–

w imieniu W – N.C. Blomjous, advocaat,

–

w imieniu rządu niderlandzkiego – M.K. Bulterman oraz J.M. Hoogveld, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu rządu niemieckiego – J. Möller oraz R. Kanitz, w charakterze pełnomocników,

–

w imieniu Komisji Europejskiej – A. Azema, M. Debieuvre, A. Katsimerou oraz F. van Schaik, w charakterze pełnomocników,

1

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 5 i art. 13 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. 2008, L 348, s. 98), art. 23 ust. 1 i art. 46 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz.U. 2013, L 180, s. 60) oraz art. 4, art. 19 ust. 2 i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”).

2

Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy W a Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (sekretarzem stanu ds. sprawiedliwości i bezpieczeństwa, Niderlandy) (zwanym dalej „sekretarzem stanu”) w przedmiocie informacji, które powinny, po pierwsze, zostać udostępnione W, a po drugie, zostać uwzględnione przez sąd rozpoznający skargę wniesioną przez W na decyzję o odrzuceniu jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz wydaną wobec niego decyzję nakazującą powrót.

3

Artykuł 5 dyrektywy 2008/115, zatytułowany „Zasada non-refoulement, dobro dziecka, życie rodzinne i stan zdrowia”, ma następujące brzmienie:

„Wprowadzając w życie niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie należycie uwzględniają

i przestrzegają zasady non-refoulement”.

4

Artykuł 13 tej dyrektywy, zatytułowany „Środki odwoławcze”, stanowi w ust. 1:

„Dany obywatel państwa trzeciego otrzymuje możliwość skorzystania ze skutecznych środków odwoławczych, aby zaskarżyć decyzje dotyczące powrotu, o których mowa w art. 12 ust. 1, przed właściwym organem sądowym lub administracyjnym lub właściwym podmiotem złożonym z osób bezstronnych i posiadających gwarancje niezależności”.

5

W motywach 3 i 12 dyrektywy 2013/32 wskazano:

[…]

6

Artykuł 23 tej dyrektywy, zatytułowany „Zakres pomocy i reprezentacji prawnej”, stanowi w ust. 1:

„Państwa członkowskie zapewniają, aby doradca lub zastępca prawny dopuszczony lub uprawniony do takiej działalności na mocy prawa krajowego, i który udziela pomocy prawnej wnioskodawcy lub reprezentuje go na warunkach określonych w prawie krajowym, korzystał z dostępu do informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta.

Państwa członkowskie mogą uczynić wyjątek w przypadku, gdy ujawnienie informacji lub źródeł stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, bezpieczeństwa organizacji lub osób, które dostarczyły informacji, lub bezpieczeństwa osoby lub osób, do których odnosi się informacja, lub w przypadku, gdy mogłoby to zagrozić interesom dochodzenia związanego z rozpatrywaniem wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej przez właściwe organy państw członkowskich lub stosunkom międzynarodowym państw członkowskich. W takim przypadku państwa członkowskie:

W odniesieniu do lit. b) państwa członkowskie mogą w szczególności udzielić dostępu do informacji lub źródeł doradcy lub innego zastępcy prawnemu, których sprawdzono pod względem bezpieczeństwa osobowego, o ile informacje te mają znaczenie dla rozpatrzenia wniosku lub podjęcia decyzji o cofnięciu ochrony międzynarodowej”.

7

Zgodnie z art. 30 wspomnianej dyrektywy, zatytułowanym „Gromadzenie informacji w poszczególnych sprawach”:

„Przy rozpatrywaniu poszczególnych spraw państwa członkowskie:

8

Artykuł 46 tej dyrektywy, zatytułowany „Prawo do skutecznego środka zaskarżenia”, znajdujący się w jej rozdziale V, ma następujące brzmienie:

„1.   Państwa członkowskie zapewniają, aby wnioskodawcy mieli prawo do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem w następujących sytuacjach:

[…]

3.   Aby spełnić wymogi w ust. 1, państwa członkowskie zapewniają, aby skuteczny środek zaskarżenia zapewniał pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na mocy [dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (Dz.U. 2011, L 337, s. 9)], co najmniej w postępowaniach odwoławczych przed sądem pierwszej instancji.

[…]”.

9

Algemene wet bestuursrecht (kodeks prawa administracyjnego), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym (zwany dalej „Awb”), przewiduje w art. 8:29:

„1.   Strony zobowiązane do udzielenia informacji lub przedstawienia dokumentów mogą, jeśli mają ku temu poważne powody, odmówić udzielenia informacji lub przedstawienia dokumentów lub mogą wskazać sądowi administracyjnemu, że tylko on będzie mógł zapoznać się z tymi informacjami lub dokumentami.

[…]

3.   Sąd administracyjny decyduje, czy odmowa lub ograniczenie dostarczenia informacji lub przedstawienia dokumentów, o których mowa w ust. 1, są uzasadnione.

4.   Jeżeli sąd administracyjny uzna, że odmowa jest uzasadniona, nie ma obowiązku dostarczenia informacji lub przedstawienia dokumentów.

5.   Jeżeli sąd administracyjny stwierdzi, że ograniczenie dostępu do informacji jest uzasadnione, może orzec na podstawie danych informacji lub materiałów wyłącznie za zgodą pozostałych stron. W przypadku odmowy wyrażenia zgody sprawa zostaje przekazana innej izbie.

[…]”.

10

Skarżący w postępowaniu głównym, urodzony w 1986 r., jest chrześcijaninem pochodzącym z Pakistanu. Do chwili przybycia do Niderlandów mieszkał on w swoim państwie pochodzenia. W dniu 31 sierpnia 2014 r. wspomniany skarżący złożył pierwszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej w Niderlandach. Decyzja o uznaniu tego wniosku za bezzasadny obejmuje decyzję nakazującą powrót z wyznaczonym terminem dobrowolnego wyjazdu.

11

W dniu 26 listopada 2016 r. przeciwko skarżącemu w postępowaniu głównym wydano fatwę, wzywającą wszystkich wiernych do zamordowania jego i jego siostry. W fatwie tej zostały wymienione nazwiska skarżącego, jego siostry i ojca, a także ich miejsce zamieszkania w Pakistanie. Wskazano w niej również, że ów skarżący był właścicielem operatora kablowego oraz że zamierzał rozpowszechniać misję chrześcijańską na swoim kanale. W owej fatwie figurowało również nazwisko muftiego, który ją wydał. Zawierała ona także wezwanie do przesłania kopii tej fatwy imamom wszystkich meczetów i szkół koranicznych w miejscu zamieszkania skarżącego.

12

W dniu 21 listopada 2018 r. skarżący w postępowaniu głównym złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podobnie jak w przypadku pierwszego wniosku, ów kolejny wniosek opierał się na fakcie, że skarżący jest chrześcijaninem i tylko z tego powodu obawia się prześladowań w Pakistanie. Oświadczył również, że prowadził działalność ewangelizacyjną w Pakistanie, że z tego powodu wydano przeciwko niemu fatwę oraz że obecnie prowadzi działalność ewangelizacyjną w Niderlandach. Na poparcie swojej historii złożył między innymi oświadczenia, przedstawił kopię fatwy poświadczoną przez pakistański sąd rejonowy oraz przedłożył inne dokumenty.

13

W dniu 26 czerwca 2020 r. sekretarz stanu zwrócił się do minister van Buitenlandse Zaken (ministra spraw zagranicznych, Niderlandy) o sporządzenie indywidualnego sprawozdania o sytuacji (zwanego dalej „indywidualnym sprawozdaniem o sytuacji”). Sekretarz stanu zadał pytania mające na celu ustalenie, czy odnośny obywatel państwa trzeciego potrzebuje ochrony międzynarodowej. W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania minister spraw zagranicznych przeprowadził dochodzenie w państwie pochodzenia tego obywatela.

14

Sąd odsyłający wskazał, że z orzecznictwa Raad van State (rady stanu, Niderlandy) wynika, iż jeżeli indywidualne sprawozdanie o sytuacji zawiera informacje przedstawione w sposób bezstronny, obiektywny i przejrzysty, to sekretarz stanu ma prawo polegać na prawdziwości tych informacji przy podejmowaniu decyzji, chyba że istnieją konkretne dowody pozwalające podać w wątpliwość prawdziwość tych informacji.

15

W dniu 12 marca 2021 r. minister spraw zagranicznych udokumentował wyniki dochodzenia w indywidualnym sprawozdaniu o sytuacji i udostępnił je sekretarzowi stanu. Wezwał on również sekretarza stanu do przekazania skarżącemu w postępowaniu głównym lub jego przedstawicielowi tego indywidualnego sprawozdania o sytuacji i utajnionej wersji uzasadniających je dokumentów, a mianowicie sprawozdania o sytuacji z dnia 2 lipca 2020 r., skierowanego do szefa placówki ambasady Królestwa Niderlandów w Pakistanie, oraz nieopatrzonego datą sprawozdania z dochodzenia przeprowadzonego przez tę placówkę (zwanych dalej „dokumentami uzupełniającymi”).

