Sprawozdawca : János Ádám KARÁCSONY (HU/EKR), wiceprzewodniczący rady komitatu Pest Vármegye Dokument źródłowy : Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Strategia UE dotycząca gromadzenia zapasów – zwiększenie gotowości materiałowej UE na wypadek kryzysów” COM(2025) 528

ZALECENIA POLITYCZNE

EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)

Uwagi ogólne

1.

Z zadowoleniem przyjmuje publikację strategii, uznając jej aktualność i znaczenie w kontekście rosnącej niestabilności geopolitycznej i klimatycznej. Przypomina, że pandemia COVID-19, rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie i wojna na Bliskim Wschodzie uwypukliły potrzebę wzmocnienia ogólnej gotowości strategicznej UE oraz zabezpieczenia zdolności Europy do świadczenia podstawowych usług oraz zapewnienia suwerenności żywnościowej i bezpieczeństwa w obliczu zdarzeń ekstremalnych, klęsk żywiołowych, ognisk chorób i zakłóceń w łańcuchu dostaw.

2.

Ponownie podkreśla potrzebę zwiększenia gotowości i zdolności miast i regionów do dostarczania podstawowych towarów i usług podczas kryzysów, zgodnie z podejściem obejmującym całą administrację rządową i z uwzględnieniem krajowych modeli bezpieczeństwa dostaw podstawowych towarów i usług.

3.

Przypomina, że chociaż ochrona ludności pozostaje w gestii państw członkowskich, zapobieganie, gotowość społeczna, zarządzanie sytuacjami wyjątkowymi oraz ciągłość dostaw towarów i podstawowych usług są często gwarantowane przez podmioty lokalne, miasta i gminy przy wsparciu regionów (1), zgodnie z podejściem obejmującym całe społeczeństwo. Zwraca uwagę, że ramy wielopoziomowego sprawowania rządów wymagają nie tylko operacyjnego, ale także decyzyjnego zaangażowania władz lokalnych i regionalnych w planowanie gotowości i mechanizmy aktywizacji.

4.

Uznaje, że kryzysy transgraniczne wymagają transgranicznych zasobów, w tym personelu, sprzętu, systemów informacyjnych i zdolności logistycznych, które należy uruchomić szybko i w skoordynowany sposób.

5.

Zaznacza, że skuteczna gotowość wymaga uwzględnienia zróżnicowanych skutków kryzysów dla poszczególnych terytoriów i grup ludności. Podkreśla, że regionalne różnice w infrastrukturze, dostępności i świadczeniu usług mogą wpływać na zakres, w jakim środki na rzecz gromadzenia zapasów będą w stanie zapewnić podstawowe towary w sposób terminowy i skuteczny. W związku z tym wzywa do opracowania i wdrożenia unijnych strategii gromadzenia zapasów na podstawie ocen potrzeb terytorialnych, tak aby środki gotowości były dostosowane do warunków lokalnych i przyczyniały się do zrównoważonego reagowania kryzysowego w całej Unii. Szczególną uwagę należy zwrócić na obszary o ograniczeniach geograficznych.

6.

Wzywa Komisję do określenia ukierunkowanych zachęt dla przedsiębiorstw do prowadzenia działalności w Europie na wszystkich etapach produkcji, pakowania i dystrybucji, co wzmocni konkurencyjność, badania naukowe i innowacje oraz potencjał przemysłowy i rozpowszechnianie wyników. Dodaje, że zachęty i wsparcie dla zdolności przemysłowych i produkcyjnych powinny być dostosowane do szerszych celów środowiskowych i społecznych UE oraz przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju terytorialnego. Podkreśla, że wsparcie publiczne dla zdolności przemysłowych i produkcyjnych powinno promować wysokiej jakości zatrudnienie, uczciwą konkurencję i odpowiedzialność za środowisko, przy jednoczesnym unikaniu zakłócających skutków, takich jak dumping socjalny.

7.

Zwraca uwagę na znaczenie ustanowienia skoordynowanych struktur zarządzania zapasami, zapewniających jasne zidentyfikowanie i określenie ról i obowiązków państw członkowskich i kluczowych podmiotów w zakresie bezpieczeństwa dostaw w planowaniu, przechowywaniu, konserwacji i rozmieszczaniu. Aby zwiększyć efektywność kosztową i zasobooszczędność, należy promować podejścia oparte na obiegu zamkniętym.

8.

Podkreśla, że skuteczne gromadzenie zapasów zależy od odpornych łańcuchów logistycznych, i wzywa do trwałych inwestycji w regionalne sieci transportowe, infrastrukturę magazynowania, cyfrowe systemy śledzenia i infrastrukturę krytyczną, w tym w zdecentralizowane i dostępne lokalnie zdolności magazynowania, w celu zapewnienia szybkiego rozmieszczenia w sytuacjach kryzysowych, również dla obszarów, gdzie scentralizowane centra logistyczne nie są dostępne w odpowiednich pod względem operacyjnym ramach czasowych (2).

9.

Zachęca do transgranicznych i opartych na solidarności ustaleń dotyczących gromadzenia zapasów i wspólnych zamówień między sąsiadującymi regionami w celu zapewnienia skutecznego, zasobooszczędnego i sprawiedliwego dostępu do podstawowych towarów i usług. Transgraniczne gromadzenie zapasów nie może konkurować z krajowymi zapasami kryzysowymi lub magazynami przeładunkowymi ani ich zastępować, lecz musi je uzupełniać.

10.

Apeluje o ogólnounijny cyfrowy system monitorowania umożliwiający widoczność transgranicznych zapasów interwencyjnych, dat wygaśnięcia i zdolności dystrybucyjnych w czasie rzeczywistym, przy jednoczesnym przestrzeganiu wymogów w zakresie cyberbezpieczeństwa i ochrony danych.

11.

Podkreśla potrzebę przewidywalnego i dostępnego finansowania unijnego w celu finansowania lokalnych i regionalnych zdolności gromadzenia zapasów, rozwoju infrastruktury i udziału w inicjatywach na szczeblu UE przy uproszczonych warunkach dostępu i zmniejszonym obciążeniu administracyjnym. Zaznacza, że instrumenty finansowania powinny uwzględniać różne realia terytorialne i zdolności w zakresie odporności oraz powinny być odpowiednio dopasowane.

12.

Przypomina, że gotowość wymaga również silnych zdolności zarządzania kryzysowego na szczeblu lokalnym i regionalnym (w tym wyszkolonego personelu takiego jak strażacy zawodowi i ochotniczy, służby ratunkowe, policja, służby ratownictwa górskiego, wolontariusze działający na rzecz ochrony ludności i lokalne jednostki ratunkowe), oceny ryzyka, planowania kryzysowego i awaryjnego oraz koordynacji międzyregionalnej i transgranicznej w ramach zrównoważonego podejścia łączącego krótkoterminową gotowość i zdolności reagowania z długoterminowymi działaniami na rzecz budowania odporności i ograniczania ryzyka. Jednocześnie ważna jest ochrona zdrowia fizycznego i psychicznego pracowników służb ratunkowych za pomocą środków zapobiegania ryzyku i wsparcia psychospołecznego.

13.

Popiera ustrukturyzowaną współpracę publiczno-prywatną w ramach unijnej sieci gromadzenia zapasów, zapewniającą niezawodność, przejrzystość i sprawiedliwy podział obowiązków.

14.

Uznaje, że gromadzenie zapasów w UE powinno być koordynowane na szczeblu UE, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby decyzje opierały się na potrzebach regionalnych, były powiązane z partnerami regionalnymi i wprowadzane w życie za pośrednictwem regionalnych mechanizmów wdrażania.

15.

Podkreśla znaczenie dostosowania działań UE do priorytetów, wniosków i kierunków polityki określonych przez Radę Unii Europejskiej, przy jednoczesnym zapewnieniu spójności z prawem Unii, inicjatywami Komisji oraz wkładem Parlamentu Europejskiego i Komitetu Regionów.

16.

Podkreśla, że gotowość w dziedzinie zamówień publicznych jest kluczowym elementem wszystkich środków gromadzenia zapasów na rzecz bezpieczeństwa dostaw podstawowych towarów i usług i współpracy biznesowej, zwłaszcza na szczeblu lokalnym i regionalnym. Wewnętrzne procedury udzielania zamówień publicznych w UE powinny być opracowane tak, by lepiej wspierać cele gromadzenia zapasów na potrzeby bezpieczeństwa dostaw podstawowych towarów i usług.

Siedem kluczowych obszarów działania

Poprawa koordynacji między państwami członkowskimi i z UE

17.

Z zadowoleniem przyjmuje wysiłki na rzecz poprawy koordynacji między państwami członkowskimi i z UE, w tym świadczenie usług i współpracę w zakresie strategicznych lokalizacji magazynowania towarów podstawowych, z uwzględnieniem potrzeb lokalnych i regionalnych (3).

18.

Podkreśla, że unijna sieć gromadzenia zapasów powinna służyć jako forum i organ doradczy oraz promować ogólnosektorowe scentralizowane lub wspólne mechanizmy udzielania zamówień.

19.

Zaznacza, że skuteczna koordynacja wymaga zharmonizowanych norm i interoperacyjnych procedur transgranicznego zarządzania zapasami we wszystkich państwach członkowskich, zapewniających porównywalność danych, kompatybilność systemów i spójne protokoły aktywacji podczas kryzysów (4).

20.

Apeluje o wzmocnienie mechanizmów wymiany informacji między UE, państwami członkowskimi i władzami regionalnymi, w tym o terminowe aktualizowanie informacji na temat poziomów zapasów, niedoborów, zakłóceń w łańcuchu dostaw i pojawiających się zagrożeń, przy jednoczesnym poszanowaniu wymogów poufności i bezpieczeństwa (5).

21.

Zaleca regularne szkolenia, wspólne ćwiczenia i platformy wymiany wiedzy dla lokalnych i regionalnych organów ochrony ludności, przy wyraźnym uwzględnieniu działających na zasadzie wolontariatu organizacji zajmujących się ratownictwem i pomagających w sytuacjach nadzwyczajnych. Podkreśla potrzebę specjalistycznych szkoleń w zakresie ratownictwa górskiego ze względu na ukształtowanie terenu, pogodę i oddalenie. Wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania specjalnych ram kompetencji na szczeblu UE i mechanizmów wzajemnego uznawania dla ochotniczego górskiego personelu ratowniczego i strażackiego, umożliwiających transgraniczne rozmieszczenie operacyjne, pod warunkiem zapewnienia krajowych ram prawnych.

22.

Podkreśla potrzebę regularnych wielopoziomowych działań koordynacyjnych z udziałem władz krajowych, lokalnych i regionalnych w celu testowania struktur zarządzania, zidentyfikowania luk oraz poprawy praktycznego funkcjonowania transgranicznego reagowania kryzysowego i rozmieszczania zapasów.

Prognozowanie, przewidywanie i planowanie strategiczne

23.

Z zadowoleniem przyjmuje zamiar opracowania przez Komisję kompleksowej, opartej na analizie ryzyka metodyki określania materiałów i towarów o znaczeniu priorytetowym do celów gromadzenia zapasów i nalega, aby w pełni uwzględnić regionalne oceny ryzyka, orientację sytuacyjną i lokalne podatności na zagrożenia (6).

24.

By zapewnić skuteczność i koordynację szkoleń, zaleca powołanie europejskiej jednostki szkoleniowej ds. sytuacji wyjątkowych lub równoważnego organu specjalizującego się w ustawicznym szkoleniu zawodowym personelu zajmującego się ochroną ludności w państwach członkowskich i regionach (strażaków, wojska, zarządców, wolontariuszy itd.). Należy w tym celu zadbać o koordynację między organami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi w tej dziedzinie, a także o spójność planów gotowości.

25.

Wzywa do włączenia władz lokalnych i regionalnych w działania w zakresie prognozowania i planowania strategicznego (7).

26.

Podkreśla wagę wspierania i rozwijania europejskich zdolności przemysłowych związanych z ochroną ludności, bezpieczeństwem i obronnością, w tym gałęzi przemysłu, które produkują sprzęt niezbędny do zapobiegania sytuacjom wyjątkowym i zarządzania nimi, taki jak instalacje gaśnicze, środki ochrony oraz sprzęt ochronny, by zagwarantować dostępność, szybkość dostawy oraz autonomię strategiczną Unii w sytuacjach kryzysowych.

27.

Wzywa do włączenia przedstawicieli lokalnych i regionalnych do unijnej sieci gromadzenia zapasów oraz publiczno-prywatnej Grupy Zadaniowej ds. Gotowości w ramach strategii na rzecz unii gotowości. Zachęca również do korzystania z unijnych programów mobilności i wymiany (takich jak Erasmus+ lub AgoraEU) w celu wspierania transgranicznych szkoleń i wymiany doświadczeń między podmiotami działającymi w sytuacjach nadzwyczajnych i podmiotami zajmującymi się ochroną ludności.

28.

Podkreśla znaczenie opracowania zharmonizowanych unijnych metod oceny ryzyka, planowania i prognozowania scenariuszy, przy zapewnieniu systematycznego uwzględniania w ogólnounijnym planowaniu gotowości lokalnych i regionalnych podatności na zagrożenia i zdolności.

29.

Wskazuje na potrzebę inwestowania w gromadzenie danych, narzędzia monitorowania, obejmujące różne rodzaje zagrożeń systemy wczesnego ostrzegania oraz informowanie o ryzyku, aby społeczności mogły zrozumieć unijne i krajowe mechanizmy gotowości w czasach kryzysu, mieć do nich zaufanie oraz móc na nich w pełni polegać, a także lepiej przewidywać zakłócenia w krytycznych łańcuchach dostaw, w tym poprzez partnerstwa z instytucjami naukowymi, sieciami badawczymi i odpowiednimi agencjami UE.

30.

Podkreśla znaczenie powiązania procesów prognozowania z długoterminowymi strategiami przemysłowymi, środowiskowymi i terytorialnymi, przy zapewnieniu, aby decyzje dotyczące gromadzenia zapasów były zgodne z szerszymi celami polityki UE takimi jak strategiczna autonomia, zrównoważony rozwój i spójność.

31.

Zwraca uwagę na potrzebę stosowania prognostycznych modeli analitycznych w celu oceny, w jaki sposób różne grupy ludności mogą reagować na środki lub interwencje związane z kryzysem, z uwzględnieniem czynników kulturowych, gospodarczych i społecznych, które wpływają na zachowania publiczne.

32.

Podkreśla znaczenie zaangażowania obywateli w planowanie gotowości w celu lepszego odzwierciedlenia oczekiwań społecznych, zwiększenia zaufania i zapewnienia, aby środki na rzecz gotowości odpowiadały rzeczywistym potrzebom i obawom społeczności lokalnych dotyczącym np. przystępności cenowej i dostępności, w tym za pośrednictwem zaufanych podmiotów lokalnych takich jak strażacy ochotnicy i zawodowa straż pożarna, służby ratownicze i ratunkowe i organizacje dbające o bezpieczeństwo społeczności.

33.

Apeluje, aby unijne środki na rzecz gotowości i gromadzenia zapasów odzwierciedlały strategiczne wytyczne Rady, zapewniając legitymację, spójność i skuteczną koordynację na wszystkich szczeblach sprawowania rządów.

Uzupełnianie luk przez gromadzenie zapasów strategicznych UE

34.

