—

Parlament Europejski może powołać tymczasową komisję śledczą na wniosek jednej czwartej liczby posłów (obecnie 180) do zbadania zarzutów niewłaściwego administrowania w stosowaniu prawa Unii, zgodnie z art. 226 TFUE i art. 215 regulaminu Parlamentu Europejskiego. Rola Konferencji Przewodniczących Parlamentu Europejskiego ogranicza się do oceny dopuszczalności i zaproponowania składu, z wyłączeniem zakresu uznania i prawa weta w kwestii stosowności dochodzenia. To uprawnienie przysługujące wyłącznie posiedzeniu plenarnemu zapewnia, że wnioski o powołanie komisji śledczych złożone przez mniejszości zostaną poddane pod pełne głosowanie, a tym samym zapobiega arbitralnemu filtrowaniu;

—

Konferencja Przewodniczących Parlamentu Europejskiego przekroczyła zakres swoich kompetencji przy wydawaniu decyzji PE 771.085/CPG (z dnia 3 września 2025 r.), w której odrzuciła ważny wniosek o powołanie komisji śledczej do spraw przejrzystości i odpowiedzialności, pomimo, że uznała, iż osiągnął on przewidziane progi. Żaden traktat ani zasada nie przewidują przyznania Konferencji Przewodniczących Parlamentu Europejskiego prawa weta;

—

nadużycie uprawnień przez Konferencję Przewodniczących Parlamentu Europejskiego jest sprzeczne z wyrażanym od dawna przez Parlament Europejski poparciem dla umocnienia praw do powoływania komisji śledczych, włącznie ze stanowiskami z 2012 i 2014 r. [w ramach procedury 2009/2212(INL)], debatą z kwietnia 2024 r. [w ramach procedury 2024/2598(RSP)], oraz grożeniem konsekwencjami prawnymi przeciwko blokowaniu rozmów trójstronnych. Ostatnie wnioski Komisji do spraw konstytucyjnych (z dnia 9 października 2025 r.) i analizy Biura Analiz Parlamentu Europejskiego krytykują porozumienie ramowe z 1995 r. jako restrykcyjne i popierają łatwiejszy dostęp dla mniejszości. Wewnętrzne blokowanie uprawnień posiedzenia plenarnego poprzez działania Konferencji Przewodniczących Parlamentu Europejskiego podważa działania zewnętrzne Parlamentu Europejskiego na rzecz narzędzi demokratycznej odpowiedzialności;

—

decyzji PE 771.085/CPG została wydana z przekroczeniem kompetencji i powinna zostać unieważniona w celu zapewnienia zgodności z traktatami, regulaminem i zobowiązaniami Parlamentu Europejskiego.

—

art. 41 ust. 2 lit. c) Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i art. 296 TFUE nakładają na instytucje Unii obowiązek uzasadnienia wydawanych przez nie decyzji, a tym samym umożliwiają zapewnienie państwom członkowskim i obywatelom prawa do obrony, kontroli sądowej i przejrzystości;

—

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 4 lipca 1963 r. w sprawie Niemcy/Komisja (24/62, EU:C:1963:14) stwierdził, że obowiązek ten ma charakter materialny, a nie formalny, aby dokonywać kontroli stosowania traktatów;

—

decyzja PE 771.085/CPG odrzuca ważny wniosek o powołanie komisji śledczej do spraw przejrzystości i odpowiedzialności (TRAC) bez jakiegokolwiek uzasadnienia, mimo że Konferencja Przewodniczących Parlamentu Europejskiego uznaje, iż jest dopuszczalny i wyraża stanowisko;

—

ten zupełny brak uzasadnienia narusza istotne wymogi formalne i zobowiązania Parlamentu Europejskiego dotyczące przejrzystości, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności.

—

art. 14 ust. 1 TUE powierza Parlamentowi Europejskiemu funkcje kontroli politycznej zgodnie z warunkami przewidzianymi w traktatach, z posłami jako przedstawicielami obywateli Unii;

—

prawidłowy wniosek 184 posłów o powołanie komisji śledczej TRAC wymagał, aby Konferencja Przewodniczących Parlamentu Europejskiego przekazała go bezpośrednio na posiedzenie plenarne w celu poddania pod głosowanie wszystkich posłów;

—

decyzja PE 771.085/CPG bezprawnie blokuje to głosowanie na posiedzeniu plenarnym, naruszając indywidualne prawa posłów do decydowania o narzędziach kontroli politycznej;

—

to naruszenie art. 14 TUE pozbawia obywateli nadzoru parlamentarnego i uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji.