KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 4.6.2025

COM(2025) 211 final

Zalecenie

ZALECENIE RADY

w sprawie polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki strukturalnej i polityki budżetowej Chorwacji

{SWD(2025) 211 final}

Zalecenie

ZALECENIE RADY

w sprawie polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki strukturalnej i polityki budżetowej Chorwacji

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 121 ust. 2 i art. 148 ust. 4,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1263 z dnia 29 kwietnia 2024 r. w sprawie skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i w sprawie wielostronnego nadzoru budżetowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 1 , w szczególności jego art. 3 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,

uwzględniając rezolucje Parlamentu Europejskiego,

uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej,

uwzględniając opinię Komitetu ds. Zatrudnienia,

uwzględniając opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

uwzględniając opinię Komitetu Ochrony Socjalnej,

uwzględniając opinię Komitetu Polityki Gospodarczej,

a także mając na uwadze, co następuje:

Kwestie ogólne

(1)W rozporządzeniu (UE) 2024/1263, które weszło w życie dnia 30 kwietnia 2024 r., wskazano cele ram zarządzania gospodarczego, jakimi są wspieranie zdrowych i stabilnych finansów publicznych, zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu oraz odporności poprzez reformy i inwestycje, a także zapobieganie nadmiernym deficytom publicznym. Rozporządzenie stanowi, że Rada i Komisja prowadzą wielostronny nadzór w kontekście europejskiego semestru zgodnie z celami i wymogami określonymi w TFUE. Europejski semestr obejmuje w szczególności formułowanie zaleceń dla poszczególnych krajów i nadzór nad ich wdrażaniem. Rozporządzenie przyczynia się również do zapewnienia poczucia odpowiedzialności za politykę fiskalną na szczeblu krajowym i koncentruje się na perspektywie średniookresowej tej polityki oraz jednocześnie na skuteczniejszym i spójniejszym egzekwowaniu przepisów. Każde państwo członkowskie ma obowiązek przedłożyć Radzie i Komisji krajowy średniookresowy plan budżetowo-strukturalny zawierający jego zobowiązania dotyczące polityki budżetowej, reform i inwestycji, obejmujący okres 4- lub 5-letni, w zależności od długości kadencji parlamentarnej w tym państwie członkowskim. Ścieżka wydatków netto 2 przewidziana w tych planach musi spełniać wymogi określone w rozporządzeniu, w tym wymogi dotyczące wprowadzenia lub utrzymania prawdopodobnej tendencji spadkowej długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do końca okresu dostosowawczego lub utrzymania długu na ostrożnym poziomie poniżej 60 % produktu krajowego brutto (PKB) oraz sprowadzenia lub utrzymania deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej określonej w Traktacie wartości odniesienia wynoszącej 3 % PKB, w średnim okresie. W przypadku gdy państwo członkowskie zobowiąże się do wdrożenia odpowiedniego pakietu reform i inwestycji zgodnie z kryteriami określonymi w rozporządzeniu, okres dostosowawczy może zostać przedłużony o maksymalnie trzy lata.

(2)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 3 ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności („RRF”) weszło w życie w dniu 19 lutego 2021 r. RRF zapewnia państwom członkowskim wsparcie finansowe służące realizacji reform i inwestycji, tworząc w ten sposób impuls fiskalny finansowany przez Unię. Zgodnie z priorytetami europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej RRF przyczynia się do odbudowy gospodarczej i społecznej, pobudzając jednocześnie zrównoważone reformy i inwestycje, które promują w szczególności zieloną i cyfrową transformację oraz zwiększają odporność gospodarek państw członkowskich. Pomaga również wzmocnić finanse publiczne oraz pobudzić wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy w średnim i długim okresie, a także zwiększyć spójność terytorialną wewnątrz Unii i wspierać dalsze wdrażanie Europejskiego filaru praw socjalnych.

(3)Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/435 4 („rozporządzenie w sprawie REPowerEU”), które zostało przyjęte w dniu 27 lutego 2023 r., ma na celu stopniowe redukowanie zależności Unii od importu paliw kopalnych z Rosji. Pomoże to osiągnąć bezpieczeństwo energetyczne i zdywersyfikować dostawy energii w Unii przy jednoczesnym zwiększeniu wykorzystania odnawialnych źródeł energii, zdolności magazynowania energii oraz efektywności energetycznej. Chorwacja dodała do swojego krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności nowy rozdział REPowerEU w celu finansowania kluczowych reform i inwestycji, które pomogą w osiągnięciu celów REPowerEU.

(4)15 maja 2021 r. Chorwacja przedłożyła Komisji swój krajowy plan odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241. Na podstawie art. 19 tego rozporządzenia Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny określonymi w załączniku V. W dniu 28 lipca 2021 r. Rada przyjęła decyzję wykonawczą zatwierdzającą ocenę planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji 5 , który zmieniono dnia 7 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów art. 18 ust. 2 w celu zaktualizowania maksymalnego wkładu finansowego z tytułu bezzwrotnego wsparcia finansowego, a także w celu włączenia rozdziału REPowerEU 6 . Uruchomienie transz jest uzależnione od przyjęcia przez Komisję decyzji – zgodnie z art. 24 ust. 5 – stwierdzającej, że Chorwacja osiągnęła w zadowalający sposób odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe określone w decyzji wykonawczej Rady. Osiągnięcie w zadowalający sposób wymaga, aby działania związane z uprzednio osiągniętymi kamieniami milowymi i wartościami docelowymi dotyczącymi tej samej reformy lub inwestycji nie zostały odwrócone.

(5)W dniu 21 stycznia 2025 r. Rada, na zalecenie Komisji, przyjęła zalecenie w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Chorwacji 7 . Plan – przedłożony zgodnie z art. 11 i art. 36 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2024/1263 – obejmuje lata 2025–2028 i przedstawia dostosowanie fiskalne rozłożone na okres czterech lat.

(6)W dniu 26 listopada 2024 r. Komisja przyjęła opinię w sprawie projektu planu budżetowego Chorwacji na 2025 r. W tym samym dniu, działając na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, Komisja przyjęła sprawozdanie przedkładane w ramach mechanizmu ostrzegania na 2025 r., w którym nie wskazała Chorwacji jako jednego z państw członkowskich, w przypadku których potrzebna będzie szczegółowa ocena sytuacji. Komisja przyjęła również zalecenie dotyczące zalecenia Rady w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro oraz wniosek dotyczący wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu 2025, w którym przeanalizowano wdrażanie wytycznych dotyczących zatrudnienia i zasad Europejskiego filaru praw socjalnych. Rada przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro 8 w dniu 13 maja 2025 r., a wspólne sprawozdanie o zatrudnieniu – 10 marca 2025 r.

(7)29 stycznia 2025 r. Komisja opublikowała „Kompas konkurencyjności” – strategiczne ramy mające na celu zwiększenie globalnej konkurencyjności UE w ciągu najbliższych pięciu lat. W dokumencie tym wskazano trzy wymogi transformacyjne dotyczące zrównoważonego wzrostu gospodarczego: (i) innowacje, (ii) dekarbonizację i konkurencyjność oraz (iii) bezpieczeństwo. Aby zlikwidować lukę innowacyjną, UE dąży do wspierania innowacji przemysłowych, rozwoju przedsiębiorstw typu start-up za pomocą inicjatyw takich jak unijna strategia na rzecz przedsiębiorstw typu start-up i przedsiębiorstw scale-up oraz promowania wykorzystania zaawansowanych technologii takich jak sztuczna inteligencja i informatyka kwantowa. Z myślą o bardziej zielonej gospodarce Komisja nakreśliła kompleksowy Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii oraz Pakt dla czystego przemysłu, dbając o to, by przejście na czystą energię było racjonalne pod względem kosztów oraz sprzyjało konkurencyjności, zwłaszcza w sektorach energochłonnych, a także aby było motorem wzrostu. Aby ograniczyć nadmierne zależności i zwiększyć bezpieczeństwo, Unia dąży z determinacją do wzmocnienia globalnych partnerstw handlowych, dywersyfikacji łańcuchów dostaw oraz zapewnienia dostępu do surowców krytycznych i źródeł czystej energii. Priorytety te opierają się na horyzontalnych czynnikach sprzyjających, którymi są uproszczenie regulacyjne, pogłębienie jednolitego rynku, finansowanie konkurencyjności oraz unia oszczędności i inwestycji, promowanie umiejętności i wysokiej jakości miejsc pracy, a także lepsza koordynacja polityk UE. Kompas konkurencyjności jest skoordynowany z europejskim semestrem, co zapewnia spójność polityk gospodarczych państw członkowskich ze strategicznymi celami Komisji oraz jednolite podejście do zarządzania gospodarczego, wspierając tym samym zrównoważony wzrost, innowacje i odporność w całej Unii.

(8)W 2025 r. europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej nadal przebiega równolegle z wdrażaniem RRF. Pełne wdrożenie planów odbudowy i zwiększania odporności pozostaje nieodzowne do realizacji priorytetów politycznych w ramach europejskiego semestru, ponieważ plany te przyczyniają się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom (lub znacznej ich części) określonym w odpowiednich zaleceniach dla poszczególnych krajów wydanych w ostatnich latach. Te zalecenia dla poszczególnych krajów pozostają aktualne również w odniesieniu do oceny planów odbudowy i zwiększania odporności, które są zmieniane zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(9)Zalecenia dla poszczególnych krajów na 2025 r. obejmują główne wyzwania w zakresie polityki gospodarczej, które nie zostały dostatecznie rozwiązane przez działania ujęte w planach odbudowy i zwiększania odporności – z uwzględnieniem odpowiednich wyzwań wskazanych w zaleceniach dla poszczególnych krajów z lat 2019–2024.

(10)W dniu 4 czerwca 2025 r. Komisja opublikowała sprawozdanie krajowe na 2025 r. dotyczące Chorwacji. Oceniła w nim postępy Chorwacji we wdrażaniu stosownych zaleceń dla tego kraju oraz podsumowała realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przez Chorwację. Na podstawie tej analizy w sprawozdaniu krajowym wskazano najpilniejsze wyzwania, przed którymi stoi Chorwacja. Oceniono w nim również postępy Chorwacji we wdrażaniu Europejskiego filaru praw socjalnych oraz w realizacji głównych celów Unii dotyczących zatrudnienia, umiejętności i ograniczania ubóstwa, a także postępy w realizacji celów ONZ w zakresie zrównoważonego rozwoju.

Ocena rocznego sprawozdania z postępów

(11)W dniu 21 stycznia 2025 r. Rada zaleciła następujące maksymalne stopy wzrostu wydatków netto dla Chorwacji: 6,4 % w 2025 r., 4,9 % w 2026 r., 4,1 % w 2027 r. i 3,7 % w 2028 r., co odpowiada maksymalnym skumulowanym stopom wzrostu obliczonym w odniesieniu do 2023 r. wynoszącym 26,2 % w 2025 r., 32,3 % w 2026 r., 37,8 % w 2027 r. i 42,9 % w 2028 r. W dniu 22 maja 2025 r. Chorwacja przedłożyła swoje roczne sprawozdanie z postępów 9 zawierające informacje na temat przestrzegania zalecanych maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto oraz realizacji reform i inwestycji odpowiadających na główne wyzwania zidentyfikowane w zaleceniach dla poszczególnych krajów w ramach europejskiego semestru. Roczne sprawozdanie z postępów odzwierciedla również półroczną sprawozdawczość Chorwacji z postępów w realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, zgodnie z art. 27 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(12)Rosyjska wojna napastnicza przeciwko Ukrainie i jej reperkusje stanowią dla Unii Europejskiej wyzwanie egzystencjalne. Komisja zaleciła uruchomienie, w skoordynowany sposób, krajowej klauzuli wyjścia przewidzianej w pakcie stabilności i wzrostu, aby wspierać wysiłki UE mające na celu osiągnięcie szybkiego i znaczącego wzrostu wydatków na obronę, i propozycja ta została pozytywnie przyjęta przez Radę Europejską 6 marca 2025 r. W odpowiedzi na wniosek Chorwacji z dnia 27 maja 2025 r. Rada, na zalecenie Komisji, przyjęła w dniu [data] r. zalecenie zezwalające Chorwacji na odchylenie od zalecanych maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto i ich przekroczenie 10 .