Pozytywnie ocenia inicjatywy mające na celu utrzymanie i rozszerzenie rezerw strategicznych UE, podkreślając jednocześnie znaczenie zasady pomocniczości oraz potrzebę poszanowania suwerenności państw członkowskich i ich obowiązków w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Zaznacza, że gromadzenie zapasów na szczeblu UE musi funkcjonować jako wspólna zdolność europejska oparta na solidarności i wzajemnym wsparciu, ale przy tym podkreśla, że powinno ono uzupełniać zdolności krajowe i regionalne, z jasnymi kryteriami uruchamiania, podziału obciążeń i uzupełniania zasobów. Powinno być realizowane za pomocą jasnych mechanizmów wdrażania na szczeblu regionalnym zapewniających szybkie i dostosowane do kontekstu rozmieszczenie, w tym w regionach o ograniczonej infrastrukturze logistycznej lub wydłużonym czasie reagowania.

35.

Wzywa do ściślejszej współpracy między podmiotami publicznymi i prywatnymi w celu zwiększenia gotowości materiałowej we wszystkich odpowiednich sektorach, aby zapewnić ciągłość działania podczas kryzysów.

36.

Podkreśla, że unijne środki na rzecz gromadzenia zapasów i gotowości powinny przyczyniać się do spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej zgodnie z art. 174 TFUE. Wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na regiony oddalone, wiejskie, górskie, przygraniczne, wyspiarskie i najbardziej oddalone, w których problemy logistyczne i ograniczona infrastruktura mogą potęgować skutki kryzysu.

37.

Podkreśla konieczność stworzenia zrównoważonej pod względem geograficznym unijnej sieci gromadzenia zapasów, uwzględniającej dostępność, infrastrukturę transportową, narażenie na zagrożenia i zakłócenia, a także szczególne potrzeby regionów oddalonych, górskich, wyspiarskich, przygranicznych i najbardziej oddalonych (8), w których reagowanie kryzysowe i rozmieszczenie zapasów często zabierają więcej czasu i wymagają większych zasobów.

38.

Zwraca uwagę na znaczenie silnej synergii z istniejącymi mechanizmami UE – w tym rescEU, Unijnym Mechanizmem Ochrony Ludności, ramami dotyczącymi surowców krytycznych i Europejską Unią Zdrowotną – w celu zapewnienia spójności i uniknięcia powielania działań, a także z innymi odpowiednimi strategiami, takimi jak Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania i strategia bezpieczeństwa wewnętrznego (9).

39.

Podkreśla potrzebę wyeliminowania słabych punktów w dostawach leków o krytycznym znaczeniu znajdujących się w unijnym wykazie i produktów medycznych podczas kryzysów, przy jednoczesnym zapewnieniu lepszej dystrybucji i ciągłej dostępności (10). W tym celu należy zwiększyć produkcję farmaceutyczną w UE, a także poprawić ukierunkowane gromadzenie zapasów leków o krytycznym znaczeniu oraz dywersyfikację łańcuchów dostaw. Potrzebne jest skoordynowane dostosowanie do przepisów aktu dotyczącego leków o krytycznym znaczeniu.

40.

Apeluje o jasne kryteria regulujące dzielenie się zapasami środków medycznych lub ich redystrybucję w sytuacjach nadzwyczajnych, równoważące krajowe wymogi w zakresie gotowości z szerszymi względami humanitarnymi i względami zdrowia publicznego. Uznaje dostęp do podstawowych leków i wyrobów medycznych za prawo podstawowe obywateli UE w sytuacjach kryzysowych, z priorytetowym podziałem na terytoria i społeczności znajdujące się w trudnej sytuacji, w tym osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami i gospodarstwa domowe o niskich dochodach.

41.

Zachęca Komisję do zbadania, w jaki sposób można lepiej wykorzystać unijne instrumenty na rzecz konkurencyjności i finansowania przemysłu do stymulowania podstawowej produkcji farmaceutycznej w Europie, w tym poprzez ukierunkowane zachęty i wsparcie dla strategicznych zdolności produkcyjnych.

Wzmocnienie solidnej i interoperacyjnej infrastruktury transportowej i logistycznej

42.

Zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia mobilności transgranicznej podczas kryzysów, a jednocześnie zagwarantowania, że infrastruktura gromadzenia zapasów pozostanie odporna, bezpieczna i dostępna (11).

43.

Podkreśla znaczenie modernizacji i uodpornienia krytycznej infrastruktury transportowej i logistycznej, w tym śródlądowych dróg wodnych, portów lotniczych, korytarzy kolejowych i sieci drogowych, aby zapewnić ich operacyjność podczas ekstremalnych zdarzeń pogodowych i innych zakłóceń.

44.

Apeluje o większą interoperacyjność między krajowymi i regionalnymi systemami logistycznymi – w tym cyfrowymi narzędziami śledzenia, procedurami celnymi i nadzwyczajnymi zezwoleniami na transport – aby ułatwić szybkie przemieszczanie i dystrybucję składowanych towarów przez granice.

Poprawa współpracy cywilno-wojskowej

45.

Z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja Europejska zajmuje się kwestią gotowości infrastruktury transportowej podwójnego zastosowania – infrastruktury i zdolności, które służą zarówno potrzebom cywilnym, jak i wojskowym, zwłaszcza wzdłuż transeuropejskiej sieci transportowej – poprzez określenie strategicznych korytarzy i węzłów, zwiększenie spójności terytorialnej i usunięcie brakujących połączeń transgranicznych.

46.

Podkreśla znaczenie wzmocnienia interoperacyjności, substytucyjności i komplementarności między zasobami cywilnymi i wojskowymi, w tym infrastrukturą podwójnego zastosowania i wspólnymi zapasami (12).

47.

Uznaje znaczenie współpracy cywilno-wojskowej w sytuacjach kryzysowych, podczas klęsk żywiołowych i w trakcie sytuacji nadzwyczajnych na dużą skalę, w tym współpracy z NATO, w szczególności w ramach zorganizowanego dialogu na temat odporności, a także popiera organizację ogólnounijnych ćwiczeń w zakresie gotowości z udziałem podmiotów cywilnych i wojskowych.

48.

Apeluje o jaśniejsze ramy wzajemnego wsparcia między państwami członkowskimi podczas kryzysów, tak aby mechanizmy pomocy uwzględniały specyfikę terytorialną i potrzeby ludności dotkniętej kryzysem.

Wspieranie współpracy publiczno-prywatnej

49.

Stwierdza, że silny przemysł europejski ma zasadnicze znaczenie dla odpornych łańcuchów dostaw, ciągłości usług o krytycznym znaczeniu i wsparcia społeczności podczas kryzysów. Wzywa Komisję do promowania działalności przemysłowej w Europie w całym łańcuchu wartości w celu wzmocnienia konkurencyjności, odporności oraz niezależności przemysłu.

50.

Zachęca do dalszej współpracy między przemysłem, organami publicznymi i instytucjami badawczymi w celu zwiększenia ogólnej odporności UE, zwłaszcza w sektorach o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania społeczeństwa (13).

51.

Podkreśla znaczenie wzmocnienia autonomii przemysłowej Europy poprzez wspieranie rozwoju konkurencyjnych, zaawansowanych technologicznie i samowystarczalnych zdolności przemysłowych w kluczowych sektorach.

52.

Zwraca uwagę na znaczenie zmniejszenia strategicznych zależności poprzez rozwój zdecentralizowanych systemów energetycznych, zregionalizowanych łańcuchów dostaw towarów krytycznych, żywności i surowców oraz bezpiecznej infrastruktury cyfrowej.

Wspieranie współpracy w zakresie działań zewnętrznych i partnerstw międzynarodowych

53.

Podkreśla potrzebę wzmocnienia partnerstw z krajami sąsiadującymi, globalnymi partnerami o podobnych poglądach i organizacjami międzynarodowymi w celu zwiększenia globalnej gotowości i odporności.

54.

Apeluje o ściślejszą współpracę z partnerami strategicznymi w zakresie systemów wczesnego ostrzegania, monitorowania łańcucha dostaw i koordynacji reagowania kryzysowego, co pozwoli zapewnić terminową wymianę informacji i wspólne działania w przypadku wystąpienia zakłóceń.

55.

Podkreśla znaczenie promowania globalnych standardów w zakresie gromadzenia zapasów, gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej i odporności infrastruktury krytycznej oraz zachęca UE do wspierania wysiłków na rzecz budowania zdolności w krajach partnerskich w celu wzmocnienia wspólnego bezpieczeństwa i stabilności, co doprowadzi do synergii między wewnętrznymi i zewnętrznymi działaniami UE w zakresie gromadzenia zapasów.

Stwierdzone niedociągnięcia

56.

Odnotowuje brak konsensusu co do tego, które podstawowe towary i usługi są niezbędne do zapewnienia gotowości w zmieniającym się krajobrazie ryzyka. W tym kontekście podkreśla, że dostęp do wody pitnej, a także odporność całego łańcucha wartości dostaw i uzdatniania wody stanowią podstawowy warunek wstępny bezpieczeństwa społecznego i muszą być należycie uwzględnione w planowaniu gotowości na wszystkich szczeblach.

57.

Zwraca uwagę na niedostateczną koordynację i wymianę informacji między UE a państwami członkowskimi oraz między sektorem cywilnym i wojskowym.

58.

Podkreśla, że nadal w niewystarczającym stopniu wykorzystuje się możliwości współpracy międzysektorowej i transgranicznej z sektorem prywatnym.

59.

Wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby ramy krajowe i sektorowe, opracowane w ścisłej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, w pełni odzwierciedlały rolę działań zewnętrznych i współpracy międzynarodowej we wzmacnianiu gotowości i odporności materiałów.

60.

Zauważa, że scentralizowane planowanie jedynie w ograniczonym stopniu uwzględnia potrzeby lokalne i regionalne, co jest również związane z decyzjami o aktywizacji podejmowanymi wyłącznie na szczeblu unijnym lub krajowym. Mogłoby to osłabić legitymację i skuteczność działań podejmowanych na szczeblu UE lub państw członkowskich. W związku z tym zwraca uwagę na znaczenie stosowania zasady pomocniczości i angażowania władz lokalnych i regionalnych oraz wzywa Komisję do ustanowienia zorganizowanego i regularnego gromadzenia wraz z nimi danych w celu uwzględnienia ich w scentralizowanym planowaniu.

Wzmocnienie zarządzania i ram wsparcia w zakresie gotowości

—    Wzywa Komisję Europejską i odpowiednie instytucje europejskie – bez uszczerbku dla kompetencji państw członkowskich w zakresie gromadzenia zapasów – do:

61.

zapewnienia jasnych wytycznych, specjalnego wsparcia administracyjnego i przewidywalnego finansowania, aby umożliwić państwom członkowskim i regionom pełny udział w inicjatywach UE w zakresie gotowości, w tym w szkoleniach, monitorowaniu cyfrowym, testach warunków skrajnych i wspólnych ćwiczeniach, a także uznania i walidacji umiejętności nabytych w drodze wolontariatu w służbach ratunkowych;

62.

opracowania mechanizmów regularnej sprawozdawczości, oceny i analizy porównawczej na szczeblu UE w celu śledzenia skuteczności środków gromadzenia zapasów, identyfikowania luk i dostarczania informacji na potrzeby przyszłego planowania strategicznego;

63.

promowania stałej współpracy z sektorem prywatnym w celu zapewnienia niezawodności, badań naukowych i innowacji oraz odporności w łańcuchach dostaw, przy jednoczesnym zachowaniu jasnych ról i obowiązków między podmiotami publicznymi i prywatnymi;

64.

dopilnowania, aby struktury zarządzania na szczeblu UE były skuteczne, przejrzyste i zdolne do koordynowania środków na rzecz gotowości we wszystkich sektorach, regionach i państwach członkowskich, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady pomocniczości;

65.

przeprowadzenia wspólnej refleksji w dziedzinie ochrony ludności na temat priorytetów przyszłych inwestycji w rescEU w celu uwzględnienia potrzeb w zakresie gromadzenia zapasów, ponieważ obecny krajobraz ryzyka i doświadczenia operacyjne uwypukliły potrzebę dalszego rozwoju i wzmocnienia rezerw rescEU;

—    Wzywa państwa członkowskie do promowania kultury gotowości na szczeblu lokalnym i regionalnym:

66.

do pełnego zaangażowania regionów w opracowywanie i wdrażanie strategii i środków w zakresie gotowości, zgodnie z zasadami pomocniczości i wielopoziomowego sprawowania rządów; ponawia swój apel o włączenie regionów na szczeblu politycznym w transgraniczne planowanie gotowości;

67.

do wzmocnienia koordynacji między organami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi, a także dopilnowania, aby plany gotowości były spójne, oparte na potrzebach i na analizie ryzyka;

68.

do dzielenia się najlepszymi praktykami, wyciągniętymi wnioskami i danymi z innymi państwami członkowskimi i instytucjami unijnymi w celu zwiększenia wspólnej gotowości; w związku z tym należy rozważyć utworzenie repozytorium tych danych;

69.

do pełnego uczestnictwa w ogólnounijnych sieciach gotowości, wspólnych ćwiczeniach, symulacjach i inicjatywach w zakresie gromadzenia zapasów, tak aby zapewnić przejrzystość, skuteczność i zdolność szybkiego reagowania;

70.

do dopilnowania, aby plany gromadzenia zapasów i dystrybucji zawierały szczegółowe protokoły docierania do słabszych grup społecznych i obszarów oddalonych, wraz ze wskaźnikami równego dostępu i specjalnymi zasobami dla władz lokalnych na ich wdrożenie;

71.

do włączenia perspektywy lokalnej i regionalnej do planowania gotowości na poziomie krajowym, z uwzględnieniem szczególnych podatności na zagrożenia, ograniczeń logistycznych i krytycznych funkcji społecznych.

---

(1)   Transgraniczne zagrożenia zdrowia i mandat Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (opinia KR-u z 2021 r.), punkt A/10.

(2)   Cyberbezpieczeństwo szpitali i świadczeniodawców (opinia KR-u z 2025 r.), punkt 38.

(3)   Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Gotowość na wypadek sytuacji kryzysowej i zarządzanie kryzysowe: wzmocnienie odporności Unii, jej regionów i miast (2023), punkty 26–30.

(4)   Transgraniczne zagrożenia zdrowia i mandat Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (opinia KR-u z 2021 r.), punkt B/34.

(5)   Strategia na rzecz unii gotowości (opinia KR-u z 2025 r.), punkty 16–18.

(6)   Strategia na rzecz unii gotowości (opinia KR-u z 2025 r.), punkty 30–37.

(7)   Odporność podmiotów krytycznych (opinia KR-u z 2021 r.), punkty 16–17.

(8)   Transgraniczne zagrożenia zdrowia i mandat Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (opinia KR-u z 2021 r.), punkty A/18–22.

(9)   Opinia Europejskiego Komitetu Regionów – Gotowość na wypadek sytuacji kryzysowej i zarządzanie kryzysowe: wzmocnienie odporności Unii, jej regionów i miast (2023), punkty 40–41.

(10)   Europejski Urząd ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (opinia KR-u z 2022 r.), punkty 32–34.

(11)   Odporność podmiotów krytycznych (opinia KR-u z 2021 r.), punkt 10.

(12)   Strategia na rzecz unii gotowości (opinia KR-u z 2025 r.), punkty 27–29.

(13)   Cyberbezpieczeństwo szpitali i świadczeniodawców (opinia KR-u z 2025 r.), punkty 49 i 50.