Sprawozdawca:

Stojan CZUKANOW

Doradczynie i doradcy	Dr Anne LAMP (z ramienia sprawozdawcy)
Decyzja Zgromadzenia Planarnego	18.9.2025
Podstawa prawna	Art. 52 ust. 2 regulaminu wewnętrznego
Sekcja odpowiedzialna	Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego
Data przyjęcia przez sekcję	16.4.2026
Data przyjęcia na sesji plenarnej	29.4.2026
Sesja plenarna nr	605
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się)	211/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY (EKES)

1.1.

Uważa, że UE ma okazję do przyspieszenia przejścia na biogospodarkę o obiegu zamkniętym, łączącą obieg zamknięty, redukcję materiałów z uwzględnieniem ograniczeń planety, zrównoważone wykorzystanie biomasy i konkurencyjność przemysłową. W oparciu o przyszły akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym i zaktualizowaną strategię biogospodarczą UE wzywa do spójnego i ambitnego wdrożenia, które przełoży dynamikę polityczną na praktyczne wyniki w zakresie rozwoju przemysłowego i regionalnego.

1.2.

Podkreśla, że efektywne wykorzystanie zasobów środowiska wymaga stosowania hierarchii postępowania z odpadami zgodnie z dyrektywą ramową w sprawie odpadów, w oparciu o myślenie w kategoriach cyklu życia produktu i najlepszy ogólny wynik dla środowiska. W związku z tym popiera ukierunkowane na wyniki i neutralne pod względem technologicznym podejście do obiegu zamkniętego, przy czym należy nadać priorytet zapobieganiu powstawaniu odpadów, ponownemu użyciu materiałów i efektywności ich wykorzystywania. W ramach tego podejścia uznaje się zarówno cykle techniczne, jak i biologiczne oraz zapewnia się, aby różne zastosowania mogły przebiegać zgodnie ze zróżnicowanymi ścieżkami obiegu zamkniętego.

1.3.

Zaznacza, że materiały pochodzące z chemicznie niemodyfikowanych polimerów naturalnych, prawnie uznanych za inne niż tworzywa sztuczne na mocy dyrektywy w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych i zgodnych z rozporządzeniem REACH, mogą pomóc w zapobieganiu zanieczyszczeniom, w tym poprzez ograniczenie wycieku mikrodrobin plastiku. Ich rolę należy ocenić zgodnie z podejściem „Jedno zdrowie”, uznając przy tym wzajemne powiązania między integralnością środowiskową, odpornością ekosystemów oraz zdrowiem ludzi i zwierząt.

1.4.

Kładzie nacisk na potencjał takich materiałów we wzmacnianiu gospodarki wiejskiej i przybrzeżnej poprzez umożliwienie odzysku wtórnej biomasy rolniczej i morskiej, wzmocnienie lokalnych i regionalnych łańcuchów wartości, wspieranie odnowy pokoleń w rolnictwie i rybołówstwie oraz tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy w tych sektorach, co przyczynia się do spójności społecznej. Podkreśla, że należy nadal priorytetowo – i zgodnie z podaną kolejnością – traktować zastosowania związane z żywnością, paszą i ochroną gleby.

1.5.

Wzywa do większej spójności regulacyjnej w całym prawodawstwie unijnym dotyczącym produktów, odpadów i przemysłu, co zapewni spójne wprowadzenie w życie prawnie ustanowionego rozróżnienia między tworzywami sztucznymi a niemodyfikowanymi polimerami naturalnymi. W przepisach dotyczących opakowań należy unikać niezamierzonych barier lub faktycznego wykluczenia z rynku i powinny odzwierciedlać zarówno techniczny, jak i biologiczny obieg zamknięty. Należy jednocześnie nadać priorytet jasnemu i zharmonizowanemu informowaniu konsumentów oraz zapewnianiu przewidywalności dla podmiotów gospodarczych i małych przedsiębiorstw.

1.6.