(13)Według danych zweryfikowanych przez Eurostat 11 deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji, który w 2023 r. wynosił 0,8 % PKB, wzrósł do 2,4 % w 2024 r., a dług sektora instytucji rządowych i samorządowych spadł z poziomu 61,8 % PKB na koniec 2023 r. do 57,6 % na koniec 2024 r. Zgodnie z obliczeniami Komisji zmiany te odpowiadają stopie wzrostu wydatków netto na poziomie 17,4 % w 2024 r. W rocznym sprawozdaniu z postępów za 2025 r. Chorwacja szacuje wzrost wydatków netto w 2024 r. na 17,5 %. Według szacunków Komisji kurs polityki fiskalnej 12 , który uwzględnia zarówno wydatki finansowane ze środków krajowych, jak i z budżetu UE, był w 2024 r. ekspansywny, na poziomie 1,8 % PKB.

(14)Zgodnie z rocznym sprawozdaniem z postępów scenariusz makroekonomiczny, na którym oparto prognozy budżetowe Chorwacji, przewiduje wzrost realnego PKB na poziomie 3,3 % w 2025 r. oraz inflację CPI na poziomie 2,9 % w 2025 r. Według prognozy Komisji z wiosny 2025 r. realny PKB wzrośnie o 3,2 % w 2025 r. i o 2,9 % w 2026 r., a inflacja HICP wyniesie 3,4 % w 2025 r. i 2,0 % w 2026 r.

(15)W rocznym sprawozdaniu z postępów przewiduje się wzrost deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych do 2,9 % PKB w 2025 r., natomiast relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ma spaść do 56,9 % do końca 2025 r. Zmiany te odpowiadają wzrostowi wydatków netto o 7,6 % w 2025 r. W prognozie Komisji z wiosny 2025 r. przewiduje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2025 r. wyniesie 2,7 % PKB. Wzrost deficytu w 2025 r. wynika głównie z silnego wzrostu wydatków kapitałowych wspieranego oczekiwanym przyspieszeniem wdrażania RRF, efektem przeniesienia reformy wynagrodzeń w sektorze publicznym oraz dalszym wzrostem wydatków na emerytury ze względu na zmianę wzoru indeksacji. Zgodnie z obliczeniami Komisji zmiany te odpowiadają wzrostowi wydatków netto o 7,9 % w 2025 r. Na podstawie szacunków Komisji prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej, który uwzględnia zarówno wydatki finansowane ze środków krajowych, jak i z budżetu UE, będzie w 2025 r. ekspansywny, na poziomie 0,8 % PKB. Relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ma spaść do 56,3 % do końca 2025 r. Spadek relacji długu do PKB w 2025 r. odzwierciedla głównie efekt mianownika wynikający z oczekiwanego wzrostu nominalnego PKB.

(16)Według prognozy Komisji z wiosny 2025 r. bezzwrotne wsparcie („dotacje”) z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności w 2025 r. ma posłużyć do sfinansowania wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 1,8 % PKB, podczas gdy w 2024 r. finansowane w ten sposób wydatki wynosiły 0,9 % PKB. Wydatki finansowane z bezzwrotnego wsparcia w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności umożliwiają wysokiej jakości inwestycje i reformy zwiększające wydajność bez wywierania bezpośredniego wpływu na wynik i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych Chorwacji.

(17)Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych na obronę w Chorwacji wyniosły 1,0 % PKB w 2021 r., 1,0 % PKB w 2022 r. i 1,3 % PKB w 2023 r. 13 Według prognozy Komisji z wiosny 2025 r. wydatki na obronę mają wynieść 1,4 % PKB w 2024 r. i 1,5 % PKB w 2025 r. Odpowiada to wzrostowi o 0,5 punktu procentowego PKB w porównaniu z 2021 r. Okres, w którym uruchomiona zostaje krajowa klauzula wyjścia (2025–2028), umożliwia Chorwacji zmianę priorytetów wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych lub zwiększenie dochodów sektora instytucji rządowych i samorządowych, tak aby trwale wyższe wydatki na obronę nie zagrażały stabilności finansów publicznych w perspektywie średniookresowej.

(18)Według prognozy Komisji z wiosny 2025 r. wydatki netto Chorwacji mają wzrosnąć o 7,9 % w 2025 r. i o 26,6 % łącznie w latach 2024 i 2025. Na podstawie prognozy Komisji z wiosny 2025 r. przewiduje się, że wzrost wydatków netto Chorwacji w 2025 r. przekroczy zalecaną maksymalną stopę wzrostu, stanowiąc odchylenie 14 o 0,6 % PKB w ujęciu rocznym. Biorąc pod uwagę lata 2024 i 2025 łącznie, prognozuje się, że również skumulowana stopa wzrostu wydatków netto będzie wyższa od zalecanej maksymalnej stopy wzrostu, stanowiąc odchylenie o 0,2 % PKB. Przewidywane odchylenie mieści się jednak w zakresie elastyczności krajowej klauzuli wyjścia opartej na aktualnych prognozach dotyczących wydatków na obronę.

(19)Roczne sprawozdanie z postępów nie uwzględnia prognoz budżetowych na okres po 2025 r. Przy uwzględnieniu środków z zakresu polityki znanych w dacie granicznej prognozy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2026 r. przewidziany w prognozie Komisji z wiosny 2025 r. ma wynieść 2,6 % PKB. Zmiany te odpowiadają wzrostowi wydatków netto o 4,9 % w 2026 r. Na podstawie szacunków Komisji prognozuje się, że kurs polityki fiskalnej, który uwzględnia zarówno wydatki finansowane ze środków krajowych, jak i z budżetu UE, będzie w 2026 r. zasadniczo neutralny. Według prognoz Komisji relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB ma wzrosnąć do 56,4 % do końca 2026 r. Wzrost relacji długu do PKB w 2026 r. odzwierciedla głównie wartości rezydualne zmiany długu zwiększające poziom zadłużenia.

Najważniejsze wyzwania w zakresie polityk publicznych

(20)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2 załącznika V do tego rozporządzenia plan odbudowy i zwiększania odporności zawiera obszerny zestaw wzajemnie wzmacniających się reform i inwestycji, które mają zostać wdrożone do 2026 r. Spodziewane jest, że przyczynią się one do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom (lub znacznej ich części) określonym w odpowiednich zaleceniach dla poszczególnych krajów. Ze względu na te napięte ramy czasowe dokończenie skutecznej realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności jest nieodzowne dla zwiększenia długoterminowej konkurencyjności Chorwacji dzięki zielonej i cyfrowej transformacji, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawiedliwości społecznej. Aby móc zrealizować do sierpnia 2026 r. zobowiązania przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności, Chorwacja musi przyspieszyć realizację reform i inwestycji, stawiając czoła istniejącym wyzwaniom związanym z ograniczoną zdolnością administracyjną, złożonością procedur udzielania zamówień publicznych, wydłużonymi procesami wydawania pozwoleń oraz nieefektywną koordynacją działań. Systematyczne angażowanie władz lokalnych i regionalnych, partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje nieodzowne do zapewnienia szerokiego poczucia odpowiedzialności za pomyślną realizację planu odbudowy i zwiększania odporności.

(21)W Chorwacji obserwuje się przyspieszenie wdrażania programów polityki spójności, które obejmują wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) i Funduszu Spójności. Ważne jest, aby kontynuować starania na rzecz zapewnienia szybkiej realizacji tych programów, przy jednoczesnej maksymalizacji ich wpływu w terenie. Chorwacja podejmuje już działania w ramach swoich programów polityki spójności, aby pobudzać konkurencyjność i wzrost. Jednocześnie Chorwacja nadal stoi w obliczu wyzwań, w tym związanych ze zwiększaniem konkurencyjności i innowacyjności, przystępnymi cenowo mieszkaniami, odpornością wodną, aktywną polityką rynku pracy dla grup defaworyzowanych, podnoszeniem i zmianą kwalifikacji, opieką długoterminową i deinstytucjonalizacją. Zgodnie z art. 18 rozporządzenia (UE) 2021/1060 w ramach przeglądu śródokresowego programów polityki spójności Chorwacja jest zobowiązana dokonać przeglądu poszczególnych programów, biorąc pod uwagę między innymi wyzwania wskazane w zaleceniach krajowych z 2024 r. We wnioskach Komisji przyjętych w dniu 1 kwietnia 2025 r. 15 wydłużono termin przedłożenia – w odniesieniu do każdego programu – oceny wyników przeglądu śródokresowego na okres po dniu 31 marca 2025 r. Zapewniono także mechanizmy elastyczności, aby pomóc przyspieszyć wdrażanie programów i zachęcić państwa członkowskie do przeznaczania zasobów polityki spójności na pięć strategicznych obszarów priorytetowych dla Unii, mianowicie konkurencyjność w dziedzinie technologii strategicznych, obronność, mieszkalnictwo, odporność wodną i transformację energetyczną.

(22)Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) zapewnia możliwość inwestowania w kluczowe priorytetów strategicznych UE przez wzmocnienie konkurencyjności UE. Środki ze STEP są przekazywane za pośrednictwem 11 istniejących funduszy UE. Państwa członkowskie też mogą przyczyniać się do programu InvestEU, wspierając inwestycje w obszarach priorytetowych. Chorwacja może wykorzystać te inicjatywy do wspierania rozwoju lub produkcji technologii krytycznych, w tym czystych i zasobooszczędnych technologii.

(23)Oprócz wyzwań gospodarczych i społecznych uwzględnionych w planie odbudowy i zwiększania odporności oraz w ramach innych funduszy UE Chorwacja mierzy się z kilkoma dodatkowymi wyzwaniami, które dotyczą niedoboru siły roboczej i kwalifikacji, dekarbonizacji i efektywności energetycznej, innowacji, dostępu do zróżnicowanych źródeł finansowania, otoczenia biznesowego oraz włączenia społecznego.

(24)Wyniki Chorwacji w zakresie badań naukowych i innowacji nadal się poprawiają, jednak postęp hamują utrzymujące się wyzwania strukturalne, w szczególności silne rozdrobnienie sektora badań, rozwoju i innowacji, obejmującego liczne publiczne instytuty badawcze oraz wydziały uniwersyteckie. Skutkiem istnienia dużej liczby tych podmiotów jest rozproszenie zasobów i utrudnienie współpracy, co przekłada się na mniejszą liczbę produktów badań naukowych oraz ograniczony zakres współpracy między środowiskiem akademickim a przedsiębiorstwami i ograniczony transfer technologii. Mimo że Chorwacja wdraża w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności reformy ukierunkowane na zmniejszenie liczby publicznych instytucji badawczych, korzystne byłoby zwiększenie zakresu, poziomu ambicji oraz tempa realizacji tych wysiłków. Poziom wydatków publicznych na badania i rozwój, wyrażony jako odsetek PKB, pozostaje w ostatnich latach niezmieniony, poniżej średniej unijnej. Odsetek wydatków, jakie przedsiębiorstwa ponoszą na badania naukowe i rozwój, oraz absorpcja innowacyjnych programów wśród przedsiębiorstw również utrzymują się zdecydowanie poniżej średniej dla UE, co przyczynia się do nieoptymalnych wyników.

(25)Krajobraz finansowania w Chorwacji wciąż opiera się głównie na sektorze bankowym, a finansowanie rynkowe odgrywa stosunkowo niewielką rolę. Przedsiębiorstwa nadal w dużym stopniu polegają na środkach własnych i kredytach bankowych, a dostęp do oszczędności gospodarstw domowych za pośrednictwem rynków kapitałowych pozostaje ograniczony ze względu na wciąż niski – mimo pewnych postępów – poziom bezpośredniego udziału inwestorów detalicznych. Krajowi inwestorzy instytucjonalni, tacy jak fundusze emerytalne i ubezpieczyciele, odgrywają ograniczoną rolę w finansowaniu innowacyjnych przedsiębiorstw. Stosunkowo niewielki rozmiar i płynność krajowych rynków kapitałowych ograniczają możliwości wyjścia dla inwestorów kapitału wysokiego ryzyka oraz inwestorów na niepublicznym rynku kapitałowym, co pogłębia lukę w finansowaniu innowacyjnych przedsiębiorstw. Reformy w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności oraz strategii rozwoju rynków kapitałowych mają na celu promowanie integracji regionalnej, cyfryzacji i dywersyfikacji wariantów finansowania. Konieczne są dalsze postępy w zakresie zwiększania dostępności kapitału wysokiego ryzyka, inwestycji na niepublicznym rynku kapitałowym, podnoszenia poziomu wiedzy finansowej oraz poprawy otoczenia inwestycyjnego.

