Sprawozdawca:

Andrea MONE (IT-II)

Współsprawozdawca:

Michal PINTÉR (SK-Kat. 1)

Doradczynie i doradcy	Sophie GRENADE (z ramienia sprawozdawcy, Grupa II) Alexandra ŠARINOVÁ (z ramienia współsprawozdawcy, Kat. 1)
Decyzja Zgromadzenia Planarnego	23.1.2025
Podstawa prawna	Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego
Sekcja odpowiedzialna	Komisja Konsultacyjna ds. Przemian w Przemyśle (CCMI)
Data przyjęcia przez sekcję	25.11.2025
Data przyjęcia na sesji plenarnej	3.12.2025
Sesja plenarna nr	601
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)	219/1/5

1.   Wnioski i zalecenia

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uznaje, że materiały trwałe mają zasadnicze znaczenie dla gospodarki o obiegu zamkniętym. W niniejszej opinii skupiamy się na ich zastosowaniu w opakowaniach i przedstawiamy odpowiednie zalecenia polityczne. Materiały trwałe należy uznać w prawodawstwie UE, aby ich wyjątkowy wkład w obieg zamknięty znalazł odzwierciedlenie w przyszłej polityce. Zdaniem EKES-u zasadnicze znaczenie ma wyraźne zapisanie pojęcia i cech materiałów trwałych w unijnych ramach dotyczących odpadów i zasobów oraz dostrzeżenie ich roli jako czynnika sprzyjającego gospodarce o obiegu zamkniętym.

1.2.

EKES popiera ambitne podejście UE, aby osiągnąć cel dotyczący selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych na poziomie 90 % we wszystkich państwach członkowskich UE do 2030 r., czemu towarzyszy ukierunkowane finansowanie UE na zaawansowaną zbiórkę, sortowanie i wysokiej jakości infrastrukturę recyklingu. Intensyfikacja selektywnej zbiórki ma zasadnicze znaczenie dla umożliwienia recyklingu w obiegu zamkniętym oraz dla zmaksymalizowania zatrzymywania i wartości materiałów trwałych.

1.3.

EKES proponuje wzmocnienie i harmonizację systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta we wszystkich państwach członkowskich UE, aby aktywnie zachęcać do stosowania materiałów w wysokim stopniu nadających się do recyklingu. Obejmuje to egzekwowanie ekomodulowanych opłat na podstawie jasnych kryteriów, zapewnienie przejrzystych i proporcjonalnych struktur opłat, wyodrębnienie dochodów na reinwestycje w ten sam strumień materiałów w celu uzyskania rzeczywistych wyników w zakresie obiegu zamkniętego oraz uznanie innych najlepszych praktyk w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta.

1.4.

EKES zauważa, że konieczne jest priorytetowe traktowanie finansowania w celu przyspieszenia inwestycji w nowoczesną infrastrukturę selektywnej zbiórki, sortowania i recyklingu odpadów opakowaniowych. Szczególny nacisk należy położyć na regiony o gorszych wynikach lub zdolnościach inwestycyjnych, aby zagwarantować, że żadne państwo członkowskie nie zostanie pominięte.

1.5.

EKES zaleca, by Komisja Europejska przeprowadziła kompleksową ocenę zachowań obywateli UE w zakresie recyklingu w celu zidentyfikowania niedociągnięć i najlepszych praktyk oraz by zaproponowała środki mające na celu zwiększenie udziału konsumentów w procesie segregacji odpadów opakowaniowych, co jest podstawowym pierwszym etapem recyklingu w gospodarstwach domowych.

1.6.

Zaleca ponadto zapewnienie zrównoważonego pod względem społecznym przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym poprzez wczesne przewidywanie wpływu na rynek pracy oraz zagwarantowanie dostępu do podnoszenia i zmiany kwalifikacji z myślą o wsparciu zmiany zatrudnienia, tak aby pracownicy mogli w pełni korzystać z gospodarki o obiegu zamkniętym i przyczyniać się do jej rozwoju.

1.7.