Podkreśla, że wdrożenie rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) jest priorytetem, i ostrzega, że opakowania wykonane z chemicznie niemodyfikowanych polimerów naturalnych rzeczywiście mogą zostać wyłączone z rynku, jeżeli przepisy dotyczące możliwości recyklingu będą dopuszczać jedynie recykling techniczny. W związku z tym wzywa Komisję do dopilnowania, aby przy wdrażaniu rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych uznano, że niemodyfikowane polimery naturalne nie są tworzywami sztucznymi i by pozwolono na to, aby opakowania zaprojektowane z myślą o biologicznych ścieżkach wycofywania z użytku spełniały wymogi dotyczące możliwości recyklingu, jeżeli przynosi to najlepszy ogólny wynik dla środowiska.

1.7.

Podkreśla, że przejście na biogospodarkę o obiegu zamkniętym musi przełożyć się na zdolności przemysłowe w UE. W związku z tym wzywa Komisję do zapewnienia skoordynowanych działań w ramach polityki ochrony środowiska, polityki przemysłowej i polityki rolnej, aby umożliwić zwiększenie skali wykorzystania zrównoważonych materiałów, ułatwić wdrażanie w przemyśle, wzmocnić regionalne łańcuchy wartości i zapewnić globalną konkurencyjność Europy w zakresie zrównoważonych innowacji w dziedzinie materiałów. Należy przy tym wspierać inwestycje prywatne i zwiększenie skali innowacyjnych rozwiązań.

2.   Uwagi ogólne

2.1.

Europa stoi w obliczu rosnącej presji na zasoby naturalne, systemy gospodarowania odpadami i ekosystemy, spowodowanej rosnącym popytem na materiały i linearnymi modelami produkcji. Chociaż coraz częściej stosuje się rozszerzony recykling i ponowne użycie, to ogólny przepływ materiałów nadal rośnie, przyczyniając się do wyczerpywania się zasobów, zanieczyszczenia i utraty różnorodności biologicznej. W tym kontekście Komitet zwraca uwagę, że zgodnie z art 4 dyrektywy ramowej w sprawie odpadów (dyrektywa 2008/98/WE) (1) hierarchię postępowania z odpadami należy stosować w oparciu o kategorie cyklu życia produktu i z myślą o osiągnięciu najlepszego ogólnego wyniku dla środowiska.

2.2.

Cele UE w zakresie neutralności klimatycznej i konkurencyjności przemysłowej, wzmocnione niedawnymi inicjatywami, w tym przyszłym aktem w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, wymagają ram polityki, które wspierają efektywne wykorzystanie zasobów, zmniejszają zależność od nakładów opartych na paliwach kopalnych i umożliwiają zwiększenie skali zrównoważonych rozwiązań przemysłowych.

2.3.

Zaktualizowana strategia biogospodarcza UE (2) pozycjonuje biogospodarkę jako strategiczną siłę napędową zrównoważonego wzrostu gospodarczego, wdrażania przemysłowego i rozwoju regionalnego. Kładzie się w niej nacisk na przejście – w ramach wspierającego kontekstu rynkowego – od badań naukowych do wprowadzenia na rynek oraz na tworzenie wiodących rynków dla materiałów pochodzenia biologicznego i biotechnologii. Jednocześnie potwierdza się w niej, że w zrównoważonym wykorzystaniu biomasy priorytetem jest nadal jej zastosowanie do celów spożywczych i użytku paszowego, a także bezpieczeństwo. W raporcie Draghiego (3) podkreślono potrzebę uprzemysłowienia czystych technologii i przełożenia innowacji na konkurencyjne rozwiązania rynkowe.

2.4.

Komitet uważa, że jest to odpowiedni moment na przeanalizowanie, w jaki sposób materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody mogą przyspieszyć osiągnięcie celów UE w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i biogospodarki, przy jednoczesnym wzmocnieniu sektorów rolno-spożywczego, leśnego i rybołówstwa. Ich rozwój rodzi szersze pytania dotyczące sposobu definiowania i wdrażania obiegu zamkniętego w polityce unijnej, sposobu, w jaki cykle biologiczne i techniczne mogą się wzajemnie uzupełniać, a ramy regulacyjne lepiej wspierać innowacje przy jednoczesnym generowaniu korzyści dla środowiska, a także tego, w jaki można skuteczniej waloryzować pozostałości i produkty uboczne pochodzące z rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa w regionalnych łańcuchach wartości.

3.   Materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody w ramach polityki UE

3.1.

