This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62011CJ0160
Judgment of the Court (Third Chamber), 19 July 2012.#Bawaria Motors sp. z o.o. v Minister Finansów.#Reference for a preliminary ruling from the Naczelny Sąd Administracyjny.#Directive 2006/112/EC — VAT — Article 136 — Exemptions — Articles 313 to 315 — Special margin scheme — Supply of second-hand vehicles by a taxable dealer — Vehicles previously supplied exempt from VAT to a taxable dealer by another taxable person which had a right of partial deduction of input tax.#Case C‑160/11.
Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 19 lipca 2012 r.
Bawaria Motors sp. z o.o. przeciwko Ministrowi Finansów.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Dyrektywa 2006/112/WE – Podatek VAT – Artykuł 136 – Zwolnienia – Artykuły 313–315 – Szczególna procedura opodatkowania marży – Dostawa używanych pojazdów dokonywana przez podatnika pośrednika – Pojazdy nabywane przez podatnika pośrednika ze zwolnieniem z podatku VAT od sprzedawcy, który skorzystał z częściowego odliczenia naliczonego podatku.
Sprawa C‑160/11.
Wyrok Trybunału (trzecia izba) z dnia 19 lipca 2012 r.
Bawaria Motors sp. z o.o. przeciwko Ministrowi Finansów.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Dyrektywa 2006/112/WE – Podatek VAT – Artykuł 136 – Zwolnienia – Artykuły 313–315 – Szczególna procedura opodatkowania marży – Dostawa używanych pojazdów dokonywana przez podatnika pośrednika – Pojazdy nabywane przez podatnika pośrednika ze zwolnieniem z podatku VAT od sprzedawcy, który skorzystał z częściowego odliczenia naliczonego podatku.
Sprawa C‑160/11.
Court reports – general
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2012:492
WYROK TRYBUNAŁU (trzecia izba)
z dnia 19 lipca 2012 r. ( *1 )
„Dyrektywa 2006/112WE — Podatek VAT — Artykuł 136 — Zwolnienia — Artykuły 313–315 — Szczególna procedura opodatkowania marży — Dostawa używanych pojazdów dokonywana przez podatnika-pośrednika — Pojazdy nabywane przez podatnika-pośrednika ze zwolnieniem z podatku VAT od sprzedawcy, który skorzystał z częściowego odliczenia naliczonego podatku”
W sprawie C-160/11
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Naczelny Sąd Administracyjny (Polska) postanowieniem z dnia 25 lutego 2011 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 1 kwietnia 2011 r., w postępowaniu:
Bawaria Motors sp. z o.o.
przeciwko
Ministrowi Finansów,
TRYBUNAŁ (trzecia izba),
w składzie: K. Lenaerts (sprawozdawca), prezes izby, R. Silva de Lapuerta, G. Arestis, T. von Danwitz i D. Šváby, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Mazák,
sekretarz: A. Impellizzeri, administrator,
uwzględniając procedurę pisemną i po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 16 lutego 2012 r.,
rozważywszy uwagi przedstawione:
|
— |
w imieniu Bawaria Motors sp. z o.o. przez D. Baczewską-Golińską, adwokata, i M. Zająca, doradcę podatkowego, |
|
— |
w imieniu Ministra Finansów przez T. Tratkiewicza i J. Kautego, działających w charakterze pełnomocników, |
|
— |
w imieniu rządu polskiego przez M. Szpunara, A. Gawłowską i A. Kraińską, działających w charakterze pełnomocników, |
|
— |
w imieniu Komisji Europejskiej przez L. Lozano Palacios i K. Herrmann, działające w charakterze pełnomocników, |
po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu 24 maja 2012 r.,
wydaje następujący
Wyrok
|
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 313 ust. 1 i art. 314 w związku z art. 136 i 315 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. L 347, s. 1). |
|
2 |
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Bawaria Motors sp. z o.o. (zwaną dalej „spółką Bawaria Motors”) a Ministrem Finansów w przedmiocie zastosowania procedury opodatkowania marży do dokonywanych przez tę spółkę czynności polegających na odsprzedaży używanych pojazdów. |
