—

uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji zezwalającej na wprowadzenie do obrotu na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003 (D105678/03) produktów zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 × MON 87708 × MON 89788, składających się z niej lub z niej wyprodukowanych,

—

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1829/2003 z dnia 22 września 2003 r. w sprawie genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy (1), w szczególności jego art. 7 ust. 3 i art. 19 ust. 3,

—

uwzględniając fakt, że Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii podczas głosowania 28 lutego 2025 r.,

—

uwzględniając art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 z dnia 16 lutego 2011 r. ustanawiającego przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (2),

—

uwzględniając opinię Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z dnia 2 kwietnia 2020 r., opublikowaną 18 maja 2020 r.  (3),

—

uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje zawierające sprzeciw wobec zatwierdzania organizmów zmodyfikowanych genetycznie („GMO”) (4),

—

uwzględniając art. 115 ust. 2 i 3 Regulaminu,

—

uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności,

A.

mając na uwadze, że 11 września 2015 r. przedsiębiorstwo Monsanto Europe S.A./N.V. zwróciło się, w imieniu Monsanto Company z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, do właściwego organu Niderlandów z wnioskiem dotyczącym wprowadzenia do obrotu żywności, składników żywności i paszy zawierających genetycznie zmodyfikowaną soję MON 87705 × MON 87708 × MON 89788 („genetycznie zmodyfikowana soja”), składających się z niej lub z niej wyprodukowanych („wniosek”), zgodnie z art. 5 i 17 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003; mając na uwadze, że wniosek dotyczył również wprowadzenia do obrotu produktów zawierających soję zmodyfikowaną genetycznie lub składających się z niej, do zastosowań innych niż żywność i pasza, z wyjątkiem uprawy;

B.

mając na uwadze, że 2 kwietnia 2020 r. EFSA wydała pozytywną opinię w sprawie genetycznie zmodyfikowanej soi, opublikowaną 18 maja 2020 r.; mając na uwadze, że EFSA rozpatrzyła wszystkie pytania i wątpliwości zgłaszane przez państwa członkowskie w ramach konsultacji z właściwymi organami krajowymi, przewidzianych w art. 6 ust. 4 i art. 18 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003;

C.

mając na uwadze, że EFSA nie była jednak w stanie sfinalizować oceny ryzyka i wyciągnąć wniosków na temat bezpieczeństwa genetycznie zmodyfikowanej soi ze względu na brak 90-dniowego badania genetycznie zmodyfikowanej soi oraz brak planu monitorowania po wprowadzeniu do obrotu uwzględniającego zmieniony profil kwasów tłuszczowych genetycznie zmodyfikowanej soi;

D.

mając na uwadze, że 3 października 2024 r. EFSA wydała oświadczenie, opublikowane 28 października 2024 r., uzupełniające opinię naukową EFSA z dnia 2 kwietnia 2020 r.: na podstawie dodatkowych danych dostarczonych przez wnioskodawcę (5) EFSA uznała, że zmodyfikowana genetycznie soja, zgodna z opisem we wniosku, jest równie bezpieczna pod względem potencjalnego wpływu na zdrowie ludzi i zwierząt i na środowisko, co jej konwencjonalny odpowiednik i przebadane niezmodyfikowane genetycznie odmiany referencyjne soi. EFSA stwierdziła również, że spożycie genetycznie zmodyfikowanej soi nie budzi żadnych obaw, jeśli chodzi o odżywianie;

E.

mając na uwadze, że genetycznie zmodyfikowana soja została zmodyfikowana w taki sposób, aby uodpornić ją na herbicydy na bazie glifosatu i dikamby oraz zmienić jej profil kwasów tłuszczowych;

F.

mając na uwadze, że na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 503/2013 (6) wymagana jest ocena, czy oczekiwane sposoby prowadzenia działalności rolniczej wpływają na wyniki badanych punktów końcowych,; mając na uwadze, że zgodnie z tym rozporządzeniem wykonawczym ma to szczególne znaczenie w przypadku roślin tolerujących herbicydy;

G.

mając na uwadze, że zdecydowaną większość upraw zmodyfikowanych genetycznie poddano modyfikacji genetycznej, aby osiągnąć tolerancję na co najmniej jeden herbicyd uzupełniający spośród herbicydów, które mogą być stosowane w trakcie całej uprawy roślin zmodyfikowanych genetycznie bez powodowania zamierania upraw, jak miałoby to miejsce w przypadku upraw nietolerujących herbicydów; mając na uwadze, że według licznych badań uprawa genetycznie zmodyfikowanych roślin tolerujących herbicydy prowadzi do większego zużycia herbicydów uzupełniających, co w dużej mierze spowodowane jest pojawieniem się chwastów odpornych na herbicydy (7);

H.

mając na uwadze, że genetycznie zmodyfikowane uprawy odporne na herbicydy zmuszają rolników do stosowania systemu zwalczania chwastów, który jest w dużej mierze lub całkowicie uzależniony od herbicydów; mając na uwadze, że zwiększone uzależnienie od herbicydów uzupełniających w gospodarstwach, w których prowadzi się genetycznie zmodyfikowane uprawy, przyspiesza pojawianie się i rozprzestrzenianie chwastów odpornych na te herbicydy, co sprawia, że konieczne staje się coraz szersze stosowanie herbicydów, prowadzące do powstania błędnego koła;

I.

mając na uwadze, że nadmierne uzależnienie od herbicydów przyniesie takie negatywne skutki jak pogorszenie zdrowia gleby, jakości wody oraz różnorodności biologicznej na powierzchni ziemi i pod ziemią, a także spowoduje większe narażenie ludzi i zwierząt, potencjalnie również w wyniku większych pozostałości herbicydów w żywności i paszy;

J.

mając na uwadze, że dikamba jest wysoce lotna, co oznacza, że po zastosowaniu może się ulatniać i przedostawać do powietrza, a następnie przemieszczać się z wiatrem aż do opadnięcia na ziemię, co naraża ludzi i rośliny inne niż docelowe, winorośl, drzewa i krzewy na poważne szkody, zwłaszcza gdy ekspozycja trwa kilka lat;

K.

mając na uwadze, że w recenzowanym czasopiśmie International Journal of Epidemiology opublikowano badanie z 2020 r. przeprowadzone przez rządowych naukowców Stanów Zjednoczonych, w którym stwierdzono, że intensywne stosowanie dikamby zwiększa ryzyko rozwoju raka wątroby i wewnątrzwątrobowych przewodów żółciowych wśród osób aplikujących tę substancję;

L.

mając na uwadze, że w badaniu z 2020 r. stwierdzono, iż zatwierdzenie upraw genetycznie zmodyfikowanych odpornych na dikambę przypuszczalnie doprowadzi do zwiększonego wykorzystania dikamby w rolnictwie w nadchodzących latach (8), a system danych Heartland Health Research Alliance’s Pesticide Use dotyczący stosowania pestycydów potwierdza, że rzeczywiście ma to miejsce – w ostatniej dekadzie wykorzystanie dikamby w regionie Midwest w Stanach Zjednoczonych wzrosło nawet dziesięciokrotnie (9);

M.

mając na uwadze, że utrzymują się wątpliwości co do rakotwórczości glifosatu; mając na uwadze, że EFSA w listopadzie 2015 r. stwierdziła, iż jest mało prawdopodobne, aby glifosat był rakotwórczy, a Europejska Agencja Chemikaliów uznała w marcu 2017 r., że nie ma podstaw, by zaliczyć go do substancji rakotwórczych; mając na uwadze, że z kolei Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem – wyspecjalizowana agencja Światowej Organizacji Zdrowia ds. badań nad rakiem – w 2015 r. zaliczyła glifosat do substancji prawdopodobnie rakotwórczych dla ludzi; mając na uwadze, że szereg najnowszych recenzowanych badań naukowych potwierdza możliwe działanie rakotwórcze glifosatu (10);

N.

mając na uwadze, że w badaniu recenzowanym stwierdzono, że glifosat gromadzi się w genetycznie zmodyfikowanej soi, co negatywnie wpływa na jej skład odżywczy w porównaniu ze składem soi niezmodyfikowanej genetycznie (11); mając na uwadze, że w projekcie pilotażowym przeprowadzonym w Argentynie stwierdzono zaskakująco wysoki poziom pozostałości glifosatu w genetycznie zmodyfikowanej soi (12);

O.

mając na uwadze, że sposób, w jaki rośliny zmodyfikowane genetycznie rozkładają herbicydy uzupełniające, oraz skład, a tym samym toksyczność produktów rozpadu (metabolitów), mogą wynikać z samej modyfikacji genetycznej (13);

P.

mając na uwadze, że ocenę pozostałości herbicydów i metabolitów znalezionych na roślinach zmodyfikowanych genetycznie uznaje się za niewchodzącą w zakres kompetencji panelu EFSA ds. organizmów modyfikowanych genetycznie, w związku z czym nie przeprowadza się jej w procedurze zatwierdzania GMO;

Q.

mając na uwadze, że uprawa genetycznie zmodyfikowanej soi nie jest dozwolona w Unii;

R.

mając na uwadze, że we wnioskach ze strategicznego dialogu na temat przyszłości rolnictwa w UE (14) wzywa się Komisję do ponownej oceny jej podejścia do kwestii wprowadzenia do obrotu produktów rolno-spożywczych w imporcie i eksporcie, z uwzględnieniem wyzwania, jakie stanowią rozbieżne standardy Unii i jej partnerów handlowych; mając na uwadze, że sprawiedliwsze stosunki handlowe zgodne z celami w zakresie zdrowej żywności i zdrowego środowiska na całym świecie były jednym z głównych postulatów rolników podczas demonstracji w 2023 i 2024 r.;

S.

mając na uwadze, że w sprawozdaniu specjalnego sprawozdawcy Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) ds. prawa do pożywienia z 2017 r. stwierdzono, iż szczególnie w krajach rozwijających się niebezpieczne pestycydy mają katastrofalne skutki dla zdrowia (15); mając na uwadze, że cel zrównoważonego rozwoju ONZ nr 3.9 zakłada znaczne zmniejszenie do 2030 r. liczby zgonów i chorób spowodowanych niebezpiecznymi chemikaliami oraz zanieczyszczeniem i skażeniem powietrza, wody i gleby (16);

T.

mając na uwadze, że w grudniu 2022 r. podczas COP15 Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej uzgodniono globalne ramy różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu, które obejmują globalny cel zmniejszenia ryzyka związanego z pestycydami o co najmniej 50 % do 2030 r. (17);

U.

mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1829/2003 genetycznie zmodyfikowana żywność lub pasza nie mogą wywierać szkodliwego wpływu na zdrowie ludzi i zwierząt ani na środowisko naturalne, a przy sporządzaniu decyzji Komisja musi brać pod uwagę wszelkie istotne przepisy prawa Unii oraz inne uzasadnione czynniki istotne dla badanej sprawy; mając na uwadze, że takie uzasadnione czynniki powinny obejmować zobowiązania Unii wynikające z celów zrównoważonego rozwoju ONZ i z Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej;

V.

mając na uwadze, że unijne zezwolenie na genetycznie zmodyfikowaną soję nie byłoby spójne z międzynarodowymi zobowiązaniami w zakresie ograniczenia stosowania pestycydów (18), zważywszy na zwiększone narażenie ludzi i środowiska na herbicydy w krajach, w których uprawia się genetycznie zmodyfikowane rośliny odporne na herbicydy, a także związane z tym skutki zdrowotne, które mogą być poważne;