16

Sąd odsyłający wyjaśnił również, że wyniki tego dochodzenia zostały poddane kontroli zwanej „kontrolą REK”, przeprowadzonej przez zespół Onderzoek en Expertise Land en Taal (ds. dochodzeń i ekspertyz dotyczących państw i języków, zwany dalej „TOELT”), podlegający Immigratie- en Naturalisatiedienst (urzędowi ds. imigracji i naturalizacji, Niderlandy). Zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do tej kontroli TOELT ocenia indywidualne sprawozdania o sytuacji, wychodząc z założenia, że tożsamość danej osoby nie może zostać ujawniona organom państwa pochodzenia, co do których domniemywa się, że są sprawcami prześladowań, oraz że w trakcie tego dochodzenia nie należy wspominać, iż jest ono prowadzone w imieniu organów niderlandzkich. Jeżeli dane indywidualne sprawozdanie o sytuacji spełnia szereg warunków, jest ono uznawane za opinię eksperta, na której organ odpowiedzialny za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej może się oprzeć przy podejmowaniu decyzji. W niniejszym przypadku TOELT, którego pismo zostało załączone do indywidualnego sprawozdania o sytuacji i utajnionych dokumentów uzupełniających, wskazał, że po przeanalizowaniu tych dokumentów stwierdzono, iż rzeczone sprawozdanie zostało sporządzone z należytą starannością i że jest zrozumiałe pod względem treści i procedury.

17

Decyzją z dnia 31 maja 2022 r. sekretarz stanu odrzucił wniosek skarżącego w postępowaniu głównym o udzielenie ochrony międzynarodowej jako oczywiście bezzasadny. Decyzja ta obejmuje decyzję nakazującą powrót bez wyznaczonego terminu dobrowolnego wyjazdu oraz zakaz wjazdu na okres dwóch lat.

18

Skarżący w postępowaniu głównym wniósł skargę na tę decyzję do rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (sądu rejonowego w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Roermond, Niderlandy), będącego sądem odsyłającym, w której podniósł w szczególności, że sekretarz stanu naruszył wynikającą z prawa Unii zasadę poszanowania prawa do obrony, nie udzielając mu pełnego dostępu do dokumentów uzupełniających.

19

W dniu 9 stycznia 2023 r. sąd odsyłający zwrócił się do ministra spraw zagranicznych o przekazanie mu dokumentów uzupełniających. W dniu 23 stycznia 2023 r. ów minister przedstawił nieutajnione dokumenty uzupełniające i złożył wniosek na podstawie art. 8:29 ust. 1 Awb. We wniosku tym wspomniany minister wskazał, że istnieją poważne powody, dla których wyłącznie sąd odsyłający ma dostęp do niektórych części tych dokumentów.

20

W dniu 23 lutego 2023 r. sąd odsyłający orzekający w składzie innej izby niż ta, przed którą toczy się postępowanie główne co do istoty, wydał orzeczenie na podstawie art. 8:29 ust. 3 Awb. W orzeczeniu tym ów sąd uznał, że ujawnienie dokumentów uzupełniających wyłącznie sądowi odsyłającemu jest uzasadnione ze względu na to, że niektóre interesy, na które powołuje się minister spraw zagranicznych, a mianowicie, po pierwsze, ochrona źródeł, po drugie, ochrona metod i technik stosowanych w ramach dochodzenia, po trzecie, ochrona życia prywatnego osoby trzeciej nieuczestniczącej w dochodzeniu, a także, po czwarte, zapobieganie wszelkim nieproporcjonalnym szkodom, przeważają nad interesem skarżącego w postępowaniu głównym polegającym na zapoznaniu się z całością tych dokumentów.

21

W dniu 9 marca 2023 r. strony w postępowaniu głównym zostały wezwane, zgodnie z przepisami przewidzianymi w Awb, do zezwolenia składowi sądu orzekającemu w przedmiocie zgodności z prawem decyzji dotyczącej ochrony międzynarodowej w sprawie w postępowaniu głównym na zapoznanie się z nieujawnionymi dokumentami uzupełniającymi. W dniu 23 marca 2023 r. sekretarz stanu poinformował, że zezwala owemu składowi sądu na uwzględnienie dokumentów uzupełniających przy rozpatrywaniu sprawy, podczas gdy skarżący w postępowaniu głównym wskazał, iż na chwilę obecną nie wyraża na to zgody, ponieważ uważa, że postępowanie przewidziane w art. 8:29 Awb jest sprzeczne z prawem Unii.

22

Zdaniem sądu odsyłającego procedura przewidziana w art. 8:29 Awb, zgodnie z jej wykładnią dokonaną przez sądy niderlandzkie, jest niezgodna z art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32, zgodnie z jego wykładnią dokonaną przez Trybunał w wyroku z dnia 22 września 2022 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság i in. (C‑159/21, EU:C:2022:708). Przesłanka określona w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. b) tej dyrektywy nie została bowiem spełniona, ponieważ nie zostały podjęte żadne wystarczające środki w celu zagwarantowania poszanowania prawa do obrony, jak tego wymaga ten przepis. Ponadto procedura ta nie gwarantuje również, że przesłanka przewidziana w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) wspomnianej dyrektywy będzie zawsze spełniona. O ile bowiem ten ostatni przepis przewiduje, że właściwy sąd powinien mieć dostęp do istotnych informacji, o tyle sąd ten, w celu dokonania oceny zgodności z prawem decyzji w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ma dostęp, zgodnie z przepisami niderlandzkimi, do nieujawnionej wersji dokumentów stanowiących podstawę indywidualnego sprawozdania o sytuacji tylko wtedy, gdy strony wyrażą na to zgodę. Ponadto z brzmienia i celu tego przepisu wynika, że dostęp ten jest bezwarunkowy, a zatem nie może być uzależniony od zgody stron.

23

W tym kontekście sąd odsyłający zastanawia się nad kwestią, czy w niniejszej sprawie sposób sporządzenia indywidualnego sprawozdania o sytuacji, a zatem sposób, w jaki minister spraw zagranicznych prowadził dochodzenie w celu udzielenia odpowiedzi na pytania sekretarza stanu, wchodzi w zakres informacji objętych art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32, w którym to przypadku właściwy sąd i osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej powinny uzyskać dostęp do tych informacji na zasadach przewidzianych w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) i b) tej dyrektywy. Odpowiedź na to pytanie jest w istocie konieczna, ponieważ sposób, w jaki organy krajowe prowadziły dochodzenie, może sam w sobie powodować ryzyko naruszenia zasady non-refoulement.

24

W niniejszej sprawie skarżący w postępowaniu głównym obawia się nie organów swojego państwa pochodzenia, lecz przywódcy duchowego i jego zwolenników, w związku z czym gwarancja, że nie było kontaktu z tymi organami, nie oznacza automatycznie, że dochodzenie zostało przeprowadzone zgodnie z wytycznymi mającymi zastosowanie do dochodzeń w sprawach azylowych. Podobnie okoliczność, że nie zostało ujawnione, iż dochodzenie zostało przeprowadzone w związku z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonym przez tego skarżącego w Niderlandach, również nie gwarantuje, że uzasadnienie tego dochodzenia nie zostało ujawnione.

25

Ponadto, ponieważ minister spraw zagranicznych nie jest „organem rozstrzygającym” w rozumieniu art. 2 lit. f) dyrektywy 2013/32, może się zdarzyć, że nie dysponuje on wystarczającą wiedzą fachową, aby odpowiednio ocenić ryzyko naruszenia zasady non-refoulement wynikające z faktu, że przeprowadzone przez niego dochodzenie mogło narazić skarżącego w postępowaniu głównym na takie ryzyko.

26

Ponadto ochrona przewidziana w art. 46 ust. 1 dyrektywy 2013/32 oraz w art. 4 i 47 Karty nie byłaby w pełni zagwarantowana, gdyby poszanowanie prawa do obrony nie obejmowało sposobu, w jaki informacje zawarte w aktach sprawy zostały zebrane i uzyskane.

27

Na wypadek gdyby Trybunał stwierdził, że art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32 należy interpretować w ten sposób, iż informacje na temat sposobu, w jaki elementy zawarte w aktach osoby ubiegającej się o udzielenie ochrony międzynarodowej zostały zebrane i uzyskane, nie należą do informacji zawartych w aktach sprawy w rozumieniu tego przepisu, sąd odsyłający zastanawia się, czy powinien mieć dostęp do tej kategorii informacji i zapoznać się z nimi na podstawie art. 5 i 13 dyrektywy 2008/115.

28

W tych okolicznościach rechtbank Den Haag, zittingsplaats Roermond (sąd rejonowy w Hadze, ośrodek zamiejscowy w Roermond) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

29

Poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 46 tej dyrektywy i w świetle art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że w ramach skargi do sądu krajowego, który ma orzec w przedmiocie zgodności z prawem decyzji o odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i decyzji nakazującej powrót wydanej w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, który złożył ten wniosek, informacje dotyczące sposobu, w jaki organy przyjmującego państwa członkowskiego prowadziły dochodzenie w państwie pochodzenia tego obywatela w celu sprawdzenia zasadności wspomnianego wniosku, wchodzą w zakres pojęcia „informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy sąd muszą mieć możliwość dostępu do tych informacji zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) i b) tej dyrektywy.