Ramy prawne
Prawo Unii Europejskiej
|
3 |
Zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 2006/112: „Zasada wspólnego systemu [podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”)] polega na zastosowaniu do towarów i usług ogólnego podatku konsumpcyjnego dokładnie proporcjonalnego do ceny towarów i usług, niezależnie od liczby transakcji, które mają miejsce w procesie produkcji i dystrybucji poprzedzającym etap obciążenia tym podatkiem. [Podatek] VAT, obliczony od ceny towaru lub usługi według stawki, która ma zastosowanie do takiego towaru lub usługi, jest wymagalny od każdej transakcji, po odjęciu kwoty podatku poniesionego bezpośrednio w różnych składnikach kosztów. […]”. |
|
4 |
Tytuł IX dyrektywy 2006/112, „Zwolnienia”, zawiera rozdział 3, „Zwolnienia dotyczące innych czynności”. Znajdujący się w tym rozdziale art. 136 stanowi: „Państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje:
|
|
5 |
Tytuł X dyrektywy 2006/112, „Odliczenia”, obejmuje rozdział 3, „Ograniczenia prawa do odliczenia”. Znajdujący się w tym rozdziale art. 176 stanowi: „Stanowiąc jednomyślnie na wniosek Komisji, Rada określa wydatki, które nie dają prawa do odliczenia [podatku] VAT. W żadnym przypadku prawo do odliczenia [podatku] VAT nie dotyczy wydatków, które nie są ściśle związane z działalnością gospodarczą, takich jak wydatki na artykuły luksusowe, rozrywkę lub wydatki reprezentacyjne. Do czasu wejścia w życie przepisów, o których mowa w akapicie pierwszym, państwa członkowskie mogą utrzymać wszystkie wyłączenia przewidziane w prawie krajowym w dniu 1 stycznia 1979 r. lub, w odniesieniu do państw członkowskich, które przystąpiły do Wspólnoty po tym terminie, przepisy obowiązujące w dniu ich przystąpienia”. |
|
6 |
Tytuł XII dyrektywy 2006/112, „Procedury szczególne”, zawiera rozdział 4, „Procedury szczególne dotyczące towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków”, składający się z art. 311–343. |
|
7 |
Zgodnie z art. 311 ust. 1 pkt 1 i 5 dyrektywy 2006/112: „Do celów niniejszego rozdziału i bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych zastosowanie mają następujące definicje:
[…]
|
|
8 |
Artykuł 313 ust. 1 dyrektywy 2006/112 stanowi: „W odniesieniu do dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków dokonywanych przez podatników-pośredników, państwa członkowskie stosują procedurę szczególną dotyczącą opodatkowania marży uzyskanej przez takiego podatnika-pośrednika zgodnie z przepisami niniejszej podsekcji”. |
|
9 |
Artykuł 314 dyrektywy 2006/112 stanowi: „Procedura marży ma zastosowanie do dokonywanych przez podatnika-pośrednika dostaw towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, w przypadku gdy towary te zostały mu dostarczone na terytorium Wspólnoty przez jedną z następujących osób:
|
|
10 |
Artykuł 315 dyrektywy 2006/112 przewiduje: „Podstawę opodatkowania dostaw towarów, o których mowa w art. 314, stanowi marża uzyskana przez podatnika-pośrednika pomniejszona o kwotę [podatku] VAT odnoszącą się do samej marży. Ta marża zysku jest równa różnicy między ceną sprzedaży uzyskaną przez podlegającego opodatkowaniu pośrednika a ceną ich kupna”. |
Prawo polskie
|
11 |
Ustawa o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. nr 54, poz. 535), w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie przed sądem krajowym (zwana dalej „ustawą o podatku VAT”), stanowi w art. 15 ust. 1: „Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności”. |
|
12 |
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku VAT dostawa towarów używanych jest zwolniona z podatku, pod warunkiem że podmiot dokonujący tej dostawy nie skorzystał z prawa do odliczenia w odniesieniu do owych towarów. |
|
13 |
Towary używane w rozumieniu tego przepisu są zdefiniowane w art. 43 ust. 2 jako „ruchomości, których okres używania przez podatnika dokonującego ich dostawy wyniósł co najmniej pół roku po nabyciu prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel”. |
|
14 |
Zgodnie z art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT: „W przypadku nabycia samochodów osobowych oraz innych pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony kwotę podatku naliczonego stanowi 60% kwoty podatku określonej w fakturze lub kwoty podatku należnego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów lub kwoty podatku należnego od dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca – nie więcej jednak niż 6000 [PLN]”. |
|
15 |
Artykuł 113 ust. 1 ustawy o podatku VAT stanowi: „Zwalnia się od podatku podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 50.000 [PLN]. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku”. |
|
16 |
Artykuł 120 ustawy o podatku VAT, dotyczący procedury opodatkowania marży, zawiera następujące przepisy: „1. […]
[…] 4. W przypadku podatnika wykonującego czynności polegające na dostawie towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków nabytych uprzednio przez tego podatnika dla celów prowadzonej działalności lub importowanych w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania podatkiem jest marża stanowiąca różnicę między całkowitą kwotą, którą ma zapłacić nabywca towaru, a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. […] 10. Przepisy ust. 4 i 5 dotyczą dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich lub antyków, które podatnik nabył od:
|
|
17 |
Paragraf 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 212, poz. 1336, zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie podatku VAT”) stanowi: „Zwalnia się od podatku […] dostawę samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 3 ustawy [o podatku VAT], jeżeli te samochody i pojazdy są towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy [o podatku VAT]”. |
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
|
18 |
Spółka Bawaria Motors jest podatnikiem w rozumieniu art. 15 ustawy o podatku VAT. Prowadzi działalność w postaci salonu samochodowego, w ramach której nabywa, a następnie odsprzedaje samochody osobowe, nowe i używane. W ramach tej działalności nabywa również pojazdy używane od podmiotów gospodarczych, które nie były uprawnione do odliczenia podatku VAT przy nabyciu tych pojazdów, w związku z czym owe podmioty wystawiają jej faktury ze wzmianką „zwolniona” w odniesieniu do stawki podatku VAT, z powołaniem na art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku VAT. Przy sprzedaży pojazdów używanych spółka Bawaria Motors stosuje procedurę opodatkowania marży przewidzianą w art. 120 ustawy o podatku VAT. |
|
19 |
Zdarza się również, że spółka ta nabywa używane pojazdy od podmiotów, które przy ich nabyciu odliczyły podatek w ramach limitu określonego w art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT. W takim razie podmiot wystawia jej fakturę ze wzmianką „zwolniona” w odniesieniu do stawki podatku VAT, z powołaniem na § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT. |
|
20 |
Spółka Bawaria Motors, uznawszy, że w wypadkach opisanych w punkcie poprzedzającym ma prawo stosować procedurę opodatkowania marży przewidzianą w art. 120 ustawy o podatku VAT, wystąpiła w dniu 9 lutego 2009 r. do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej. |
|
21 |
W dniu 20 lutego 2009 r. Minister Finansów udzielił odpowiedzi. Uznał on stanowisko spółki Bawaria Motors za nieprawidłowe w świetle art. 120 ust. 10 ustawy o podatku VAT. Stwierdził, że § 13 rozporządzenia w sprawie podatku VAT nie stanowi rozwinięcia katalogu czynności wskazanych w art. 43 ustawy o podatku VAT, do których odnosi się jej art. 120 ust. 10. Jego zdaniem ustawa ta jest poza tym zgodna z art. 312–325 dyrektywy 2006/112, które ograniczają zastosowanie procedury opodatkowania marży do wypadków nabycia przez podatnika-pośrednika towarów od podmiotu nieuprawnionego do odliczenia naliczonego podatku VAT, który w związku z tym zawarł ten podatek w cenie dostawy towaru podatnikowi-pośrednikowi. |
|
22 |
Spółka Bawaria Motors wniosła skargę na tę interpretację do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, twierdząc, że stanowisko Ministra Finansów opiera się na literalnej wykładni art. 120 ustawy o podatku VAT, sprzecznej z podstawowymi zasadami funkcjonowania podatku VAT, jakimi są neutralność podatku, rzeczywiste opodatkowanie tylko jednego etapu obrotu oraz zachowanie niezakłóconej konkurencji. |
|
23 |
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. Uznał on, że § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT, ustanawiający zwolnienie nieznane prawu Unii Europejskiej, nie zwalnia podmiotu dostarczającego pojazd używany podatnikowi-pośrednikowi z obowiązku opodatkowania tej dostawy, jeżeli w chwili nabycia pojazdu podmiot ten nie miał prawa odliczyć w całości naliczonego podatku VAT. Zdaniem wspomnianego sądu zwolnienie określone w omawianym przepisie rozporządzenia w sprawie podatku VAT dotyczy jedynie części podatku VAT zapłaconej przez podmiot gospodarczy w związku z limitem przewidzianym w art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT, z wyłączeniem 60% podatku wskazanego na fakturze lub kwoty 6000 PLN, jaką podmiot ten odliczył przy nabyciu pojazdu. W związku z tym zdaniem sądu spółka Bawaria Motors jest uprawniona do stosowania procedury opodatkowania marży, ale tylko w odniesieniu do części podatku, jakiej dostawca pojazdu nie miał prawa odliczyć (to jest do 40% kwoty podatku wskazanej na fakturze lub do części podatku wykraczającej poza kwotę 6000 PLN). |
|
24 |
Spółka Bawaria Motors wniosła kasację od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podniosła, że uniemożliwienie jej zastosowania w pełni procedury opodatkowania marży przy odsprzedaży towarów używanych nabytych w ramach dostawy zwolnionej na podstawie § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT narusza, w szczególności, przepisy art. 120 ust. 4 i 10 ustawy o podatku VAT, jak również wspomniane przepisy rozporządzenia w sprawie podatku VAT. |
|
25 |
Minister Finansów również wniósł kasację, podtrzymując pierwotne stanowisko, zgodnie z którym w okolicznościach omawianej sprawy podatnikowi-pośrednikowi nie przysługuje prawo zastosowania nawet częściowo procedury opodatkowania marży. |
|
26 |
W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym: „Czy unormowania wynikające z art. 313 ust. 1 i art. 314 [w związku] z art. 136 oraz art. 315 dyrektywy 2006/112[…] należy interpretować w ten sposób, iż pozwalają one na zastosowanie procedury szczególnej »marży« dla podatników-pośredników w dostawach towarów używanych także w tej sytuacji, gdy dokonują oni odsprzedaży zakupionych samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych, co do których zastosowano z mocy polskich przepisów krajowych przyjętych w § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia [w sprawie podatku VAT] zwolnienie od podatku dostawy samochodów osobowych i innych pojazdów samochodowych przez podatników, którym przy ich nabyciu przysługiwało jedynie prawo do częściowego odliczenia podatku naliczonego, o którym stanowił art. 86 ust. 3 ustawy [o podatku VAT], jeżeli te samochody i pojazdy były towarami używanymi w rozumieniu art. 43 ust. 2 ustawy [o podatku VAT] oraz art. 311 ust. 1 [pkt] 1 dyrektywy 2006/112?”. |
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
|
27 |
Zwracając się z pytaniem prejudycjalnym, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 313 ust. 1 i art. 314 w związku z art. 136 i 315 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że podatnik-pośrednik ma prawo do stosowania procedury opodatkowania marży przy dostawie pojazdów uznawanych za towary używane w rozumieniu art. 311 ust. 1 pkt 1 dyrektywy, nabytych uprzednio ze zwolnieniem z podatku VAT od innego podatnika, który skorzystał jedynie z prawa do częściowego odliczenia podatku naliczonego od ceny tych pojazdów na wcześniejszym etapie obrotu. |
|
28 |
Należy w tej kwestii przypomnieć, że procedura opodatkowania marży uzyskanej przez podatnika-pośrednika przy dostawie towarów używanych tego rodzaju jak towary będące przedmiotem sprawy przed sądem krajowym jest szczególną procedurą opodatkowania podatkiem VAT, stanowiącą odstępstwo od zasad ogólnych dyrektywy 2006/112 (zob. wyroki: z dnia 8 grudnia 2005 r. w sprawie C-280/04 Jyske Finans, Zb.Orz. s. I-10683, pkt 35; z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie C-203/10 Auto Nikolovi, Zb.Orz. s. I-1083, pkt 46). |
|
29 |
W związku z tym art. 314 dyrektywy 2006/112, określający wypadki zastosowania owej procedury szczególnej, należy interpretować ściśle. Oznacza to, że zawarte tam wyliczenie wypadków zastosowania tej procedury ma charakter wyczerpujący, co podkreślił też rzecznik generalny w pkt 29 opinii. |
|
30 |
Jak wynika z akt sprawy przekazanych Trybunałowi, okoliczności faktyczne sprawy przed sądem krajowym nie należą do żadnej z sytuacji wymienionych w art. 314 lit. a), c) lub d). Zgodnie bowiem z informacjami zawartymi w aktach sprawy dostawa używanych pojazdów dla spółki Bawaria Motors dokonywana była przez osoby będące podatnikami i nie podlegała ani zwolnieniu dla małych przedsiębiorstw przewidzianemu w art. 282–292 dyrektywy 2006/112, ani procedurze opodatkowania marży. |
|
31 |
Ponieważ dostawa ta była zwolniona z podatku VAT na mocy § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT, należy ustalić, czy odpowiada ona hipotezie normy wynikającej z art. 314 lit. b) dyrektywy 2006/112, dotyczącej dostaw towarów podatnikowi-pośrednikowi przez innego podatnika objętych zwolnieniem na podstawie art. 136 dyrektywy. |
|
32 |
Po pierwsze, należy odrzucić możliwość zastosowania w sprawie przed sądem krajowym art. 136 lit. a) dyrektywy. Jak bowiem stwierdził rzecznik generalny w pkt 37 opinii, z akt sprawy wynika, iż dostawa pojazdów spółce Bawaria Motors nie miała żadnego związku z jakąkolwiek działalnością zwolnioną na podstawie wymienionych tam przepisów. |
|
33 |
Po drugie, w odniesieniu do możliwości zastosowania w omawianej sprawie art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112 należy przypomnieć, że przepis ten przewiduje zwolnienie dostaw towarów, których nabycie lub przeznaczenie nie było objęte prawem do odliczenia podatku VAT zgodnie z art. 176 dyrektywy. Artykuł ten zawiera w drugim akapicie klauzulę „standstill”, która upoważnia państwa członkowskie do utrzymania w mocy – do czasu wejścia w życie przepisów ustanowionych przez Radę w celu określenia wydatków nieuprawniających do odliczenia, o jakich mowa w akapicie pierwszym – wszelkich wyłączeń przewidzianych w prawie krajowym w dniu 1 stycznia 1979 r. lub w dniu przystąpienia w odniesieniu do państw członkowskich, które, jak Rzeczpospolita Polska, przystąpiły do Wspólnoty po tej dacie. |
|
34 |
Artykuł 136 lit. b) należy interpretować w sposób ścisły. Przewidziane w nim zwolnienie stanowi bowiem odstępstwo od zasady ogólnej, zgodnie z którą podatek VAT jest pobierany od każdej dostawy towaru dokonywanej odpłatnie przez podatnika (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Jyske Finans, pkt 21). Ponadto zwolnienie to mieści się, poprzez odesłanie w art. 314 lit. b) dyrektywy do jej art. 136, w zakresie zastosowania szczególnej procedury opodatkowania marży. |
|
35 |
Zwolnienie przewidziane w art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112 może wobec tego dotyczyć wyłącznie dostawy towarów, których nabycie nie uprawniało do odliczenia na podstawie prawa krajowego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Jyske Finans, pkt 24). |
|
36 |
Wykładnię taką potwierdza sformułowanie art. 176 dyrektywy 2006/112, gdzie w akapicie pierwszym mowa o wydatkach, „które nie dają prawa do odliczenia [podatku] VAT”, a w akapicie drugim – o „wyłączeniach” przewidzianych w obowiązującym prawie krajowym. Do tego artykułu odsyła art. 136 lit. b) dyrektywy. |
|
37 |
Wykładnia taka jest też zgodna z ogólną logiką art. 314 dyrektywy 2006/112. Jak bowiem podkreślają rząd polski oraz Komisja, a także rzecznik generalny w pkt 30 opinii, wspólną cechą sytuacji umożliwiających zastosowanie procedury opodatkowania marży, do których zalicza się wyłączenie wskazane w art. 136 lit. b) dyrektywy, jest okoliczność, że podmiot dokonujący dostawy podatnikowi-pośrednikowi nie mógł w żadnym zakresie odliczyć podatku naliczonego na wcześniejszym etapie obrotu przy nabyciu towaru, poniósł więc w całości ciężar tego podatku. |
|
38 |
Natomiast w sprawie przed sądem krajowym art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT nie przewiduje „wyłączenia prawa do odliczenia podatku VAT” w rozumieniu art. 136 lit. b) dyrektywy 2006/112, lecz ograniczenie wysokości podatku podlegającego odliczeniu. Podatnik, który nabył towar dostarczany następnie podatnikowi-pośrednikowi, nie był pozbawiony prawa do odliczenia podatku VAT na wcześniejszym etapie obrotu, gdyż ma prawo odliczyć ten podatek w granicach limitów przewidzianych w przepisach krajowych, to jest do 60% naliczonego podatku lub do 6000 PLN. |
|
39 |
W związku z tym i bez potrzeby badania, czy przepis art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT jest objęty klauzulą „standstill” zawartą w art. 176 akapit drugi dyrektywy 2006/112, zwolnienie z podatku VAT przewidziane w § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT dla dostaw pojazdów samochodowych podatnikowi-pośrednikowi dokonywanych przez podatników, którzy mieli prawo do częściowego odliczenia podatku na wcześniejszym etapie obrotu na podstawie owego art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT, w każdym razie nie mieści się w ściśle określonej hipotezie normy art. 136 lit. b) dyrektywy. W konsekwencji późniejsza dostawa tych pojazdów dokonywana przez podatnika-pośrednika nie podlega procedurze opodatkowania marży. |
|
40 |
Zdaniem spółki Bawaria Motors taka wykładnia, przyjęta przez Ministra Finansów, powoduje poddanie owej spółki częściowo podwójnemu opodatkowaniu. Spółka wyjaśnia, że zgodnie z tą wykładnią zobowiązana jest, na zasadach ogólnych, naliczyć podatek VAT od całości ceny odsprzedaży używanego pojazdu, mimo że uprzednio nabyła ów pojazd od innego podatnika ze zwolnieniem z podatku VAT na podstawie § 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie podatku VAT, w związku z czym nie może ona odliczyć tej części podatku VAT, której dokonujący dostawy podatnik nie miał prawa odliczyć ze względu na limit określony w art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT i która z tego powodu była zawarta w cenie nabycia pojazdu. |
|
41 |
Jednakże z powodów wskazanych w pkt 34 i 35 niniejszego wyroku art. 136 lit. b) dyrektywy nie można interpretować w inny sposób niż to wynika z pkt 39, pozwalający ewentualnie na uniknięcie sytuacji, w której podatnik-pośrednik, taki jak spółka Bawaria Motors, podlega częściowo podwójnemu opodatkowaniu, ponieważ przy nabyciu przez innego podatnika towaru następnie dostarczonego mu jako używany nie miało miejsce wyłączenie prawa do odliczenia w rozumieniu tego przepisu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Jyske Finans, pkt 24). Sytuacja ta nie ma bowiem znaczenia dla określenia warunków zastosowania procedury opodatkowania marży przewidzianej w art. 314 dyrektywy. |
|
42 |
Jak Komisja wskazała w pismach procesowych i podczas rozprawy, zadaniem polskiego ustawodawcy jest zapewnić, by sytuacja taka nie miała miejsca. Nie może to jednak odbywać się za cenę interpretacji dyrektywy 2006/112 w sposób sprzeczny zarówno z jej literą, jak i generalną logiką. |
|
43 |
Należy jeszcze podkreślić, że wbrew stanowisku spółki Bawaria Motors odmowa prawa do zastosowania procedury opodatkowania marży przez podatnika-pośrednika znajdującego się w sytuacji takiej jak w sprawie przed sądem krajowym – podczas gdy procedura ta znajduje zastosowanie, na podstawie art. 136 lit. b) w związku z art. 314 lit. b) dyrektywy 2006/112, jeżeli podatnik-pośrednik uprzednio nabył towar ze zwolnieniem z podatku VAT od innego podatnika, który nie miał w ogóle prawa do odliczenia podatku na wcześniejszym etapie obrotu – nie narusza zasady neutralności podatkowej. |
|
44 |
Jak bowiem podkreślił Minister Finansów na rozprawie, w tej drugiej sytuacji cena dostawy towaru podatnikowi-pośrednikowi zawiera całość podatku VAT zapłaconego na wcześniejszym etapie obrotu przez drugiego podatnika, który nie mógł go odliczyć nawet częściowo przy nabyciu towaru. Natomiast w sytuacji rozpatrywanej przed sądem krajowym cena zawiera jedynie część podatku VAT zapłaconego na wcześniejszym etapie obrotu, tę, której podatnik dokonujący dostawy towaru podatnikowi-pośrednikowi nie mógł odliczyć przy nabyciu towaru ze względu na limit określony w art. 86 ust. 3 ustawy o podatku VAT. |
|
45 |
Jak stwierdził rząd polski, w razie dopuszczenia zastosowania procedury opodatkowania marży w takiej sytuacji jak w sprawie przed sądem krajowym podatek VAT nie byłby proporcjonalny do ceny towaru używanego sprzedawanego przez podatnika-pośrednika, mimo że inny podatnik na wcześniejszym etapie obrotu odliczył znaczną część zapłaconego podatku. Rozwiązanie takie byłoby niezgodne z zasadą powszechności podatku VAT wyrażoną w art. 1 ust. 2 dyrektywy 2006/112. |
|
46 |
W związku z powyższymi rozważaniami na postawione pytanie trzeba odpowiedzieć, iż art. 313 ust. 1 i art. 314 w związku z art. 136 i 315 dyrektywy 2006/112 należy interpretować w ten sposób, że podatnik-pośrednik nie ma prawa do stosowania procedury opodatkowania marży przy dostawie pojazdów uznawanych za towary używane w rozumieniu art. 311 ust. 1 pkt 1 dyrektywy, nabytych uprzednio ze zwolnieniem z podatku VAT od innego podatnika, który skorzystał z prawa do częściowego odliczenia podatku naliczonego od ceny tych pojazdów na wcześniejszym etapie obrotu. |
W przedmiocie kosztów
|
47 |
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi. |
|
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje: |
|
Artykuł 313 ust. 1 i art. 314 w związku z art. 136 i 315 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że podatnik-pośrednik nie ma prawa do stosowania procedury opodatkowania marży przy dostawie pojazdów uznawanych za towary używane w rozumieniu art. 311 ust. 1 pkt 1 dyrektywy, nabytych uprzednio ze zwolnieniem z podatku od wartości dodanej od innego podatnika, który skorzystał z prawa do częściowego odliczenia podatku naliczonego od ceny tych pojazdów na wcześniejszym etapie obrotu. |
|
Podpisy |
( *1 ) Język postępowania: polski.