(26)Jak wskazano w Kompasie konkurencyjności, wszystkie instytucje unijne, krajowe i lokalne muszą dołożyć wszelkich starań, aby tworzyć prostsze przepisy i przyspieszyć procedury administracyjne. Komisja wyznaczyła ambitne cele w zakresie zmniejszenia obciążeń administracyjnych: o co najmniej 25 % dla wszystkich przedsiębiorstw i co najmniej 35 % dla MŚP. Stworzyła również nowe narzędzia służące osiągnięciu tych celów, w tym systematyczne testowanie całego prawodawstwa UE w warunkach skrajnych oraz pogłębiony dialog z zainteresowanymi stronami. Aby sprostać tym ambitnym założeniom, Chorwacja również musi podjąć działania. 66 % przedsiębiorstw w Chorwacji uważa, że złożoność procedur administracyjnych utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej 16 . Wyzwania strukturalne nadal negatywnie wpływają na otoczenie biznesowe Chorwacji, a niedobory siły roboczej i kwalifikacji, złożoność przepisów i niewydolność administracyjna stanowią poważne ograniczenia dla inwestycji i wzrostu gospodarczego. Bariery regulacyjne w sektorach takich jak handel detaliczny i niektóre zawody ograniczają konkurencję, natomiast opóźnienia w transpozycji dyrektyw UE zwiększają niepewność i obciążenia regulacyjne dla przedsiębiorstw. Przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności działania ukierunkowane na cyfryzację administracji publicznej, wspieranie konkurencji oraz upraszczanie procedur stanowią istotny krok naprzód. Korzystne byłoby jednak zwiększenie zakresu, poziomu ambicji oraz tempa upraszczania przepisów i modernizacji administracji.

(27)Rozdrobnienie terytorialne organów administracji publicznej w Chorwacji negatywnie wpływa na ich wydajność i zwiększa dysproporcje regionalne. Istnieje również nierównowaga między obowiązkami a dostępnością zasobów na szczeblu lokalnym. Przyczynia się ona do zróżnicowania jakości usług publicznych świadczonych w różnych częściach kraju oraz do wzrostu kosztów administracyjnych, ponieważ wiele małych jednostek samorządu terytorialnego nie dysponuje odpowiednimi zasobami finansowymi i administracyjnymi, aby skutecznie realizować powierzone im zadania. Chociaż działania określone w planie odbudowy i zwiększania odporności przyczyniają się do rozwiązania problemu nadmiernej fragmentacji poprzez zapewnienie zachęt finansowych mających na celu stymulowanie łączenia jednostek samorządu terytorialnego, stosowanie tych instrumentów nadal koncentruje się głównie na łączeniu funkcji, natomiast faktyczne łączenie jednostek samorządu terytorialnego pozostaje ograniczone. Korzystne byłoby zwiększenie zakresu zachęt w połączeniu z potencjalnymi krokami legislacyjnymi mającymi na celu zapewnienie upowszechnienia się faktycznego łączenia.

(28)W pierwszej połowie 2024 r. Chorwacja zajmowała trzecie miejsce w UE pod względem wysokości cen energii elektrycznej dla przedsiębiorstw i odbiorców przemysłowych. Ten stan rzeczy w dalszym ciągu ogranicza konkurencyjność kosztową chorwackich przedsiębiorstw. Pomimo rekordowego wzrostu mocy słonecznej o 397 MW w 2024 r. udział energii słonecznej w wytwarzaniu energii elektrycznej pozostaje niski i wynosi mniej niż 6 %. W tym kontekście szybsze wprowadzanie nowych rozwiązań w zakresie energii ze źródeł odnawialnych – zwłaszcza energii słonecznej – i rozwiązań w zakresie elastyczności niezwiązanej z paliwami kopalnymi mogłoby pomóc obniżyć poziomy cen. Zwiększone wykorzystanie odnawialnych źródeł energii na dużą skalę, w tym energii słonecznej, jest utrudnione przez niepewne ramy regulacyjne, ponieważ krajowy organ regulacyjny ds. energii (HERA) nie przyjął jeszcze zaktualizowanych opłat za przyłączenie do sieci, co powoduje niepewność dla potencjalnych inwestorów i w praktyce uniemożliwia uzyskanie finansowania na projekty. Większe inwestycje w sieć elektroenergetyczną, wykraczające poza te przewidziane w chorwackim planie odbudowy i zwiększania odporności, będą miały kluczowe znaczenie dla wspierania wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych w Chorwacji. W perspektywie krótkoterminowej będzie to wymagało działań zachęcających do realizacji hybrydowych projektów w zakresie magazynowania i energii odnawialnej. W 2023 r. jedynie 24 % odbiorców w gospodarstwach domowych zainstalowało inteligentne liczniki, co jest wynikiem znacznie poniżej unijnej wartości docelowej na poziomie 80 %. Aby w pełni skorzystać ze zwiększonego wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, konieczne będzie finansowanie w znacznym stopniu wprowadzania inteligentnych liczników, wykraczające poza działania przewidziane w planie odbudowy i zwiększania odporności, a także wprowadzenie dynamicznych umów, które wzmocnią pozycję konsumentów i będą sprzyjać reakcji strony popytowej. Przegląd i uproszczenie procedur administracyjnych dotyczących instalowania projektów dotyczących energii ze źródeł odnawialnych, w tym w budynkach wielorodzinnych, mogłyby przyczynić się do zmniejszenia zależności od paliw kopalnych. Konieczny jest również przegląd procedur administracyjnych dotyczących tworzenia społeczności energetycznych, ponieważ liczba zarejestrowanych podmiotów tego typu pozostaje niska.

(29)Działania na rzecz zapewnienia efektywności energetycznej są niezbędne, aby utrzymać pozytywne tempo zmian zapoczątkowane przez plan odbudowy i zwiększania odporności oraz przyspieszyć postępy w zakresie: (i) renowacji budynków; (ii) zwiększania podaży energooszczędnych mieszkań, w szczególności mieszkań socjalnych oraz (iii) zastępowania kotłów gazowych i olejowych pompami ciepła oraz innymi bardziej wydajnymi i ekologicznymi rozwiązaniami. Istotne sygnały cenowe dla elektryfikacji są również osłabiane przez obciążenia podatkowe, które w nieproporcjonalny sposób obciążają odbiorców energii elektrycznej, zarówno w przypadku gospodarstw domowych, jak i odbiorców przemysłowych. Biorąc pod uwagę narażenie Chorwacji na ryzyko związane z klimatem i potencjalne skutki gospodarcze zmiany klimatu, kraj ten skorzystałby również na przyspieszeniu działań na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu i zwiększenia odporności wodnej poprzez szybkie wdrożenie i ścisłe monitorowanie polityki w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu i w zakresie gospodarki wodnej, w oparciu o rozwiązania oparte na przyrodzie oraz inwestycje w odporną na zmianę klimatu infrastrukturę strategiczną.

(30)Transport drogowy jest najczęściej wykorzystywanym rodzajem transportu w Chorwacji zarówno w przewozach pasażerskich, jak i towarowych. Już teraz reformy i inwestycje w ramach chorwackiego planu odbudowy i zwiększania odporności – takie jak modernizacja infrastruktury kolejowej, promowanie ekologicznego transportu i wdrażanie inteligentnych systemów transportowych – przyczyniają się do realizacji tych celów; konieczne są jednak dalsze, konsekwentne działania. Modernizacja infrastruktury transportowej i taboru kolejowego, zwiększenie wykorzystania transportu publicznego i jego dalsza ekologizacja, wprowadzenie inteligentnych systemów transportowych oraz upowszechnianie pojazdów bezemisyjnych mogą w znacznym stopniu przyczynić się do dekarbonizacji sektora transportowego, zmniejszenia zależności od paliw kopalnych oraz obniżenia zapotrzebowania na energię. W 2023 r. Chorwacja miała najniższy udział paliw odnawialnych w transporcie w UE (0,9 % w porównaniu ze średnią dla UE wynoszącą 10,8 %). Zmiana przepisów dotyczących mieszania i łączenia biopaliw mogłyby sprzyjać szerszemu stosowaniu paliw alternatywnych. W Chorwacji notuje się znaczne dopłaty do paliw kopalnych i nie planuje ich wycofania przed 2030 r. W szczególności za priorytet w procesie stopniowego wycofywania należy uznać rozwiązanie kwestii dopłat do paliw kopalnych, które nie służą ani ukierunkowanemu przeciwdziałaniu ubóstwu energetycznemu, ani realnemu wzmocnieniu bezpieczeństwa energetycznego, utrudniają elektryfikację i nie mają kluczowego znaczenia dla konkurencyjności przemysłu. W Chorwacji dotacje do paliw kopalnych, takie jak obecnie obowiązujący nadzwyczajny pułap cenowy na produkty ropopochodne i gaz oraz częściowy zwrot podatku akcyzowego od oleju napędowego w transporcie komercyjnym, są nieefektywne ekonomicznie, utrwalają zależność od paliw kopalnych i zniechęcają do elektryfikacji oraz przechodzenia na pojazdy bezemisyjne i inne zrównoważone rozwiązania.

(31)Na chorwackim rynku pracy nadal odnotowuje się pozytywne tendencje, choć utrzymujące się wyzwania strukturalne i regionalne mają negatywny wpływ na konkurencyjność oraz potencjał wzrostu gospodarczego. W wielu sektorach występują niedobory siły roboczej i kwalifikacji, natomiast wskaźnik zatrudnienia utrzymuje się na poziomie poniżej średniej unijnej, zwłaszcza w przypadku słabszych grup społecznych, takich jak osoby starsze, pracownicy o niskich umiejętnościach i osoby z niepełnosprawnościami. Luka w zatrudnieniu osób z niepełnosprawnościami znacznie się pogłębiła, co dodatkowo zwiększa ryzyko ubóstwa i wykluczenia społecznego grup defaworyzowanych. Ograniczony udział w edukacji dorosłych, zwłaszcza poza regionem stołecznym, hamuje rozwój umiejętności istotnych z punktu widzenia rynku pracy i przyczynia się do niedopasowania umiejętności. Chorwacja wdraża szereg działań mających na celu zaspokojenie potrzeb rynku pracy, z których część jest objęta wsparciem w ramach planu odbudowy i zwiększania odporności oraz z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus. Działania te obejmują aktywną politykę rynku pracy, programy podnoszenia i zmiany kwalifikacji oraz reformy mające na celu lepszą integrację pracowników będących cudzoziemcami na rynku pracy. Konieczne jest jednak zintensyfikowanie tych działań i zwiększenie ich skuteczności poprzez lepsze ukierunkowanie na słabsze grupy społeczne, wyeliminowanie braków w zakresie szkoleń, zachęcanie do uczestnictwa w edukacji dorosłych oraz rozwój umiejętności istotnych dla rynku pracy, w tym poprzez wysokiej jakości programy nauczania na różnych poziomach kształcenia. Przyspieszenie reformy systemu edukacji przyczyniłoby się do zwiększenia uczestnictwa we wczesnej edukacji i opiece nad dzieckiem oraz wydłużenia czasu nauki w szkołach, co pozwoliłoby lepiej rozwinąć umiejętności podstawowe i zapewniłoby lepszą podstawę do dalszej edukacji i nabywania umiejętności. Konieczne są dalsze działania na rzecz zwiększenia odsetka wykwalifikowanych nauczycieli matematyki i fizyki w celu poprawy tych umiejętności oraz zwiększenia zainteresowania studiami z zakresu nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM).

