This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52025DC0673
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL Analysis of the necessity and feasibility of a domain name information and alert system for geographical indications pursuant to Article 35(3) of Regulation (EU) 2024/1143
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Analiza konieczności i wykonalności ustanowienia systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1143
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Analiza konieczności i wykonalności ustanowienia systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1143
COM/2025/673 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 10.11.2025
COM(2025) 673 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
Analiza konieczności i wykonalności ustanowienia systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1143
GLOSARIUSZ NAJWAŻNIEJSZYCH TERMINÓW TECHNICZNYCH
ccTLD (Country-Code Top-Level Domain – krajowa domena najwyższego poziomu):
Domena najwyższego poziomu przypisana konkretnemu krajowi lub terytorium, składająca się z dwóch liter (np. „.fr”, „.de”) i zarządzana przez rejestr krajowy.
Cybersquatting:
Rejestracja w złej wierze lub używanie nazwy domeny identycznej z nazwą chronioną lub łudząco podobnej do nazwy chronionej – takiej jak znak towarowy lub oznaczenie geograficzne – z zamiarem czerpania nienależnych korzyści z jej renomy, wprowadzania konsumentów w błąd lub odsprzedaży domeny dla zysku.
DNS (Domain Name System – system nazw domen):
Hierarchiczny system nazewnictwa, który przekłada czytelne dla człowieka nazwy domen (takie jak „przykład.eu”) na numeryczne adresy protokołu internetowego (IP) wykorzystywane przez komputery do odnalezienia się w internecie.
DAS (Domain Availability Service – usługa dostępności domeny):
Usługa wykorzystywana do sprawdzania, czy dana nazwa domeny jest dostępna do rejestracji, czy została już zajęta, zazwyczaj za pomocą zautomatyzowanych zapytań do rejestrów domen.
NS (Name Server – serwer nazw):
Serwer w DNS, który przechowuje zapisy łączące nazwy domen z adresami IP i zarządza nimi, umożliwiając użytkownikom dostęp do stron internetowych za pomocą nazw zamiast adresów numerycznych.
RDAP (Registration Data Access Protocol – protokół dostępu do danych rejestracyjnych):
Standardowy protokół internetowy zapewniający ustrukturyzowany, nadający się do odczytu maszynowego dostęp do danych rejestracyjnych domen, stopniowo zastępujący starszy system WHOIS. RDAP oferuje lepsze zabezpieczenia, standaryzację i ochronę danych.
WHOIS (Who Is):
Usługa internetowa dostarczająca podstawowych informacji na temat zarejestrowanej nazwy domeny, takich jak jej status, rejestrator i data rejestracji.
1.WPROWADZENIE
Oznaczenia geograficzne (OG) są kamieniem węgielnym polityki jakości Unii Europejskiej. Chronią one nazwy konkretnych produktów, których jakość lub renoma są związane z pochodzeniem geograficznym i tradycyjną wiedzą fachową producentów. Ponieważ marketing cyfrowy i obecność w internecie stały się kluczowe dla komercjalizacji tych produktów, ochrona oznaczeń geograficznych w systemie nazw domen (DNS) nabiera coraz większego znaczenia.
Aby wzmocnić ochronę oznaczeń geograficznych w tym obszarze, w art. 35 rozporządzenia (UE) 2024/1143( 1 ) zobowiązano Komisję do przeanalizowania do dnia 14 listopada 2025 r. konieczności i wykonalności ustanowienia unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych oraz do przedłożenia sprawozdania zawierającego główne ustalenia. W stosownych przypadkach sprawozdaniu temu może towarzyszyć wniosek ustawodawczy.
System informacji i ostrzeżeń o nazwach domen umożliwiłby wnioskodawcom ubiegającym się o oznaczenie geograficzne sprawdzenie, czy oznaczenie geograficzne jest już zarejestrowane jako nazwa domeny, oraz, jeżeli wyrażą taką wolę, otrzymywanie ostrzeżeń w przypadku rejestracji nazwy domeny identycznej z oznaczeniem geograficznym.
W niniejszym sprawozdaniu podsumowano wyniki tej analizy oraz rozważono, w jaki sposób dobrowolne dostarczanie informacji przez mające siedzibę w UE rejestry ccTLD mogłoby funkcjonować w praktyce. Wypełnia ono obowiązek określony w art. 35 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1143 i prezentuje ustalenia Komisji.
2.RAMY PRAWNE I KONTEKST POLITYCZNY
Podstawa prawna
W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1143 w sprawie oznaczeń geograficznych w odniesieniu do wina, napojów spirytusowych i produktów rolnych uznano rosnące znaczenie ochrony oznaczeń geograficznych w systemie nazw domen, ponieważ prawa te są coraz bardziej podatne na stanowiącą nadużycie rejestrację nazw domen, często nazywaną „cybersquattingiem”, i często są przedmiotem takich rejestracji. Aby wzmocnić ochronę oznaczeń geograficznych w tym obszarze, w rozporządzeniu (UE) 2024/1143 wprowadzono możliwość ustanowienia systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen.
Zgodnie z art. 35 ust. 2 rozporządzenia Komisja może powierzyć Urzędowi Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO) ustanowienie takiego systemu i zarządzanie nim. Ten sam przepis przewiduje uczestnictwo na zasadzie dobrowolności mających siedzibę w UE rejestrów ccTLD poprzez dostarczanie EUIPO odpowiednich informacji i danych.
W art. 35 ust. 3 rozporządzenia zobowiązano Komisję do przeanalizowania, czy konieczne i wykonalne byłoby ustanowienie takiego systemu, uwzględniając sposób dobrowolnego przekazywania informacji i danych przez rejestry w praktyce. Komisja musi przedstawić wyniki tej analizy Parlamentowi Europejskiemu i Radzie do dnia 14 listopada 2025 r.
Potrzeba skoordynowanych działań we wszystkich sektorach oznaczeń geograficznych
Analiza oznaczeń geograficznych produktów rolnych na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/1143 przebiega równolegle z obowiązkiem określonym w art. 72 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2023/2411( 2 ) w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych. Przepis ten zobowiązuje Komisję do oceny do dnia 2 czerwca 2026 r. wykonalności systemu informacyjnego i ostrzegania przed nadużywaniem oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych w systemie nazwy domen.
Przepisy te stanowią część szerszej polityki UE na rzecz wzmocnienia ochrony praw własności intelektualnej w internecie, co znalazło odzwierciedlenie w planie działania UE w zakresie własności intelektualnej( 3 ) oraz w opracowaniu zalecenia Komisji w sprawie środków mających na celu przeciwdziałanie podrabianiu( 4 ). Przepisy te są również odpowiedzią na podniesione przez zainteresowane strony kwestie dotyczące ograniczeń istniejących mechanizmów zapobiegania niewłaściwemu stosowaniu oznaczeń geograficznych w internecie i przeciwdziałania temu zjawisku.
Oznaczenia geograficzne produktów rolnych oraz rzemieślniczych i przemysłowych mają podobne podstawy prawne, cele polityczne i potencjalną architekturę systemu. Zasadnicze znaczenie ma zapewnienie spójności polityki i unikanie powielania wysiłków. Niniejsze sprawozdanie, na którym oparte zostanie przyszłe sprawozdanie zaplanowane na 2 czerwca 2026 r., stanowi pierwszą analizę tego, czy możliwe byłoby ustanowienie jednolitego unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen, obejmującego oznaczenia geograficzne zarówno produktów rolnych, jak i rzemieślniczych i przemysłowych, a nie dwóch odrębnych systemów opartych na własnych ramach prawnych. Pomogłoby to zapewnić spójność i przyczyniłoby się do jednolitego podejścia UE do ochrony oznaczeń geograficznych w systemie nazw domen.
4 grudnia 2024 r. Komisja i EUIPO podpisały porozumienie administracyjne w celu zacieśnienia współpracy w obszarach takich jak ochrona i egzekwowanie oznaczeń geograficznych. W porozumieniu odnotowano w szczególności gotowość stron do współpracy w dziedzinie opracowania systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen oraz do zbadania, czy istniejący system EUIPO (obecnie wykorzystywany do unijnych znaków towarowych w domenie najwyższego poziomu .eu) mógłby zostać rozszerzony na oznaczenia geograficzne, w drodze aktów delegowanych, jak przewidziano w art. 35 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1143.
Komisja ściśle współpracowała również z EURid – rejestrem domeny najwyższego poziomu .eu. W tym przypadku współpraca koncentrowała się na analizie granic technicznych i prawnych oraz na pomocy w określeniu proporcjonalnego i skutecznego rozwiązania.
3.METODYKA I ŹRÓDŁA
Obecna analiza opiera się na kilku uzupełniających się źródłach dowodów.