W.

mając na uwadze, że do głównych przyczyn utraty różnorodności biologicznej należy wylesianie; mając na uwadze, że emisje pochodzące z użytkowania gruntów i zmiany użytkowania gruntów, przeważnie z powodu wylesiania, to druga po spalaniu paliw kopalnych najważniejsza przyczyna zmiany klimatu (19); mając na uwadze, że w paryskim porozumieniu klimatycznym, w strategicznym planie na rzecz różnorodności biologicznej na lata 2011–2020 przyjętym na podstawie Konwencji o różnorodności biologicznej oraz w celach z Aichi w zakresie ochrony różnorodności biologicznej propaguje się zrównoważoną gospodarkę leśną, ochronę lasów i ich odtwarzanie (20); mając na uwadze, że cel zrównoważonego rozwoju nr 15 obejmuje powstrzymanie wylesiania do 2020 r. (21); mając na uwadze, że lasy pełnią wiele funkcji sprzyjających większości celów zrównoważonego rozwoju (22);

X.

mając na uwadze, że przyczyną pożarów lasów w Amazonii jest wysoki poziom wylesiania; mając na uwadze, że w komunikacie z 2019 r. Komisja zadeklarowała ambicję ochrony i odtwarzania lasów na świecie (23); mając na uwadze, że globalna ochrona różnorodności biologicznej, w tym lasów, jest kluczowym celem unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej (24);

Y.

mając na uwadze, że produkcja soi należy do najważniejszych przyczyn wylesiania w dorzeczu Amazonki, w regionie Cerrado i na równinie Gran Chaco w Ameryce Południowej; mając na uwadze, że 97 % soi uprawianej w Brazylii i 100 % soi uprawianej w Argentynie to soja zmodyfikowana genetycznie (25);

Z.

mając na uwadze, że według analiz Komisji soja jest w Unii od dawna najważniejszym czynnikiem przyczyniającym się do wylesiania na świecie i do wynikających stąd emisji, gdyż odpowiada za niemal połowę wylesiania uwzględnionego w konsumpcji wszystkich towarów przywożonych do Unii (26);

AA.

mając na uwadze, że jednym z wniosków wyciągniętych z kryzysu związanego z COVID-19 i trwającej wojny w Ukrainie jest konieczność uniezależnienia się Unii od niektórych materiałów krytycznych; mając na uwadze, że w piśmie określającym zadania komisarza Christophe’a Hansena przewodnicząca Komisji Ursula von der Leyen zwraca się do niego, by przeanalizował sposoby ograniczenia przywozu kluczowych towarów (27);

AB.

mając na uwadze, że umowy handlowe zachęcają do przywozu do Unii żywności i pasz zawierających GMO, składających się z GMO lub wyprodukowanych z GMO; mając na uwadze, że Brazylia i Argentyna należą do największych na świecie producentów GMO i użytkowników pestycydów, w tym GMO i pestycydów zakazanych w Unii ze względów zdrowotnych lub środowiskowych;

AC.

mając na uwadze, że w ósmej kadencji Parlament przyjął łącznie 36 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzeniu do obrotu GMO do zastosowania w żywności i paszy (33 rezolucje) oraz uprawie GMO w Unii (trzy rezolucje); mając na uwadze, że w dziewiątej kadencji Parlament przyjął 38 rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu GMO do obrotu, a w obecnej dziesiątej kadencji przyjął już dziesięć rezolucji, w których sprzeciwił się wprowadzaniu GMO do obrotu;

AD.

mając na uwadze, że Komisja nadal wydaje zezwolenia na GMO, mimo że sama stwierdziła niedemokratyczność tego procesu, a także mimo braku poparcia ze strony państw członkowskich i mimo sprzeciwów Parlamentu;

AE.

mając na uwadze, że żadna zmiana w prawie nie jest konieczna, by Komisja mogła nie zatwierdzić GMO, jeżeli w komitecie odwoławczym kwalifikowana większość państw członkowskich nie opowie się za zatwierdzeniem (28);

AF.

mając na uwadze, że 28 lutego 2025 r. Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia (WE) nr 1829/2003, nie wydał opinii w wyniku głosowania, co oznacza, że zezwolenia nie poparła kwalifikowana większość państw członkowskich;

1.

uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji wykracza poza uprawnienia wykonawcze przewidziane w rozporządzeniu (WE) nr 1829/2003;

2.

uważa, że projekt decyzji wykonawczej Komisji jest niespójny z prawem Unii, ponieważ nie odpowiada celowi rozporządzenia (WE) nr 1829/2003 zakładającemu – zgodnie z zasadami ogólnymi określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 (29) – stworzenie podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony życia i zdrowia ludzkiego, zdrowia i dobrostanu zwierząt, środowiska naturalnego oraz interesów konsumentów w związku z genetycznie zmodyfikowaną żywnością i paszą, przy jednoczesnym zagwarantowaniu skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego;

3.

wzywa Komisję do wycofania projektu decyzji wykonawczej oraz do przedłożenia komitetowi nowego projektu;

4.

wzywa Komisję, zgodnie z podejściem „Jedno zdrowie”, aby nie zezwalała na uprawę zmodyfikowanych genetycznie roślin tolerujących herbicydy, ponieważ doprowadziłoby to do zwiększonego stosowania herbicydów uzupełniających, a tym samym do zwiększenia ryzyka dla różnorodności biologicznej, bezpieczeństwa żywności i zdrowia pracowników;

5.

podkreśla w związku z tym, że zezwalanie na import jako żywności lub paszy roślin zmodyfikowanych genetycznie, którym nadano odporność na herbicydy, jest niezgodne z międzynarodowymi zobowiązaniami Unii wynikającymi m.in. z celów zrównoważonego rozwoju ONZ i Konwencji ONZ o różnorodności biologicznej, w tym z niedawno przyjętymi globalnymi ramami różnorodności biologicznej z Kunmingu/Montrealu (30);

6.

oczekuje, że Komisja w trybie pilnym wywiąże się ze swojego zobowiązania do przedstawienia wniosku mającego na celu zagwarantowanie, że niebezpieczne chemikalia zakazane w Unii nie będą produkowane na eksport, a także ze zobowiązania do zapewnienia wzajemności poprzez lepsze dostosowanie w Europie krajowych norm produkcji do norm stosowanych w imporcie, zwłaszcza w odniesieniu do pestycydów;

7.

wzywa Komisję do zapewnienia zbieżności norm między Unią a jej partnerami w negocjacjach dotyczących umów o wolnym handlu, aby spełnić unijne normy bezpieczeństwa;

8.

z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w skierowanym do posłów i posłanek piśmie z 11 września 2020 r. Komisja w końcu przyznała, iż przy podejmowaniu decyzji o zezwoleniu na wprowadzenie GMO należy uwzględniać zasady zrównoważonego rozwoju (31); jest jednak głęboko rozczarowany, że od tego czasu Komisja wciąż zezwalała na przywóz GMO do Unii mimo sprzeciwu Parlamentu i większości państw członkowskich głosujących przeciwko udzielaniu takich zezwoleń;

9.

ponownie apeluje do Komisji o uwzględnianie zobowiązań Unii wynikających z umów międzynarodowych, takich jak paryskie porozumienie klimatyczne, Konwencja ONZ o różnorodności biologicznej i cele zrównoważonego rozwoju ONZ; ponawia apel o to, by projektom aktów wykonawczych towarzyszyło uzasadnienie zawierające wyjaśnienie sposobu, w jaki zapewniają one przestrzeganie zasady „nie szkodzić” (32);

10.

zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.