(32)Pomimo pewnych postępów i znacznych wysiłków politycznych Chorwacja nadal stoi przed poważnymi wyzwaniami społecznymi. Wskaźniki ubóstwa i nierówności dochodowych są nadal wysokie, zwłaszcza wśród osób starszych, osób z niepełnosprawnościami i osób mieszkających na obszarach wiejskich. W 2023 r. ryzyko ubóstwa lub wykluczenia społecznego w Chorwacji utrzymywało się na wysokim poziomie. Wpływ transferów socjalnych (z wyłączeniem emerytur) na ograniczanie ubóstwa należy do najmniejszych w UE, a adekwatność i zakres systemów dochodu minimalnego i świadczeń dla bezrobotnych są nadal ograniczone. Emerytury są stosunkowo niskie, ale jednocześnie stabilność systemu jest zagrożona ze względu na presję demograficzną i utrwalony model wcześniejszych emerytur. Dostępność opieki długoterminowej jest ograniczona i wciąż niewystarczający jest dostęp do opieki domowej i środowiskowej, co powoduje nadmierne obciążenie opiekunów nieformalnych, zwłaszcza kobiet, które w rezultacie rzadziej podejmują pracę lub aktywnie jej poszukują. Zapewnienie skutecznej i skoordynowanej realizacji krajowego planu polityki mieszkaniowej na 2030 r. przyczyniłoby się do zwiększenia przystępności cenowej mieszkań. Sprostanie tym wyzwaniom przyczyniłoby się także do wsparcia pozytywnej konwergencji społecznej zgodnie z analizą dotyczącą poszczególnych państw, przeprowadzoną na drugim etapie przez służby Komisji zgodnie z ramami konwergencji społecznej 17 .

(33)Nierównomierna dostępność lekarzy stanowi poważną przeszkodę w dostępie do usług opieki zdrowotnej w regionach oddalonych i wiejskich. Rozwiązanie problemu niedoboru pracowników wymaga inicjatyw na rzecz zwiększania liczby pracowników służby zdrowia oraz poprawy systemów szkoleń, rekrutacji i zatrzymywania pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem zróżnicowania geograficznego. Odsetek ludności korzystającej z usług w zakresie opieki zdrowotnej świadczonych przez internet należy do najniższych w UE. Chociaż plan odbudowy i zwiększania odporności wspiera rozwój telemedycyny na obszarach oddalonych i wyspiarskich, konieczne są skoordynowane działania na rzecz zapewnienia równego dostępu do usług opieki zdrowotnej, zwłaszcza do podstawowej i ambulatoryjnej.

(34)W kontekście bliskich powiązań między gospodarkami państw członkowskich należących do strefy euro i ich wspólnego wkładu w funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej Rada zaleciła w 2025 r. państwom członkowskim będącym członkami strefy euro podjęcie działań, w tym poprzez ich plany odbudowy i zwiększania odporności, w celu wdrożenia zalecenia dotyczącego polityki gospodarczej strefy euro na 2025 r. W przypadku Chorwacji zalecenia 2, 3, 4 i 5 mają pomóc we wdrożeniu pierwszego zalecenia dla strefy euro, które dotyczy konkurencyjności, zalecenia 4 i 5 – we wdrożeniu drugiego zalecenia dla strefy euro, które dotyczy odporności, a zalecenie 1 we wdrożeniu trzeciego zalecenia dla strefy euro, które dotyczy stabilności makroekonomicznej i finansowej, określonych w zaleceniu na 2025 r.,

NINIEJSZYM ZALECA Chorwacji podjęcie w latach 2025 i 2026 działań mających na celu:

1.Zwiększenie ogólnych wydatków na obronność i wzmocnienie gotowości obronnej zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z dnia 6 marca 2025 r. Przestrzeganie maksymalnych stóp wzrostu wydatków netto zaleconych przez Radę w dniu 21 stycznia 2025 r., korzystając jednocześnie z możliwości zwiększenia wydatków na obronę przewidzianej w krajowej klauzuli wyjścia.

2.Przyspieszenie realizacji planu odbudowy i zwiększania odporności, w tym rozdziału REPowerEU, z uwagi na terminy dokończenia reform i inwestycji, które obowiązują na mocy rozporządzenia (UE) 2021/241. Przyspieszenie wdrażania programów polityki spójności (EFRR, FST, EFS+, FS), w stosownych przypadkach z wykorzystaniem możliwości wynikających z przeglądu śródokresowego. Optymalne wykorzystanie instrumentów UE, w tym możliwości poprawy konkurencyjności, jakie oferują Program InvestEU i Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy.

3.Zajęcie się problemem rozdrobnienia publicznych instytutów badawczych i uniwersytetów poprzez wyznaczenie celów w umowach dotyczących wyników, które promują konsolidację, współpracę oraz – w stosownych przypadkach – łączenie, przy jednoczesnym zapewnieniu zachęt finansowych służących zwiększeniu efektywności badań naukowych i zwrotu z inwestycji publicznych w badania i rozwój. Wspieranie inwestycji w badania naukowe i innowacje. Zwiększenie dostępu przedsiębiorstw do różnych źródeł finansowania i promowanie rynków kapitałowych przez dalsze ułatwianie udziału inwestorów detalicznych, w tym w rynku obligacji, usunięcie barier w dopuszczaniu do obrotu giełdowego oraz wzmocnienie ładu korporacyjnego, aby zwiększyć atrakcyjność rynku akcji. Dalsze upraszczanie przepisów, udoskonalenie narzędzi regulacyjnych oraz zmniejszenie obciążeń administracyjnych dzięki cyfryzacji w celu ułatwienia zakładania i rozwoju działalności gospodarczej. Wzmacnianie zdolności i efektywności administracji publicznej na szczeblu lokalnym poprzez łączenie funkcji lub gmin.

4.Rozwiązanie problemu wysokich cen energii elektrycznej dla przedsiębiorstw poprzez przyspieszenie realizacji projektów z zakresu energii odnawialnej oraz ich przyłączania do sieci. Dalszą modernizację sieci przesyłowych i dystrybucyjnych energii elektrycznej, inwestowanie w magazynowanie energii elektrycznej oraz przyspieszenie wdrażania inteligentnych liczników. Usprawnienie wydawania pozwoleń, w tym dla społeczności energetycznych, oraz uproszczenie procedur instalowania instalacji fotowoltaicznych w budynkach wielorodzinnych. Przyspieszenie realizacji działań w zakresie efektywności energetycznej, zwłaszcza w budynkach mieszkalnych, zmniejszenie zależności od paliw kopalnych w sektorze ciepłowniczym oraz przyspieszenie instalacji pomp ciepła. Zmniejszenie zależności od paliw kopalnych i zapotrzebowania na energię w sektorze transportowym przez promowanie zrównoważonego transportu miejskiego, kolei oraz elektryfikacji transportu drogowego oraz przegląd ukierunkowanych zachęt podatkowych. Podjęcie konkretnych działań zmierzających do stopniowego wycofywania dopłat do paliw kopalnych, w szczególności w sektorze transportowym. Zajęcie się niedawnym spadkiem udziału odnawialnych źródeł energii w transporcie poprzez zmianę przepisów dotyczących biopaliw.

5.Zmniejszenie niedoborów siły roboczej i kwalifikacji przez usuwanie barier dla aktywności zawodowej, zapewnienie solidniejszych podstaw edukacyjnych na każdym poziomie, w szczególności w zakresie umiejętności podstawowych oraz kompetencji w obszarze nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM), intensyfikację działań na rzecz podnoszenia i zmiany kwalifikacji, lepsze ukierunkowanie aktywnych polityk rynku pracy na słabsze grupy społeczne oraz wzmożenie wysiłków na rzecz przyciągania, rozwoju i zatrzymywania talentów. Wzmocnienie polityki rynku pracy oraz jej lepsza koordynacja ze służbami socjalnymi. Ograniczenie ubóstwa i nierówności dochodowych przez zwiększenie adekwatności świadczeń społecznych, w tym emerytur, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności finansów publicznych. Poprawa dostępu do formalnej, domowej i środowiskowej opieki długoterminowej. Wspieranie zrównoważonego rozmieszczenia geograficznego pracowników służby zdrowia i placówek opieki zdrowotnej, rozwój e‑zdrowia oraz zacieśnienie współpracy między wszystkimi szczeblami administracji publicznej w zakresie polityki zdrowotnej.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Dz.U. L, 2024/1263, 30.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1263/oj .

(2)    Wydatki netto zgodnie z definicją w art. 2 pkt 2 rozporządzenia (UE) 2024/1263: „wydatki netto” oznaczają wydatki publiczne po skorygowaniu o: (i) wydatki z tytułu odsetek, (ii) działania dyskrecjonalne po stronie dochodów, (iii) wydatki na programy unijne w pełni kompensowane dochodami z funduszy unijnych, (iv) krajowe wydatki na współfinansowanie programów finansowanych przez Unię, (v) cykliczne elementy wydatków na zasiłki dla bezrobotnych oraz (vi) działania jednorazowe i inne działania tymczasowe.    

(3)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/241/oj).

(4)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/435 z dnia 27 lutego 2023 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/241 w odniesieniu do rozdziałów REPowerEU w planach odbudowy i zwiększania odporności oraz zmiany rozporządzeń (UE) nr 1303/2013, (UE) 2021/1060 i (UE) 2021/1755 oraz dyrektywy 2003/87/WE (Dz.U. L 63 z 28.2.2023, s. 1, ELI: http://data.europa. eu/eli/reg/2023/435/oj).

(5)    Decyzja wykonawcza Rady z dnia 28 lipca 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji (10687/2021).

(6)    Decyzja wykonawcza Rady z dnia 7 grudnia 2023 r. zmieniająca decyzję wykonawczą z dnia 28 lipca 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Chorwacji (15834/2023).

(7)    Zalecenie Rady z dnia 21 stycznia 2025 r. w sprawie zatwierdzenia krajowego średniookresowego planu budżetowo-strukturalnego Chorwacji, Dz.U. C/2025/638, 10.2.2025.

(8)    Zalecenie Rady z dnia 13 maja 2025 r. w sprawie polityki gospodarczej w strefie euro (Dz.U. C, C/2025/2782, 22.5.2025, ELI: http:// data.europa.eu/eli/C/2025/2782/oj ).     

(9)    Roczne sprawozdania z postępów za 2025 r. są dostępne pod adresem: https://economy-finance.ec.europa.eu/economic-and-fiscal-governance/stability-and-growth-pact/preventive-arm/annual-progress-reports_en?prefLang=pl.

(10)    Zalecenie Rady zezwalające Chorwacji na odchylenie od zaleconej ścieżki wydatków netto i jej przekroczenie (uruchomienie krajowej klauzuli wyjścia), Dz.U. C, 2025/xxx, x.x.2025.

(11)    Eurostat – wskaźniki euro, 22 kwietnia 2025 r.

(12)    Kurs polityki fiskalnej jest zdefiniowany jako miara rocznej zmiany sytuacji budżetowej sektora instytucji rządowych i samorządowych. Ma on na celu ocenę impulsu dla gospodarki wynikającego z polityk fiskalnych, zarówno tych finansowanych ze środków krajowych, jak i z budżetu UE. Miernikiem kursu polityki fiskalnej jest różnica między (i) potencjalnym wzrostem w perspektywie średnioterminowej a (ii) zmianą poziomu wydatków pierwotnych skorygowanych o działania dyskrecjonalne po stronie dochodów, ale uwzględniającą wydatki pokryte za pomocą bezzwrotnego wsparcia (dotacji) z Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności oraz innych funduszy unijnych.

(13)    Eurostat, wydatki publiczne według klasyfikacji funkcji sektora instytucji rządowych i samorządowych (COFOG).

(14)    Od 2026 r. przedmiotowe dane liczbowe będą widoczne na rachunku kontrolnym ustanowionym w art. 22 rozporządzenia (UE) 2024/1263.

(15)     Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenia (UE) 2021/1058 i (UE) 2021/1056 w odniesieniu do środków szczególnych mających na celu sprostanie strategicznym wyzwaniom w kontekście przeglądu śródokresowego – COM(2025) 123 final .

(16)    „Opinia przedsiębiorców na temat korupcji w UE”, sprawozdanie z badania Eurobarometr Flash (kwiecień 2024 r.).

(17)     a424524e-40a5-4036-9f13-85160612b902_en .