·Kompleksowe badanie zlecone przez Komisję Europejską( 5 ) („badanie”). W badaniu tym zgromadzono dowody dotyczące stanowiących nadużycie rejestracji nazw domen obejmujących oznaczenia geograficzne oraz zbadano techniczną, prawną i organizacyjną wykonalność systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych. Przeanalizowano również przepisy wspólne dla ram prawnych dotyczących oznaczeń geograficznych produktów rolnych oraz produktów rzemieślniczych i przemysłowych i stwierdzono, że skoordynowane podejście UE do każdego przyszłego systemu byłoby technicznie wykonalne i pożądane z punktu widzenia polityki.
·Dokument przedstawiający stanowisko CENTR( 6 ). Ten formalny dokument przedstawiający stanowisko został opracowany przez CENTR, stowarzyszenie reprezentujące krajowe rejestry nazw domen w Europie. W dokumencie przedstawiono poglądy członków i poruszone przez nich kwestie dotyczące unijnego systemu informacji i ostrzeżeń.
·Ukierunkowane konsultacje z unijnymi rejestrami ccTLD. Między sierpniem i wrześniem 2025 r. Komisja zwróciła się do wszystkich mających siedzibę w UE rejestrów ccTLD, EURid i CENTR o przedstawienie uwag na temat proponowanego modelu technicznego i możliwych form dobrowolnej współpracy. Uzyskane od nich informacje zwrotne znajdują odzwierciedlenie w niniejszym sprawozdaniu.
·Dwustronne spotkania między służbami i wymiany techniczne. Uczestniczyli w nich departamenty Komisji, EURid (w odniesieniu do funkcjonowania istniejącego systemu ostrzegania o unijnych znakach towarowych dla .eu) oraz ekspert w dziedzinie własności intelektualnej, który brał udział w opracowywaniu badania.
4.ANALIZA POTRZEB
Ochrona oznaczeń geograficznych w systemie nazw domen staje się coraz ważniejsza, ponieważ marketing internetowy i handel elektroniczny mają coraz większe znaczenie dla producentów produktów objętych oznaczeniem geograficznym. Chociaż liczba udokumentowanych przypadków niewłaściwego stosowania oznaczeń geograficznych w nazwach domen wydaje się ograniczona, stanowi to często odzwierciedlenie czynników strukturalnych, a nie braku ryzyka.
Wiele grup producentów produktów objętych oznaczeniem geograficznym to małe lub średnie przedsiębiorstwa lub stowarzyszenia, które nie dysponują zasobami umożliwiającymi systematyczne monitorowanie rejestracji nazw domen. Zazwyczaj wykonują sporadyczne kontrole lub działają dopiero wtedy, gdy niewłaściwe stosowanie stanie się widoczne na rynku. Nawet w przypadku wykrycia niewłaściwego stosowania producenci często decydują się nie podejmować działań, ponieważ istniejące procedury są kosztowne i złożone. Chociaż są dostępne prywatne usługi monitorowania, są one oparte na opłatach i zaprojektowane przede wszystkim z myślą o znakach towarowych, co sprawia, że są mniej dostępne i nie są w pełni dostosowane do ochrony oznaczeń geograficznych.
Przepisy UE, a mianowicie art. 35 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/1143, nakładają obecnie na wszystkie unijne rejestry ccTLD obowiązek uznawania w alternatywnych procedurach rozstrzygania sporów oznaczeń geograficznych za ważne wcześniejsze prawa. Nie zawsze tak się działo. Przed wejściem w życie rozporządzenia w maju 2024 r. jedynym dostępnym środkiem odwoławczym było często wytoczenie powództwa przed sądami krajowymi. Ponieważ podjęcie działań prawnych może być długotrwałe i kosztowne, a ich efekt jest niepewny, wielu producentów produktów objętych oznaczeniem geograficznym decydowało się nie korzystać z tej możliwości.
Na szczeblu międzynarodowym oznaczeń geograficznych nie uznaje się za prawa kwalifikujące się do ochrony według Jednolitych Zasad Rozwiązywania Sporów o Nazwy Domen (UDRP) – głównej procedury rozstrzygania sporów w odniesieniu do funkcjonalnych domen najwyższego poziomu (gTLD) wykorzystywanej przez Światową Organizację Własności Intelektualnej. Oznacza to, że procedura jest niedostępna dla producentów produktów objętych oznaczeniem geograficznym.
W związku z tym stosunkowo niewielka liczba zgłoszonych przypadków niewłaściwego stosowania oznaczeń geograficznych w nazwach domen niekoniecznie jest wiarygodnym wskaźnikiem rzeczywistego poziomu ryzyka: ograniczona zdolność monitorowania i złożone mechanizmy egzekwowania ukrywają rzeczywistą skalę problemu. Ponadto obecne mechanizmy rozwiązywania sporów dotyczących nazw domen są z natury reaktywne i nie pełnią funkcji zapobiegawczej.
W związku z tym proaktywny unijny system informacji i ostrzeżeń mógłby:
·pomóc wnioskodawcom ubiegającym się o oznaczenia geograficzne w wykrywaniu rejestracji potencjalnie stanowiących nadużycie na wczesnym etapie i przed wystąpieniem szkody dla reputacji;
·zapewnić pojedynczy punkt dostępu w celu sprawdzenia, czy oznaczenie geograficzne zostało zarejestrowane jako nazwa domeny w obecnie rozdrobnionym krajobrazie ccTLD – zwiększyłoby to przejrzystość rejestracji nazw domen bez ujawniania jakichkolwiek dodatkowych danych osobowych oraz
·wzmocnić ogólne ramy egzekwowania przepisów dotyczących oznaczeń geograficznych w internecie.
Z analizy Komisji wynika, że chociaż przypadki cybersquattingu związane z oznaczeniami geograficznymi nie są jeszcze powszechne, mają one miejsce i mogą powodować znaczne szkody gospodarcze i szkody dla reputacji. W świetle rosnącej widoczności produktów objętych oznaczeniem geograficznym w internecie można zatem uznać, że unijny system zapobiegawczy jest konieczny.
5.ANALIZA WYKONALNOŚCI
5.1.Alternatywne modele systemu
System informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych zapewniałby dwie podstawowe usługi:
·funkcję informacyjną, która umożliwi wnioskodawcom ubiegającym się o oznaczenie geograficzne sprawdzenie, czy nazwa domeny identyczna z oznaczeniem geograficznym jest już zarejestrowana;
·funkcję ostrzegania, która wysyłałaby opcjonalne powiadomienia w przypadku nowej rejestracji takiej nazwy domeny.
Funkcje te stanowią odzwierciedlenie istniejącego już systemu ostrzegania dla unijnych znaków towarowych w domenie .eu, który jest obsługiwany wspólnie przez EUIPO i EURid. System ten opiera się na wyszukiwaniu dokładnie dopasowanych nazw domen i automatycznie powiadamia posiadaczy unijnych znaków towarowych o zarejestrowaniu identycznej nazwy domeny .eu, bez jakiejkolwiek wymiany danych osobowych osób rejestrujących.
W pierwszej kolejności Komisja zbadała, czy istniejący system .eu dla unijnych znaków towarowych można byłoby rozszerzyć na oznaczenia geograficzne i unijne ccTLD. Przeanalizowano szereg alternatywnych rozwiązań architektonicznych, różniących się pod względem tego, kto będzie przeprowadzał dopasowywanie i w jaki sposób dane będą wymieniane:
·Dopasowanie zdecentralizowane. Każdy rejestr ccTLD przeprowadzałby kontrole dostępności i przesyłał wyniki do EUIPO.
·Dopasowanie scentralizowane. EUIPO gromadziłby dane rejestracyjne z rejestrów i samodzielnie przeprowadzał kontrole w taki sam sposób, jak w przypadku istniejącego systemu .eu dla unijnych znaków towarowych.
·Model z udziałem strony trzeciej. Pośrednik gromadziłby lub dopasowywałby dane przed przekazaniem wyników EUIPO.
Wszystkie te podejścia są zasadniczo technicznie wykonalne. Każde z nich wymagałoby jednak wprowadzenia istotnych zmian w rejestrach. Obejmowałyby one opracowanie interfejsów programowania aplikacji (API), które są standardowymi interfejsami technicznymi umożliwiającymi zautomatyzowaną komunikację między systemami komputerowymi, stworzenie narzędzi dopasowywania lub regularne eksportowanie danych dotyczących rejestracji nazw domen. Zmiany te pociągałyby za sobą koszty i zmiany w infrastrukturze rejestrów. Z prawnego punktu widzenia modele te wymagałyby również ustaleń umownych z każdym rejestrem w celu uregulowania wymiany danych i uniknięcia ryzyka związanego z poufnością lub ochroną danych. Złożoność i obciążenie związane z takimi rozwiązaniami uznano za poważną przeszkodę.
Rejestry, z którymi przeprowadzono konsultacje w kontekście badania, w dużej mierze sprzeciwiły się tym propozycjom, a w szerszym ujęciu zakwestionowały potrzebę wprowadzenia systemu ostrzegania dotyczącego konkretnie oznaczeń geograficznych. Ich przedstawiciele wskazali, że wymagane zmiany wiązałyby się ze znacznymi kosztami i obciążeniami operacyjnymi, oraz podnieśli kwestie dotyczące ochrony danych i poufności. Nie uznali oni takiego systemu za konieczny i wyrazili niechęć do inwestowania w zmiany w infrastrukturze. W swoim stanowisku Rada CENTR podkreśliła również, że ewentualny system unijny powinien pozostać dobrowolny i nie powinien wprowadzać zbędnych obowiązków. Rada CENTR zwróciła uwagę na niewielką liczbę sporów dotyczących oznaczeń geograficznych w przestrzeni nazw domen, istnienie alternatywnych metod rozstrzygania sporów oraz potrzebę unikania dodatkowych obciążeń dla rejestrów.
W świetle tych ograniczeń zbadano dodatkową opcję, która nie wiązałaby się z rozszerzeniem istniejącego systemu .eu dla unijnych znaków towarowych na oznaczenia geograficzne i unijne ccTLD. Zamiast rozszerzenia utworzono by specjalny system oznaczeń geograficznych zarządzany przez EUIPO i oparty głównie na publicznie dostępnych narzędziach DNS. Zapewniałby on takie same funkcje informacyjne i ostrzegawcze jak obecny system .eu – oparte na dokładnych dopasowaniach z zarejestrowanymi oznaczeniami geograficznymi – ale rejestry nie musiałyby eksportować baz danych rejestracyjnych ani dzielić się nimi. Z technicznego punktu widzenia system opierałby się domyślnie na wyszukiwaniach w serwerze nazw (NS) – standardowym zapytaniu DNS, które ogranicza się do sprawdzenia, czy istnieje dana nazwa domeny. W przypadku gdy wyszukiwanie w serwerze nazw nie przyniesie rezultatów (np. gdy nazwa jest zarejestrowana, ale jeszcze nie została wydelegowana( 7 )), mogłoby to zostać uzupełnione zautomatyzowanymi zapytaniami za pomocą:
·protokołu WHOIS lub jego bezpiecznego następcy, protokołu dostępu do danych rejestracyjnych (RDAP) lub
·usługi dostępności domeny (DAS), w przypadku gdy rejestr oferuje taką usługę.
Model ten ma wyraźne zalety. Nie pociągałby za sobą kosztów rozwoju ani kosztów operacyjnych dla rejestrów ccTLD, ani też zmian w ich infrastrukturze. Opierałby się on również na doświadczeniach zdobytych przez EUIPO w związku z już istniejącym systemem ostrzegania dla unijnych znaków towarowych, co tworzyłoby synergię. Niezbędne kodowanie zostałoby opracowane centralnie przez EUIPO, aby umożliwić wyszukiwania w serwerze nazw i WHOIS/RDAP. Metody te wykorzystują jedynie publicznie dostępne dane DNS i nie wymagają od rejestrów udostępniania kompletnych wykazów zarejestrowanych nazw (zwanych „plikami strefowymi”) ani danych osobowych. System oparty wyłącznie na wyszukiwaniach w serwerze nazw mógłby funkcjonować nawet bez współpracy rejestrów.
Aby jednak zwiększyć dokładność i zasięg, dobrowolna współpraca ze strony rejestrów mogłaby przyjąć formę:
·umieszczania na białej liście adresu IP EUIPO w celu umożliwienia zautomatyzowanych zapytań ze strony WHOIS lub RDAP lub
·przyznania dostępu do DAS, w przypadku gdy taka usługa istnieje.
Dzięki temu system będzie obejmował również nazwy domen, które są zarejestrowane, ale jeszcze nie są wydelegowane. Taka współpraca pozostałaby ściśle dobrowolna i nie nakładałaby żadnych obowiązków prawnych na rejestry.
5.2.Wnioski dotyczące alternatywnych modeli systemów
W analizie uznano, że najbardziej proporcjonalnym i technicznie wykonalnym modelem byłby unijny system informacji i ostrzeżeń o nazwach domen zarządzany przez EUIPO i oparty na standardowych, publicznie dostępnych narzędziach DNS.
Ambitne modele architektoniczne są technicznie możliwe. Należy je jednak wykluczyć, ponieważ wiązałyby się one z nieproporcjonalnymi kosztami, spowodowałyby złożoność prawną i spotkały się z silnym sprzeciwem ze strony rejestrów. Natomiast lekki model zarządzany przez EUIPO, oparty na standardowych, publicznie dostępnych narzędziach DNS, jest wykonalny pod względem technicznym i prawnym, mógłby zostać zaprojektowany w taki sposób, aby spełniał unijne wymogi w zakresie ochrony danych i cyberbezpieczeństwa, a także minimalizowałby koszty i obciążenia operacyjne. Uwzględnia on wiele kwestii poruszonych przez rejestry, pod warunkiem że uczestnictwo pozostawałoby dobrowolne i wprowadzono by odpowiednie zabezpieczenia i ustalenia umowne.
Model ten oferuje rozwiązanie technicznie wykonalne i o niewielkim wpływie, jak opisano powyżej, które:
·nie wymaga dostosowań technicznych ani kosztów rozwoju ze strony rejestrów;
·nie obejmuje udostępniania plików strefowych, danych osobowych ani innych danych rejestracyjnych oraz
·byłoby poparte jasnymi gwarancjami prawnymi zapewniającymi, aby wszelkie dane lub zapytania były wykorzystywane wyłącznie do celów funkcjonowania systemu.
Wszelka współpraca rejestrów ccTLD pozostałaby ściśle dobrowolna i nie nakładałaby na nie żadnych zobowiązań prawnych.
Proponowany model zapewniłby grupom producentów produktów objętych oznaczeniami geograficznymi unijne narzędzie zapobiegania cybersquattingowi i niewłaściwemu stosowaniu oznaczeń geograficznych przy rejestrowaniu nazw domen, a jednocześnie uwzględniałby główne kwestie podniesione przez podmioty prowadzące rejestry, dotyczące obciążenia operacyjnego, ochrony danych i wykonalności technicznej.
6.KONSULTACJE Z REJESTRAMI NAZW KRAJOWYCH DOMEN NAJWYŻSZEGO POZIOMU
6.1.Opis konsultacji
Aby przeanalizować wykonalność tego modelu i gotowość rejestrów do dobrowolnej współpracy, w okresie od sierpnia do września 2025 r. Komisja przeprowadziła ukierunkowane konsultacje. Były one skierowane do wszystkich 27 unijnych rejestrów ccTLD, EURid i CENTR.
W ramach konsultacji Komisja przedstawiła proponowany model techniczny i zapytała, czy rejestry byłyby zasadniczo gotowe:
·umieścić na białej liście adres IP EUIPO w celu umożliwienia zautomatyzowanych zapytań ze strony WHOIS;
lub
·przyznać dostęp do DAS, w przypadku gdy taka usługa jest dostępna.
Informacje przekazane przez rejestry znajdują odzwierciedlenie w niniejszym sprawozdaniu. Wskazano w nich poziom dobrowolnego uczestnictwa, jakiego można by oczekiwać w przypadku przyszłego unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych.
6.2.Wyniki konsultacji
Poza CENTR i EURid odpowiedzi udzieliły 22 unijne rejestry ccTLD.
Poparcie dla proponowanego modelu, z zastrzeżeniem zabezpieczeń
Większość respondentów wskazała, że co do zasady byłaby skłonna uczestniczyć w proponowanym modelu z wykorzystaniem co najmniej jednej z dwóch dobrowolnych form współpracy, a mianowicie:
·udzielenia zautomatyzowanego dostępu do informacji dotyczących rejestracji nazw domen (za pośrednictwem protokołu WHOIS lub RDAP) lub
·przyznania dostępu do DAS.
Rejestry, które pozytywnie odniosły się do współpracy, konsekwentnie podkreślały potrzebę wprowadzenia szeregu zabezpieczeń oraz określiły praktyczne warunki, które należałoby spełnić, aby współpraca była możliwa do zaakceptowania.
·Ograniczenie celu. Wszelkie dane muszą być wykorzystywane wyłącznie do celów funkcjonowania unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen oraz wyłącznie do sprawdzania dostępności nazw oznaczeń geograficznych.
·Ochrona danych. Współpraca musi być zgodna z wymogami UE w zakresie ochrony danych i dane osobowe nie mogą być udostępniane.
·Cyberbezpieczeństwo i zgodność z NIS 2. Współpraca musi być zgodna z unijną dyrektywą NIS 2( 8 ), która ustanawia wspólne przepisy UE mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych oraz klasyfikuje rejestry nazw domen jako „podmioty kluczowe” podlegające rygorystycznym środkom bezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem.
·Jasne parametry operacyjne. Oczekiwana liczba i częstotliwość zautomatyzowanych zapytań (wyszukiwań DNS) muszą być ustalone i utrzymywane w rozsądnych granicach.
·Wyłączenie plików strefowych. Udostępnianie plików strefowych musi pozostać wyłączone.
·Preferencja technologiczna. W miarę możliwości zapytania powinny wykorzystywać RDAP – nowoczesnego i bezpieczniejszego następcę WHOIS.
·Uczciwa konkurencja. Jakikolwiek uprzywilejowany dostęp EUIPO do danych DNS nie może zakłócać konkurencji na rynku usług ochrony znaków towarowych ani przyznawać EUIPO przewagi preferencyjnej. Wszelkie dane uzyskane na potrzeby ochrony oznaczeń geograficznych muszą być zatem wykorzystywane wyłącznie w tym celu.
Przedstawiciele rejestrów podkreślili ponadto, że wszelką współpracę z EUIPO można ustanowić jedynie w drodze formalnej umowy. Taka umowa musiałaby jasno określać zakres współpracy, zawierać odpowiednie klauzule bezpieczeństwa i uwzględniać szersze kwestie przedstawione podczas konsultacji.
Kilka rejestrów zaproponowało również praktyczne usprawnienia, takie jak projekty pilotażowe. Przykłady obejmowały: (i) model „push”, który polegałby na powiadamianiu EUIPO przez sam rejestr o dopasowaniu rejestracji, a nie na wielokrotnym wysyłaniu zapytań przez EUIPO (wyszukiwań DNS) oraz (ii) korzystanie z otwartych zbiorów danych (wykazów dziennych lub comiesięcznych otwartych danych) w celu zmniejszenia zapotrzebowania na specjalny dostęp.
Zastrzeżenia
Niektóre rejestry, które skądinąd były otwarte na współpracę, zakwestionowały jednak skalę nadużyć w zakresie oznaczeń geograficznych w przestrzeni domen UE. Uznały, że przyznanie preferencyjnego dostępu – np. przez umieszczenie na białej liście WHOIS lub DAS – jest w tym kontekście nieproporcjonalne. Zamiast tego ich przedstawiciele zasugerowali, aby zacząć od tego, co jest już publicznie dostępne, a mianowicie od wyszukiwań w serwerze nazw, które po prostu sprawdzają istnienie nazwy domeny, i pozostawić jednocześnie kwestię preferencyjnego dostępu EUIPO do rozważenia na późniejszym etapie.
Mniejszość respondentów wskazała, że nie jest w stanie poprzeć rozwoju takiego systemu, i powołała się na niski poziom niewłaściwego stosowania oznaczeń geograficznych oraz na istnienie zagrożeń dla bezpieczeństwa i ograniczeń prawnych lub technicznych.
Następstwa dla proponowanego modelu
Wyniki konsultacji potwierdzają, że proponowany model – oparty głównie na publicznych wyszukiwaniach w serwerze nazw oraz, w razie potrzeby, uzupełniony zapytaniami WHOIS/RDAP lub DAS – jest technicznie wykonalny. Pokazują one również, że dobrowolna współpraca jest realistyczna, pod warunkiem że Komisja i EUIPO wprowadzą jasne zabezpieczenia prawne, utrzymają obciążenie operacyjne na minimalnym poziomie oraz zapewnią znormalizowany i bezpieczny dostęp (najlepiej za pośrednictwem RDAP) z rozsądnymi ograniczeniami liczby i częstotliwości zapytań.
Różnorodność struktur rejestrów i podniesione kwestie najlepiej odzwierciedlałoby podejście etapowe. Takie podejście rozpoczynałoby się od tego, co można już osiągnąć w wyniku publicznych wyszukiwań DNS, a następnie stopniowo włączałoby rejestry, które chcą zapewnić dodatkowy dobrowolny dostęp. Efektywność mogłyby jeszcze bardziej poprawić projekty pilotażowe, takie jak model „push” lub publikacja otwartych zbiorów danych.
7.USTALENIA I WNIOSKI
Analiza potwierdza, że niewłaściwe stosowanie oznaczeń geograficznych w nazwach domen – choć niedostatecznie zgłaszane, a tym samym trudne do oszacowania – stanowi rzeczywiste i rosnące ryzyko dla wartości ekonomicznej i renomy produktów objętych oznaczeniem geograficznym. Niewielka liczba zgłoszonych przypadków jest bardziej odzwierciedleniem ograniczonych możliwości monitorowania w przypadku wielu grup producentów oraz reaktywnego charakteru istniejących mechanizmów rozstrzygania sporów, a nie braku ryzyka.
