52026DC0199

WŁĄCZENIE NORWEGII DO STRATEGII UNII EUROPEJSKIEJ DLA REGIONU MORZA BAŁTYCKIEGO

1.Wprowadzenie

W konkluzjach prezydencji z 14 grudnia 2007 r. Rada Europejska zwróciła się do Komisji o przedstawienie strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego. W związku z tym Komisja przeprowadziła szeroko zakrojone konsultacje z zainteresowanymi stronami. 10 czerwca 2009 r. Komisja przyjęła komunikat w sprawie strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego 1 (zwanej dalej „strategią”), pierwszej unijnej strategii makroregionalnej. Rada Europejska zatwierdziła strategię w swoich konkluzjach z 29 i 30 października 2009 r. 2 i wezwała „wszystkie zainteresowane podmioty do szybkiego podjęcia działań i do zapewnienia pełnej realizacji strategii”.

Następnie Komisja opublikowała w czerwcu 2011 r. sprawozdanie z postępów w realizacji strategii. W swoich konkluzjach z 15 listopada 2011 r. Rada do Spraw Ogólnych zwróciła się do Komisji o dokonanie przeglądu strategii przed początkiem 2012 r. W odpowiedzi Komisja przyjęła 23 marca 2012 r. komunikat 3 , w którym zaproponowała (i) udoskonalenia w zakresie ukierunkowania strategicznego i dostosowanie polityki i finansowania, (ii) doprecyzowanie zakresów odpowiedzialności poszczególnych uczestników i (iii) usprawnienie komunikacji.

Strategię realizuje osiem państw członkowskich (Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa, Niemcy, Polska i Szwecja), a jej struktura opiera się na trzech nadrzędnych celach: ocalenie morza, rozwój połączeń w regionie i zwiększenie dobrobytu. Cele te dotyczą różnych wspólnych i wzajemnie powiązanych wyzwań w regionie, takich jak przystosowanie się do zmiany klimatu, bezpieczeństwo żeglugi, energia, transport, rozwój połączeń, konkurencyjność i ochrona ludności.

Aby osiągnąć cele strategii, rządy państw uczestniczących w strategii zobowiązały się do dostosowania swoich priorytetów krajowych i regionalnych oraz do zmobilizowania odpowiedniego finansowania unijnego i krajowego na rzecz realizacji planu działania. Od 2013 r. plan działania w ramach strategii był czterokrotnie aktualizowany w celu odzwierciedlenia priorytetów regionalnych i unijnych oraz nowych potrzeb. W obecnym planie działania przyjętym w lutym 2021 r. 4 wprowadzono dalsze dostosowania strategii do celów UE i uproszczono jej strukturę przez zmniejszenie liczby działań, ujęcie ich w 14 obszarach polityki oraz utworzenie specjalnej jednostki wsparcia.

Strategia skupia leżące nad Morzem Bałtyckim państwa członkowskie, ale jest otwarta na współpracę z sąsiadującymi państwami spoza UE, w tym z Norwegią. 7 listopada 2025 r. Norwegia wystosowała do estońskiej prezydencji strategii formalny wniosek o pełne członkostwo w strategii. 28 listopada 2025 r. osiem państw członkowskich uczestniczących w strategii i reprezentowanych w grupie koordynatorów krajowych wyraziło poparcie dla tego wniosku. 5 grudnia 2025 r. prezydencja strategii przekazała Komisji decyzję grupy koordynatorów o włączeniu Norwegii do strategii. Komisja przedłożyła tę decyzję Radzie 24 marca 2026 r. i zwróciła się do niej o podjęcie niezbędnych kroków w celu włączenia Norwegii do strategii jako dziewiątego państwa uczestniczącego.

W konkluzjach z 5 maja 2026 r. Rada z zadowoleniem przyjęła i zaakceptowała wniosek państw uczestniczących w strategii. Zwróciła się do Komisji Europejskiej o podjęcie niezbędnych kroków w celu włączenia Norwegii do strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego, wprowadzenia odpowiednich zmian do strategii i przedłożenia ich Radzie.

2.Włączenie Norwegii do strategii

1.Kontekst polityczny

Norwegia jest wieloletnim partnerem w regionie Morza Bałtyckiego. Na przestrzeni lat wniosła wkład w działania w obszarach polityki objętych strategią i w liczne projekty realizowane w jej ramach. Norwegia uczestniczy w charakterze obserwatora w pracach grupy koordynatorów krajowych, najwyższego organu decyzyjnego strategii, i bierze udział w programie Interreg „Region Morza Bałtyckiego”, który jest głównym źródłem finansowania. Program i strategia są ze sobą ściśle powiązane, ponieważ działają na tym samym obszarze geograficznym i wzajemnie się uzupełniają. W strategii określono ramy i cele strategiczne, zaś program Interreg zapewnia finansowanie projektów umożliwiających realizację celów strategii i wspierających zarządzanie nią.

Po wybuchu rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie zawieszono w ramach strategii współpracę z Rosją i Białorusią, co dodatkowo zmieniło krajobraz polityczny i geopolityczny w regionie. Zmiany te w pewnym stopniu ograniczyły możliwości podejmowania w ramach strategii wspólnych wyzwań regionalnych takich jak zanieczyszczenie środowiska, łagodzenie zmiany klimatu, utrata bioróżnorodności i zarządzanie ryzykiem w żegludze morskiej, jednak zainteresowane strony zacieśniły współpracę, również w zakresie codziennych, praktycznych kontaktów na różnych szczeblach i w różnych obszarach polityki.

W tym kontekście oraz w świetle istotnych zmian geopolitycznych, środowiskowych i gospodarczych w regionie Morza Bałtyckiego, a także ze względu na wieloletnie zaangażowanie Norwegii w sprawy strategii i rosnące zainteresowanie tego państwa zacieśnieniem współpracy w makroregionie, należy sformalizować udział Norwegii na równi z ośmioma państwami członkowskimi, które już realizują strategię.

2.Udział Norwegii w strategii

W przedmiotowym dodatku do pierwotnego komunikatu w sprawie strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego z 10 czerwca 2009 r. określono rolę i obowiązki Norwegii w wielopoziomowym zarządzaniu strategią oraz jej stosunki z innymi państwami uczestniczącymi.

Po przystąpieniu do strategii Norwegia będzie miała prawo uczestniczyć we wszystkich strukturach zarządzania strategią, w tym w dorocznym forum, w pracach grupy koordynatorów krajowych i grup sterujących w obszarach polityki objętych strategią oraz w pracach innych organów zarządzających. Przyjmie również rolę koordynatora jednego z obszarów polityki. Norwegia będzie współpracować z zainteresowanymi stronami na różnych szczeblach (z władzami regionalnymi i lokalnymi, społeczeństwem obywatelskim, środowiskiem biznesu i środowiskiem akademickim), zgodnie z zasadami zarządzania wielopoziomowego określonymi w strategii.

3.Wnioski

Formalne włączenie Norwegii do strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego dodatkowo wzmocni regionalny wymiar strategii oraz jej powiązanie z programem Interreg „Region Morza Bałtyckiego”. Poszerzy również wiedzę fachową i zwiększy pulę zasobów, zacieśni współpracę międzypaństwową w regionie i zapewni skuteczniejsze reagowanie na wspólne wyzwania. Udział Norwegii na równi z pozostałymi państwami uczestniczącymi umożliwi jej zacieśnienie współpracy w kontekście makroregionalnym i będzie sprzyjać realizacji celów strategii z korzyścią dla całego regionu.

Choose the experimental features you want to try