30

W niniejszej sprawie sąd odsyłający uważa, że ryzyko naruszenia zasady non-refoulement w odniesieniu do danego obywatela państwa trzeciego może wynikać ze sposobu, w jaki dochodzenie zostało przeprowadzone przez ministerstwo spraw zagranicznych w państwie pochodzenia tego obywatela. Zdaniem tego sądu, skoro nie ma on możliwości uzyskania dostępu do informacji dotyczących sposobu, w jaki przeprowadzono to dochodzenie, to nie będzie on również w stanie w pełni ocenić tego ryzyka, a ostatecznie kwestii, czy obywatel ten może zostać wydalony do państwa pochodzenia. Sąd ten podkreśla, że minister spraw zagranicznych przygotowuje „sprawozdanie z dochodzenia” w odniesieniu do każdego indywidualnego sprawozdania o sytuacji, które sporządza, w związku z czym informacje na temat sposobu, w jaki dochodzenie zostało przeprowadzone w sprawie w postępowaniu głównym, są co do zasady dostępne.

31

W tym względzie należy przypomnieć, że zasada non-refoulement jest zagwarantowana jako prawo podstawowe w art. 18 Karty w związku z art. 33 konwencji genewskiej, a także w art. 19 ust. 2 Karty (wyrok z dnia 17 października 2024 r., Ararat, C‑156/23, EU:C:2024:892, pkt 35 i przytoczone tam orzecznictwo).

32

Ten ostatni przepis, rozpatrywany w związku z art. 4 Karty, zakazuje w sposób bezwzględny, niezależnie od zachowania danej osoby, usunięcia, wydalenia lub wydania jej w drodze ekstradycji do państwa, w którym istnieje poważne ryzyko, że osoba ta może być poddana karze śmierci, torturom lub nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu [wyroki: z dnia 6 lipca 2023 r., Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl (Uchodźca, który popełnił poważne przestępstwo), C‑663/21, EU:C:2023:540, pkt 36; z dnia 17 października 2024 r., Ararat, C‑156/23, EU:C:2024:892, pkt 36].

33

Z motywów 3 i 12 dyrektywy 2013/32 wynika zaś, że głównym celem tej dyrektywy jest dalszy rozwój norm dotyczących procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w państwach członkowskich w ramach ustanowienia wspólnego europejskiego systemu azylowego, opartego na konwencji genewskiej, z poszanowaniem w szczególności zasady non-refoulement, zgodnie z którą nikt nie będzie odsyłany tam, gdzie grozi mu ponowne prześladowanie.

34

Ponadto art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32 wdraża prawo dostępu do akt w ramach postępowań dotyczących wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, przewidując, że doradca prawny, który udziela pomocy prawnej wnioskodawcy lub reprezentuje go, ma dostęp do informacji zawartych w jego aktach, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta [wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 34].

35

W tym kontekście należy zauważyć, że okoliczność, iż ryzyko naruszenia zasady non-refoulement może wynikać ze sposobu, w jaki organ krajowy prowadzi dochodzenie w państwie pochodzenia osoby ubiegającej się o ochronę międzynarodową, znajduje potwierdzenie w art. 30 dyrektywy 2013/32, który przewiduje wyraźnie w lit. b), że w celu gromadzenia informacji dotyczących szczególnych przypadków państwa członkowskie „nie uzyskują jakichkolwiek informacji od domniemanego sprawcy lub sprawców prześladowania lub poważnych krzywd w sposób, który doprowadziłby do uzyskania przez takie osoby bezpośredniej informacji o fakcie wystąpienia z wnioskiem przez danego wnioskodawcę oraz zagrozić integralności fizycznej wnioskodawcy lub osób pozostających na jego utrzymaniu bądź wolności i bezpieczeństwu członków jego rodziny pozostających w kraju pochodzenia”.

36

W tym samym duchu art. 30 lit. a) dyrektywy 2013/32 stanowi, że do celów gromadzenia informacji dotyczących szczególnych przypadków państwa członkowskie „nie ujawniają informacji odnoszących się do poszczególnych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani do samego faktu wystąpienia z takim wnioskiem, domniemanemu sprawcy lub sprawcom prześladowań lub poważnych krzywd”.

37

Tymczasem osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej powinna być w stanie powołać się na swoje prawo do ochrony przed takim ujawnieniem informacji, opierając się na istotnych okolicznościach dotyczących sposobu, w jaki dochodzenie zostało przeprowadzone w jej państwie pochodzenia. Podobnie sąd krajowy rozpatrujący skargę na decyzję o odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej powinien mieć możliwość kontroli przestrzegania przez państwa członkowskie ich obowiązków wynikających z art. 30 lit. a) dyrektywy 2013/32.

38

Z powyższego wynika, że informacje takie jak dokumenty uzupełniające, w tym sprawozdanie z dochodzenia rozpatrywane w postępowaniu głównym, należy uznać za wchodzące w zakres pojęcia „informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32, w zakresie, w jakim są one istotne, po pierwsze, w celu uzyskania dostępu zainteresowanej osoby do tych informacji, aby móc w pełni skorzystać z prawa do obrony w odniesieniu do decyzji o odrzuceniu jej wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a po drugie, dla dokonania oceny przestrzegania art. 30 tej dyrektywy i ostatecznie zasady non-refoulement przez sąd rozpoznający skargę na taką decyzję.

39

Należy dodać, że o ile w niniejszej sprawie organ rozstrzygający nie miał pełnego i bezpośredniego dostępu do wspomnianych informacji, o tyle jednak informacje te stanowią część „akt wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu art. 23 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2013/32. Okoliczność ta w żaden sposób nie wpływa bowiem na znaczenie wspomnianych informacji dla zapewnienia skuteczności środka zaskarżenia wniesionego przez danego obywatela państwa trzeciego na decyzję o odrzuceniu jego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej ani dla umożliwienia sądowi odsyłającemu oceny przestrzegania zasady non-refoulement. W konsekwencji ciążący na tym sądzie obowiązek uwzględnienia wszystkich elementów, które mogą mieć znaczenie dla jego przyszłego orzeczenia, należy uznać za mający zastosowanie w równym stopniu do informacji takich jak dokumenty uzupełniające, w tym rozpatrywane w postępowaniu głównym sprawozdanie z dochodzenia, które powinny co do zasady również zostać udostępnione temu obywatelowi.

40

Wykładnię przyjętą w pkt 38 i 39 niniejszego wyroku potwierdzają art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 oraz art. 47 Karty.

41

Po pierwsze, zgodnie ze swoim tytułem art. 46 dyrektywy 2013/32 dotyczy prawa do skutecznego środka zaskarżenia przysługującego osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową. Artykuł 46 ust. 1 przyznaje tym osobom takie prawo do skutecznego środka zaskarżenia przed sądem od decyzji dotyczących ich wniosku. Artykuł 46 ust. 3 określa zakres owego prawa, przewidując, że państwa członkowskie związane tą dyrektywą powinny zapewnić, by sąd, a przynajmniej sąd pierwszej instancji, do którego zaskarżono decyzję w sprawie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, zapewniał „pełne rozpatrzenie ex nunc zarówno okoliczności faktycznych, jak i kwestii prawnych, w tym, w stosownych przypadkach, rozpatrzenie potrzeby zapewnienia ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy [2011/95]” (zob. podobnie wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Barouk, C‑283/24, EU:C:2025:236, pkt 24).

42

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zawarcie w art. 46 ust. 3 dyrektywy 2013/32 przymiotnika „pełne” potwierdza zaś, że sąd ma obowiązek rozpatrzenia w szczególności okoliczności, które organ rozstrzygający powinien był lub miał możliwość uwzględnić (wyrok z dnia 3 kwietnia 2025 r., Barouk, C‑283/24, EU:C:2025:236, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo).

43

Wynika z tego, że sąd ten powinien mieć możliwość zbadania informacji dotyczących sposobu, w jaki dochodzenie zostało przeprowadzone w państwie pochodzenia danego obywatela państwa trzeciego, jeżeli uzna, że informacje te są istotne dla pełnej oceny ryzyka naruszenia zasady non-refoulement.

44

Po drugie, prawo do rzetelnego procesu sądowego zagwarantowane w art. 47 akapit drugi Karty obejmuje poszanowanie prawa do obrony, które zgodnie z tym akapitem oznacza możliwość uzyskania porady prawnej, skorzystania z pomocy obrońcy i przedstawiciela. Prawo to musi być przestrzegane w każdym postępowaniu wszczętym przeciwko danej osobie i mogącym doprowadzić do wydania niekorzystnego dla niej aktu. Konieczną konsekwencją skutecznego wykonywania tego prawa jest prawo dostępu do akt [wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo].

45

Tymczasem Trybunał orzekł, że osoba, której dotyczy niekorzystny dla niej akt, ma prawo do zbadania wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach dochodzenia, które mogą mieć znaczenie dla jej obrony, i że ustalenie tego, które dokumenty są przydatne w tym celu, nie należy wyłącznie do organu, który wydał ten akt [zob. podobnie wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r.,Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 38, 39 i przytoczone tam orzecznictwo]. Wykonywanie tego prawa może jednak zostać ograniczone z poszanowaniem wymogów przewidzianych w art. 52 ust. 1 Karty.

46

Co się tyczy konsekwencji faktu, że informacje takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym należy uznać za wchodzące w zakres pojęcia „informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu art. 23 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2013/32, jak zauważa w istocie sąd odsyłający, z samego brzmienia art. 23 ust. 1 tej dyrektywy wynika, iż sąd rozpoznający skargę na decyzję o odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej powinien mieć dostęp do wszystkich informacji, które mogą być istotne dla wydanego przez niego rozstrzygnięcia, nawet jeśli ujawnienie niektórych z tych informacji jest ograniczone w przypadku wnioskodawcy na podstawie wyjątku przewidzianego w tym przepisie.

47

Trybunał podkreślił w istocie, że dostęp osoby zainteresowanej oraz dostęp właściwego sądu do akt sprawy stanowią dwa odrębne i kumulatywne wymogi oraz że przysługujące temu sądowi uprawnienie dostępu do akt sprawy nie może zastąpić dostępu do informacji zawartych w aktach tej sprawy przez osobę zainteresowaną lub jej zastępcę prawnego (wyrok z dnia 22 września 2022 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság i in., C‑159/21, EU:C:2022:708, pkt 57, 59).

48

Co się tyczy dostępu do akt sprawy przez zainteresowaną osobę lub jej zastępcę prawnego, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że prawa podstawowe, takie jak poszanowanie prawa do obrony na mocy art. 47 Karty, w tym prawo do ujawnienia dokumentów istotnych dla obrony, nie mają charakteru bezwzględnego, lecz mogą podlegać ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego, jakim służy omawiany środek, i nie powodują z punktu widzenia realizowanych celów nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji, która godziłaby w samą istotę praw w ten sposób gwarantowanych [wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo].

49

Artykuł 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32 wpisuje się w ten kontekst, przewidując wyraźnie, że państwa członkowskie mogą uczynić „wyjątek” od prawa dostępu wnioskodawcy do jego akt w pewnych ściśle określonych przypadkach, a mianowicie „w przypadku, gdy ujawnienie informacji lub źródeł stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, bezpieczeństwa organizacji lub osób, które dostarczyły informacji, lub bezpieczeństwa osoby lub osób, do których odnosi się informacja, lub w przypadku, gdy mogłoby to zagrozić interesom dochodzenia związanego z rozpatrywaniem wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej przez właściwe organy państw członkowskich lub stosunkom międzynarodowym państw członkowskich”. W takich przypadkach państwa członkowskie, na podstawie art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) tej dyrektywy, zapewniają dostęp do tych informacji lub źródeł organom, o których mowa w rozdziale V wspomnianej dyrektywy, czyli sądom rozpoznającym środek zaskarżenia taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, i na podstawie art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. b) tej dyrektywy ustanawiają w prawie krajowym procedury, które gwarantują poszanowanie praw wnioskodawcy do obrony.

50

W odniesieniu do tych ostatnich procedur państwa członkowskie mogą, zgodnie z art. 23 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2013/32, w szczególności udzielić dostępu do odnośnych informacji lub źródeł doradcy lub innego zastępcy prawnemu, których sprawdzono pod względem bezpieczeństwa osobowego, o ile informacje te mają znaczenie dla rozpatrzenia wniosku lub podjęcia decyzji o cofnięciu ochrony międzynarodowej.

51

Wynika z tego, że z zastrzeżeniem, w stosownym wypadku, elementów, w odniesieniu do których dany organ wnosi o zachowanie poufności ze względu na cele interesu ogólnego przypomniane w pkt 49 niniejszego wyroku, przedstawiciel wnioskodawcy powinien mieć dostęp do wszystkich elementów, które mogą mieć znaczenie dla wyniku postępowania sądowego, w postaci, w jakiej zostały one przedstawione właściwemu sądowi, aby mieć możliwość przedyskutowania owych okoliczności w ramach kontradyktoryjnej debaty. Taki wymóg jest konieczny dla pełnego zagwarantowania prawa wnioskodawcy do obrony i skuteczności środka zaskarżenia wniesionego do tego sądu [zob. podobnie wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 41–43, 56 i przytoczone tam orzecznictwo].

52

Co się tyczy istnienia uzasadnionych celów stojących na przeszkodzie ujawnieniu wnioskodawcy pewnych informacji, które mogą być istotne, Trybunał orzekł, że do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy takie cele istnieją, a zarazem dążenie do znalezienia równowagi między przysługującym wnioskodawcy prawem do obrony a powołanymi celami [zob. podobnie wyrok z dnia 1 grudnia 2022 r., Bundesrepublik Deutschland (Dostęp do akt w dziedzinie azylu), C‑564/21, EU:C:2022:951, pkt 44 i przytoczone tam orzecznictwo].