Obecne narzędzia egzekwowania w odniesieniu do funkcjonujących w UE krajowych domen najwyższego poziomu są w dużej mierze reaktywne. Alternatywne metody rozwiązywania sporów na szczeblu krajowym przewidują jedynie środki zaradcze w odpowiedzi na spór, po tym jak nazwa domeny została już zarejestrowana. Postępowania sądowe są często długotrwałe i kosztowne, a ich efekt jest nieprzewidywalny, zaś prywatne usługi monitorowania wiążą się z wysokimi kosztami i są zaprojektowane przede wszystkim z myślą o znakach towarowych, a nie oznaczeniach geograficznych.
Zapobiegawczy unijny system informacji i ostrzeżeń o nazwach domen pomógłby wypełnić tę lukę. Przez zapewnienie wnioskodawcom ubiegającym się o oznaczenie geograficzne możliwości sprawdzenia, czy nazwa, którą zamierzają chronić jako oznaczenie geograficzne, została już zarejestrowana jako nazwa domeny, oraz otrzymywania ostrzeżeń w przypadku rejestracji identycznych nazw, taki system pozwoliłby grupom producentów na podjęcie działania przed wystąpieniem szkody gospodarczej i szkody dla reputacji.
Analiza potwierdza, że ustanowienie unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych jest zarówno konieczne, jak i technicznie wykonalne. Taki system stanowiłby dla producentów produktów objętych oznaczeniem geograficznym narzędzie zapobiegające cybersquattingowi i pomógłby chronić reputację oraz wartość ekonomiczną produktów objętych oznaczeniem geograficznym w środowisku internetowym.
Najwłaściwszym modelem jest zarządzany przez EUIPO system oparty na standardowych, publicznie dostępnych narzędziach DNS oraz na dobrowolnej współpracy rejestrów ccTLD. Dzięki takiemu podejściu rejestry nie musiałyby dostosowywać swojej infrastruktury ani dzielić się danymi osobowymi.
Z analizy wynika, że system oparty głównie na publicznych narzędziach DNS mógłby zostać wdrożony bez nakładania na rejestry wymogu udostępniania danych osobowych lub wprowadzania zmian technicznych. System taki opierałby się w szczególności na wyszukiwaniach w serwerze nazw. W razie potrzeby byłyby one uzupełniane zapytaniami WHOIS lub RDAP lub usługą dostępności domeny.
Ukierunkowane konsultacje z mającymi siedzibę w UE rejestrami ccTLD, CENTR i EURid wskazują, że dobrowolna współpraca jest realistycznie możliwa. Większość respondentów wyraziła co do zasady gotowość do zapewnienia zautomatyzowanego dostępu WHOIS/RDAP lub DAS, pod warunkiem że:
·cel systemu będzie ściśle ograniczony do ochrony oznaczeń geograficznych;
·współpraca będzie zgodna z unijnymi przepisami dotyczącymi cyberbezpieczeństwa, w szczególności z dyrektywą NIS 2 (dyrektywą (UE) 2022/2555), która ustanawia wspólne przepisy UE mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa sieci i systemów informatycznych oraz
·zakres współpracy i niezbędne zabezpieczenia zostaną jasno określone w drodze formalnych umów.
Kwestie podniesione przez rejestry – takie jak potrzeba proporcjonalności, silne zabezpieczenia w zakresie ochrony danych i minimalne obciążenie operacyjne – może uwzględnić lekki model i ściśle dobrowolny udział.
W niniejszym sprawozdaniu przedstawiono podstawę faktyczną i polityczną wymaganą w art. 35 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1143 oraz wypełniono obowiązek przeanalizowania konieczności i wykonalności ustanowienia takiego systemu. Na podstawie tej analizy Komisja nie zamierza na tym etapie przedstawiać wniosku ustawodawczego.
8.DALSZE DZIAŁANIA
Komisja będzie kontynuować wewnętrzną koordynację i dialog z zainteresowanymi stronami w celu określenia najwłaściwszych ram ewentualnego unijnego systemu informacji i ostrzeżeń o nazwach domen w odniesieniu do oznaczeń geograficznych.
Każdy krok w kierunku wniosku ustawodawczego będzie rozpatrywany wraz z:
·wnioskami z odrębnej analizy Komisji dotyczącej oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych na podstawie art. 72 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2023/2411, która (jak wspomniano powyżej) ma zostać przedstawiona do dnia 2 czerwca 2026 r. oraz
·dalszymi konsultacjami technicznymi i projektami pilotażowymi z EUIPO, EURid i mającymi siedzibę w UE rejestrami ccTLD w celu przetestowania praktycznych ustaleń i zapewnienia, aby ewentualny przyszły system był proporcjonalny i wykonalny.