EKES zaleca wzmocnienie dialogu społecznego na wszystkich szczeblach oraz promowanie rokowań zbiorowych, w tym na poziomie przedsiębiorstwa, w celu zapewnienia informowania pracowników, konsultacji z nimi i ich zaangażowania w procesie przechodzenia na modele biznesowe o obiegu zamkniętym, a tym samym wzmocnienia wysokiej jakości zatrudnienia, bezpieczeństwa w miejscu pracy i sprawiedliwości społecznej.

2.   Uwagi ogólne i kontekst

2.1.

W wytycznych politycznych Komisji Europejskiej na lata 2024–2029 (1) przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen przedstawia wizję bardziej odpornej unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Komisja Europejska w obecnej kadencji oraz Rada Europejska w jej programie strategicznym na lata 2024–2029 (2) uważają, że priorytetem jest pomoc UE w osiągnięciu bardziej zrównoważonego charakteru oraz dłuższe zatrzymywanie zasobów w gospodarce UE. Potrzeba zwrócenia większej uwagi na cele gospodarki o obiegu zamkniętym niesie ze sobą konkretne pytania: które materiały najlepiej nadają się do wykorzystania i utrzymania w produkcji w ramach gospodarki o obiegu zamkniętym oraz w jaki sposób można gospodarować zasobami w sposób zrównoważony. Niniejsza opinia z inicjatywy własnej ma na celu zwiększenie świadomości na temat koncepcji materiałów trwałych, uświadomienie decydentkom i decydentom politycznym, konsumentom i innym zainteresowanym stronom kluczowych cech i rozważań z nią związanych oraz stymulowanie debaty międzyinstytucjonalnej na szczeblu UE. Ponadto badamy możliwości włączenia materiałów trwałych do głównego nurtu polityk i przepisów UE, zwłaszcza przed przyjęciem aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym. Opowiadamy się za przepisami w sprawie odpadów, w których uznano by korzyści płynące z materiałów trwałych dla możliwości recyklingu i dla obiegu zamkniętego, skoncentrowano się na harmonizacji polityki w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, zachęcano do stosowania materiałów wtórnych i promowano zrównoważone projektowanie produktów.

2.2.

Materiał trwały można zdefiniować jako materiał, którego nieodłączne właściwości nie zmieniają się w trakcie jego cyklu życia, niezależnie od tego, jak często podawany jest recyklingowi – w przeciwieństwie do innych materiałów, które w różnym stopniu ulegają degradacji w trakcie ich użytkowania i recyklingu. Nieodłączne właściwości stali, szkła i aluminium nie zmieniają się podczas recyklingu i powracają do stanu pierwotnego, co umożliwia wielokrotny recykling. W związku z tym uznajemy szkło, aluminium i stal za materiały trwałe i zajmiemy się nimi w niniejszej opinii. Chociaż materiały trwałe odgrywają zasadniczą rolę w zastosowaniach przemysłowych, w opinii świadomie koncentrujemy się na ich stosowaniu w opakowaniach. Odzwierciedla to zarówno pilny charakter tej kwestii, jak i możliwości w tej dziedzinie. Sektor opakowaniowy przechodzi istotną reformę regulacyjną w kontekście rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Stanowi to doskonałą okazję do wprowadzania materiałów stałych do głównego nurtu polityki UE. Odpady opakowaniowe pozostają jednym z najbardziej widocznych i problematycznych strumieni odpadów na poziomie gospodarstw domowych, więc istnieje tu potencjał zwiększenia recyklingu. W niniejszej opinii koncentrujemy się na opakowaniach i zwracamy uwagę na aspekt systemu, który charakteryzuje się przerwą w obiegu zamkniętym: recykling wysokiej jakości jest technicznie możliwy, ale ograniczony pod względem logistycznym i z powodów behawioralnych. Ponadto opakowania stanowią główny interfejs między konsumentami a wykorzystaniem materiałów, co sprawia, że jest to przestrzeń strategiczna dla dostosowania zachowań publicznych, polityki i inwestycji. Zwiększenie skali recyklingu opakowań szklanych, stalowych i aluminiowych w obiegu zamkniętym stanowi natychmiastowy i skuteczny sposób osiągnięcia celów UE w zakresie obiegu zamkniętego.

2.3.