Do celów niniejszej opinii terminy „materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody”, „polimery naturalne” i „niemodyfikowane chemicznie polimery naturalne” odnoszą się do materiałów pochodzących z polimerów występujących w przyrodzie, w których struktura chemiczna polimeru pozostaje niezmieniona przez cały cykl życia materiału, w tym podczas wytwarzania produktów z jego wykorzystaniem. Termin „materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody” nie jest obecnie zdefiniowany w prawodawstwie UE jako zharmonizowana kategoria materiałów, a zatem może być stosowany w szerszym kontekście. Jednak niniejsza opinia koncentruje się na niemodyfikowanych chemicznie polimerach naturalnych jako jasno zdefiniowanym podzbiorze w ramach tego szerszego zakresu pojęciowego. Źródło: Reprezentacja własna na podstawie European Bioplastics Factsheet 2020 i Market Development Update 2024.

3.2.

Biodegradowalność to zdolność materiału do rozkładu pod wpływem mikroorganizmów na substancje naturalne (np. CO2, wodę, biomasę) w określonych warunkach. Znormalizowane badania (np. EN 13432, ISO 14855) zapewniają kryteria oceny tego procesu, natomiast przepisy UE dotyczące chemikaliów i produktów zapewniają, aby nie pozostały żadne szkodliwe pozostałości. Istnieją dowody na to, że oparte na zasobach przyrody materiały ulegające biodegradacji, takie jak chemicznie niemodyfikowane polimery naturalne, często wykazują silną biodegradację i niską toksyczność. Pochodzące z nich korzyści dla środowiska w systemach gospodarowania odpadami zależą jednak od odpowiednich warunków przetwarzania.

3.3.

Na poziomie UE rozróżnienie między niemodyfikowanymi chemicznie polimerami naturalnymi a polimerami syntetycznymi znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach. W szczególności dyrektywa w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (dyrektywa (UE) 2019/904) (4) i wytyczne dotyczące jej wdrażania wyraźnie wyłączają polimery naturalne z definicji tworzyw sztucznych. Ograniczenie dotyczące mikrodrobin plastiku zawarte w załączniku XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) (5) wyklucza polimery naturalne, które nie zostały chemicznie zmodyfikowane i uznaje ich odrębne właściwości materiałowe oraz ich status inny niż tworzywo sztuczne.

3.4.

Chociaż status produktu innego niż tworzywo sztuczne jest prawnie ustanowiony, nie jest on jeszcze spójnie odzwierciedlony w przepisach UE dotyczących produktów, odpadów, gospodarki o obiegu zamkniętym i opakowań. Brak znormalizowanych operacyjnych kategorii materiałów i dostosowanych wymogów regulacyjnych powoduje niepewność prawa dla innowatorów i inwestorów oraz osłabia zdolność UE do konkurowania w skali globalnej w zakresie innowacyjnych materiałów przyczyniających się do realizacji celów biogospodarki o obiegu zamkniętym.

3.5.

Głównym wyzwaniem regulacyjnym nie jest zatem zdefiniowanie tych materiałów, lecz zapewnienie, aby ich prawnie uznany status został konsekwentnie odzwierciedlony w całych ramach prawnych, w tym w rozporządzeniu w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR). Polimery naturalne nie są obecnie wyraźnie uwzględnione w ramach kategoryzacji materiałów zawartej w rozporządzeniu PPWR. W związku z tym zachodzi ryzyko faktycznego wykluczenia ich z rynku w ramach wymogów dotyczących możliwości recyklingu określonych w rozporządzeniu PPWR, w szczególności w świetle celów na 2035 r.

3.6.

Kryteria dotyczące możliwości recyklingu nie powinny koncentrować się wyłącznie na recyklingu technicznym, jeżeli nie prowadzi to do najlepszego wyniku dla środowiska. Zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami i zasadami oceny cyklu życia, we wdrażaniu regulacyjnym należy w stosownych przypadkach uwzględnić zarówno techniczny, jak i biologiczny obieg zamknięty. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 6 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oferuje możliwość ustanowienia dostosowanych do celu kryteriów w zakresie możliwości recyklingu opakowań wykonanych z niemodyfikowanych polimerów naturalnych, zapewniając tym samym pewność prawa i unikając niezamierzonych barier dla materiałów zaprojektowanych z myślą o biologicznych ścieżkach wycofywania z użytku. Wdrożenie rozporządzenia PPWR powinno być spójne z ramami rozporządzenia REACH i dyrektywy w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych.