53

W przypadku gdy jeden lub więcej celów uznaje się za uzasadniające nieujawnienie informacji wnioskodawcy, sama dyrektywa 2013/32 odnosi się w art. 23 ust. 1 akapit trzeci do możliwości udzielenia dostępu do tych informacji doradcy lub zastępcy prawnemu wnioskodawcy, których sprawdzono pod względem bezpieczeństwa osobowego, w celu wypełnienia przez państwa członkowskie ciążącego na nich obowiązku zapewnienia poszanowania prawa tego wnioskodawcy do obrony. Z brzmienia tego przepisu, a zwłaszcza z użycia wyrażenia „w szczególności”, wynika jednak, że możliwość ta jest wymieniona jedynie tytułem przykładu i że w związku z tym nie stanowi ona jedynej możliwości zastosowania się przez państwa członkowskie do art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. b) tej dyrektywy (zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság i in., C‑159/21, EU:C:2022:708, pkt 42).

54

W związku z tym, zważywszy, że dyrektywa 2013/32 nie określa, w jaki sposób państwa członkowskie powinny zapewnić poszanowanie prawa do obrony osoby zainteresowanej, w sytuacji gdy jej prawo dostępu do akt jest ograniczone na podstawie art. 23 ust. 1 akapit drugi tej dyrektywy, do państw członkowskich należy określenie konkretnych przepisów dotyczących procedur ustanowionych w tym celu, pod warunkiem jednak, że zapewnią one w szczególności poszanowanie prawa do skutecznego środka prawnego ustanowionego w art. 47 Karty (zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság i in., C‑159/21, EU:C:2022:708, pkt 43, 44).

55

W tym względzie Trybunał orzekł, że o ile art. 23 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2013/32 zezwala państwom członkowskim, w szczególności gdy wymaga tego bezpieczeństwo narodowe, na nieprzyznanie osobie zainteresowanej bezpośredniego dostępu do całości jej akt, o tyle przepis ten nie może, nie naruszając między innymi prawa do skutecznego środka zaskarżenia, być interpretowany jako pozwalający właściwym organom na postawienie tej osoby w sytuacji, w której ani ona, ani jej zastępca prawny nie byliby w stanie zapoznać się, w stosownym przypadku w ramach szczególnej procedury mającej na celu ochronę bezpieczeństwa narodowego, z zasadniczymi elementami zawartymi w tych aktach (zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Országos Idegenrendészeti Főigazgatóság i in., C‑159/21, EU:C:2022:708, pkt 53).

56

W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: art. 23 ust. 1 dyrektywy 2013/32 w związku z art. 46 tej dyrektywy i w świetle art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że w ramach skargi do sądu krajowego, który ma orzec w przedmiocie zgodności z prawem decyzji o odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i decyzji nakazującej powrót wydanej w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, który złożył ten wniosek, informacje dotyczące sposobu, w jaki organy przyjmującego państwa członkowskiego przeprowadziły dochodzenie w państwie pochodzenia tego obywatela w celu sprawdzenia zasadności złożonego przez niego wniosku, wchodzą w zakres pojęcia „informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli mogą one mieć znaczenie dla dokonania przez ten sąd oceny przestrzegania zasady non-refoulement. Wynika z tego, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy sąd powinny mieć możliwość uzyskania dostępu do tych informacji zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) i b) tej dyrektywy.

57

Jak wynika z pkt 27 niniejszego wyroku, sąd odsyłający zmierza do uzyskania odpowiedzi na pytanie drugie wyłącznie na wypadek, gdyby Trybunał udzielił odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze.

58

Ponieważ Trybunał udzielił odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie.

59

Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 23 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej w związku z art. 46 tej dyrektywy i w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej

należy interpretować w ten sposób, że:

w ramach skargi do sądu krajowego, który ma orzec w przedmiocie zgodności z prawem decyzji o odrzuceniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i decyzji nakazującej powrót wydanej w odniesieniu do obywatela państwa trzeciego, który złożył ten wniosek, informacje dotyczące sposobu, w jaki organy przyjmującego państwa członkowskiego przeprowadziły dochodzenie w państwie pochodzenia tego obywatela w celu sprawdzenia zasadności złożonego przez niego wniosku, wchodzą w zakres pojęcia „informacji zawartych w aktach wnioskodawcy, na podstawie których decyzja jest podejmowana lub zostanie podjęta” w rozumieniu tego przepisu, jeżeli mogą one mieć znaczenie dla dokonania przez ten sąd oceny przestrzegania zasady non-refoulement. Wynika z tego, że osoba ubiegająca się o udzielenie ochrony międzynarodowej i właściwy sąd powinny mieć możliwość uzyskania dostępu do tych informacji zgodnie z zasadami przewidzianymi w art. 23 ust. 1 akapit drugi lit. a) i b) tej dyrektywy.