Materiały trwałe, takie jak stal, aluminium i szkło, zachowują swoje nieodłączne właściwości w trakcie wielu procesów recyklingu, nie ulegając degradacji. W przeciwieństwie do materiałów, które z czasem ulegają downcyklingowi, materiały trwałe umożliwiają recykling materiału w obiegu zamkniętym: materiał pochodzący z recyklingu może wielokrotnie w pełni zastąpić materiał pierwotny do tego samego (lub podobnego) zastosowania. Ta swoista cecha sprawia, że materiały te są wyjątkowo dobrze dostosowane do celów prawdziwie zrównoważonej gospodarki o obiegu zamkniętym. EKES podkreśla potrzebę odróżnienia materiałów trwałych od materiałów, które z czasem ulegają degradacji, i wzywa do włączenia terminu „materiały trwałe” do głównego nurtu polityki UE, prawodawstwa i wskaźników obiegu zamkniętego. Uznanie tej kategorii i wdrożenie ukierunkowanego podejścia ma zasadnicze znaczenie dla przyspieszenia realizacji celów UE w zakresie klimatu i efektywnego gospodarowania zasobami.

2.4.

Materiały trwałe pozostają kluczowymi zasobami dla gospodarki o obiegu zamkniętym, a ich wielokrotne wykorzystywanie i recykling mogą przynieść korzyści i oszczędności. Blacha biała, płaski wyrób ze stali walcowanej na zimno do zastosowań opakowaniowych, jest produkowana przede wszystkim z udziałem gazu konwertorowego (BOFG), przy ograniczonym udziale złomu (15–20 %) ze względu na rygorystyczne wymogi jakościowe. Niemniej zebrane opakowania z blachy białej są ciągle ponownie wprowadzane do cyklu produkcji stali, zastępują rudę żelaza i koks w BOFG lub służą jako wysokiej jakości złom w piecach łukowych. Recykling blachy białej zapewnia znaczące oszczędności zasobów, energii i CO2, przy jednoczesnym utrzymaniu współczynników recyklingu na poziomie powyżej 80 % w szeregu państwach członkowskich UE (3). Jeśli chodzi o aluminium, jego recykling pozwala zaoszczędzić 95 % energii potrzebnej do produkcji pierwotnej, a także zmniejszyć emisje gazów cieplarnianych. W 2022 r. ślad węglowy globalnej produkcji pierwotnej aluminium (od kopalni po odlewnie) wynosił 15,1 ton ekwiwalentu CO2 na tonę, zaś emisje w przypadku aluminium z recyklingu (od bramy do bramy) – 0,52 ton ekwiwalentu CO2 na tonę (4). W przypadku szkła wzrost odsetka szkła pochodzącego z recyklingu (stłuczki wytapianej w piecu) o średnio 10 % zmniejsza zużycie energii o 3 %, a emisje CO2 o 5 % (5). Dokonana przez Europejską Federację Szkła Opakowaniowego (FEVE) ocena cyklu życia wskazuje, że każda tona szkła pochodzącego z recyklingu pozwala na zaoszczędzenie 670 kg CO2 (średnia dla UE, „od kołyski do kołyski”). Stopienie 100 % stłuczki zmniejsza emisje CO2 o około 58 % w porównaniu z sytuacją, gdy nie wykorzystuje się stłuczki (6).

2.5.

Ponieważ oszczędności środowiskowe, energetyczne i wodne wynikające z recyklingu materiałów trwałych są szeroko uznawane, wartość tych materiałów oraz ich rola jako kluczowych czynników umożliwiających osiągnięcie celów UE w zakresie klimatu i obiegu zamkniętego powinna zostać uwzględniona we wszystkich odnośnych przepisach UE. Zamknięty obieg materiałów, zastępujący pierwotne zasoby materiałami pochodzącymi z recyklingu, pomaga ograniczyć emisje CO2 pochodzące z produkcji aluminium, szkła i stali. Zmniejszenie zależności Europy od zasobów pierwotnych, osiągnięcie wystarczalności materiałowej oraz zwiększenie infrastruktury zbiórki i sortowania (zwłaszcza w państwach członkowskich UE osiągających słabe wyniki) pomoże w osiągnięciu neutralności klimatycznej, a materiały trwałe odegrają tu kluczową rolę. Zasady te muszą stanowić filary sprzyjające unijnemu jednolitemu rynkowi o obiegu zamkniętym, a także wspierające szerszy cel UE, jakim jest strategiczna autonomia, odporne łańcuchy dostaw i zmniejszenie zależności pod względem surowców od państw trzecich.

2.6.

Pomimo celu UE, jakim jest podwojenie do 2030 r. wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów, postępy są marginalne (wzrost o zaledwie około jeden punkt procentowy w ciągu ponad dziesięciu lat). Materiały pochodzące z recyklingu stanowiły 11,8 % materiałów wykorzystanych w 2023 r., co oznacza wzrost o 1,1 punktu procentowego w porównaniu z 2010 r. Pokazuje to, że UE nie poczyniła dotychczas wystarczających wysiłków, by podwoić wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów do 2030 r. (7) Europejska Agencja Środowiska zaleca szersze wykorzystanie recyklingu i zmniejszenie zależności od zasobów pierwotnych w celu zwiększenia wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów (8). Materiały trwałe nadają się do tego bardzo dobrze.

3.   Uwagi szczegółowe: zwiększenie skali gospodarki o obiegu zamkniętym dzięki materiałom trwałym

3.1.

UE nadal nie jest bliska podwojenia do 2030 r. wskaźnika powtórnego wykorzystania materiałów. Stagnacja w zakresie wskaźników dotyczących obiegu zamkniętego wiąże się z głębszymi wyzwaniami strukturalnymi. Europa nadal traci cenne zasoby z powodu downcycklingu, wywozu i składowania odpadów, co podważa cele związane z obiegiem zamkniętym, klimatem i konkurencyjnością. Bez zmian systemowych na rzecz obiegu zamkniętego UE może pozostać w tyle jako lider ekologicznego przemysłu i tym samym osłabić swoją odporność. Przyspieszenie przepływu materiałów o wysokiej wartości w obiegu zamkniętym ma zasadnicze znaczenie dla zbudowania unijnej gospodarki o obiegu zamkniętym przynoszącej korzyści środowiskowe i strategiczne.

3.2.

EKES zaleca przestawienie polityki UE w zakresie odpadów na strategiczne gospodarowanie zasobami, utrzymanie materiałów w obiegu i priorytetowe traktowanie recyklingu wysokiej jakości w obiegu zamkniętym. Obecna definicja recyklingu zawarta w art. 3 pkt 17 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów stanowi ogólne ramy mające zastosowanie do wszystkich materiałów. Jej stosowanie w ramach hierarchii postępowania z odpadami (art. 4 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów) nie pozwala jednak w wystarczającym stopniu rozróżnić między materiałami, które naturalnie nadają się do obiegu zamkniętego, tj. mogą być poddawane recyklingowi wielokrotnie bez utraty funkcji, a tymi, które ulegają degradacji w każdym cyklu i ostatecznie zostają utracone. Aktualizacja hierarchii w celu lepszego odzwierciedlenia tego rozróżnienia przyczyniłaby się do realizacji celu UE, jakim jest umożliwienie prawdziwego obiegu zamkniętego dzięki wielu wysokiej jakości obiegom recyklingu, co z kolei doprowadziłoby do urzeczywistnienia gospodarki w pełni opartej na obiegu zamkniętym oraz pozwoliło utrzymać zasoby tych stale dostępnych materiałów.

3.3.

EKES apeluje, by zdefiniować i uwzględnić pojęcie i cechy materiałów trwałych w dorobku prawnym UE dotyczącym odpadów i zasobów oraz by formalnie uznać ich rolę jako materiałów odpowiedniejszych do realizacji celów gospodarki o obiegu zamkniętym w stosunku do materiałów, które ulegają degradacji w kolejnych cyklach recyklingu. Przyczyni się to do zwiększenia wskaźników zbiórki i recyklingu, zmniejszenia zależności od surowców pierwotnych i promowania zamkniętych obiegów recyklingu, przy jednoczesnym wyeliminowaniu odpadów i stopniowym ograniczaniu składowania i spalania oraz związanej z tym utraty zasobów.

3.4.

W rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych wprowadzono perspektywiczną definicję wysokiej jakości recyklingu, uznając specyfikę tego procesu. Włączenie podobnej definicji wysokiej jakości recyklingu do aktu w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym i dyrektywy ramowej w sprawie odpadów poprawiłoby spójność legislacyjną UE i zachęciłoby do skutecznego zbierania i sortowania materiałów umożliwiających ich recykling w obiegu zamkniętym. Stanowiłoby to strategiczny krok w kierunku wspierania zachowywania materiałów wysokiej jakości i przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym. EKES proponuje uwzględnienie następującej definicji w dyrektywie ramowej w sprawie odpadów: „recykling wysokiej jakości oznacza każdy proces recyklingu, w wyniku którego uzyskuje się materiały pochodzące z recyklingu, mające, w oparciu o zachowane właściwości techniczne, równoważną jakość w porównaniu z materiałami oryginalnymi i które są wykorzystywane jako substytut surowców pierwotnych w tych samych lub innych zastosowaniach, w których zachowana jest jakość materiału pochodzącego z recyklingu. Materiał pochodzący z recyklingu może być wielokrotnie poddawany recyklingowi”.

3.5.

Wysokiej jakości recykling opakowań zależy od dostępności skutecznych systemów selektywnej zbiórki i sortowania. Aby umożliwić prawdziwy obieg zamknięty, UE powinna przyjąć terminowe i ambitne podejście do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie 90 % selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych we wszystkich państwach członkowskich do 2030 r. Wysiłki te powinny być wspierane przez ukierunkowane finansowanie UE na rozwój i wykorzystanie innowacyjnej infrastruktury zbiórki i sortowania, a także przez inwestycje w wysokiej jakości zakłady recyklingu, zwłaszcza w państwach członkowskich UE, które stoją w obliczu wyzwań związanych z osiągnięciem celów UE w zakresie recyklingu. Wzmocnienie selektywnej zbiórki w całej UE jest warunkiem wstępnym umożliwienia recyklingu w obiegu zamkniętym oraz maksymalizacji zapasów i wartości materiałów trwałych. W tym kontekście należy dostosować wieloletnie ramy finansowe na lata 2028–2034 – za pośrednictwem Europejskiego Funduszu Konkurencyjności poświęconego czystej transformacji – do celów gospodarki o obiegu zamkniętym, aby można było w pełni wykorzystać potencjał materiałów trwałych.

3.6.

Powodzenie wszelkiej polityki dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym, zwłaszcza w sektorze opakowań, zależy również od zachowań konsumentów. Konsumenci odgrywają kluczową rolę w inicjowaniu procesu recyklingu poprzez właściwą segregację i unieszkodliwianie odpadów opakowaniowych na poziomie gospodarstw domowych. Nawet najbardziej zaawansowane technologie recyklingu są zależne od prawidłowego przeprowadzenia tego pierwszego etapu. Konieczne są większe wysiłki zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich, aby zwiększyć świadomość, zapewnić jasne i zharmonizowane oznakowanie oraz zagwarantować intuicyjne i dostępne systemy zbiórki we wszystkich państwach członkowskich. EKES z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz opracowania zharmonizowanego ogólnounijnego systemu etykietowania, aby pomóc konsumentom w dokonywaniu świadomych wyborów i prawidłowym sortowaniu odpadów, zwłaszcza odpadów opakowaniowych, co jest podstawowym warunkiem osiągnięcia wysokiej jakości recyklingu i zamknięcia obiegu materiałów.

3.7.

Konsumenci odgrywają kluczową rolę w recyklingu odpadów z gospodarstw domowych, ponieważ segregacja odpadów opakowaniowych jest niezbędnym pierwszym krokiem. Ich nastawienie zależy od jasnych informacji, odpowiedzialności, wysokiej jakości edukacji na temat recyklingu i zasad obiegu zamkniętego, etykietowania, motywacji, zachęt, ułatwień i społecznego uznania danej praktyki. Przemysł, handel, organy publiczne, ustawodawcy i media muszą przyczyniać się do tworzenia sprzyjających warunków. Komisja powinna zbadać postawy społeczeństwa w całej UE w celu określenia luk i najlepszych praktyk z myślą o przyszłych strategiach.

3.8.

Uwolnienie potencjału gospodarki o obiegu zamkniętym wymaga zakorzenienia jej zasad w jednolitym rynku UE. W raporcie Enrica Letty z 2024 r. w sprawie przyszłości jednolitego rynku podkreślono, że jednolity rynek uwzględniający zasady gospodarki o obiegu zamkniętym ma zasadnicze znaczenie dla wspierania zrównoważenia środowiskowego oraz stymulowania innowacji, konkurencyjności, odporności i wzrostu gospodarczego. W raporcie wyraźnie wezwano do ustanowienia takiego jednolitego rynku o obiegu zamkniętym. Urzeczywistnienie tej wizji wymaga środków z zakresu polityki, w tym usunięcia fragmentacji regulacyjnej, barier i niespójności na szczeblu krajowym, które uniemożliwiają rozpowszechnienie obiegu zamkniętego w całej UE. Utrzymanie podstawowych zasad jednolitego rynku poprzez harmonizację, uproszczenie i eliminację obciążeń administracyjnych ma kluczowe znaczenie dla modeli biznesowych o obiegu zamkniętym i większego poczucia odpowiedzialności za zrównoważone praktyki. EKES podkreśla w szczególności rolę, jaką w realizacji tych celów odgrywa platforma zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym.

3.9.

EKES uznaje, że systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta odegrały zasadniczą rolę w osiągnięciu wysokich wskaźników zbiórki i recyklingu materiałów trwałych. Jednak zgodnie ze zwiększonym naciskiem na obieg zamknięty i możliwość recyklingu muszą one teraz przekształcić się w prawdziwie strategiczne instrumenty, które aktywnie zachęcają do stosowania materiałów trwałych o wysokim poziomie zdolności do recyklingu i o rzeczywistym potencjale w zakresie obiegu zamkniętego. W art. 8a dyrektywy ramowej w sprawie odpadów wezwano już do modulacji opłat w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta w oparciu o możliwość recyklingu, ale zasadę tę należy wzmocnić i egzekwować. Opłaty ekomodulowane powinny uwzględniać nie tylko to, czy produkt może zostać poddany recyklingowi, ale również to, czy może on być skutecznie zbierany, sortowany i wielokrotnie poddawany recyklingowi, bez utraty jakości materiału, a tym samym czy może zastąpić pierwotne zasoby. EKES zaleca dostosowanie zachęt gospodarczych do właściwości materiałów i wyników w zakresie obiegu zamkniętego poprzez skuteczne ustanowienie i reformę systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta w całej UE.

3.10.

EKES zaleca harmonizację ogólnych minimalnych wymogów dotyczących systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta we wszystkich państwach członkowskich UE i ukierunkowanie ich na następujące zasady: — przejrzyste, proporcjonalne i niedyskryminacyjne opłaty w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, pokrywające koszty netto zbiórki, sortowania i recyklingu określonych materiałów opakowaniowych, za które są uiszczane; — wyodrębnienie dochodów z rozszerzonej odpowiedzialności producenta w celu zapewnienia reinwestycji w zbiórkę i recykling tego samego strumienia materiałów, zapobiegając subsydiowaniu skrośnemu między materiałami; — ekomodulacja opłat, odzwierciedlająca rzeczywistą możliwość recyklingu opakowania, jego potencjał w zakresie wielokrotnego recyklingu bez utraty swoistych właściwości oraz rzeczywisty współczynnik recyklingu materiału.

3.11.

Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie niezawodnych dostaw wysokiej jakości surowców wtórnych (np. złomu żeliwa i stali, złomu nieżelaznego i stłuczki szklanej) i lepszego dostępu do nich. EKES popiera udoskonalenie unijnych kryteriów dotyczących zniesienia statusu odpadu, poprawę gromadzenia danych oraz ich jakości na potrzeby wskaźników zrównoważonego rozwoju, a także dostosowanie wszystkich odpowiednich przepisów UE w celu zwiększenia dostępności materiałów wtórnych na całym jednolitym rynku UE.

3.12.

Zapewnienie wysokiej jakości recyklingu i obiegu zamkniętego materiałów w całej UE będzie wymagało ukierunkowanych inwestycji w infrastrukturę, w szczególności w selektywną zbiórkę, sortowanie i recykling odpadów opakowaniowych. Wiele państw członkowskich UE boryka się z wyzwaniami strukturalnymi i budżetowymi związanymi z rozszerzeniem tej infrastruktury, aby osiągnąć cele UE. EKES wzywa do zwrócenia większej uwagi w ramach odpowiednich unijnych instrumentów finansowania na wspieranie nowoczesnej i wysoce sprawnej infrastruktury zbiórki i sortowania. Szczególny nacisk należy położyć na regiony o gorszych wynikach lub zdolnościach inwestycyjnych, aby zagwarantować, że żadne państwo członkowskie nie zostanie pominięte.

3.13.

EKES podkreśla, że przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym opartą na materiałach trwałych musi być społecznie zrównoważone. Wymaga to umieszczenia pracowników i ich praw w centrum procesu. W miarę jak branże dostosowują się do modeli biznesowych o obiegu zamkniętym, zasadnicze znaczenie ma wczesne przewidywanie skutków dla rynku pracy – poprzez przyszłościową politykę w zakresie umiejętności, mapowanie miejsc pracy i inwestycje w szkolenia zawodowe (przekwalifikowywanie, podnoszenie kwalifikacji). Należy zagwarantować oparty na prawach dostęp do podnoszenia kwalifikacji, w tym do płatnego urlopu edukacyjnego i środków w zakresie zmiany zatrudnienia, aby zapewnić pracownikom możliwość czerpania pełnych korzyści z gospodarki o obiegu zamkniętym i przyczyniania się do jej rozwoju.

3.14.

EKES podkreśla kluczową rolę dialogu społecznego w tym kontekście oraz apeluje, aby rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych towarzyszył silny filar społeczny: nie chodzi tylko o podnoszenie świadomości i monitorowanie zmian na poziomie przedsiębiorstwa, ale także o to, by pracownicy byli skutecznie informowani i angażowani oraz by konsultowano się z nimi. Przy wdrażaniu rozporządzenia pierwszorzędne znaczenie ma zapewnienie płynnej zmiany pracy, ocena wpływu zobowiązań UE, inwestowanie w tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy, a także wzmocnienie rokowań zbiorowych, zdrowia i bezpieczeństwa, umiejętności i środków ochrony socjalnej. Należy wzmocnić dialog społeczny, rokowania zbiorowe i zaangażowanie pracowników na wszystkich szczeblach, aby dopilnować, żeby przejście na bardziej zamknięty obieg z materiałami trwałymi przyczyniło się do wysokiej jakości zatrudnienia, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz sprawiedliwości społecznej. Na poziomie przedsiębiorstw i sektora układy zbiorowe mogą przyczynić się do rozwoju obiegu zamkniętego, gdyż zachęcają do zobowiązania na rzecz większego wykorzystania surowców wtórnych, projektowania z myślą o recyklingu oraz wysokiej jakości zbiórki i recyklingu.

---

(1)  Komisja Europejska, Wytyczne polityczne na następną kadencję Komisji Europejskiej 2024–2029, 18 lipca 2024 r.

(2)  Rada Europejska, Program strategiczny na lata 2024–2029, konkluzje Rady Europejskiej, Bruksela, 27 czerwca 2024 r.

(3)   Steel Packaging Achieves Highest Recycling Rate on Record – Steel for packaging Europe.

(4)   Facts About Aluminium – International Aluminium Institute.

(5)  FEVE – Europejska Federacja Szkła Opakowaniowego, Recycling: Why glass always has a happy CO2 ending.

(6)  FEVE – Europejska Federacja Szkła Opakowaniowego, Recycling: Why glass always has a happy CO2 ending.

(7)  Europejska Agencja Środowiska, Circular material use rate in Europe, 2025.

(8)  Europejska Agencja Środowiska, Circular material use rate in Europe, 2025.