I. Okoliczności powstania sporu

II. Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok

III. Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron

IV. Analiza prawna

A. Tytułem głównym w przedmiocie dopuszczalności odwołania

1. Streszczenie argumentacji stron

2. Analiza

a) W przedmiocie skutków planu działania

b) W przedmiocie oceny in concreto interesu prawnego Banku Mellat

B. Tytułem ewentualnym, w przedmiocie dalszego trwania interesu prawnego Banku Mellat w toku postępowania przed Sądem

C. Tytułem ewentualnym w dalszej kolejności

1. W przedmiocie zarzutów czwartego i piątego odwołania, opartych na naruszeniu prawa w ramach oceny przesłanek z art. 263 akapit czwarty TFUE i oceny właściwości Sądu

a) W przedmiocie zarzutu czwartego dotyczącego naruszenia prawa przy ocenie przesłanek z art. 263 akapit czwarty TFUE

1) Zaskarżony wyrok

2) Streszczenie argumentacji stron

3) Analiza

b) W przedmiocie zarzutu piątego, opartego na naruszeniu prawa przy ocenie właściwości Sądu

1) Zaskarżony wyrok

2) Argumentacja stron i analiza

2. W przedmiocie zarzutów odwołania co do istoty

a) W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego błędu w wykładni i stosowaniu wymogu niezbędności w rozumieniu art. 215 ust. 1 TFUE

b) W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu prawa przy stosowaniu zasady proporcjonalności

c) W przedmiocie zarzutu trzeciego, opartego na naruszeniu prawa przez Sąd przy orzeczeniu, iż sporny system jest zgodny z ogólnymi zasadami prawa

V. W przedmiocie kosztów

VI. Wnioski

1. 

W swoim odwołaniu Bank Mellat wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 2 czerwca 2016 r., Bank Mellat/Rada ( 2 ) (zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności art. 1 pkt 15 rozporządzenia Rady (UE) nr 1263/2012 z dnia 21 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 267/2012 w sprawie środków ograniczających wobec Iranu ( 3 ) oraz żądanie stwierdzenia braku obowiązywania art. 1 pkt 6 decyzji Rady 2012/635/WPZiB z dnia 15 października 2012 r., zmieniającej decyzję 2010/413/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu ( 4 ).

2.

Z pkt 1 i następnych zaskarżonego wyroku wynika, że wnoszący odwołanie, Bank Mellat, jest komercyjnym bankiem irańskim. W ramach indywidualnych środków ograniczających, ustanowionych w celu wywarcia nacisku na Islamską Republikę Iranu, aby zakończyła działania stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej i działania związane z rozwojem systemów przenoszenia broni jądrowej (zwane dalej „rozprzestrzenianiem broni jądrowej”), w dniu 26 lipca 2010 r. nazwa wnoszącego odwołanie została umieszczona, po raz pierwszy, w wykazach podmiotów, które przyczyniają się do rozprzestrzeniania broni jądrowej w Iranie ( 5 ). W następstwie przyjmowanych następnie zmian normatywnych nazwa wnoszącego odwołanie została ponownie umieszczona w aktach prawnych z 2010 i 2012 r. ( 6 ).

3.

W związku z tym, że Islamska Republika Iranu nie zaangażowała się poważnie w negocjacje ( 7 ), Rada Unii Europejskiej uznała za konieczne przyjęcie dodatkowych środków ograniczających poprzez wydanie decyzji 2012/635. Artykuł 1 pkt 6 ww. decyzji dokonał zmiany art. 10 decyzji 2010/413. W tym samym kontekście zostało również przyjęte rozporządzenie nr 1263/2012, które zmieniło rozporządzenie nr 267/2012. W szczególności art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 zmienił art. 30 rozporządzenia nr 267/2012 i dodał do niego art. 30a i 30b ( 8 ). Sporny system można opisać w następujący sposób.

4.

Co do zasady art. 30 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami przewiduje ograniczenia w odniesieniu do transakcji finansowych pomiędzy z jednej strony instytucjami finansowymi i kredytowymi oraz kantorami wymiany walut (bureaux de change) z siedzibą w Iranie, a także ich oddziałami i podmiotami zależnymi oraz instytucjami finansowymi i kredytowymi oraz kantorami wymiany walut, kontrolowanymi przez osoby, podmioty i organy mające siedzibę w Iranie, a z drugiej strony instytucjami finansowymi Unii Europejskiej.

5.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami można dokonywać wyłącznie przekazów humanitarnych, osobistych przekazów pieniężnych, przekazów związanych z konkretną umową handlową, pod warunkiem że taki przekaz nie jest zakazany na mocy powyższego rozporządzenia, przekazów dotyczących misji dyplomatycznych lub urzędów konsularnych, lub organizacji międzynarodowych, przekazów dotyczących płatności mających na celu zaspokojenie roszczeń osób, podmiotów lub organów z Iranu lub przeciwko nim, lub przekazów o podobnym charakterze, a także przekazów niezbędnych do wykonania zobowiązań powstałych na mocy innych typów umów.

6.

Zgodnie z art. 30 ust. 3–5 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami przekazywanie środków finansowych, które może być dopuszczone na mocy ust. 2 tego samego artykułu, podlega – w zależności od przypadku i od przedmiotu przekazu oraz gdy wartości przekazów przekraczają poszczególne progi – obowiązkowi uprzedniego zgłoszenia oraz obowiązkowi uzyskania uprzedniego zezwolenia właściwego organu krajowego.

7.

Artykuł 30a rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami przewiduje w szczególności pewne ograniczenia w odniesieniu do przekazywania nieobjętych zakresem art. 30 tego rozporządzenia środków finansowych pomiędzy osobami, podmiotami i organami z Iranu a obywatelami Unii.

8.

Zgodnie z art. 30b ust. 1 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami przewidziane w art. 30 i 30a tego rozporządzenia ograniczenia nie mają zastosowania, jeśli zostało przyznane zezwolenie zgodnie z art. 24–28a wspomnianego rozporządzenia.

9.

Zgodnie z art. 30b ust. 3 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami do celów art. 30 ust. 3 lit. b) i c) oraz art. 30a ust. 1 lit. c) tego rozporządzenia właściwe organy udzielają, na warunkach, jakie uznają za stosowne, zezwolenia, chyba że mają uzasadnione powody, by stwierdzić, że dany przekaz środków finansowych, który wymaga zezwolenia, wiązałby się z naruszeniem jakiegokolwiek zakazu lub obowiązków przewidzianych w ww. rozporządzeniu.

10.

Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 15 marca 2013 r. wnoszący odwołanie wniósł skargę, żądając stwierdzenia nieważności art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 oraz uznania, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 nie ma do niego zastosowania.

11.

Przed przystąpieniem do analizy zarzutów co do istoty, Sąd zbadał z urzędu swoją właściwość do orzekania w przedmiocie wniosku o uznanie, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 nie ma zastosowania względem wnoszącego odwołanie, co do którego wnoszący odwołanie wyjaśnił, że powinien on być interpretowany jako zarzut niezgodności z prawem w rozumieniu art. 277 TFUE. Sąd stwierdził brak swojej właściwości w tym zakresie ( 9 ). Uznał się natomiast za właściwy do orzekania w przedmiocie żądań dotyczących rozporządzenia nr 1263/2012 ( 10 ).

12.

W odniesieniu do nich Sąd uznał następnie w wyniku badania, że przesłanki przewidziane w art. 263 TFUE zostały w niniejszym przypadku spełnione ( 11 ). Sąd orzekł, że ze wszystkich przepisów, które art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 zmienił lub dodał w rozporządzeniu nr 267/2012, tylko art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 3 lit. a)–c) oraz art. 30 ust. 5 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami są zawarte w akcie regulacyjnym, dotyczą wnoszącego odwołanie bezpośrednio i nie wymagają przyjęcia środków wykonawczych. W pozostałym zakresie Sąd oddalił skargę jako niedopuszczalną.

13.

Wreszcie Sąd zweryfikował interes prawny wnoszącego odwołanie w momencie wnoszenia skargi ( 12 ). Mimo że wnoszący odwołanie był objęty indywidualnymi środkami ograniczającymi, w odniesieniu do których art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 nie wywoływał – zdaniem Rady – dodatkowych skutków prawnych, Sąd uznał, że wnoszący odwołanie podlegał, po uchyleniu ww. indywidualnych środków ograniczających na skutek oddalenia przez Trybunał odwołania w sprawie Rada/Bank Mellat ( 13 ), skutkom art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 i ustalił, że posiada on interes prawny do zakwestionowania przed nim zgodności z prawem w granicach opisanych powyżej.

14.

Przechodząc do badania co do istoty odwołania wnoszącego odwołanie, Sąd orzekł w przedmiocie czterech podniesionych zarzutów. Zarzut pierwszy dotyczył tego, że sporny system jest pozbawiony podstawy prawnej w świetle art. 215 TFUE ze względu na brak logicznego powiązania z rzekomo realizowanym celem wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (WPZiB). Zarzut drugi dotyczył tego, że sporny system jest pozbawiony podstawy prawnej na mocy art. 215 TFUE, jako że jest nieproporcjonalny w stosunku do rzekomo realizowanego celu WPZiB. Zarzut trzeci dotyczył tego, że sporny system jest sprzeczny z ogólnymi zasadami prawa Unii i z art. 215 ust. 3 TFUE, w szczególności z zasadą proporcjonalności, pewności prawa, zakazu arbitralnego działania i równego traktowania, obowiązku uzasadnienia, jak również wymogiem, zgodnie z którym sankcje powinny obejmować niezbędne gwarancje prawne. Zarzut czwarty dotyczył naruszenia prawa własności wnoszącego odwołanie, jego prawa do prowadzenia działalności gospodarczej, prawa do swobodnego przepływu kapitału oraz zasady proporcjonalności.

15.

Ponieważ żaden z zarzutów co do istoty sprawy nie został uwzględniony, Sąd oddalił skargę.

16.

W dniu 2 sierpnia 2016 r. Bank Mellat odwołał się od zaskarżonego wyroku. W swoich żądaniach wniósł do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku, stwierdzenie nieważności art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 w całości bądź w zakresie, w jakim ma on zastosowanie do wnoszącego odwołanie, stwierdzenie, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 nie ma względem niego zastosowania oraz obciążenie Rady kosztami postępowania odwoławczego i postępowania przed Sądem.