3.7.

Materiały wykonane z polimerów naturalnych pochodzą co prawda ze źródeł odnawialnych, lecz należy zapewnić ich bezpieczne stosowanie w całym cyklu życia. Komitet podkreśla, że tego rodzaju materiały powinny być zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i chemikaliów, w tym z wymogami dotyczącymi ekotoksyczności i substancji dodanych w sposób niezamierzony (NIAS), aby zapobiegać szkodliwym pozostałościom w środowisku. W tym kontekście polimery naturalne mogą przyczynić się do bezpiecznych i zrównoważonych rozwiązań w zakresie materiałów.

4.   Wkład w obieg zamknięty i zasobooszczędność

4.1.

Polimery naturalne mogą przyczyniać się do obiegu zamkniętego i zasobooszczędności jako uzupełnienie systemów ponownego użycia i recyklingu. Nie mają one na celu zastąpienia ugruntowanych rozwiązań w zakresie obiegu zamkniętego, ale uwzględnienie konkretnych zastosowań, w przypadku których techniczny obieg zamknięty napotyka ograniczenia praktyczne lub środowiskowe, takie jak bardzo małe formaty, opakowania wielowarstwowe lub kompozytowe i zastosowania krótkotrwałe, w przypadku których ponowne użycie lub wysokiej jakości recykling techniczny nie jest możliwy. Produkty w małych formatach (np. saszetki, owijki i etykiety) są często słabo wychwytywane przez systemy sortowania ze względu na niewielkie ilości i wysokie koszty sortowania, co sprawia, że recykling jest nieopłacalny z ekonomicznego punktu widzenia. Podobnie, opakowania wielowarstwowe lub zanieczyszczone (np. opakowania sosów, opakowania wyrobów cukierniczych, opakowania batonów zbożowych oraz niektóre /opakowania produktów na wynos) stwarzają wyzwania związane z oddzieleniem technicznym. W przypadku tych zastosowań alternatywne rozwiązania oparte na obiegu zamkniętym mogą przynosić lepsze wyniki środowiskowe i gospodarcze.

4.2.

Niezmodyfikowane chemicznie polimery naturalne mogą zmniejszać koszty gospodarowania odpadami, przyczyniać się do uniknięcia nieefektywnych procesów recyklingu i ograniczać utrzymujące się ryzyko zanieczyszczenia, zwłaszcza w przypadku produktów, które mogą nie zostać uwzględnione w systemach zbierania. W związku z tym Komitet podkreśla znaczenie harmonizacji na szczeblu UE w celu uniknięcia fragmentacji jednolitego rynku z powodu rozbieżnych krajowych podejść do klasyfikacji materiałów i gospodarowania odpadami. Pomogłoby to we wdrażaniu rozwiązań dostosowanych do potrzeb, przy jednoczesnym dostosowaniu efektywności środowiskowej i wyników gospodarczych.

4.3.

W tym kontekście biologiczny obieg zamknięty może odgrywać cenną rolę obok technicznych cykli życia materiałów. Dzięki bezpiecznemu powrotowi do naturalnych systemów po zakończeniu użytku, materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody mogą przyczyniać się do zmniejszenia utrzymującego się ryzyka zanieczyszczenia i wspierać efektywne gospodarowanie zasobami, w przypadku gdy alternatywne warianty przynoszą ograniczone korzyści dla środowiska.

4.4.

Takie materiały mogą również pomagać w ograniczeniu wycieku mikrodrobin plastiku i narażenia na substancje niebezpieczne, wspierając tym samym cele w zakresie ochrony środowiska i zdrowia publicznego zgodnie z podejściem „Jedno zdrowie” (6), w ramach którego uznaje się wzajemne powiązania między integralnością środowiskową, odpornością ekosystemów i zdrowiem ludzi.

4.5.

Kompostowanie i recykling organiczny mogą stanowić odpowiednie ścieżki wycofywania z użytku dla dobrze zdefiniowanych zastosowań, w oparciu o ocenę cyklu życia (LCA) i najlepszy wynik dla środowiska. Metody LCA powinny zatem odgrywać kluczową rolę w porównawczej ocenie efektywności środowiskowej technicznych i biologicznych ścieżek obiegu zamkniętego. Materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody pozyskane z chemicznie niezmodyfikowanych polimerów naturalnych są z natury biodegradowalne i nadają się do kompostowania w warunkach domowych. Umożliwia to degradację w warunkach naturalnych bez pozostawienia trwałych pozostałości i sprzyja zapobieganiu zanieczyszczeniom.

4.6.

Oceny powinny również uwzględniać dostępność i dojrzałość infrastruktury gospodarowania odpadami. W przypadku gdy systemy są ograniczone, w tym na obszarach wiejskich, biologiczne rozwiązania w zakresie wycofywania z użytku mogą okazać się bardziej praktyczne i racjonalne ekologicznie niż złożony recykling techniczny. Biorąc pod uwagę różnorodność i złożoność systemów gospodarowania odpadami z gospodarstw domowych, jasne wytyczne dotyczące etykietowania i unieszkodliwiania mają zasadnicze znaczenie dla wspierania prawidłowych zachowań konsumentów. Niezbędna będzie jasna i przejrzysta komunikacja na temat planowanych ścieżek wycofania z eksploatacji, by zrealizować płynące z nich korzyści dla środowiska.

4.7.

Jest to spójne z szerszym podejściem do gospodarki o obiegu zamkniętym, w którym uznaje się, że różne materiały i zastosowania wymagają zróżnicowanych strategii dotyczących obiegu zamkniętego. Jak podkreślono we wcześniejszych opiniach (7), powrót materii organicznej do systemów naturalnych stanowi formę odzyskiwania wartości, co przyczynia się do zdrowia gleby i zamykania cykli biologicznych w stosownych przypadkach.

5.   Wkład w sektor rolno-spożywczy i łańcuchy wartości biomasy

5.1.

Materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody mogą wspierać sektor rolno-spożywczy, leśnictwo i rybołówstwo dzięki umożliwieniu waloryzacji pozostałości i produktów ubocznych z tych sektorów jako surowców przemysłowych – w tym pozostałości przetwórczych, rolniczych strumieni ubocznych, takich jak słoma, oraz strumieni ubocznych biomasy morskiej. Wykorzystanie materiałów powinno koncentrować się na odpadach organicznych, produktach ubocznych i surowcach drugiej generacji. Pozwoli to uniknąć konkurencji z produkcją żywności i paszy oraz wykorzystywania pierwotnych gruntów rolnych do celów niespożywczych.

5.2.

Komitet podkreśla znaczenie zapewnienia aktywnego zaangażowania producentów rolnych i spożywczych w te łańcuchy wartości. Jednocześnie tylko ograniczona część pozostałości rolnych jest realistycznie dostępna dla dodatkowych zastosowań materiałowych po uwzględnieniu ochrony gleby, utrzymania próchnicy i istniejących zastosowań, takich jak pasza, ściółka i energia. Z szacunków wynika, że z około 390 mln ton pozostałości rolniczych teoretycznie wytwarzanych w UE, około 107 mln ton można wykorzystać w sposób zrównoważony do zastosowań biogospodarczych. Odpowiada to około 27 % teoretycznego potencjału pozostałego do wykorzystania po zastosowaniu ograniczeń ekologicznych i uwzględnieniu konkurencyjnych zastosowań (8). Tego rodzaju podejście jest zgodne z zasadą wykorzystania kaskadowego oraz z konkluzjami Rady w sprawie biogospodarki UE, w których wzywa się do zasobooszczędnego wykorzystania biomasy w łańcuchach wartości, przy jednoczesnym promowaniu wykorzystania produktów ubocznych, bioodpadów i pozostałości (9). Jest ono również spójne z długoterminową wizją UE dla obszarów wiejskich, gdyż podkreśla rolę innowacyjnych łańcuchów wartości opartych na biotechnologii we wspieraniu odpornych i dynamicznych gospodarczo regionów wiejskich (10).

5.3.

Te dodatkowe rynki zbytu dla wtórnych strumieni biomasy mogą generować wartość dodaną wykraczającą poza tradycyjne rynki żywności i pasz, różnicować dochody społeczności wiejskich, wspierać odnowę pokoleń i wzmacniać zrównoważony rozwój społeczny w regionach wiejskich i przybrzeżnych, zgodnie z Wizją dla rolnictwa i żywności. Ta wartość dodana może wynikać zarówno z unikania kosztów unieszkodliwiania lub przetwarzania, jak i z tworzenia nowych dochodów, w przypadku gdy pozostałości są przekształcane w surowce wtórne do celów przemysłowych. Chociaż skala wykorzystania pozostałości jako materiału zależy od logistyki, potrzeb w zakresie obróbki wstępnej i końcowego zastosowania, może to generować wyższą wartość ekonomiczną niż w przypadku ich mniejszego unieszkodliwiania lub wykorzystywania luzem. W przypadku zastosowań o wysokiej wartości, takich jak materiały, wzrost wartości jest znaczny (11). Zdolności wdrożeniowe różnią się w poszczególnych regionach i należy je wspierać poprzez ukierunkowane inwestycje, wymianę wiedzy i najlepszych praktyk oraz rozwój infrastruktury.

5.4.

Po włączeniu do lokalnych i regionalnych łańcuchów wartości opartych na biotechnologii, takie materiały mogą wzmocnić powiązania między produkcją podstawową a przemysłem, w tym MŚP, wspierać lokalne zdolności przetwórcze i wzmacniać spójność terytorialną. Zacieśnienie współpracy między zainteresowanymi stronami w zakresie badań naukowych, przemysłu i produkcji podstawowej będzie miało kluczowe znaczenie dla zwiększenia skali takich rozwiązań i umożliwienia ich wdrożenia we wszystkich regionach, na przykład poprzez wsparcie regionalnych centrów biogospodarki.

5.5.

Zastąpienie materiałów opartych na paliwach kopalnych alternatywami pochodzenia biologicznego z biomasy wtórnej może zmniejszyć zależność od importowanych zasobów kopalnych, przyczynić się do autonomii strategicznej i zapewnić globalną konkurencyjność UE. Dzięki ściślejszemu powiązaniu tworzenia wartości przemysłowej z dostępnością regionalnej biomasy takie podejścia mogą promować bardziej zrównoważony rozwój terytorialny i długoterminową odporność w regionach wiejskich i przybrzeżnych, jak również w innych regionach świata, gdzie istnieją silne sektory rolnictwa i rybołówstwa.

6.   Rola w zwiększaniu skali unijnej biogospodarki i czystych innowacji w przemyśle

6.1.

Materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody są częścią szerszego zestawu innowacji biotechnologicznych, które mogą przyczyniać się do łagodzenia zmiany klimatu oraz wiodącej pozycji technologicznej Europy i jej długoterminowej konkurencyjności przemysłowej. Jako element europejskiej biogospodarki o obiegu zamkniętym ilustrują one, w jaki sposób cele zrównoważenia środowiskowego, rozwoju obszarów wiejskich i polityki przemysłowej wzajemnie się wzmacniają.

6.2.

Takie materiały mogą pomagać w wypełnieniu luki między badaniami naukowymi a wdrażaniem w przemyśle, jednak wiele innowacji biotechnologicznych ma trudności z przejściem od demonstracji do pierwszej produkcji na skalę przemysłową, które to zjawisko często nazywa się „doliną śmierci”. Zatem niezbędne są wspomagające warunki regulacyjne, finansowe i rynkowe, w tym dostęp do instrumentów podziału ryzyka i wsparcie dla pierwszych tego rodzaju obiektów. Materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody należy uznać za priorytetową innowacyjną dziedzinę, a ich szersze wdrożenie będzie zależało od przewidywalnych ram regulacyjnych i ukierunkowanego wsparcia na rzecz zwiększenia skali produkcji przemysłowej. Środki po stronie popytu, w tym zamówienia publiczne i zastępowanie, mogą dodatkowo stymulować wprowadzanie na rynek oraz rynki pionierskie.

6.3.

Jasne i spójne uznanie regulacyjne we wszystkich przepisach unijnych dotyczących produktów, odpadów i gospodarki o obiegu zamkniętym jest warunkiem wstępnym uruchomienia inwestycji prywatnych i zapewnienia, aby innowacyjne materiały mogły przejść z etapu pilotażowego do zastosowania przemysłowego. Taka spójność wzmocniłaby europejską biogospodarkę o obiegu zamkniętym i zwiększyłaby jej konkurencyjność w zakresie zrównoważonych innowacji w dziedzinie materiałów. Ponadto systematyczne gromadzenie danych na temat efektywności środowiskowej, skutków gospodarczych, zachowań użytkowników i integracji systemu, a także wymiana najlepszych praktyk między państwami członkowskimi i na szczeblu międzynarodowym mają zasadnicze znaczenie dla wspierania opartego na dowodach doskonalenia polityki i skutecznego skalowania innowacji biotechnologicznych.

7.   Wyzwania regulacyjne i polityczne

7.1.

Pomimo swojego potencjału, materiały ulegające biodegradacji oparte na zasobach przyrody nadal stoją w obliczu wyzwań regulacyjnych i politycznych, które ograniczają ich wykorzystanie.

7.2.

Obecne podejścia regulacyjne są w dużej mierze dostosowane do technicznych cykli materiałowych i koncentrują się głównie na ścieżkach recyklingu mechanicznego. Ukierunkowanie to nie zawsze odzwierciedla różnorodność właściwości materiałów i ścieżek wycofywania z użytku ani nie uwzględnia systematycznie efektywności cyklu życia przy określaniu najbardziej zasobooszczędnego rozwiązania.

7.3.

W rezultacie biologiczny obieg zamknięty nie jest jeszcze w wystarczającym stopniu uwzględniony w wymogach operacyjnych, co stwarza niezamierzone bariery dla materiałów zaprojektowanych z myślą o biologicznych ścieżkach wycofywania z użytku. Konieczna jest większa spójność prawodawstwa unijnego, w tym rozporządzenia w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (zawarte w niej wymogi dotyczące możliwości recyklingu stwarzają ryzyko wykluczenia materiałów zaprojektowanych z myślą o biologicznych ścieżkach wycofywania z użytku), dyrektywy ramowej w sprawie odpadów, rozporządzenia REACH i sektorowego prawodawstwa dotyczącego produktów, aby przy wdrażaniu tych uregulowań zapewnić spójne odzwierciedlenie prawnie uznanego statusu niemodyfikowanych polimerów naturalnych.

7.4.

Podejście oparte na cyklu życia, zorientowane na wyniki i uwzględniające zarówno techniczne, jak i biologiczne ścieżki prowadzące do obiegu zamkniętego, wzmocniłoby europejską biogospodarkę o obiegu zamkniętym, wspierałoby rozwój regionalny, przyczyniłoby się do tworzenia miejsc pracy wysokiej jakości oraz zwiększyłoby konkurencyjność UE w zakresie zrównoważonych innowacji w dziedzinie materiałów.

---

(1)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz.U. L 312 z 22.11.2008, s. 3, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2008/98/oj).

(2)   https://environment.ec.europa.eu/publications/bioeconomy-strategy_pl.

(3)   https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/draghi-report_en.

(4)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/904 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie zmniejszenia wpływu niektórych produktów z tworzyw sztucznych na środowisko (Dz.U. L 155 z 12.6.2019, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/904/oj).

(5)  Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2006/1907/oj).

(6)   Dz.U. C, C/2026/16, 16.1.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2026/16/oj.

(7)   Dz.U. C, C/2025/4207, 20.8.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2025/4207/oj.

(8)  Assessment of agroforestry residue potentials for the bioeconomy in the European Union, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5810460/.

(9)   https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2026/03/17/bioeconomy-council-backs-moving-bio-based-innovations-from-lab-to-production/?utm_source=brevo&utm_campaign=AUTOMATED%20-%20Alert%20-%20Newsletter&utm_medium=email&utm_id=3318.

(10)   https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52024DC0450.

(11)  Valorisation of organic residues for the production of added value chemicals: A contribution to the bio-based economy, https://research.manchester.ac.uk/en/publications/valorisation-of-organic-residues-for-the-production-of-added-valu/.