gemotoriseerde voertuigen te besturen en waarin de voorwaarden zijn vermeld waaronder de houder bevoegd is om te rijden;

2)

“fysiek rijbewijs”: een rijbewijs in fysieke vorm;

3)

“mobiel rijbewijs”: een rijbewijs in digitale vorm;

4)

“gemotoriseerd voertuig”: elk zichzelf voortbewegend wegvoertuig, anders dan een voertuig dat op rails wordt voortbewogen;

5)

“tweewielig voertuig”: een voertuig als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt a), van Verordening (EU) nr. 168/2013 van het Europees Parlement en de Raad (17);

6)

“driewielig voertuig”: een voertuig als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt b), van Verordening (EU) nr. 168/2013;

7)

“lichte vierwieler”: een voertuig als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt f), van Verordening (EU) nr. 168/2013;

8)

“motorfiets”: een tweewielig voertuig met of zonder zijspan, als bedoeld in artikel 4, lid 2, punten c) en d), van Verordening (EU) nr. 168/2013;

9)

“gemotoriseerde driewieler”: een voertuig op drie symmetrisch geplaatste wielen, als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt e), van Verordening (EU) nr. 168/2013;

10)

“motorvoertuig”: elk gemotoriseerd voertuig dat gewoonlijk wordt gebruikt voor het vervoer van personen of goederen over de weg, of om voertuigen voor het vervoer van personen of goederen over de weg voort te trekken, met inbegrip van trolleybussen;

11)

“trolleybus”: elk voertuig dat kan worden verbonden met een elektrische leiding en niet op sporen rijdt;

12)

“zware vierwieler”: een voertuig als bedoeld in artikel 4, lid 2, punt g), van Verordening (EU) nr. 168/2013;

13)

“kampeerwagen”: een voertuig voor speciale doeleinden van categorie M als bedoeld in artikel 4 van Verordening (EU) 2018/858 en punt 5.1 van bijlage I daarbij;

14)

“crisis”: een uitzonderlijke, onverwachte en plotselinge, natuurlijke of door de mens veroorzaakte gebeurtenis van buitengewone aard en omvang die binnen of buiten de Unie plaatsvindt, die grote directe of indirecte gevolgen heeft voor het wegvervoer en die het ook voor de houders van een rijbewijs of de betrokken nationale autoriteiten onmogelijk of zeer moeilijk maakt om de nodige procedures voor de verlenging van rijbewijzen uit te voeren.

a)

in lid 2 wordt het volgende punt ingevoegd:

(*1)  Richtlijn (EU) 2025/2205 van het Europees Parlement en de Raad van 22 oktober 2025 betreffende het rijbewijs, tot wijziging van Verordening (EU) 2018/1724 van het Europees Parlement en de Raad en Richtlijn (EU) 2022/2561 van het Europees Parlement en de Raad, en tot intrekking van Richtlijn 2006/126/EG van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EU) nr. 383/2012 van de Commissie (PB L, 2025/2205, 5.11.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2025/2205/oj).”;"

b)

lid 3 wordt vervangen door:

a)

aan de tweede kolom van de rij “Verhuizing” wordt de volgende cel toegevoegd: “Verkrijging en verlenging van een rijbewijs”;

b)

aan de derde kolom van de rij “Verhuizing” wordt de volgende cel toegevoegd: “Afgifte, omwisseling en vervanging van rijbewijzen van de Unie”.