17.

Rada, w odpowiedzi na odwołanie, wniosła o jego oddalenie i obciążenie Banku Mellat kosztami postępowania. Komisja Europejska i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ( 14 ), interwenienci po stronie Rady w postępowaniu przed Sądem, wnieśli o to samo.

18.

Wnoszący odwołanie, Rada, Zjednoczone Królestwo i Komisja przedstawili swoje wystąpienia na rozprawie, która odbyła się przed Trybunałem w dniu 10 stycznia 2018 r.

19.

Wnoszący odwołanie podniósł na jego poparcie pięć zarzutów. Pierwszy to zarzut naruszenia prawa w zakresie wykładni i zastosowania wymogu niezbędności w rozumieniu art. 215 TFUE. Zarzut drugi dotyczy naruszenia prawa w zakresie, w jakim Sąd miał błędnie stwierdzić, iż sporny system jest proporcjonalny. Zarzut trzeci oparty jest na naruszeniu prawa w zakresie, w jakim Sąd orzekł, że sporny system jest zgodny z ogólnymi zasadami prawa Unii. Zarzut czwarty dotyczy naruszenia prawa w zakresie wykładni art. 263 akapit czwarty TFUE ze względu na to, że Sąd nie zbadał kompleksowo, czy art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 spełnia wymogi wspomnianego art. 263, tylko przystąpił do indywidualnej analizy każdego z elementów spornego systemu, do którego realizacji się on przyczyniał. Piąty zarzut jest oparty na naruszeniu prawa w ramach oceny właściwości w związku z tym, że Sąd stwierdził brak swojej właściwości do orzekania w przedmiocie zarzutów podniesionych przeciwko art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635.

20.

Ze swojej strony Rada podnosi, że Bank Mellat nie ma interesu w rozstrzygnięciu przedmiotowego odwołania z uwagi na to, że sporny system został „zniesiony” z dniem 16 stycznia 2016 r., a w związku z tym, w takich okolicznościach, odwołanie należy uznać za niedopuszczalne.

21.

Rada kwestionuje dopuszczalność odwołania i powołuje się na brak interesu Banku Mellat w rozstrzygnięciu sporu ze względu na „zniesienie” lub „wycofanie” kwestionowanych środków, które nie mają już zatem „zastosowania” wobec wnoszącego odwołanie, począwszy od dnia 16 stycznia 2016 r., na mocy wspólnego kompleksowego planu działania (zwanego dalej „planem działania”) ( 15 ) zawartego z Islamską Republiką Iranu. Przywołując wyrok Abdulrahim/Rada i Komisja (zwany dalej „wyrokiem Abdulrahim”) ( 16 ), którego możliwość zastosowania w sprawach dotyczących nieindywidualnych środków ograniczających poddaje jednak w wątpliwość, Rada twierdzi, że Bank Mellat nie może uzyskać żadnej korzyści z niniejszego odwołania, w szczególności zważywszy na generalny charakter spornego systemu. Nie można spodziewać się żadnych zmian stanowiska Rady. W odniesieniu do ewentualnej skargi o stwierdzenie pozaumownej odpowiedzialności Unii, nawet gdyby Trybunał uchylił wyrok Sądu, już sam fakt, że stwierdził on zgodność z prawem ogólnego systemu uniemożliwia spełnienie przesłanki wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii. Ponadto Bank Mellat nie mógłby powoływać się na żadne naruszenie swojej reputacji, właśnie ze względu na generalny charakter kwestionowanego systemu, brak zarzutu udziału wnoszącego odwołanie w zwalczanej działalności i jednoczesne podleganie przez Bank Mellat surowszym indywidualnym środkom ograniczającym.

22.

Komisja co do istoty wyraża wątpliwości co do istnienia interesu Banku Mellat do wniesienia przedmiotowego odwołania, i podkreśla, że indywidualne środki ograniczające, którym podlegał on do czasu wydania przez Trybunał wyroku w sprawie Rada/Bank Mellat ( 17 ) były dla niego jeszcze surowsze, przez co uchylenie systemu ogólnego, o którym mowa w niniejszym postępowaniu, nie miałoby jakiegokolwiek wpływu na Bank Mellat. Bank przyznał zresztą, że kwestionowany system ogólny nie wywierał rzeczywistych skutków na jego sytuację. Definitywne uchylenie obejmujących go indywidualnych środków ograniczających, jak również zniesienie systemu ogólnego skutkowały, zdaniem Komisji, wyeliminowaniem wszystkich skutków prawnych ewentualnie wywieranych na Bank Mellat.

23.

Bank Mellat natomiast wymienia cztery różne korzyści, jakie wciąż mógłby uzyskać dzięki stwierdzeniu nieważności ogólnego systemu, pomimo że system ten został zniesiony z dniem 16 stycznia 2016 r. Powołując się na wyrok Abdulrahim ( 18 ), bank podnosi, po pierwsze, że ww. stwierdzenie nieważności pozwoliłoby zapobiec ponownemu wprowadzaniu w życie czy uchwaleniu przez Radę podobnych aktów w przyszłości. Jest to tym bardziej istotne, że zniesienie systemu ogólnego jest jedynie tymczasowe. Po drugie, stwierdzenie nieważności umożliwiłoby Bankowi Mellat zachowanie możliwości późniejszego wniesienia powództwa o odszkodowanie. Po trzecie, uchylenie lub wygaśnięcie systemu ogólnego nie pozbawia Banku Mellat interesu w stwierdzeniu niezgodności z prawem ze względu na to, że skutki uchylenia lub wygaśnięcia nie są tożsame ze skutkami stwierdzenia nieważności ( 19 ). Po czwarte, ogólny system odniósł negatywne skutki odnośnie do reputacji wnoszącego odwołanie z uwagi na stwierdzenie przez Radę w systemie ogólnym związku pomiędzy bankami a rozprzestrzenianiem broni jądrowej ( 20 ), a stwierdzenie nieważności przedmiotowego systemu stanowiłoby formę zadośćuczynienia w rozumieniu wyroku Abdulrahim ( 21 ). Ponadto wartość wyroku stwierdzającego nieważność indywidualnych środków ograniczających została naruszona przez obowiązywanie systemu ogólnego. Bank Mellat podnosi także, że żadne orzecznictwo nie potwierdza stanowiska Komisji, zgodnie z którym interes w kwestionowaniu zgodności z prawem systemu ogólnego miałby wygasać wskutek istnienia równoległego systemu indywidualnych środków ograniczających, rzekomo surowszych.

24.

Zgodnie z orzecznictwem interes prawny oznacza, że samo stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu może wywołać skutki prawne i że tym samym w wyniku skargi strona, która ją wnosi, może uzyskać jakąś korzyść ( 22 ). Z tego wynika, że aby skarga mogła zostać uznana za dopuszczalną, skarżący nie tylko musi znajdować się w szczególnej sytuacji w odniesieniu do aktu, którego zgodność z prawem chce podważyć, ale także stwierdzenie nieważności tego aktu powinno wywoływać korzystne skutki dla sytuacji prawnej. Interes, który musi posiadać skarżący, może mieć charakter gospodarczy, lecz może również mieć wymiar interesu prawnego lub ochrony prawnej ( 23 ). Taki wymóg lub taka konieczność uzasadniają właśnie możliwość zwrócenia się do sądu Unii. Jeżeli skarżący nie może odnieść żadnej korzyści z okoliczności, że jego skarga zostanie ewentualnie uwzględniona, wniesienie jej do sądu nie jest uzasadnione.

25.

Interes prawny, będący istotną i główną przesłanką wniesienia każdej skargi ( 24 ), powinien z punktu widzenia przedmiotu skargi występować na etapie jej wniesienia, pod rygorem jej niedopuszczalności ( 25 ) oraz musi być w owej chwili istniejący i aktualny ( 26 ). Ponadto musi on trwać do momentu wydania orzeczenia sądowego, pod rygorem umorzenia postępowania, co oznacza, że wynik sprawy powinien móc przynieść korzyść stronie, która ją wniosła ( 27 ). Nie inaczej jest w przypadku odwołania ( 28 ).

26.

Ocena interesu prawnego Banku Mellat w chwili wniesienia niniejszej skargi wymaga, w pierwszej kolejności, zbadania rzeczywistych skutków planu działania dla spornych aktów, mając jednak na uwadze, że w każdym razie Trybunał uznał już, że interes prawny skarżącego nie musi wygasać na skutek tego, że zaskarżony przez niego akt przestał wywoływać skutki w toku postępowania ( 29 ).

27.

Dyskusje między stronami skupiały się na kwestii, czy Bank Mellat może skutecznie powoływać się na wyrok w sprawie Abdulrahim ( 30 ) w zakresie, w jakim, jak podkreśliła Rada, wyrok ten został wydany, gdy indywidualne środki ograniczające zostały uchylone w toku postępowania przed Sądem. Okoliczności leżące u podstaw niniejszego odwołania różnią się od okoliczności tamtej sprawy z dwóch powodów. Po pierwsze, sporny system jest systemem generalnym, a nie środkiem ograniczającym dotyczącym indywidualnie Banku Mellat, ze względu na jego umieszczenie w wykazie podmiotów, których fundusze należy zamrozić. Ponadto w wyroku Abdulrahim ( 31 ) określono warunki, ze względu na które interes prawny skarżącego może utrzymywać się w toku postępowania przed Sądem, pomimo uchylenia zaskarżonych aktów, natomiast tutaj chodzi o ustalenie interesu prawnego Banku Mellat w chwili wniesienia odwołania.

28.

Nie uważam, że interes prawny powinien być rozumiany inaczej w zależności od tego, czy sporny akt ustanawia indywidualny środek ograniczający, czy wprowadza bardziej ogólny system środków ograniczających, jak w przypadku spornego systemu. Moim zdaniem liczy się tylko to, żeby wnoszący odwołanie mógł odnieść korzyść ze swojej skargi. To właśnie taka przesłanka korzyści skłania mnie też do uznania, że istnienia interesu prawnego w momencie wniesienia odwołania nie trzeba koniecznie oceniać bardziej surowo w odniesieniu do sytuacji, w której interes ten zanika w toku postępowania przed Sądem. Innymi słowy, Trybunał nie powinien poprzestać na zwykłym stwierdzeniu faktu uchylenia aktu przed wniesieniem skargi, żeby stwierdzić brak interesu prawnego, ale powinien zbadać, czy wnoszący odwołanie mógłby jeszcze odnieść jakąś korzyść ze swojej skargi do Trybunału, mimo okoliczności, która mogłaby czasem przypominać usunięcie przedmiotu sporu przez instytucję, która wydała sporny akt.

29.

Wyjaśniwszy powyższe, należy teraz ustalić, jakie są skutki planu działania z 2016 r. dla spornego systemu, a następnie dokonać oceny, czy Bank Mellat mógłby jeszcze uzyskać jakąkolwiek korzyść z niniejszego postępowania.

30.

Sytuacja Banku Mellat w zakresie obejmujących go środków ograniczających przedstawia się następująco: indywidualne środki ograniczające zostały definitywnie uchylone, gdyż Trybunał wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r., Rada/Bank Mellat ( 32 ), oddalił odwołanie Rady, a w każdym razie i tak nie dotyczyły one wnoszącego odwołanie, począwszy od dnia 16 stycznia 2016 r. na mocy planu działania. Jeżeli chodzi o ogólny system, którego zgodność z prawem wnoszący odwołanie kwestionuje w niniejszej sprawie, to on również przestał mieć zastosowanie do Banku Mellat z dniem 16 stycznia 2016 r. Odwołanie zostało natomiast wniesione w dniu 2 sierpnia 2016 r. Niemniej jednak, jak wskazano powyżej, nie uważam, żeby analiza dotycząca interesu prawnego powinna skończyć się na takim etapie rozumowania.

31.

Plan działania pozwolił na pewne rozluźnienie stosunków między Islamską Republiką Iranu a społecznością międzynarodową, co doprowadziło, na szczeblu Unii, do zobowiązania do „zniesienia wszystkich […] sankcji” ( 33 ) i „wszystkich […] środków ograniczających gospodarczych i finansowych” ( 34 ) oraz do „zakończenia wdrażania wszystkich […] sankcji gospodarczych i finansowych związanych z kwestiami jądrowymi” ( 35 ). Artykuł 1 pkt 17 decyzji 2015/1863 ustanowił zawieszenie wymienionych w nim środków. Natomiast art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 2015/1861 wyraźnie doprowadził do uchylenia art. 30, 30a, 30b, 31 i 33–35 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami. Innymi słowy, ogólny system, o którego stwierdzenie nieważności wnosił przed Sądem Bank Mellat, został uchylony. Zgodnie z art. 1 decyzji 2016/37 decyzja 2015/1863 i, w konsekwencji ( 36 ), rozporządzenie nr 2015/1861 zaczęły obowiązywać w dniu 16 stycznia 2016 r., tj. w dniu wejścia w życie zawieszenia i uchylenia przedmiotowych środków.

32.

Choć w aktach wdrażających plan działania przewidziano uchylenie lub zniesienie sankcji oraz gospodarczych i finansowych środków ograniczających, to z samych tych aktów jasno wynika tymczasowy charakter tej decyzji, ponieważ „zobowiązanie do zniesienia wszystkich unijnych środków ograniczających związanych z kwestiami jądrowymi zgodnie z [planem działania] pozostaje bez uszczerbku […] dla ponownego wprowadzenia unijnych środków ograniczających w przypadku istotnego niewykonania przez Iran jego zobowiązań w ramach [planu działania]” ( 37 ).

33.

Niemniej w takim kontekście nie uważam, aby interes prawny wnoszącego odwołanie należało odróżnić od interesu każdego innego skarżącego, który żąda stwierdzenia nieważności aktu uchylonego w toku postępowania. Sporne środki mogłyby rzeczywiście zostać „reaktywowane” przez Radę w przypadku pogorszenia stosunków z Islamską Republiką Iranu: ta reaktywacja powinna jednak, moim zdaniem, prowadzić do przyjęcia przynajmniej jednego nowego aktu, który wówczas wnoszący odwołanie mógłby, co do zasady, zaskarżyć.

34.

I tak z jednej strony sam fakt, że zniesienie systemu ogólnego jest wyłącznie tymczasowe, nie jest samodzielnie wystarczający dla uzasadnienia interesu prawnego Banku Mellat w ramach niniejszego postępowania odwoławczego. Z drugiej strony ustanie skutków prawnych spornego systemu nie musi pozbawiać Banku Mellat jego interesu prawnego ( 38 ).

35.

Z orzecznictwa Trybunału jednakże wynika, że dalsze trwanie interesu prawnego skarżącego należy oceniać in concreto, z uwzględnieniem w szczególności skutków zarzucanej niezgodności z prawem oraz charakteru podnoszonej szkody ( 39 ). Trybunał wskazał na szereg sytuacji, w których skarżący może zachować interes w żądaniu stwierdzenia nieważności aktu. Skarżący zatem może zachować taki interes w celu przywrócenia swojej sytuacji do poprzedniego stanu, w celu spowodowania, by podmiot, który wydał zaskarżony akt, wprowadził w przyszłości odpowiednie zmiany i w ten sposób zapobiegł powtórzeniu się niezgodności z prawem, którą obarczony jest zaskarżony akt, czy też w celu zyskania podstawy ewentualnej skargi o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej ( 40 ).

36.

Należy więc ustalić bardzo konkretnie, czy Bank Mellat może wciąż, jak twierdzi, powoływać się na jedną z tych korzyści, którą może mu przynieść jego odwołanie.

37.

Po pierwsze, zakładając, iż skutki planu działania dla spornego systemu można utożsamiać ze skutkami uchylenia, Trybunał zawsze jasno orzekał, że takie uchylenie nie jest stwierdzeniem niezgodności z prawem danego aktu i wywołuje skutki ex nunc, podczas gdy wyrok stwierdzający nieważność eliminuje dany akt z porządku prawnego z mocą wsteczną, więc akt ten jest odtąd uznawany za nigdy nieistniejący ( 41 ). W niniejszym przypadku istnienie interesu Banku Mellat kłóci się z okolicznością, że sporny system nie ma wpływu na jego sytuację, ponieważ nakłada się on na istniejące wcześniej indywidualne środki ograniczające. Z chronologicznego punktu widzenia Bank Mellat został wpisany do wykazu w dniu 26 lipca 2010 r. ( 42 ), a wpis ten został definitywnie anulowany w dniu 18 lutego 2016 r., choć nie wywoływał już skutków od dnia 16 stycznia 2016 r.

38.

Akty, co do których Bank Mellat żądał stwierdzenia, że są niezgodne z prawem w ramach zaskarżonego wyroku, dotyczą natomiast okresu od 2012 r. do dnia 16 stycznia 2016 r.

39.

Podczas gdy indywidualne środki ograniczające powodowały zamrożenie funduszy wnoszącego odwołanie, ogólny system poprzestawał na ograniczeniu przekazów środków finansowych między bankami oraz instytucjami finansowymi Unii i Iranu, poddając je w większości obowiązkowi zgłaszania lub uzyskania uprzedniego zezwolenia. Tymczasem Bank Mellat, jako podmiot objęty indywidualnymi środkami ograniczającymi, tak czy inaczej nie mógł ubiegać się o dokonanie przekazu na warunkach ustanowionych przez sporne akty, jako że odstępstwa od ograniczeń przewidzianych przez środki indywidualne podlegały przepisom aktów ustanawiających i wdrażających przedmiotowe środki. W związku z tym daleko idące negatywne konsekwencje, jakie poniósł Bank Mellat, wynikają z faktu nałożenia na niego niezgodnych z prawem indywidualnych środków ograniczających, a nie z ogólnego systemu, który, według mojej oceny, nie zmienił sytuacji prawnej wnoszącego odwołanie ze względu na swoje jednoczesne obowiązywanie z indywidualnymi środkami ograniczającymi. Bank Mellat wydaje się zresztą to przyznawać, wskazując, że „nie był w stanie przedstawić dowodów dotyczących konkretnych skutków embarga finansowego, ponieważ […] środek ten nie odniósł w rzeczywistości żadnego skutku z powodu istnienia niezgodnego z prawem wskazania” ( 43 ).

40.

Po drugie, trudno jest również w tych szczególnych okolicznościach uzasadniać dalsze istnienie interesu prawnego Banku Mellat możliwością zyskania zadośćuczynienia lub naprawienia poniesionej szkody, które mogłoby spowodować stwierdzenie niezgodności z prawem systemu ogólnego ( 44 ), z dwóch istotnych powodów.

41.

Po pierwsze, wbrew temu co twierdzi Bank Mellat, system ten nie piętnował banku, gdyż objęcie tymże systemem nie stanowi sankcji za indywidualne zachowanie przypisywane konkretnie Bankowi Mellat lub za podejrzenie o udział w rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Skłaniam się raczej do uznania, w zgodzie z Radą i z tym, co orzekł Sąd ( 45 ), że sporny system został ustanowiony w celu zapobiegania wykorzystaniu środków pieniężnych, przekazywanych za pośrednictwem banków takich jak wnoszący odwołanie, które mogą przyczynić się do rozprzestrzeniania broni jądrowej, w tym bez wiedzy tych banków. Nie sądzę zatem, aby sporny system sam w sobie był w stanie spowodować jakikolwiek uszczerbek na reputacji Banku Mellat, porównywalny z tym, o którym była mowa w sprawie Abdulrahim ( 46 ) i wobec którego niezbędne było, by w stosownym wypadku można było orzec odszkodowanie.

42.

Po drugie, w każdym razie, poczynione powyżej stwierdzenie o braku wpływu ogólnego systemu na wnoszącego odwołanie uniemożliwia wskazanie tego rodzaju uszczerbku na reputacji banku.

43.

Po trzecie, nie uważam, również ze względów przedstawionych powyżej, aby Trybunał mógł orzec, że interes prawny Banku Mellat istnieje z tego powodu, że stwierdzenie niezgodności z prawem ogólnego systemu mogłoby stanowić podstawę ewentualnego roszczenia odszkodowawczego. Chociaż nie mogę zgodzić się z argumentacją Rady, zgodnie z którą samo istnienie zaskarżonego wyroku, w którym Sąd oddalił skargę wniesioną przez wnoszącego odwołanie na sporne akty, jest wystarczające dla stwierdzenia, że przesłanka konieczna do pociągnięcia Unii do odpowiedzialności pozaumownej, dotycząca wystarczająco istotnego naruszenia prawa Unii, w każdym razie nie jest spełniona, to należy jednak stwierdzić, że w braku wpływu spornych aktów na wnoszącego odwołanie szanse powodzenia ewentualnej skargi o stwierdzenie odpowiedzialności odszkodowawczej nie mogą stanowić „korzyści”, którą bank mógłby osiągnąć w rozumieniu orzecznictwa Trybunału dotyczącego interesu prawnego.

44.

Po czwarte, pozostaje jeszcze ostatnia hipoteza, tzn. ta, w której dalsze trwanie interesu prawnego Banku Mellat miałoby zostać stwierdzone w celu skłonienia Rady do dokonania odpowiednich zmian i uniknięcia w ten sposób ryzyka powtórzenia niezgodności z prawem, którą sporne akty mają być obarczone ( 47 ). Taka hipoteza, wskazana przez Trybunał, ma w mojej opinii zbyt szeroki zakres. Każda strona obiektywnie ma bowiem interes prawny w tym, aby niezgodność z prawem nie powtórzyła się i taki brak powtórzenia stanowi potencjalną korzyść, która może występować w dowolnej sytuacji. Jednak tak szeroka interpretacja takiej hipotezy prowadziłaby w dłuższej perspektywie do tego, że Trybunał nie umarzałby już żadnych postępowań wobec odpadnięcia przedmiotu sporu. Z tego względu należy wymagać od strony wnoszącej odwołanie, by wykazała w sposób precyzyjny ryzyko ponownego wystąpienia podniesionej niezgodności z prawem. Moim zdaniem fakt, że prawa Banku Mellat nie doznały uszczerbku na skutek wprowadzenia w życie spornego systemu, sprawia, że znika przesłanka ryzyka powtórzenia. Wprawdzie, jak twierdzi wnoszący odwołanie, ze względu na tymczasowy charakter zniesienia środków ograniczających wobec Islamskiej Republiki Iranu istnieje ryzyko, że środki te zostaną ponownie przyjęte, jednak w każdym razie, w razie przywrócenia tych środków, Bank Mellat dopiero wtedy po raz pierwszy poniósłby ich konkretne konsekwencje.

45.

Z powyższych względów dochodzę do wniosku, że tytułem głównym należy stwierdzić brak interesu prawnego wnoszącego odwołanie do wniesienia odwołania i powinno zostać ono oddalone jako niedopuszczalne. Z tego względu przedstawione poniżej rozumowanie będzie miało charakter wyłącznie posiłkowy i z konieczności będzie bardziej zwięzłe.

46.

Choć właśnie stwierdziłem brak interesu prawnego Banku Mellat w ramach niniejszego odwołania, kwestia dalszego istnienia interesu prawnego Banku Mellat w ramach wniesionej do Sądu skargi o stwierdzenie nieważności może pojawić się na wstępie przy założeniu, że Trybunał nie podzieli mojego stanowiska.

47.

W tym względzie pragnę przypomnieć, że zadziwiające jest to, iż podczas gdy wyrok Sądu został wydany w dniu 2 czerwca 2016 r., odwołuje się on do wyroku Trybunału, wydanego w dniu 18 lutego 2016 r., utrzymującego w mocy stwierdzenie nieważności indywidualnych środków ograniczających obejmujących wnoszącego odwołanie ( 48 ) i zawiera wywody dotyczące konkretnie interesu prawnego wnoszącego odwołanie w momencie wniesienia skargi ( 49 ), to Sąd nie wspomniał w ogóle o planie działania, który od dnia 16 stycznia 2016 r. wywierał już w pełni skutki.

48.

Nieuwzględnienie skutków tego planu przy jednoczesnym stwierdzeniu, że wnoszący odwołanie został faktycznie objęty spornym systemem z mocy prawa od dnia 18 lutego 2016 r. ( 50 ), stanowi błąd w argumentacji Sądu w zakresie interesu prawnego wnoszącego odwołanie, odnośnie do którego Sąd powinien zbadać, w razie potrzeby z urzędu, nie tylko istnienie w chwili wniesienia skargi, ale także utrzymywanie się przez cały czas trwania postępowania.

49.

W tym względzie dopiero w odpowiedzi na pytanie ustne zadane przez Trybunał strony zajęły w końcu stanowisko w sprawie nieuwzględnienia przez Sąd skutków planu działania dla interesu prawnego Banku Mellat w ramach postępowania przed Sądem. Co do istoty, wszystkie jednogłośnie uważają, że Sąd nie uwzględnił tych skutków, lub mają wątpliwości co do takiego uwzględnienia, natomiast wyłącznie Bank Mellat podnosi, że na podstawie zasad określonych przez Trybunał w wyroku Abdulrahim ( 51 ) Sąd powinien był, w każdym przypadku, stwierdzić zachowanie przez niego interesu prawnego ze względu na korzyści, jakie mógł wciąż odnieść ze swojego odwołania. Według Banku Mellat stwierdzenie nieważności indywidualnych środków ograniczających ex tunc skutkowało objęciem go ogólnym systemem od dnia jego wejścia w życie.

50.

Takie samo rozumowanie, jak to przeprowadzone w odniesieniu do oceny interesu prawnego Banku Mellat w chwili wniesienia odwołania, skłania mnie zaś do stwierdzenia wygaśnięcia tego interesu w toku postępowania przed Sądem, ponieważ w wyniku połączonych skutków planu działania i jednoczesnego obowiązywania systemu indywidualnego i systemu ogólnego brak rzeczywistego wpływu spornego systemu na sytuację prawną wnoszącego odwołanie nie pozwala dopatrywać się żadnych korzyści, jakie Bank Mellat mógłby uzyskać dzięki skardze przed Sądem.

51.

W związku z tym zaskarżony wyrok jest dotknięty nowym naruszeniem prawa zawartym w pkt 77, jako że Sąd niesłusznie uznał, że „stwierdzenie w niniejszej sprawie braku interesu prawnego skarżącej w podważeniu art. 1 pkt 15 zaskarżonego rozporządzenia prowadziłoby do naruszenia prawa skarżącej do skutecznej ochrony sądowej, ponieważ – po ewentualnym zniknięciu przyjętych względem niej indywidualnych środków ograniczających – podlegałaby ona spornemu systemowi, ale z powodu upływu terminu do wniesienia skargi nie miałaby prawa żądania stwierdzenia nieważności art. 1 pkt 15 zaskarżonego rozporządzenia”. Wbrew temu, co stwierdził Sąd, stwierdzenie nieważności tego artykułu nie mogło wywrzeć skutków prawnych względem Banku Mellat ( 52 ).

52.

W związku z tym, zakładając, że Trybunał uzna odwołanie za dopuszczalne, powinien uchylić zaskarżony wyrok z powodu zawartego w nim rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do oceny interesu prawnego Banku Mellat w następstwie wejścia w życie planu działania i samemu umorzyć postępowanie mające za przedmiot skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez wnoszącego odwołanie, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 24 niniejszej opinii.

53.

W pkt 44 i nast. zaskarżonego wyroku Sąd badał, czy Bank Mellat spełnia określone w art. 263 akapit czwarty TFUE przesłanki stwierdzenia, że jego skarga jest dopuszczalna. Po zakwalifikowaniu art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 do kategorii aktów regulacyjnych ( 53 ), Sąd przypomniał wymogi art. 263 akapit czwarty TFUE, doprecyzowane w orzecznictwie. W tym względzie Sąd przypomniał, że skarga na taki akt jest dopuszczalna pod warunkiem, że dotyczy on bezpośrednio Banku Mellat, a adresatom tego aktu, którzy są zobowiązani do jego wdrożenia, nie pozostawia żadnego zakresu uznania ( 54 ). Ponadto, aby akt regulacyjny, który wpływa bezpośrednio na sytuację prawną osoby fizycznej lub prawnej, mógł być zaskarżony do Sądu Unii, nie może on wymagać środków wykonawczych ( 55 ).

54.

Po przypomnieniu treści analizy, którą będzie musiał przeprowadzić, Sąd przystąpił do badania przepisów zawartych w art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012. Orzekł on najpierw, że art. 30a rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami nie dotyczył bezpośrednio Banku Mellat, jako instytucji finansowej mającej siedzibę w Iranie, a jego skargę w zakresie dotyczącym tego przepisu należy uznać za niedopuszczalną ( 56 ). Uznał następnie, że art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami przyznaje organom krajowym rozpatrującym wnioski o [udzielenie zezwolenia na] przekaz uprawnienia dyskrecjonalne w zakresie ustalenia, czy dany przekaz stwarza ryzyko naruszenia innych przepisów tego rozporządzenia, przez co Bank Mellat nie może twierdzić, że art. 30b ust. 3 akapit pierwszy, który poza tym wymaga przyjęcia środków wykonawczych, dotyczy go bezpośrednio. Skarga Banku Mellat została zatem uznana za niedopuszczalną w zakresie, w jakim dotyczyła ona art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami ( 57 ).

55.

Następnie Sąd orzekł, że art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 dotyczy bezpośrednio Banku Mellat i nie wymaga przyjęcia środków wykonawczych z trzech innych względów: art. 30 ust. 1 (który przewiduje zakaz dokonywania przekazów bez możliwości uzyskania zezwolenia), art. 30 ust. 3 lit. a) w związku z art. 30 ust. 5 (które przewidują, w odniesieniu do niektórych przekazów, obowiązek uprzedniego zgłoszenia, który nie podlega ocenie przez organy krajowe) oraz art. 30 ust. 3 lit. b) i c) w związku z art. 30 ust. 5 (które przewidują obowiązek wszczynania procedury wydawania zezwoleń na przekazy przekraczające określone progi, który nie podlega ocenie przez właściwe organy krajowe i nie wymaga przyjęcia środków wykonawczych) rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami ( 58 ).

56.

W związku z tym Sąd orzekł, że skarga Banku Mellat jest dopuszczalna w zakresie, w jakim jest ona skierowana przeciwko trzem przepisom, o których mowa w poprzednim punkcie ( 59 ).

57.

Co do zasady Bank Mellat zarzuca Sądowi nieprawidłową ocenę przesłanki bezpośredniego wpływu, w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE w świetle art. 30a rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami Bank podnosi, że Sąd nie mógł badać tego przepisu w świetle tej przesłanki w wyizolowany sposób, skoro sporny system dotyczy go bezpośrednio jako całość. Analiza art. 30a łącznie z art. 30 tego rozporządzenia powinna prowadzić Trybunał do stwierdzenia, że art. 30a stanowi uzupełnienie art. 30 i że mamy do czynienia z przepisami komplementarnymi. W każdym razie, nawet w przypadku wyizolowanej analizy, wykładnia art. 30a rozporządzenia nr 267/2012 powinna prowadzić do stwierdzenia, że przepis ten w rzeczywistości dotyczył bezpośrednio Banku Mellat.

58.

Bank Mellat kwestionuje ponadto analizę, która doprowadziła Sąd do uznania skargi za niedopuszczalną w zakresie, w jakim była skierowana przeciwko art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami. Według Banku Mellat przepis ten dotyczył go bezpośrednio, ponieważ stanowi istotny przepis systemu ogólnego, wdrożonego przez art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 w kontekście, w którym powinien być rozpatrywany, oraz ponieważ przyznaje on organom państwowym prawo do zakazywania transakcji, osłabiając tym samym gospodarczą pozycję banku. Organy te nie mają żadnego uprawnienia dyskrecjonalnego na mocy tego przepisu, który powinien być wykonany automatycznie. Z takiego przysługującego ewentualnie uprawnienia organy te korzystają dopiero na dalszym etapie. Artykuł 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami nie wymaga przyjęcia środków wykonawczych, ponieważ przyznaje organom krajowym uprawnienia dyskrecjonalne w sposób natychmiastowy i automatyczny, i wywołuje zatem skutki prawne bez konieczności przyjęcia przez te organy aktu pośredniego. Bank Mellat przypomina, że nie powinien znaleźć się w sytuacji, w której byłby zmuszony do złamania przepisów po to, by zakwestionować przepis i uzyskać dostęp do sądu.

59.

Pomocniczo Bank Mellat twierdzi, że podniósł przed Sądem, iż ogólny system dotyczy go indywidualnie jako członka kategorii określonej przez ten system, a Sąd tego nie zbadał ani przynajmniej nie oddalił w sposób dorozumiany.

60.

Wreszcie Bank Mellat podnosi, że oddzielne badanie przepisów przeprowadzone przez Sąd spowodowało wadliwość analizy Sądu w kwestii przestrzegania przesłanek określonych w art. 263 akapit czwarty TFUE i ograniczyło badanie sądu do tylko niektórych przepisów. Nawet jeżeli Sąd mógł osobno rozpatrzyć poszczególne elementy systemu ogólnego, to powinien był stwierdzić, że są one ze sobą wzajemnie powiązane i że nie można ich od siebie oddzielić w przypadku stwierdzenia nieważności.

61.

Rada, Komisja oraz Zjednoczone Królestwo twierdzą, że analiza Sądu w zakresie spełnienia przesłanek art. 263 akapit czwarty TFUE nie jest dotknięta naruszeniem prawa w odniesieniu do art. 30a i art. 30b ust. 3 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami. Rząd Zjednoczonego Królestwa ze swej strony, w odpowiedzi na pytanie zadane przez Trybunał, podniósł jednak, że Sąd powinien był orzec, po pierwsze, że skarga wniesiona przez Bank Mellat dotyczy aktu ustawodawczego, a nie regulacyjnego, a po drugie, że skarga jest niedopuszczalna w całości, również w zakresie, w jakim była skierowana przeciwko innym elementom ogólnego systemu, zawartym w art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 ze względu na brak bezpośredniego i indywidualnego interesu Banku Mellat.

62.

Tytułem wstępu należy wskazać, że zakwalifikowanie przez Sąd rozporządzenia nr 1263/2012 jako „aktu regulacyjnego” w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE nie było kwestionowane przez wnoszącego odwołanie ( 60 ). Nie ma zatem potrzeby, aby do tego wracać, a poniższa analiza opiera się na założeniu, że chodzi o akt regulacyjny.

63.

Wobec takiego aktu art. 263 akapit czwarty TFUE wymaga spełnienia dwóch przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie nieważności: zaskarżony akt musi dotyczyć strony skarżącej bezpośrednio i nie może wymagać przyjęcia środków wykonawczych.

64.

Strony dyskutowały na temat celowości przeanalizowania spełnienia tych przesłanek, oddzielając raczej poszczególne elementy spornego systemu, zamiast rozpatrywać je łącznie, co proponuje Bank Mellat. Pragnę przypomnieć, że szczególną cechą skargi Banku Mellat wniesionej do Sądu było to, że formalnie zakwestionował on tylko jeden przepis – art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012, który zawiera w sobie trzy artykuły, składające się odpowiednio z sześciu, trzech i pięciu ustępów i wielu jednostek redakcyjnych niższego stopnia. Metoda analizy zastosowana przez Sąd jest moim zdaniem w takich okolicznościach w pełni uzasadniona, czego dowodzi na końcu moja analiza.

65.

Uzasadnienie Sądu dotyczące art. 30a rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami w widoczny sposób nie narusza prawa. Artykuł ten wyraźnie stanowi, że reguluje sytuacje, które nie wchodzą w zakres, w szczególności podmiotowy, art. 30 tego rozporządzenia ( 61 ). Jest zaś oczywiste, że Bank Mellat, jako bank mający siedzibę w Iranie, był objęty ogólnym zakazem przekazywania środków zgodnie z art. 30 ust. 1 lit. a) rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami, a zatem nie podlegał środkom ustanowionym w art. 30a tego rozporządzenia. Strona, która nie jest objęta zakresem przepisu, miałaby trudności w wykazaniu, że przepis ten dotyczy jej bezpośrednio w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE. Argument Banku Mellat, że Sąd powinien był rozpatrywać tę przesłankę w świetle wszystkich przepisów zawartych w art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012, jest w każdym razie pozbawiony znaczenia dla sprawy, gdyż art. 30a rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami nie wpływa na jego sytuację prawną.

66.

Co się tyczy art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami, ma on na celu sprecyzowanie warunków, w jakich ogólna zasada określona w art. 30 tego rozporządzenia ( 62 ), tj. zakaz co do zasady wykonywania przekazów opatrzony systemem wyjątków objętym obowiązkiem uprzedniego zgłoszenia lub uzyskania zezwolenia, ma być realizowana w praktyce. Stanowi on zatem, że „właściwe organy państw członkowskich udzielają, na warunkach, jakie uznają za stosowne, zezwolenia, chyba że mają uzasadnione powody, by stwierdzić, że dany przekaz środków finansowych, który wymaga zezwolenia, wiązałby się z naruszeniem jakiegokolwiek zakazu lub obowiązków [przewidzianych w rozporządzeniu nr 267/2012 w brzmieniu zmienionym]”. W konsekwencji art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 w brzmieniu zmienionym wymaga w każdym przypadku wydania zezwolenia przez właściwe organy krajowe, automatycznie w przypadku braku podejrzenia obejścia przepisów określonych przez sporny system, lub wydania w przeciwnym wypadku przez te organy odmowy, w następstwie zastosowania przysługujących im uprawnień dyskrecjonalnych.

67.

W odniesieniu do przesłanki wymaganej w art. 263 akapit czwarty TFUE, zgodnie z którą zaskarżony akt ma dotyczyć wnoszącego odwołanie bezpośrednio, wydaje mi się, że trudno jest, ze względu na ich współistotność, stwierdzić, po pierwsze, że przesłanka ta została spełniona w świetle przepisu generalnego, to znaczy art. 30 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami, a nie została w świetle przepisu, który określa konkretne zasady jego wykonania – tj. art. 30b ust. 3 akapit pierwszy ww. rozporządzenia. W związku z tym muszę przyznać, że mam pewne zastrzeżenia w odniesieniu do stanowiska Sądu w tej kwestii, w którym, jak się zdaje, połączył dwie odrębne wszak przesłanki, uznając, że skoro decyzje organów krajowych są konieczne zgodnie z art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012, art. 263 akapit czwarty TFUE nie mógł dotyczyć bezpośrednio wnoszącego odwołanie.

68.

Niemniej jednak to nowe naruszenie prawa może nie mieć żadnych konsekwencji, jeżeli zostanie w każdym razie potwierdzone, że art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami jest przepisem, który wymaga przyjęcia środków wykonawczych. Dochodzę tym samym do analizy drugiej przesłanki, o której mowa w art. 263 akapit czwarty in fine TFUE.

69.

Utrwalone już obecnie orzecznictwo Trybunału, przypomniane ostatnio w wyrokach Industrias Quimicas del Vallés/Komisja ( 63 ) i European Union Copper Task Force/Komisja ( 64 ), wymaga w istocie dokonywania wykładni wyrażenia „które nie wymagają [przyjęcia] środków wykonawczych” w świetle celu art. 263 akapit czwarty TFUE, jakim jest uniknięcie sytuacji, w której jednostka będzie zmuszona do naruszenia prawa w celu uzyskania dostępu do drogi sądowej. W sytuacji gdy akt regulacyjny wymaga środków wykonawczych, sądowa kontrola poszanowania porządku prawnego Unii jest zapewniona niezależnie od tego, czy środki te przyjmuje Unia, czy przyjmują je państwa członkowskie, a jednostki są chronione przed stosowaniem tego aktu poprzez możliwość zaskarżenia środków wykonawczych, których przyjęcia ten akt wymaga. Jeżeli wdrożenie tego aktu jest zadaniem państw członkowskich, jednostki mogą dochodzić stwierdzenia nieważności aktu źródłowego przed sądami krajowymi i doprowadzić do wystąpienia przez te sądy z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału na podstawie art. 267 TFUE. Zatem w celu ustalenia, czy akt regulacyjny wymaga przyjęcia środków wykonawczych, należy spojrzeć na to z pozycji osoby powołującej się na prawo do wniesienia skargi na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE. Należy ponadto odnieść się wyłącznie do przedmiotu skargi i nie ma znaczenia, czy ww. środki mają, bądź nie, charakter automatyczny.

70.

W świetle tego orzecznictwa byłbym skłonny uznać, że choć przy dokonywaniu wykładni ostatniej przesłanki, koniecznej do spełnienia na podstawie art. 263 akapit czwarty TFUE, powinien nam przyświecać cel zapewnienia skutecznej ochrony sądowej Bankowi Mellat, to wniosek, do którego doszedł Sąd, podkreślając konieczność wydawania decyzji przez organy krajowe, aby zezwolić na planowany przekaz, lub, w stosownych przypadkach, odmówić zezwolenia, okazuje się być uzasadniony, ponieważ w takim przypadku wnoszący odwołanie mógłby swobodnie zakwestionować przed sądem krajowym decyzję krajową o odmowie udzielenia zezwolenia na planowany przekaz, nie będąc przy tym zmuszonym do naruszenia prawa Unii.

71.

Potwierdzenie wniosku, że skargę należało uznać za niedopuszczalną w zakresie, w jakim była skierowana przeciwko art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012 służy na poparcie poglądu, że podejście Sądu było zadowalające, gdy rozpatrywał każdy przepis w świetle art. 263 akapit czwarty TFUE oddzielnie. Gdyby miał bowiem orzekać w przedmiocie spełnienia przesłanek określonych w tym artykule w odniesieniu do art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 jako całości, czemu miałby dać pierwszeństwo: temu, że skarga Banku Mellat wyraźnie spełnia ww. przesłanki w świetle art. 30 rozporządzenia nr 267/2012 ze zmianami, czy, przeciwnie, powinien był może stwierdzić niedopuszczalność skargi w całości ze względu na dwa problematyczne przepisy w tym względzie, z których jeden nie dotyczył bezpośrednio wnoszącego odwołanie (art. 30a ww. rozporządzenia), a drugi wymagał przyjęcia środków wykonawczych (art. 30b ust. 3 akapit pierwszy tego samego rozporządzenia)? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta, a podejście ostatecznie przyjęte przez Sąd wydaje się być wyważone, ponieważ cechowało się pełnym poszanowaniem prawa Banku Mellat do wniesienia skargi przy jednoczesnym zagwarantowaniu spójnego ( 65 ) stosowania przesłanek z art. 263 akapit czwarty TFUE.

72.

W konsekwencji zarzut czwarty należy oddalić jako bezzasadny.

73.

W pkt 25 i nast. zaskarżonego wyroku Sąd zbadał swoją właściwość do orzekania w przedmiocie trzeciego żądania podniesionego przez Bank Mellat, zmierzającego do stwierdzenia, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 nie ma do niego zastosowania ( 66 ). Po przytoczeniu brzmienia art. 263 akapit czwarty TFUE i art. 275 i 277 TFUE Sąd uznał, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 jest przepisem dotyczącym WPZiB w rozumieniu art. 275 TFUE ( 67 ). Przypomniał, że odstępstwo od zasady właściwości Trybunału zawarte w art. 275 TFUE powinno, jako takie, być interpretowane ściśle. Następnie orzekł, że środki ustanowione w art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 są środkami ogólnymi, których zakres stosowania jest określony poprzez odniesienie do obiektywnych kryteriów, a nie poprzez odniesienie do osób fizycznych lub prawnych, więc nie jest to decyzja ustanawiająca środki ograniczające wobec takich osób w rozumieniu art. 275 akapit drugi TFUE ( 68 ). Następnie przypomniał, że zarzut niezgodności z prawem został podniesiony przez wnoszącego odwołanie w ramach skargi o stwierdzenie nieważności wniesionej na art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012, który ma na celu wykonanie art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 w obszarze traktatu FUE ( 69 ). Jednakże, zdaniem Sądu, omawiany art. 1 pkt 15 nie stanowi decyzji ustanawiającej środki ograniczające wobec osób fizycznych lub prawnych w rozumieniu art. 275 akapit drugi TFUE, ponieważ ma zastosowanie do sytuacji określonych obiektywnie i wywiera skutki prawne wobec kategorii osób określonych w sposób generalny i abstrakcyjny, a jego realizacja nie wynika też z oceny okoliczności właściwych dla danego podmiotu ( 70 ). W związku z tym zarzut niezgodności z prawem art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 nie został podniesiony na poparcie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji ustanawiającej środki ograniczające w rozumieniu art. 275 akapit drugi TFUE ( 71 ). W tych okolicznościach Sąd stwierdził brak swojej właściwości do orzekania w przedmiocie zarzutu niezgodności z prawem art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 ( 72 ). Niemniej jednak kontynuował wywód, uznając, że wyjątek od właściwości sądów Unii na podstawie art. 275 TFUE nie sięga tak dalece, by wykluczyć kontrolę zgodności z prawem aktu przyjętego na podstawie art. 215 TFUE, który nie jest objęty WPZiB, ale który może zostać przyjęty tylko wtedy, gdy decyzja WPZiB została uprzednio podjęta, tak jak ma to miejsce w przypadku art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012. Sąd stwierdził zatem, że jest właściwy do orzekania w zakresie żądań pierwszego i drugiego Banku Mellat, które dotyczyły tego przepisu ( 73 ).

74.

W istocie Bank Mellat zarzuca Sądowi nadmiernie formalistyczne i zawężone podejście do swojej właściwości, co jego zdaniem jest niezgodne z zasadniczym celem systemu skutecznej ochrony sądowej. W zakresie, w jakim Bank Mellat twierdzi, że sporny system dotyczy go bezpośrednio, bez konieczności przyjęcia środków wykonawczych, indywidualny charakter środków w rozumieniu art. 275 TFUE został potwierdzony, tym bardziej że chodzi o środki przyjęte wobec osób prawnych, do których należy wnoszący odwołanie. Bank Mellat twierdzi również, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 sam przewidywał takie środki i jest to wystarczające dla uzasadnienia właściwości Sądu do orzekania w przedmiocie zarzutu niezgodności z prawem podniesionego przez wnoszącego odwołanie. Pomocniczo, Bank Mellat podnosi, że art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 bezsprzecznie stanowi środek ograniczający, że zgodność z prawem tego środka może być kwestionowana, a prawo do wniesienia wpadkowego środka zaskarżenia przeciwko art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 powinno zostać uznane na podstawie art. 277 TFUE ze względu na bezpośredni związek prawny pomiędzy tymi dwoma spornymi przepisami.

75.

Rada, Komisja i Zjednoczone Królestwo uważają, że niniejszy zarzut winien zostać oddalony jako bezzasadny.

76.

Podstawą prawną decyzji 2012/635 jest art. 29 TUE, który jest jednym z przepisów zawartych w rozdziale 2 tytułu V TUE. W tych okolicznościach widać, że decyzja ta jest w rzeczy samej objęta wyłączeniem przewidzianym w art. 275 akapit pierwszy TFUE, przez co a priori sąd Unii nie jest właściwy do orzekania o zgodności z prawem lub ważności takiej decyzji. Niemniej jednak art. 275 akapit drugi TFUE stanowi, że sąd Unii jest właściwy do kontroli zgodności z prawem „decyzji przewidujących środki ograniczające wobec osób fizycznych lub prawnych przyjętych przez Radę na podstawie tytułu V rozdział 2” TUE. Bank Mellat utrzymuje, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 ustanawia właśnie takie środki i Sąd powinien był zatem stwierdzić swoją właściwość do orzekania w przedmiocie podniesionego zarzutu niezgodności z prawem.

77.

Wykładnia art. 275 akapit drugi TFUE, którą Bank Mellat zaproponował, wydaje się pozbawiać go sensu. Oczywiście art. 275 akapit drugi TFUE, jako odstępstwo od właściwości sądów Unii, musi być wykładany ściśle – co zresztą przypomniał też Sąd. Jednakże Bank Mellat, sugerując, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 stanowi decyzję przewidującą środki ograniczające wobec osób fizycznych lub prawnych w rozumieniu art. 275 akapit drugi TFUE, zmierza do znacznego ograniczenia zakresu wyłączenia, o którym mowa w akapicie pierwszym ww. artykułu. Różnica w charakterze pomiędzy środkami indywidualnymi zastosowanymi wobec Banku Mellat, które były przedmiotem wyroku Trybunału z dnia 18 lutego 2016 r. ( 74 ), a tymi, które dotyczą niniejszego postępowania, doskonale ilustruje rozróżnienie, które należy poczynić przy stosowaniu art. 275 akapit drugi TFUE. Innymi słowy, sąd Unii nie jest właściwy w przypadku środków ograniczających w ogólnym znaczeniu tego pojęcia. Środki te muszą mieć jeszcze charakter indywidualny.

78.

Takie podejście zostało potwierdzone przez Trybunał po raz pierwszy w wyroku Gbagbo i in./Rada ( 75 ), w którym Trybunał orzekł, że „odnosząc się do aktów przyjmowanych na podstawie przepisów dotyczących [WPZiB] […] ich indywidualny charakter umożliwia, zgodnie z art. 275 akapit drugi TFUE i art. 263 akapit czwarty TFUE dostęp do sądu Unii”.

79.

Różnicę tę można jeszcze zilustrować, porównując przepisy decyzji 2012/635. Artykuł 1 pkt 6 tej decyzji zmierza do wprowadzenia ogólnego systemu środków ograniczających dotyczących banków mających siedzibę w Iranie w jednakowy sposób, na warunkach, które opisuje, na podstawie ogólnego kryterium i bez zarzucania tym bankom jakiegokolwiek udziału w rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Artykuł ten jest objęty wyjątkiem przewidzianym w art. 275 akapit pierwszy TFUE. Natomiast art. 2 decyzji 2012/635, który stanowi uzupełnienie wykazu osób i podmiotów zaangażowanych w działania na rzecz broni jądrowej lub pocisków balistycznych oraz osób i podmiotów popierających rząd Iranu, jest w mojej ocenie objęty zakresem art. 275 akapit drugi TFUE ze względu na indywidualny charakter tych środków.

80.

Jak zatem widać, pkt 33 zaskarżonego wyroku, w którym Sąd zmierzał do wykazania, że art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 zmierza do wprowadzenia środków ograniczających o charakterze ogólnym ( 76 ), po czym stwierdził brak swojej niewłaściwości, w żaden sposób nie narusza prawa.

81.

Bardziej zaskakujący jest kolejny etap rozumowania Sądu, przedstawiony w pkt 35 i 36, w ramach którego Sąd stwierdza, że art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 „nie jest decyzją przewidującą zastosowanie środków ograniczających […] w rozumieniu art. 275 akapit drugi TFUE”. Takie twierdzenie jest nieistotne, w sytuacji gdy Sąd był zobowiązany do wykładni art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635 w świetle art. 275 TFUE. Niemniej jednak to naruszenie prawa nie podważa prawidłowego wniosku, do którego Sąd doszedł w pkt 38 wyroku.

82.

W tych okolicznościach zarzut piąty należy oddalić jako bezzasadny.

83.

Wnoszący odwołanie zarzuca w tym zakresie Sądowi dokonanie błędnej wykładni art. 215 ust. 1 TFUE oraz to, że wyrok jest obarczony wadą w postaci „niezależnej oczywistej omyłki”. Sąd miał błędnie orzec, że wymóg niezbędności, o którym mowa w tym artykule, nie dotyczy relacji pomiędzy aktem przyjętym na tej podstawie a realizowanym celem WPZiB.

84.

Artykuł 215 ust. 1 TFUE stanowi, że „jeżeli decyzja, przyjęta zgodnie z tytułem V rozdział 2 Traktatu o Unii Europejskiej, przewiduje zerwanie lub ograniczenie w całości lub w części stosunków gospodarczych i finansowych z jednym lub z większą liczbą państw trzecich, Rada przyjmuje niezbędne środki, stanowiąc większością kwalifikowaną na wspólny wniosek wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa oraz Komisji […]”.

85.

Niezależnie od tego, że kwalifikacja zarzucanego Sądowi błędu dokonana przez wnoszącego odwołanie wydaje się nieprawidłowa ( 77 ), to jeszcze wydaje się jasno wynikać z samego tekstu art. 215 ust. 1 TFUE, że niezbędność wymagana przez ten przepis powinna występować pomiędzy decyzją w sprawie WPZiB a późniejszym przyjętym aktem. W konsekwencji Sąd w danym przypadku był zobowiązany do sprawdzenia, czy art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 jest środkiem niezbędnym do wykonania decyzji 2012/635, a w szczególności art. 1 pkt 6 tej decyzji. Słusznie zatem Sąd stwierdził w pkt 87 zaskarżonego wyroku, że „odniesienie do »niezbędnych środków« ma na celu zagwarantowanie, że Rada nie przyjmie na podstawie art. 215 TFUE środków ograniczających wykraczających poza środki określone w odpowiedniej decyzji WPZiB”. Trybunał stwierdził już istnienie kontroli nad uprawnieniami wykonawczymi Rady w tej dziedzinie ( 78 ). W tym zaś względzie, jak słusznie zauważyła Komisja, środki przewidziane w art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012 są już w dużym stopniu określone w art. 1 pkt 6 decyzji 2012/635.

86.

W tych okolicznościach zarzut pierwszy odwołania należy oddalić jako bezzasadny.

87.

Bank Mellat podnosi, że rozumowanie Sądu jest wadliwe z powodu błędnego zastosowania zasady proporcjonalności, które doprowadziło Sąd do wniosku, że sporny system jest zgodny z tą zasadą. Wnoszący odwołanie wskazał sześć części tego zarzutu. Cześć pierwsza zarzutu jest oparta na niewłaściwej definicji standardu kontroli, jaką sąd Unii powinien stosować wobec takiego systemu. Druga część zarzutu opiera się na błędnej ocenie surowości sankcji. Trzecia część zarzutu dotyczy błędu w określeniu celu realizowanego przez sporny system. Część czwarta zarzutu dotyczy błędnej oceny niezbędności wspomnianego systemu. Piąta część dotyczy błędu w ocenie w odniesieniu do istnienia alternatywnych, mniej restrykcyjnych środków. Szósta i ostatnia część zarzutu opiera się na niewystarczającym uwzględnieniu indywidualnej sytuacji Bank Mellat w ramach oceny Sądu dotyczącej zasady proporcjonalności.

88.

Jeśli chodzi o definicję właściwego standardu kontroli sądowej, Bank Mellat twierdzi w istocie, że Sąd dokonał odwrócenia ciężaru dowodu, nie uznając, że gwarancje prawne, którymi obwarowane jest przyjęcie indywidualnych środków ograniczających, mogą być transponowane przy ocenie zgodności z prawem systemu takiego jak sporny system, co doprowadziło zdaniem banku do naruszenia jego prawa do skutecznej ochrony sądowej. Sąd jednak nie naruszył prawa, gdy orzekł ( 79 ), że orzecznictwo przywołane przez Bank Mellat nie ma zastosowania, gdyż sporne akty, a w szczególności rozporządzenie nr 1263/2012, są aktami o charakterze generalnym, których reżim prawny różni się od reżimu indywidualnych decyzji dotyczących przyjęcia indywidualnych środków ograniczających wobec osób fizycznych i prawnych, których wskazanie jest uzasadnione indywidualnym zachowaniem, stwierdzonym przez Radę i odpowiadającym przyjętemu przez Radę kryterium wskazywania tych podmiotów. Ponadto, jak słusznie wskazała Rada, sporny system został przyjęty w dziedzinach, które wiążą się z dokonywaniem politycznych, ekonomicznych czy społecznych wyborów, w odniesieniu do których Trybunał uznał już szeroki zakres swobodnego uznania prawodawcy Unii w celu dokonania kompleksowych ocen, przez co jedynie oczywiście niewłaściwy charakter w stosunku do realizowanego celu mógł mieć wpływ na zgodność z prawem rozpatrywanego systemu w świetle zasady proporcjonalności ( 80 ). Z pkt 110 zaskarżonego wyroku jasno wynika, że Sąd naturalnie zbadał proporcjonalność spornego systemu i ustalił w szczególności, czy Rada może uznać, że jego przyjęcie jest właściwe i niezbędne do osiągnięcia realizowanego celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej i jej finansowaniu, nie powodując nieproporcjonalnych niedogodności dla wnoszącego odwołanie. W takich okolicznościach Sąd zastosował standard kontroli odpowiedni dla takiej sytuacji.

89.

W odniesieniu do oceny stopnia surowości sankcji, choć wnoszący odwołanie wskazuje wyraźnie, że jego zarzut jest skierowany przeciwko pkt 205–211 zaskarżonego wyroku, należy stwierdzić, że poza tym ogranicza się on do niepopartego niczym twierdzenia, że Sąd dokonał błędnej oceny surowości sankcji. W związku z brakiem odpowiedniego wyjaśnienia tej kwestii przez Bank Mellat, na tym zakończę analizę powyższego argumentu.

90.

Jeśli chodzi o określenie celu realizowanego przez sporny system, to znów wnoszący odwołanie wskazuje, że Sąd powinien był wymagać od Rady, aby wykazała adekwatność przedmiotowego systemu do zamierzonego jakoby celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Bank Mellat zarzuca również Sądowi nadanie zbyt wielkiej wagi oświadczeniom Rady i brak wskazania, jaki był faktycznie realizowany niezgodny z prawem cel, a mianowicie ekonomiczny nacisk na Iran. Należy jednak zauważyć, że argument wnoszącego odwołanie w tym zakresie jest skierowany przeciwko części zaskarżonego wyroku, która koncentruje się na tym, co Sąd wskazał jako „pierwszy cel” ( 81 ), czyli ( 82 ) na celu zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej, oraz że Sąd dla określenia rzeczywiście realizowanego celu nie poprzestał na twierdzeniach Rady ( 83 ), ale dokonał głębszej analizy, zauważając, że nawet doświadczenie samego wnoszącego odwołanie wydaje się potwierdzać stanowisko Rady, ponieważ Bank Mellat nieświadomie świadczył pewne usługi podmiotowi umieszczonemu w wykazie ( 84 ). Wreszcie, Bank Mellat niezasadnie podnosi, że zaniechano jakiejkolwiek stosownej analizy w odniesieniu do faktycznie realizowanego celu – czyli wywierania presji ekonomicznej na Iran – o czym świadczą pkt 136–143 zaskarżonego wyroku, w których Sąd orzekł, że realizacja takiego celu nie wynika z zaskarżonych aktów. Sąd zatem prawidłowo zidentyfikował cel realizowany przez sporny system.

91.

Jeżeli chodzi o ocenę niezbędności spornego systemu, Bank Mellat twierdzi w istocie, że sporny system wykracza poza to, co jest niezbędne dla osiągnięcia zamierzonego celu w zakresie, w jakim ma zastosowanie do podmiotów, wobec których nie ma żadnych poszlak dotyczących uczestnictwa w działaniach rozprzestrzeniania broni jądrowej oraz w zakresie, w jakim nie przewiduje on wystarczających wyjątków. Sąd nie wykazał zdaniem banku, że embargo finansowe jest niezbędne, aby osiągnąć zamierzony cel, a uzasadnienie jest w tym względzie zbyt szerokie. Jednakże z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd, stwierdziwszy, że sporny system należy do środków służących zaostrzeniu ograniczeń przyjętych wobec Islamskiej Republiki Iranu, ustalił jednak, że w pewnym stopniu ma miejsce kontynuacja poprzedniego systemu, któremu Bank Mellat nie zarzucił braku niezbędności, i że wyważone zaostrzenie systemu pod trzema względami ( 85 ) nie spowodowało, że sporny system stał się nagle niewspółmierny ( 86 ). Ponadto wnoszący odwołanie wydaje się zarzucać Sądowi, że rozciągnął zakres wniosków z analizy grupy działań finansowych na dziedzinę rozprzestrzeniania broni jądrowej, stwierdziwszy, że wnioski te świadczą o systemowej luce w irańskim sektorze bankowym i finansowym, która sprawia, że wzmocnienie nadzoru tego sektora wprowadzone przez sporny system jest spójne z celem zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Jednakże zarzut ten wydaje mi się być poza kontrolą wykonywaną przez Trybunał w ramach niniejszego odwołania, ponieważ poddaje pod dyskusję element stanu faktycznego powołany przez Radę przed Sądem ( 87 ), co do którego Bank Mellat nie twierdził, że został przeinaczony. Co do pozostałych kwestii, to zostało już potwierdzone, że sporny system nie polega na badaniu ryzyka udziału w zakazanej działalności poszczególnych instytucji bankowych czy finansowych oraz że przewiduje szereg wyjątków i zwolnień, których celem jest ograniczenie w miarę możliwości negatywnych skutków tego systemu. Są to dwa elementy poprawnie wyłożone przez Sąd, które jasno przemawiają za stwierdzeniem, że sporny system nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia zamierzonego celu.

92.

W odniesieniu do istnienia mniej restrykcyjnych, alternatywnych środków Bank Mellat podnosi, że Sąd nie wziął pod uwagę w zakresie tych środków, że w spornym systemie należało przewidzieć, że dotyczy on tylko tych instytucji finansowych, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości, albo wprowadzić korzystniejszy system wyjątków czy bardziej przejrzyste i mniej uznaniowe zasady. Jednak ocena Sądu dotycząca stwierdzenia luki systemowej w irańskim sektorze bankowym, którą powyżej przypomniałem, moim zdaniem jasno pokazuje, że konieczne było poddanie całego sektora rygorystycznemu reżimowi, mającemu zastosowanie do wszystkich irańskich banków, bez jakiegokolwiek uwzględniania kwestii ich osobistego zaangażowania w rozprzestrzenianie broni jądrowej, zwłaszcza że w spornym systemie chodziło nie o zabronienie wszystkich przekazów, lecz, dzięki poddaniu przekazów nie tylko systemowi zgłoszeń i uprzedniej zgody, ale także systemowi zwolnień, o ocenę tych przekazów w świetle ryzyka, jakie mogą w danym razie stwarzać w zakresie rozprzestrzeniania broni jądrowej. Pragnę ponadto wskazać, że Bank Mellat nie wykazuje, w jaki sposób zaproponowane przez niego alternatywne środki miałyby być tak samo skuteczne, jak sporny system, co zdecydowanie powoduje, że jego zarzut nie może zostać uwzględniony.

93.

W odniesieniu do uwzględnienia indywidualnej sytuacji Banku Mellat w celu dokonania oceny proporcjonalności spornego systemu, wnoszący odwołanie twierdzi w istocie, że Sąd powinien był wziąć pod uwagę fakt, że nie ma żadnych dowodów, aby w jakikolwiek sposób wspierał rozprzestrzenianie broni jądrowej, i że Sąd powinien był stwierdzić brak niezbędnego charakteru spornego systemu w tym względzie. Argumentacja wnoszącego odwołanie w tym zakresie polega znowu na błędnym zrozumieniu istoty spornego systemu, tj. że jest to ogólny system, mający zastosowanie do podmiotów, w stosunku do których nie było konieczności podniesienia indywidualnego zachowania związanego z rozprzestrzenianiem broni jądrowej. Co więcej, fakt, że Bank Mellat nieświadomie świadczył usługi na rzecz podmiotu umieszczonego w wykazie, wydaje się raczej potwierdzać konieczność przyjęcia ogólnego systemu, takiego jak sporny system, w celu skuteczniejszego zwalczania rozprzestrzeniania broni jądrowej w Iranie. Tak właśnie Sąd orzekł zresztą w pkt 195 zaskarżonego wyroku, przez co – wbrew temu, co twierdzi wnoszący odwołanie i jakkolwiek Sąd nie był moim zdaniem do tego zobowiązany ze względu na generalny charakter spornego systemu – po części uwzględnił on sytuację wnoszącego odwołanie, lecz wyciągnął z niej odmienne wnioski, niż by sobie tego życzył Bank Mellat.

94.

Z tych wszystkich względów i wobec braku dopatrzenia się jakiegokolwiek naruszenia prawa przy badaniu przez Sąd proporcjonalnego charakteru spornego systemu, zarzut drugi należy oddalić jako bezzasadny.

95.

Bank Mellat twierdzi, że Sąd niesłusznie uznał podnoszone przed nim w ramach zarzutu trzeciego argumenty za niedopuszczalne ze względu na to, że skierowane zostały przeciwko art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012, i błędnie uznał również, że sporny system nie narusza zasady pewności prawa i niedyskryminacji, a także obowiązku uzasadnienia i gwarancji prawnych co do zasady zapewnianych w kontekście przyjęcia środków ograniczających.

96.

W odniesieniu do dopuszczalności zarzutów sformułowanych w stosunku do art. 30b ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia nr 267/2012, odsyłam do pkt 66 i nast. niniejszej opinii.

97.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego naruszenia zasady pewności prawa Sąd, po przytoczeniu utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie, prawidłowo uznał, że sporny system spełnia kryteria wymagane przez Trybunał dla stwierdzenia spełnienia wymogu pewności prawa ( 88 ). Z uwagi na charakter spornego systemu i zasady jego działania, określone w art. 1 pkt 15 rozporządzenia nr 1263/2012, wnoszący odwołanie nie ma podstaw, by podnosić jakiekolwiek naruszenie zasady pewności prawa, gdyż okoliczności, w których wymagane jest zgłoszenie lub uzyskanie zezwolenia, były, moim zdaniem, jasno określone. W związku z tym mogę tylko podzielić stanowisko Sądu, zgodnie z którym przepisy rozpatrywanego systemu, a w szczególności art. 30 ust. 2–4 rozporządzenia nr 267/2012, „w sposób wystarczająco jasny i precyzyjny definiują zakres stosowania przewidzianych przez nie ograniczeń i obowiązków” ( 89 ).

98.

Jeśli chodzi o zarzut oparty na tym, że Sąd błędnie zinterpretował zakres obowiązków proceduralnych, które mają być gwarantowane w ramach przyjęcia spornego systemu, Sąd zweryfikował w pierwszej kolejności, że uzasadnienie doręczone podmiotom objętym ogólnym systemem pozwoliło im zrozumieć ratio legis tegoż systemu, aby móc, stosownie do okoliczności, zakwestionować jego zgodność z prawem ( 90 ), a następnie, w drugiej kolejności, odróżnił gwarancje proceduralne, które muszą być zapewnione osobom fizycznym lub prawnym objętym indywidualnymi środkami ograniczającymi, od tych, które mają być zapewniane podmiotom, które podlegają ogólnemu systemowi tego rodzaju jak sporny system ( 91 ). W tym względzie nie pozostaje nic innego, jak zaaprobować analizę Sądu, gdyż jasne jest, co miałem już zresztą okazję podkreślić, że sporny system, w przeciwieństwie do indywidualnych środków ograniczających, nie opiera się na zarzucie indywidualnego zachowania sprzecznego z realizowanym celem WPZiB, ale na ryzyku wykorzystywania przez Iran banków i instytucji finansowych, znajdujących się na jego terytorium, w celu rozprzestrzeniania broni jądrowej, także bez ich wiedzy. W takich okolicznościach gwarancje proceduralne na etapie poprzedzającym przyjęcie aktu są zupełnie odmienne w porównaniu z tymi, które obowiązują przy przyjęciu indywidualnych środków ograniczających ( 92 ). Sporny system nie stanowi właśnie decyzji indywidualnej, której Bank Mellat jest adresatem. W przeciwieństwie do tego, co twierdzi Bank Mellat, z uwagi na różnicę pomiędzy systemem prawnym mającym zastosowanie do indywidualnych środków ograniczających a spornym systemem, wnioski Sądu w ramach kontroli zgodności z prawem indywidualnych środków ograniczających są całkowicie niezależne od tych, które mogą wynikać w ramach skargi zmierzającej do zakwestionowania zgodności z prawem spornego systemu. W tych okolicznościach Sąd, oddalając zarzuty dotyczące naruszenia obowiązku uzasadnienia i naruszenia gwarancji prawnych wymaganych w przypadku środków ograniczających, nie naruszył prawa.

99.

Wreszcie, jeśli chodzi o zarzut dotyczący naruszenia zasady niedyskryminacji, należy również stwierdzić, że Sąd nie popełnił naruszenia prawa, gdy orzekł, że odmienne traktowanie w stosunku do irańskich podmiotów objętych podmiotowym zakresem stosowania spornego systemu było uzasadnione wobec istoty tego systemu, który ma przyczynić się do walki z wszelkim ryzykiem rozprzestrzeniania broni jądrowej w Iranie, skoro zostało wykazane, że podmioty te mogły nawet bez swej wiedzy przyczyniać się do finansowania rozprzestrzeniania broni jądrowej. W odniesieniu do argumentu wnoszącego odwołanie, zgodnie z którym takie odmienne traktowanie nie jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, i że istnieją inne, mniej restrykcyjne środki, skłaniam się do stwierdzenia, że ma on na celu kwestionowanie dokonanej przez Sąd analizy przeprowadzonej w ramach kontroli proporcjonalności spornego systemu i w związku z tym odsyłam do mojej analizy w ramach zarzutu drugiego niniejszego odwołania.

100.

Z tego względu zarzut trzeci należy oddalić jako bezzasadny.

101.

Kwestia kosztów zostanie tu rozstrzygnięta wyłącznie w świetle mojego głównego wniosku, a mianowicie niedopuszczalności odwołania. Nie mogę jednak nie wspomnieć, że gdyby Trybunał prawidłowo rozstrzygnął kwestię utraty interesu prawnego w toku postępowania przed nim i gdyby umorzył postępowanie, skłoniłoby to być może wnoszącego odwołanie do zrezygnowania z niniejszego odwołania. Można więc wziąć to pod uwagę przy ustalaniu kosztów.

102.

Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Rada zażądała obciążenia Banku Mellat kosztami, a jej odwołanie powinno zostać uznane za niedopuszczalne, należy obciążyć go kosztami postępowania odwoławczego. Z drugiej strony z powodów przedstawionych powyżej uważam, że Trybunał powinien zastosować art. 184 § 4 zdanie ostatnie regulaminu postępowania przed Trybunałem i orzec, że Zjednoczone Królestwo i Komisja pokrywają własne koszty.

103.

Biorąc powyższe pod uwagę, proponuję, by Trybunał orzekł, co następuje: