KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 21.11.2023

COM(2023) 747 final

2023/0428(NLE)

Wniosek

DECYZJA WYKONAWCZA RADY

zmieniająca decyzję wykonawczą (UE) (ST 12319/2021, ST 12319/2021 ADD 1) z dnia 29 października 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii

{SWD(2023) 382 final}

2023/0428 (NLE)

Wniosek

DECYZJA WYKONAWCZA RADY

zmieniająca decyzję wykonawczą (UE) (ST 12319/2021, ST 12319/2021 ADD 1) z dnia 29 października 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/241 z dnia 12 lutego 2021 r. ustanawiające Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności 1 , w szczególności jego art. 20 ust. 1,

uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)Po przedłożeniu przez Rumunię w dniu 31 maja 2021 r. krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności („RRP”) Komisja przedstawiła Radzie wniosek dotyczący pozytywnej oceny tego planu. Rada zatwierdziła pozytywną ocenę w drodze decyzji wykonawczej Rady z dnia 29 października 2021 r. 2 („decyzja wykonawcza Rady”).

(2)Zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 maksymalny wkład finansowy z tytułu bezzwrotnego wsparcia finansowego dla każdego państwa członkowskiego należy zaktualizować do dnia 30 czerwca 2022 r. zgodnie z metodyką określoną w tym artykule. W dniu 30 czerwca 2022 r. Komisja przedstawiła wyniki tej aktualizacji Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. 

(3)W dniu 8 września 2023 r. Rumunia przedstawiła Komisji zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, zgodnie z art. 21c rozporządzenia (UE) 2021/241.

(4)W zmienionym RRP uwzględniono również zaktualizowany maksymalny wkład finansowy zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 i zwrócono się do Komisji z uzasadnionym wnioskiem o przedstawienie Radzie wniosku dotyczącego zmiany decyzji wykonawczej Rady zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241, w którym to wniosku uznano, że realizacja RRP nie jest już częściowo możliwa z uwagi na obiektywne okoliczności. Zmiany RRP przedstawione przez Rumunię dotyczą 56 działań.

(5)W dniu 14 lipca 2023 r. Rada skierowała do Rumunii zalecenia w kontekście europejskiego semestru. W szczególności Rada zaleciła realizowanie polityki fiskalnej zgodnie z zaleceniem Rady z dnia 18 czerwca 2021 r. w celu likwidacji nadmiernego deficytu publicznego w Rumunii do 2024 r. i wzmocnienia pozycji zewnętrznej tego kraju. Zaleciła również Rumunii jak najszybsze wycofanie w latach 2023 i 2024 obowiązujących nadzwyczajnych środków wsparcia w dziedzinie energii i wykorzystanie uzyskanych oszczędności do zmniejszenia deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Gdyby ponowne podwyżki cen energii wymagały wdrożenia nowych środków wsparcia lub dalszego stosowania obecnych środków wsparcia, Rada zaleciła Rumunii zapewnienie, by takie środki były ukierunkowane na ochronę gospodarstw domowych i przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji, były możliwe do udźwignięcia przez budżet i utrzymywały zachęty do oszczędzania energii. Rada zaleciła również Rumunii utrzymanie inwestycji publicznych finansowanych z zasobów krajowych i zapewnienie skutecznej absorpcji dotacji w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności i innych funduszy unijnych, w szczególności w celu wspierania zielonej i cyfrowej transformacji. Zaleciła ponadto zapewnienie skutecznego zarządzania i wzmocnienie zdolności administracyjnych, aby umożliwić szybką realizację planu odbudowy i zwiększania odporności przy utrzymaniu stałego tempa i szybkie wdrożenie programów polityki spójności. Dodatkowo Rada zaleciła Rumunii zmniejszenie zależności od paliw kopalnych i przyspieszenie transformacji energetycznej, w szczególności dzięki szybszemu wprowadzaniu energii ze źródeł odnawialnych i poprawie przepustowości sieci, tak aby umożliwić wykorzystywanie nowych zdolności na rynku, oraz zwiększenie efektywności energetycznej i dążenie do osiągnięcia ambitniejszych celów w zakresie renowacji budynków, w tym przez zapewnienie lepszego dostępu do informacji i możliwości zrównoważonego finansowania. Rumunii zalecono ponadto intensyfikację działań w ramach polityki ukierunkowanych na zapewnienie i nabywanie umiejętności potrzebnych do przeprowadzenia zielonej transformacji.

(6)Złożenie zmienionego RRP nastąpiło po przeprowadzeniu procesu konsultacji zgodnie z krajowymi uregulowaniami, przy zaangażowaniu władz lokalnych i regionalnych, partnerów społecznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, organizacji młodzieżowych i innych odpowiednich zainteresowanych stron. Podsumowanie konsultacji przedstawiono wraz ze zmienionym RRP. Na podstawie art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/241 Komisja oceniła adekwatność, skuteczność, efektywność oraz spójność zmienionego RRP, zgodnie z wytycznymi dotyczącymi oceny ustanowionymi w załączniku V do tego rozporządzenia.

Aktualizacje na podstawie art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241

(7)W zmienionym RRP przedstawionym przez Rumunię zaktualizowano osiem działań w celu uwzględnienia zaktualizowanego maksymalnego wkładu finansowego. Rumunia wyjaśniła, że z powodu ograniczenia maksymalnego wkładu finansowego z 14 244 851 992 EUR 3 do 12 125 664 294 EUR 4 w szeregu inwestycji wprowadzono zmiany, przeniesiono te inwestycje lub zmniejszono ich poziom wymaganego wdrożenia w porównaniu z pierwotnym planem, o łączną kwotę 2 119 187 698 EUR, co odpowiada ograniczeniu maksymalnego wkładu finansowego.

(8)Zmiany te dotyczą działań w ramach komponentów C2 – Lasy i ochrona różnorodności biologicznej, C4 – Zrównoważony transport, C6 – Energia, C7 – Transformacja cyfrowa, C10 – Fundusz lokalny, C12 – Opieka zdrowotna i C15 – Edukacja. W szczególności wartości docelowe 25 i 26 w ramach inwestycji C2.I1 – Krajowa kampania zalesiania i ponownego zalesiania, w tym lasów miejskich – zredukowano, jeżeli chodzi o poziom wymaganego wdrożenia; kamienie milowe 72 i 73 oraz wartości docelowe 74 i 75 w ramach inwestycji C4.I1 – Modernizacja i odnowienie infrastruktury kolejowej – zostały zmienione; wartość docelową 173 w ramach inwestycji C7.I8 – Kwalifikowany elektroniczny dowód tożsamości i podpis cyfrowy – zredukowano, jeżeli chodzi o jej poziom wymaganego wdrożenia, a wartość docelową 174 zmieniono, aby odzwierciedlić zaktualizowaną treść działania; wartości docelowe 302, 305 i 306 oraz kamień milowy 304 inwestycji C10.I1 – Zrównoważona mobilność w miastach – usunięto, a wartość docelową 303 zredukowano, jeżeli chodzi o poziom wymaganego wdrożenia; wartości docelowe 367 i 372 w ramach inwestycji C12.I1 – Rozwój przedszpitalnej infrastruktury medycznej – zredukowano, jeżeli chodzi o poziom wymaganego wdrożenia; wartość docelową 377 w ramach inwestycji C12.I2 – Rozwój publicznej infrastruktury szpitalnej – zredukowano, jeżeli chodzi o poziom wymaganego wdrożenia; kamień milowy 458 i wartość docelową 459 w ramach inwestycji C15.I2 – Utworzenie, wyposażenie i uruchomienie 412 usług uzupełniających skierowanych do grup defaworyzowanych – zredukowano, jeżeli chodzi o poziom wymaganego wdrożenia.

Aktualizacje na podstawie art. 21 rozporządzenia (UE) 2021/241

(9)Zmiany RRP przedstawione przez Rumunię wprowadzone z uwagi na obiektywne okoliczności dotyczą 48 działań.

(10)Rumunia wyjaśniła, że realizacja 16 działań nie jest już w pełni możliwa w terminie wskazanym w pierwotnym RRP, ze względu ograniczenia w zakresie łańcuchów dostaw, w niektórych przypadkach występujące w połączeniu z wysoką inflacją. Dotyczy to, odpowiednio, wartości docelowych 5, 6, 7 i 8 w ramach inwestycji C1.I1 – Rozbudowa systemów wodno-kanalizacyjnych w aglomeracjach o populacji powyżej 2 000 mieszkańców, potraktowana priorytetowo w planie przyspieszenia osiągnięcia zgodności z dyrektywami europejskimi; wartości docelowych 11 i 12 w ramach inwestycji C1.I2 – Odprowadzanie ścieków w aglomeracjach o populacji poniżej 2 000 mieszkańców, które uniemożliwiają osiągnięcie dobrego stanu jednolitych części wód lub wpływają na chronione obszary przyrodnicze; wartości docelowej 13 w ramach inwestycji C1.I3 – Wsparcie przyłączania ludności o niskich dochodach do istniejących sieci wodno-kanalizacyjnych; wartości docelowych 14, 15, 17 oraz kamienia milowego 16 w ramach inwestycji C1.I4 – Przystosowanie się do zmiany klimatu przez automatyzację i cyfryzację urządzeń do odprowadzania i magazynowania nagromadzonej wody w celu zapewnienia przepływu hydrobiologicznego i zwiększenia bezpieczeństwa zaopatrzenia ludności w wodę oraz zmniejszenia ryzyka powodziowego, w ramach komponentu C1 – Gospodarka wodna; wartości docelowej 58 w ramach inwestycji C3.I3b – Urządzenia do monitorowania jakości powietrza, promieniowania i hałasu dla Państwowej Agencji Ochrony Środowiska, w ramach komponentu C3 – Gospodarowanie odpadami; kamieni milowych 95, 96 i wartości docelowych 101, 102, 103, 104, 105 i 106 w ramach inwestycji C5.I1 – Utworzenie funduszu fali renowacji w celu sfinansowania prac, które zwiększą efektywność energetyczną istniejących zasobów budowlanych, w ramach komponentu C5 – Fala renowacji; kamieni milowych 129 i 130 oraz wartości docelowych 131 i 132 w ramach inwestycji C6.I2 – Infrastruktura dystrybucji gazów odnawialnych (z wykorzystaniem gazu ziemnego w połączeniu z zielonym wodorem jako środek przejściowy), a także zdolności do produkcji zielonego wodoru lub wykorzystania go do magazynowania energii elektrycznej, w ramach komponentu C6 – Energia; wartości docelowych 295 i 296 w ramach inwestycji C10.I1 – Zrównoważona mobilność w miastach; wartości docelowych 318 i 319 w ramach inwestycji C10.I2 – Budowa mieszkań dla młodzieży i pracowników sektora zdrowia i edukacji; wartości docelowych 321 i 322 w ramach inwestycji C10.I3 – Renowacja na ograniczoną skalę budynków publicznych w celu poprawy świadczenia usług publicznych przez jednostki administracji terytorialnej; wartości docelowych 324 i 325 w ramach inwestycji C10.I4 – Opracowanie dokumentów dotyczących planowania przestrzennego i planowania przestrzeni miejskiej oraz aktualizacja ich do formatu GIS, w ramach komponentu C10 – Fundusz lokalny; kamienia milowego 336 i wartości docelowej 337 w ramach inwestycji C11.I2 – Remonty/budowa muzeów i pomników; kamienia milowego 340 w ramach reformy C11.R2 – Ramy otwierania tras rowerowych na szczeblu krajowym; kamienia milowego 342 i wartości docelowej 343 w ramach inwestycji C11.I4 – Utworzenie 3 000 km szlaków rowerowych, w ramach komponentu C11 – Turystyka i kultura; wartości docelowych 486, 487 i 488 w ramach inwestycji C15.I10 – Rozwój sieci ekologicznych szkół i zakup ekologicznych minibusów; wartości docelowych 503, 504, 505 i 506 w ramach inwestycji C15.I17 – Zapewnienie infrastruktury szkół wyższych (zakwaterowanie, stołówki, obiekty rekreacyjne), w ramach komponentu C15 – Edukacja. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o wydłużenie terminów realizacji tych działań i o wydłużenie terminów realizacji kamieni milowych i zmniejszenie poziomu wymaganego wdrożenia niektórych odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych. Należy odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(11)Rumunia wyjaśniła, że realizacja siedmiu działań nie jest już w pełni możliwa ze względu na ograniczenia po stronie podaży, takie jak nieoczekiwane opóźnienia w finalizacji procedur przetargowych, lub niewystarczające zapotrzebowanie. Dotyczy to: wartości docelowej 18 w ramach inwestycji C1.I5 – Odpowiednie wyposażenie administracji odpowiedzialnej za dorzecza w zakresie monitorowania powodzi, zapobiegania powodziom i reagowania kryzysowego w ramach komponentu C1 – Gospodarka wodna; wartości docelowej 39 w ramach inwestycji C2.I4 – Zintegrowane inwestycje na rzecz ekologicznej odbudowy siedlisk i ochrony gatunków związanych z łąkami, obszarami wodnymi i zależnymi od wód w ramach komponentu C2 – Lasy i ochrona różnorodności biologicznej; kamieni milowych 135 i 136 oraz wartości docelowych 137, 138 i 139 w ramach inwestycji C6.I4 – Łańcuch przemysłowy produkcji lub montażu lub recyklingu baterii, ogniw i paneli fotowoltaicznych (w tym wyposażenia pomocniczego), jak również nowe zdolności magazynowania energii elektrycznej i wartości docelowej 141 w ramach inwestycji C6.I5 – Zwiększenie efektywności energetycznej w sektorze przemysłowym w ramach komponentu C6 – Energia; kamienia milowego 334 i wartości docelowej 335 w ramach inwestycji C11.I1 – Rozwój 12 szlaków turystycznych/kulturowych w ramach komponentu C11 – Turystyka i kultura; wartości docelowych 466 i 467 w ramach inwestycji C15.I4 – Wspieranie placówek edukacyjnych o wysokim ryzyku wczesnego przerywania nauki oraz wartości docelowej 482 w ramach inwestycji C15.I9 Zapewnienie szkołom sprzętu i zasobów w zakresie technologii cyfrowej w ramach komponentu C15 – Edukacja. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o zmniejszenie poziomu wymaganego wdrożenia odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych w ramach tych działań, usuniecie niektórych pośrednich wartości docelowych lub zmianę opisu działań; należy więc odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(12)Rumunia wyjaśniła, że 21 działań zmieniono w celu wdrożenia rozwiązań alternatywnych, które bardziej przyczynią się do osiągnięcia pierwotnego celu tych działań. Dotyczy to: kamienia milowego 41 w ramach inwestycji C2.I5 – Zintegrowane systemy ograniczania ryzyka powodziowego w dorzeczach na terenach zalesionych, w ramach komponentu C2 – Lasy i ochrona różnorodności biologicznej; kamienia milowego 45 w ramach reformy C3.R1 – Usprawnienie gospodarowania odpadami w celu przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym; wartości docelowych 48 i 49 oraz wartości docelowych 52 i 53 w ramach inwestycji C3.I1 – Opracowanie, modernizacja i utworzenie zintegrowanych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi na szczeblu okręgu lub na poziomie miasta/gminy w ramach komponentu C3 – Gospodarowanie odpadami; kamieni milowych 59, 60, 66 i wartości docelowej 64 w ramach reformy C4.R1 – Zrównoważony transport, dekarbonizacja i bezpieczeństwo ruchu drogowego; kamieni milowych 86 i 87 oraz wartości docelowych 88 i 89 w ramach inwestycji C4.I4 – Rozwój sieci transportu podziemnego w gminach Bukareszt i Kluż-Napoka, w ramach komponentu C4 – Zrównoważony transport; kamienia milowego 167 w ramach inwestycji C7.I5 – Cyfryzacja w dziedzinie ochrony środowiska, w ramach komponentu C7 – Transformacja cyfrowa; kamienia milowego 209 w ramach reformy C8.R5 – Ustanowienie i otwarcie Krajowego Banku Rozwoju; kamienia milowego 214 w ramach reformy C8.R6 – Reforma publicznego systemu emerytalnego; oraz kamienia milowego 231 i wartości docelowej 232 w ramach inwestycji C8.I4 – Wdrożenie elektronicznej administracji celnej, w ramach komponentu C8 – Reformy podatkowe i emerytalne; kamienia milowego 246 w ramach inwestycji C9.I1 – Platformy cyfrowe na rzecz przejrzystości legislacyjnej, ograniczenia biurokracji i uproszczenia procedur dla przedsiębiorstw; wartości docelowych 267 i 269 w ramach inwestycji C9.I4 – Projekty transgraniczne i wielokrajowe – Procesory o niskim poborze mocy i czipy półprzewodnikowe; wartości docelowej 283 w ramach inwestycji C9.I7 – Dążenie do doskonałości i wspieranie uczestnictwa Rumunii w partnerstwach i misjach w ramach programu „Horyzont Europa”, w ramach komponentu C9 – Wsparcie dla przedsiębiorstw, badania, rozwój i innowacje; kamienia milowego 420 w ramach reformy C14.R4 – Opracowanie systemu sprawiedliwego jednolitego wynagrodzenia w sektorze publicznym, w ramach komponentu C14 – Dobre rządy; kamienia milowego 452 w ramach reformy C15.R1 – Opracowanie i przyjęcie pakietu legislacyjnego dotyczącego realizacji projektu „Edukacja w Rumunii”; wartości docelowej 457 w ramach inwestycji C15.I1 – Budowa, wyposażenie i otwarcie 110 żłobków; kamienia milowego 479 w ramach reformy C15.R5 – Przyjęcie ram legislacyjnych dotyczących cyfryzacji edukacji; kamieni milowych 489 i 490 oraz wartości docelowych 491 i 492 w ramach inwestycji C15.I11 – Zapewnienie infrastruktury szkolenia przeduniwersyteckiego i szkolnych laboratoriów/warsztatów; kamienia milowego 495 w ramach reformy C15.R7 – Reforma zarządzania systemem kształcenia przeduniwersyteckiego i profesjonalizacja kadry kierowniczej; kamienia milowego 498 w ramach inwestycji C15.I15 – Szkoła internetowa: Platforma oceny i opracowywanie treści; kamienia milowego 501 w ramach inwestycji C15.I16 – Cyfryzacja szkół wyższych i przygotowanie ich do nauczania cyfrowych zawodów przyszłości; oraz wartości docelowej 507 w ramach inwestycji C15.I18 – Program szkoleń i coachingu dla dyrektorów szkół i inspektorów szkolnych, w ramach komponentu C15 – Edukacja. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o zmianę opisu tych działań i odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych; należy więc odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(13)Rumunia wyjaśniła, że realizacja jednego działania nie jest już w pełni możliwa w pierwotnie zaplanowanym terminie lub występują opóźnienia i konieczne jest wprowadzenie zmian, aby zapewnić zgodność ze zmienionymi wymogami prawnymi. Dotyczy to: kamienia milowego 349 i wartości docelowej 350 w ramach inwestycji C11.I7 – Przyspieszenie cyfryzacji w dziedzinie produkcji i dystrybucji filmów, w ramach komponentu C11 – Turystyka i kultura. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o wydłużenie terminów realizacji lub zmianę opisu tych działań i odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych; należy więc odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(14)Rumunia wyjaśniła, że realizacja dwóch działań nie jest już możliwa w terminie i w ramach szacunkowych kosztów określonych w pierwotnym RRP ze względu na opóźnienia w realizacji w związku z brakiem popytu wynikającym z wysokiej inflacji i w związku z niepewną sytuacją gospodarczą spowodowaną rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie. Dotyczy to: wartości docelowej 285 w ramach inwestycji C9.I9 – Wsparcie dla posiadaczy świadectw doskonałości otrzymanych w ramach stypendiów indywidualnych „Maria Skłodowska-Curie”, w ramach komponentu C9 – Wsparcie dla przedsiębiorstw, badania, rozwój i innowacje; wartości docelowej 330 w ramach reformy C11.R1 – Rozpoczęcie działalności organizacji zarządzających obszarami turystycznymi (DMO), w ramach komponentu C11 – Turystyka i kultura. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o wydłużenie terminów realizacji lub zmianę opisu tych działań i zmniejszenie odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych; należy więc odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(15)Rumunia wyjaśniła, że realizacja jednego działania nie jest już w pełni możliwa ze względu na niekorzystne warunki na rynku energii spowodowane rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie i zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, uwzględniając przepisy ustawy o dekarbonizacji ocenione w odniesieniu do kamienia milowego 113 w kontekście drugiego wniosku o płatność. Dotyczy to wartości docelowych 115 i 119 w ramach reformy C6.R1 – Reforma rynku energii elektrycznej, zastąpienie węgla w koszyku energetycznym oraz wsparcie na rzecz ram prawnych i regulacyjnych dotyczących prywatnych inwestycji w wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, w ramach komponentu C6 – Energia. Na tej podstawie Rumunia zwróciła się o zmianę opisu tego działania i odpowiednich wartości docelowych; należy więc odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady.

(16)Rumunia zwróciła się również o możliwość wykorzystania środków, które uwolniono w wyniku usunięcia lub zmniejszenia skali działań na podstawie art. 21 rozporządzenia (UE) 2021/241, o łącznej kwocie 577 082 830 EUR do uwzględnienia dwóch nowych działań w ramach komponentu 16 – REPowerEU: inwestycji C16. I6 – Projekt pilotażowy obejmujący instalację pływających paneli fotowoltaicznych o mocy 20 MW w kanałach nawadniających oraz inwestycji C16.I7 – Program bonów na dotacje na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarstw domowych.

(17)Komisja uznaje, że powody przedstawione przez Rumunię uzasadniają aktualizację na podstawie art. 18 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241 i zmianę na podstawie art. 21 ust. 2 tego rozporządzenia.

Korekty błędów pisarskich

(18)W tekście decyzji wykonawczej Rady zauważono 17 błędów pisarskich, które mają wpływ na 17 kamieni milowych i wartości docelowych oraz 16 działań. Należy zmienić decyzję wykonawczą Rady w celu skorygowania tych błędów pisarskich, które nie odzwierciedlają treści RRP przedstawionego Komisji w dniu 31 maja 2021 r., zgodnego z ustaleniami między Komisją a Rumunią. Te błędy pisarskie dotyczą: wartości docelowej 55 w ramach inwestycji C3.I2 – Rozwój infrastruktury do gospodarowania obornikiem i innymi kompostowalnymi odpadami z rolnictwa, w ramach komponentu C3 – Gospodarowanie odpadami; kamienia milowego 79 w ramach reformy C4.R2 – Zarządzanie jakością w transporcie oparte na wynikach – Poprawa zdolności instytucjonalnych i ładu korporacyjnego, w ramach komponentu C4 – Zrównoważony transport; wartości docelowej 134 w ramach inwestycji C6.I3 – Rozwój elastycznej i wysoce wydajnej gazowej kogeneracji (CHP) w systemach ciepłowniczych w celu osiągnięcia głębokiej dekarbonizacji, w ramach komponentu 6 – Energia; kamieni milowych 164 i 166 w ramach inwestycji C7.I4 – Cyfryzacja sądownictwa, kamienia milowego 167 w ramach inwestycji C7.I5 – Cyfryzacja w dziedzinie ochrony środowiska oraz wartości docelowej 185 w ramach inwestycji C7.I16 – Program szkoleń w zakresie zaawansowanych umiejętności cyfrowych dla urzędników służby cywilnej, w ramach komponentu 7 – Transformacja cyfrowa; kamienia milowego 217 w ramach inwestycji C8.I1 – Ułatwienie podatnikom przestrzegania przepisów przez rozwój usług cyfrowych oraz kamienia milowego 226a w ramach inwestycji C8.I2 – Usprawnienie procedur dotyczących podatków i administracji podatkowej, w tym dzięki zintegrowanemu zarządzaniu ryzykiem, w ramach komponentu 8 – Reformy podatkowe i emerytalne; kamienia milowego 241 w ramach reformy C9.R1 – Przejrzystość legislacyjna, ograniczenie biurokracji i uproszczenie procedur dla przedsiębiorstw oraz kamienia milowego 256 w ramach inwestycji C9.I2 – Instrumenty finansowe dla sektora prywatnego, w ramach komponentu 9 – Wsparcie dla przedsiębiorstw, badania, rozwój i innowacje; kamienia milowego 317 w ramach inwestycji C10.I2 – Budowa mieszkań dla młodzieży i pracowników sektora zdrowia i edukacji; kamienia milowego 328 w ramach reformy C11.R1 – Rozpoczęcie działalności organizacji zarządzających obszarami turystycznymi (DMO), w ramach komponentu C11 – Turystyka i kultura; kamienia milowego 384 w ramach reformy C13.R3 – Wprowadzenie dochodu minimalnego zapewniającego włączenie społeczne, w ramach komponentu 13 – Reformy społeczne; kamienia milowego 439 w ramach reformy C14.R9 – Poprawa ram proceduralnych dotyczących wdrażania zasad ładu korporacyjnego w przedsiębiorstwach państwowych, w ramach komponentu 14 – Dobre rządy; wartości docelowej 474 w ramach inwestycji C15.I6 – Rozwój 10 regionalnych konsorcjów oraz rozwój i wyposażenie 10 kampusów kształcenie zawodowego; wartości docelowej 497 w ramach inwestycji C15.I14 – Wyposażenie warsztatów praktycznych w szkołach kształcenia i szkolenia zawodowego, w ramach komponentu 15 – Edukacja. Korekty te nie wpływają na realizację odnośnych działań.

Rozdział REPowerEU na podstawie art. 21c rozporządzenia (UE) 2021/241

(19)Rozdział REPowerEU obejmuje dwie nowe reformy i siedem inwestycji. Oczekuje się, że rozdział REPowerEU Rumunii będzie miał trwały wpływ na zmniejszenie zużycia paliw kopalnych i emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i tym samym przyczyni się do zmniejszenia podatności na zagrożenia w okresie zimy.

(20)Rozdział ten zawiera ważną reformę mającą na celu ułatwienie identyfikacji obszarów, w których można przyspieszyć działania, co powinno zwiększyć skalę instalowania nowych elektrowni wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych. Reformę uzupełniają dwie inwestycje ukierunkowane na wprowadzanie energii ze źródeł odnawialnych. Jedną z nich, inwestycję C6.I1 – Nowe zdolności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, w ramach komponentu 6 – Energia, przeniesiono do rozdziału REPowerEU zgodnie z art. 21c ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(21)Plan obejmuje również reformę mającą na celu utworzenie biur kompleksowej obsługi zajmujących się udzielaniem informacji i pomocy osobom prywatnym w zakresie instalacji wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych i renowacji zwiększających efektywność energetyczną, na pierwszym etapie skupiając się na osobach dotkniętych ubóstwem energetycznym i konsumentów energii podatnych na zagrożenia. Uzupełnieniem tej reformy jest inwestycja mająca na celu instalowanie paneli fotowoltaicznych na dachach budynków mieszkalnych oraz dwie inwestycje mające na celu poprawę efektywności energetycznej w kraju dzięki renowacji, odpowiednio, budynków publicznych i mieszkań prywatnych. W ramach tej ostatniej inwestycji dotyczącej renowacji prywatnych budynków mieszkalnych pod kątem efektywności energetycznej priorytetowo traktuje się gospodarstwa domowe dotknięte ubóstwem energetycznym i konsumentów energii podatnych na zagrożenia, przeciwdziałając w ten sposób ubóstwu energetycznemu. Inwestycja obejmuje program bonów na dotacje obejmujący zarówno renowacje zwiększające efektywność energetyczną, jak i instalację paneli fotowoltaicznych na dachach. Beneficjenci otrzymają ukierunkowaną pomoc w punktach kompleksowej obsługi utworzonych w ramach reformy.

(22)Rozdział REPowerEU obejmuje również inwestycję mającą na celu poprawę w zakresie utrzymania, efektywności i cyberbezpieczeństwa sieci przesyłowej energii elektrycznej, ułatwienie przyłączania nowych elektrowni wykorzystujących odnawialne źródła energii oraz uczynienie infrastruktury bardziej odporną i niezawodną.

(23)W rozdziale REPowerEU zawarto również inwestycję obejmującą szkolenia dla pracowników w zakresie umiejętności w dziedzinie zielonej energii.

(24)Komisja oceniła zmieniony RRP zawierający rozdział REPowerEU według kryteriów oceny określonych w art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241.

Wyważona reakcja przyczyniająca się do realizacji sześciu filarów

(25)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.1 załącznika V do tego rozporządzenia zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, stanowi w dużym stopniu (rating A) kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną, tym samym przyczyniając się odpowiednio do realizacji wszystkich sześciu filarów, o których mowa w art. 3 tego rozporządzenia, z uwzględnieniem szczególnych wyzwań, przed którymi stoi dane państwo członkowskie, oraz alokacji finansowej na jego rzecz.

(26)Zmieniony RRP, uzupełniony o rozdział REPowerEU, ma wpływ wyłącznie na pierwotną ocenę wkładu RRP w osiągnięcie założeń pierwszego filaru, jakim jest zielona transformacja, jak określono w decyzji wykonawczej Rady z dnia 29 października 2021 r. W przypadku pozostałych filarów charakter i zakres zmian RRP nie mają wpływu na wcześniejszą ocenę planu, zgodnie z którą nadal stanowi on w dużym stopniu kompleksową i odpowiednio wyważoną reakcję na sytuację gospodarczą i społeczną, ani na sposób, w jaki plan przyczynia się odpowiednio do realizacji wszystkich sześciu filarów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241.

(27)Jeżeli chodzi o pierwszy filar, działania określone w rozdziale REPowerEU przyczynią się do osiągnięcia unijnych celów klimatycznych na 2030 r. i celu polegającego na osiągnięciu przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r. dzięki przyspieszeniu wdrażania odnawialnych źródeł energii w drodze usprawnienia procedur wydawania pozwoleń oraz postępowań administracyjnych. Oczekuje się, że wszystkie działania zawarte w rozdziale REPowerEU znacznie przyczynią się do zielonej transformacji i ułatwią reagowanie na związane z nią wyzwania.

Sprostanie wszystkim wyzwaniom wskazanym w zaleceniach krajowych lub znacznej części tych wyzwań

(28)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.2. załącznika V do tego rozporządzenia zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, ma przyczynić się do skutecznego sprostania wszystkim wyzwaniom lub ich znacznej części (rating A), które zostały wskazane w skierowanych do Rumunii zaleceniach krajowych, w tym w zakresie ich aspektów fiskalnych, oraz w zaleceniach wydanych na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011, lub wyzwaniom wskazanym w innych stosownych dokumentach formalnie przyjętych przez Komisję w ramach europejskiego semestru.

(29)W szczególności w zmienionym RRP uwzględniono zalecenia krajowe formalnie przyjęte przez Radę przed oceną zmienionego planu przez Komisję. Ponieważ w wyniku aktualizacji zmieniono maksymalną alokację finansową dla Rumunii, w ocenie ogólnej nie uwzględniono zaleceń na lata 2022 i 2023 niezwiązanych z wyzwaniami w zakresie energii.

(30)Po dokonaniu oceny postępów we wdrażaniu wszystkich stosownych zaleceń krajowych w ramach europejskiego semestru 2023 Komisja stwierdza, że w pełni wdrożono zalecenie 2020.3.1 dotyczące zapewnienia gospodarce wsparcia płynności z korzyścią dla przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Poczyniono znaczne postępy we wdrożeniu zalecenia 2020.2.1 dotyczącego zapewnienia odpowiedniego zastąpienia dochodu oraz zalecenia 2019.2.1 dotyczącego zagwarantowania stabilności finansowej i instytucjonalnej sektora bankowego.

(31)Zmieniony RRP obejmuje obszerny zbiór wzajemnie uzupełniających się reform i inwestycji, które przyczyniają się do skutecznego radzenia sobie ze wszystkimi wyzwaniami gospodarczymi i społecznymi wskazanymi w zaleceniach krajowych skierowanych do Rumunii przez Radę w kontekście europejskiego semestru (lub ze znaczną częścią tych wyzwań), w szczególności w kwestii stabilności finansów publicznych i systemu emerytalnego, opieki zdrowotnej, administracji publicznej, otoczenia biznesowego, edukacji oraz zielonej i cyfrowej transformacji. Oczekuje się, że dzięki ukierunkowaniu na powyższe wyzwania zmieniony RRP przyczyni się również do skorygowania zakłóceń równowagi, których doświadcza Rumunia, określonych w zaleceniach wydanych na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 w latach 2019, 2020 i 2023, w szczególności w odniesieniu do rachunków zewnętrznych, w związku ze znaczącymi deficytami publicznymi.

(32)Ponieważ Rumunia w znacznym stopniu utrzymała ambitne cele, które zamierza osiągnąć za pomocą inwestycji i reform, modyfikacje w rumuńskim RRP nie powodują zmiany wcześniejszej oceny, zgodnie z którą RRP przyczynia się do skutecznego wdrożenia wszystkich zaleceń krajowych lub znacznej części tych zaleceń. Ponadto dzięki rozdziałowi REPowerEU plan uzyskuje bardziej ambitny charakter w odniesieniu do większości odpowiednich zaleceń krajowych w dziedzinie energii (zalecenie 2023.3 i zalecenie 2022.3), w szczególności w kwestii zmniejszenia zależności od paliw kopalnych i przyspieszenia transformacji energetycznej.

(33)Szereg działań ujętych w rozdziale REPowerEU (komponent C16) ma na celu szybsze wprowadzenie energii ze źródeł odnawialnych. Obejmują one reformy C16.R1 – Ustanowienie ram prawnych dotyczących wykorzystania gruntów państwowych jako obszarów przyspieszonej realizacji inwestycji w OZE i C16.R2 – Utworzenie punktów kompleksowej obsługi (OSS) świadczących prosumentom usługi doradcze dotyczące energii na potrzeby renowacji zwiększających efektywność energetyczną i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych oraz inwestycje C16.I2 – Nowe zdolności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, C16.I4 – Program bonów na dotacje na rzecz przyspieszenia wprowadzania energii ze źródeł odnawialnych w gospodarstwach domowych i C16.I6 – Projekt pilotażowy obejmujący instalację pływających paneli fotowoltaicznych o mocy 20 MW w kanałach nawadniających. Ponadto reforma C16.R1 – Ustanowienie ram prawnych dotyczących wykorzystania gruntów państwowych jako obszarów przyspieszonej realizacji inwestycji w OZE oraz inwestycja C16.I5 – Cyfryzacja, efektywność i modernizacja krajowej sieci przesyłowej energii elektrycznej – mają na celu poprawę przepustowości sieci, aby umożliwić szybsze podłączenie nowych zdolności. Działania C16.R2 – Utworzenie punktów kompleksowej obsługi (OSS) świadczących prosumentom usługi doradcze dotyczące energii na potrzeby renowacji zwiększających efektywność energetyczną i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, C16.I3 – Zwiększenie efektywności energetycznej budynków publicznych oraz C16.I7 – Program bonów na dotacje na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarstw domowych – przyczynią się do zwiększenia tempa i skali renowacji zasobu budowlanego w celu poprawy efektywności energetycznej budynków. Utworzenie biur ds. renowacji w ramach działania C16.R2 – Utworzenie punktów kompleksowej obsługi (OSS) świadczących prosumentom usługi doradcze dotyczące energii na potrzeby renowacji zwiększających efektywność energetyczną i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych – bezpośrednio odnosi się do zalecenia dotyczącego zapewnienia lepszego dostępu do informacji i możliwości zrównoważonego finansowania. Ponadto inwestycja C16.I1 – Szkolenia w zakresie umiejętności w dziedzinie zielonej energii przyczynia się do zapewnienia i przekazywania umiejętności i kompetencji potrzebnych do przeprowadzenia zielonej transformacji.

Przyczynienie się do potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej

(34)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. c) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.3 załącznika V do tego rozporządzenia zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, ma mieć duży wpływ (rating A) na wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarczego, tworzenie miejsc pracy oraz zwiększenie odporności gospodarczej, społecznej i instytucjonalnej Rumunii, przyczyniając się do realizacji Europejskiego filaru praw socjalnych, w tym poprzez promowanie polityki na rzecz dzieci i młodzieży, a także na złagodzenie skutków gospodarczych i społecznych kryzysu związanego z COVID-19, a przez to na wzmocnienie spójności i konwergencji gospodarczej, społecznej i terytorialnej w Unii.

(35)Zgodnie z pierwotną oceną zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, w dalszym ciągu przyczynia się do spójności gospodarczej i eliminowania słabych punktów gospodarki. Oczekuje się, że poza działaniami zawartymi w pierwotnym RRP do zrównoważonego wzrostu przyczynią się również działania przewidziane w rozdziale REPowerEU. Dotyczy to na przykład wsparcia na rzecz umiejętności ekologicznych i rozwoju odnawialnych źródeł energii.

(36)Zmiany w RRP nie mają wpływu na wkład planu w spójność społeczną. Zmieniony plan nadal zawiera działania mające na celu sprostanie długotrwałym wyzwaniom społecznym, w tym zwiększające reaktywność i dostępność opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej oraz dostęp do usług dotyczących dzieci w szczególnie wrażliwych społecznościach i osób z niepełnosprawnościami. Oczekuje się, że działania zawarte w zmienionym RRP nadal będą pomocne w realizacji Planu działania na rzecz Europejskiego filaru praw socjalnych, zatwierdzonego podczas szczytu w Porto 7 maja 2021 r. i przyczynią się do poprawy wyników tablicy wskaźników społecznych.

Zasada „nie czyń poważnych szkód”

(37)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. d) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.4 załącznika V do tego rozporządzenia zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, ma przyczynić się do zapewnienia, aby żadne z działań służących realizacji reform i projektów inwestycyjnych ujętych w RRP nie czyniło poważnych szkód dla celów środowiskowych (rating A) w rozumieniu art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 5 (zasada „nie czyń poważnych szkód”).

(38)Zmieniony plan obejmuje ocenę zgodności z zasadą „nie czyń poważnych szkód” zgodnie z metodyką określoną w opracowanych przez Komisję Wytycznych technicznych dotyczących stosowania zasady „nie czyń poważnych szkód” na podstawie rozporządzenia ustanawiającego Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (C(2023) 6454 final). Zmiany wprowadzone w działaniach w wyniku zmiany RRP nie mają wpływu na ocenę pierwotnej wersji RRP, która pozostaje taka sama.

(39)Jeżeli chodzi o nowe reformy i inwestycje, Rumunia przedstawiła systematyczną ocenę zgodności każdego działania z zasadą „nie czyń poważnych szkód”. W razie potrzeby w odpowiednich kamieniach milowych i wartościach docelowych uwzględniono szczególne zabezpieczenia z myślą o zapewnieniu zgodności z tą zasadą. Dzięki informacjom przedstawionym przez Rumunię można stwierdzić, że plan powinien pozwolić zapewnić, by żadne z działań nie czyniło poważnych szkód w kontekście celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852.

(40)Żadne działanie w ramach rozdziału REPowerEU nie wchodzi w zakres art. 21c ust. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) 2021/241.

Wkład w osiągnięcie celów REPowerEU

(41)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. da) i kryterium 2.12 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 oczekuje się, że rozdział REPowerEU w dużym stopniu (rating A) skutecznie przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, dywersyfikacji dostaw energii w Unii, zwiększania wykorzystania energii odnawialnej i zwiększania efektywności energetycznej oraz zdolności do magazynowania energii lub do niezbędnego zmniejszenia zależności od paliw kopalnych przed 2030 r.

(42)Oczekuje się, że rozdział REPowerEU Rumunii będzie miał trwały wpływ na zmniejszenie zużycia paliw kopalnych i emisji gazów cieplarnianych oraz upowszechnianie wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych dzięki zwiększeniu skali instalacji nowych zdolności w zakresie OZE i renowacji zwiększających efektywność energetyczną, w tym w przypadku dotkniętych ubóstwem energetycznym konsumentów energii podatnych na zagrożenia. Pomogą w tym biura kompleksowej obsługi zajmujące się udzielaniem prosumentom informacji i pomocy. Oczekuje się, że działania te przyczynią się to do osiągnięcia celów określonych w art. 21c ust. 3 lit. b) d) i e) rozporządzenia (UE) 2021/241.

(43)Co więcej, rozdział REPowerEU zawiera działanie mające na celu poprawę w zakresie utrzymania, efektywności i cyberbezpieczeństwa sieci przesyłowej, ułatwienie przyłączania nowych elektrowni wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych oraz uczynienie infrastruktury bardziej odporną i niezawodną. Oczekuje się, że przyczyni się to do osiągnięcia celów określonych w art. 21c ust. 3 lit. b) i e) rozporządzenia (UE) 2021/241. Wprowadzenie programów bonów na dotacje na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarstw domowych i wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, w ramach których gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji powinny być traktowane priorytetowo, ma przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest przeciwdziałanie ubóstwu energetycznemu, określonego w art. 21c ust. 3 lit. c) rozporządzenia (UE) 2021/241.

(44)Oczekuje się również, że rozdział REPowerEU przyczyni się do przyspieszenia przekwalifikowania siły roboczej pod kątem umiejętności ekologicznych, jak określono w art. 21c ust. 3 lit. f) rozporządzenia (UE) 2021/241, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju umiejętności w zakresie czystych technologii potrzebnych do wykorzystania odnawialnych źródeł energii.

Działania mające wymiar lub skutek transgraniczny lub wielokrajowy

(45)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. db) i kryterium 2.13 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 oczekuje się, że działania uwzględnione w rozdziale REPowerEU będą w dużym stopniu (rating A) miały wymiar lub skutek transgraniczny lub wielokrajowy. 

(46)Oczekuje się, że rozdział REPowerEU przyczyni się do zmniejszenia zależności od paliw kopalnych i zmniejszenia zapotrzebowania na energię. W szczególności szereg działań przewidzianych w rozdziale REPowerEU przyczynia się do wdrażania rozwiązań w zakresie odnawialnych źródeł energii i ograniczenia zapotrzebowanie na energię w budynkach. Co istotne, rozdział ten zawiera reformę mającą na celu ułatwienie identyfikacji obszarów, w których można przyspieszyć działania, co powinno zwiększyć skalę instalowania nowych elektrowni wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych, i inwestycję mającą na celu wprowadzanie energii ze źródeł odnawialnych. Rozdział obejmuje również reformę mającą na celu utworzenie biur kompleksowej obsługi zajmujących się udzielaniem informacji i pomocy osobom prywatnym w zakresie instalacji urządzeń wykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych i przeprowadzania renowacji zwiększających efektywność energetyczną. Uzupełnieniem tej reformy jest inwestycja mająca na celu instalowanie paneli fotowoltaicznych na budynkach mieszkalnych oraz dwie inwestycje mające na celu poprawę efektywności energetycznej w kraju dzięki renowacji, odpowiednio, budynków publicznych i mieszkań prywatnych.

(47)Szacunkowe koszty przewidzianych w rozdziale REPowerEU działań, w przypadku których oczekuje się, że będą miały wymiar lub skutek transgraniczny lub wielokrajowy stanowią 96,5 % łącznych szacunkowych kosztów tego rozdziału.

Przyczynienie się do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej

(48)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. e) i kryterium 2.5 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 zmieniony RRP, zawierający rozdział dotyczący REPowerEU, zawiera działania, które przyczyniają się w dużym stopniu (rating A) do zielonej transformacji, w tym do różnorodności biologicznej, lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów klimatycznych odpowiadają kwocie wynoszącej 44,1 % łącznej alokacji w ramach RRP oraz 96,5 % łącznych szacunkowych kosztów działań uwzględnionych w rozdziale REPowerEU, obliczonej zgodnie z metodyką określoną w załączniku VI do tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (UE) 2021/241 zmieniony RRP zawierający rozdział REPowerEU jest spójny z informacjami widniejącymi w krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu na lata 2021–2030.

(49)Nie uwzględniając rozdziału REPowerEU, w zmienionym planie określono nieznacznie mniej ambitny cel klimatyczny w porównaniu z planem pierwotnym, głównie ze względu na obniżenie poziomu wymaganego wdrożenia niektórych działań w następstwie zmniejszenia maksymalnego wkładu finansowego dostępnego dla Rumunii, i wynosi 40,1 % w zmienionym planie w porównaniu z 41 % w planie pierwotnym.

(50)W rozdziale REPowerEU zawarto jednak dziewięć działań mających na celu przyspieszenie wprowadzania energii ze źródeł odnawialnych, tempa renowacji zwiększających efektywność energetyczną oraz przekwalifikowania siły roboczej pod kątem umiejętności ekologicznych. W związku z tym wkład RRP w przeciwdziałanie zmianie klimatu, z uwzględnieniem rozdział REPowerEU, przekracza minimalny cel klimatyczny wynoszący 37 % określony w rozporządzeniu (UE) 2021/241. Działania dotyczące zielonej transformacji, w tym bioróżnorodności, w zmienionym RRP, w tym w rozdziale REPowerEU, mają trwały wpływ, ponieważ służą wprowadzeniu zmian strukturalnych w celu ograniczenia ogólnego uzależnienia Rumunii od paliw kopalnych i zwiększeniu oszczędności energii w drodze przechodzenia na zielone technologie, zwłaszcza na technologie związane z odnawialnymi źródłami energii, magazynowaniem energii, efektywnością energetyczną i obniżeniem emisyjności przemysłu. W rezultacie przyczyniają się również do osiągnięcia wartości docelowych na lata 2030–2050 oraz celu neutralności klimatycznej UE do 2050 r.

Przyczynianie się do transformacji cyfrowej

(51)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. f) i kryterium 2.6 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 zmieniony RRP zawiera działania, które przyczyniają się w dużym stopniu (rating A) do transformacji cyfrowej lub do sprostania związanym z tym wyzwaniom. Działania wspierające realizację celów cyfrowych stanowią kwotę wynoszącą 21,8 % łącznej alokacji w ramach zmienionego RRP, obliczoną zgodnie z metodyką określoną w załączniku VII do tego rozporządzenia.

(52)Zmiana RRP nie wpłynęła na poziom ambicji w zakresie transformacji cyfrowej w odniesieniu do zmienionych działań. Zmieniony RRP nadal w znacznym stopniu przyczynia się do transformacji cyfrowej, w tym za sprawą rozwoju niezbędnej infrastruktury (rozbudowa łączności, chmury obliczeniowej i poprawa cyberbezpieczeństwa), zarówno w odniesieniu do przedsiębiorstw, jak i administracji publicznej.

(53)Oczekuje się, że rozdział REPowerEU przyczyni się do transformacji cyfrowej i sprostania wynikającym z niej wyzwaniom za pośrednictwem jednej reformy i dwóch podinwestycji. Reforma ma na celu wsparcie m.in. cyfryzacji Agencja Własności Państwowej. Pierwsza podinwestycja ma na celu dostarczenie rozwiązań cyfrowych zwiększających efektywność i szybkość interwencji dotyczących sieci przesyłowej energii elektrycznej w celu ograniczenia wyłączeń. Druga ma na celu ograniczenie ryzyka cyberataków na infrastrukturę informatyczną operatora sieci przesyłowej energii elektrycznej. Zgodnie z art. 21c ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 reform i inwestycji ujętych w rozdziale REPowerEU nie uwzględnia się przy obliczaniu łącznej alokacji w ramach planu do celów stosowania wymogu dotyczącego celu cyfrowego określonego w tym rozporządzeniu.

Trwały wpływ

(54)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. g) i kryterium 2.7 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, ma mieć trwały wpływ na Rumunię w dużym stopniu (rating A).

(55)Ogólnie rzecz biorąc, zmiany zawarte w zmienionym RRP nie mają istotnego wpływu na wcześniejszą ocenę RRP w odniesieniu do trwałego wpływu reform mających na celu osiąganie długoterminowych rezultatów i zmian strukturalnych.

(56)RRP obejmuje również inwestycje, które mają mieć trwały wpływ, wspierając zieloną i cyfrową transformację gospodarki. Środki związane z cyfryzacją przewidziane w RRP mają na celu zwiększenie poziomu cyfryzacji odpowiednich instytucji, co ma mieć trwały wpływ na jakość usług, otoczenie działalności gospodarczej i optymalne wykorzystanie danych sektora publicznego.

(57)Oczekuje się również, że rozdział REPowerEU Rumunii będzie miał trwały wpływ na politykę energetyczną Rumunii i jej kształt długo po zakończeniu okresu obowiązywania RRP dzięki zmniejszeniu zużycia paliw kopalnych i emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększeniu skali dekarbonizacji i wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych.

Monitorowanie i realizacja

(58)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. h) i kryterium 2.8 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 ustalenia zaproponowane w zmienionym RRP, zawierającym rozdział REPowerEU, są adekwatne (rating A), aby zapewnić skuteczne monitorowanie i realizację RRP, w tym planowanego harmonogramu działań, kamieni milowych i wartości docelowych oraz związanych z nimi wskaźników.

(59)W zmienionym RRP jasno opisano istniejące rozwiązania, które zapewniają efektywną koordynację i wdrażanie. Ministerstwo Inwestycji i Projektów Europejskich („MIPE”) nadal będzie pełnić funkcję krajowego koordynatora odpowiedzialnego za ogólną realizację planu. Od czasu przyjęcia decyzji wykonawczej Rady zatwierdzającej ocenę RRP Rumunii ministerstwo to zwiększyło zdolności administracyjne w ramach swojej wyspecjalizowanej struktury w drodze wewnętrznej reorganizacji i zwiększenia liczby pracowników. Koordynację na wysokim szczeblu nadal zapewnia Międzyresortowy Komitet ds. Koordynacji Planu, w ścisłej współpracy z MIPE.

(60)Chociaż pierwotne ustalenia dotyczące wdrażania pozostają w mocy, w rozdziale REPowerEU przewidziano zaangażowanie szeregu nowych organów wykonawczych, które mają już praktyczne doświadczenie w zakresie specyfiki Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, w szczególności ponieważ plan zakłada osiągnięcie ambitnych celów i w związku z tym jego realizacja nadal stanowi wyzwanie i wymaga ścisłego monitorowania.

(61)Mechanizm monitorowania i sprawozdawczości jest adekwatny i wiarygodny. MIPE nadal jest odpowiedzialne za monitorowanie postępów osiągniętych w odniesieniu do każdego kamienia milowego i wartości docelowej, a także za sprawozdawczość na temat osiągania kamieni milowych i wartości docelowych opartą na informacjach przekazanych przez organy wykonawcze. Wszystkie zmienione działania zawarte w planie i w dodanym do niego rozdziale REPowerEU obejmują odpowiednią liczbę kamieni milowych i wartości docelowych, a ponadto są one realistyczne i jasno zdefiniowane, dzięki czemu postępy w realizacji planu można solidnie monitorować. Kamienie milowe i wartości docelowe odnoszą się również do zakończonych już działań, które kwalifikują się na podstawie art. 17 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241. Do uzasadnienia wniosku o wypłatę wymagane jest osiągnięcie w zadowalającym stopniu tych kamieni milowych i wartości docelowych.

Kalkulacja kosztów

(62)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. i) i kryterium 2.9 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 przedstawione w zmienionym RRP, zawierającym rozdział REPowerEU, uzasadnienie kwoty szacunkowych łącznych kosztów planu jest w umiarkowanym stopniu (rating B) racjonalne i wiarygodne, zgodne z zasadą efektywności kosztowej i proporcjonalne do spodziewanego wpływu na krajową gospodarkę i społeczeństwo.

(63)Rumunia przedstawiła szacunkowe koszty indywidualne wszystkich nowych działań określonych w rozdziale REPowerEU. Poza działaniami zawartymi w rozdziale REPowerEU nie przewidziano żadnych nowych działań. Ogólnie rzecz biorąc, założenia przyjęte przez Rumunię na potrzeby oszacowania kosztów nowych działań zapewniają racjonalne wyjaśnienia i racjonalną metodykę. Uzasadnienie dotyczące nowych działań było w umiarkowanym stopniu (rating B) racjonalne i wiarygodne, zgodne z zasadą efektywności kosztowej oraz proporcjonalne do spodziewanego wpływu na krajową gospodarkę i społeczeństwo. W przypadku niektórych nowych działań dodatkowe uzasadnienia i informacje szczegółowe dotyczące oszacowań mogłyby zwiększyć pewność, że koszty są racjonalne i wiarygodne. Ponieważ w odniesieniu do tych szacunków kosztów metodyka nie jest wystarczająco dobrze wyjaśniona, a związek między uzasadnieniem a samym kosztem w niektórych przypadkach nie jest w pełni jasny, w ocenie pod kątem kryterium kalkulacji kosztów przyznano rating „w umiarkowanym stopniu”. Jeżeli chodzi o zmienione działania, dostarczono informacje wystarczające do uzasadnienia, że zmiany w szacunkach kosztów lub powiązanych wartościach docelowych są proporcjonalne. Ocena racjonalności i wiarygodności kosztów działań, które zmodyfikowano, pozostała niezmieniona w stosunku do pierwotnej oceny tych działań. Łączny koszt zmienionego RRP jest proporcjonalny do oczekiwanego wpływu planowanych działań na społeczeństwo i gospodarkę. Ponadto szacunkowy łączny koszt zmienionego RRP jest zgodny z zasadą efektywności kosztowej i proporcjonalny do spodziewanego wpływu na krajową gospodarkę i społeczeństwo.

Ochrona interesów finansowych Unii

(64)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. j) rozporządzenia (UE) 2021/241 i kryterium 2.10 załącznika V do tego rozporządzenia ustalenia zaproponowane w zmienionym RRP, zawierającym rozdział REPowerEU, są adekwatne (rating A), aby zapobiegać korupcji, nadużyciom finansowym i konfliktom interesów, a także aby je wykrywać i eliminować, podczas korzystania ze środków finansowych udostępnionych na podstawie tego rozporządzenia, i ustalenia te mają skutecznie zapobiegać podwójnemu finansowaniu w ramach tego rozporządzenia i innych programów unijnych. Pozostaje to bez uszczerbku dla stosowania innych instrumentów i narzędzi służących propagowaniu i egzekwowaniu przestrzegania prawa Unii, w tym stosowanych w celu zapobiegania korupcji, nadużyciom finansowym i konfliktom interesów oraz ich wykrywania i korygowania, a także w celu ochrony budżetu Unii zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 6 .

(65)W pierwotnej ocenie stwierdzono adekwatność ustaleń dotyczących kontroli i audytu zaproponowanych przez Rumunię (ocena A) zgodnie z kryterium 2.10 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241, pod warunkiem terminowego osiągnięcia dwóch kamieni milowych dotyczących systemu repozytorium służącego do monitorowania realizacji RRP oraz przyjęcia mandatu prawnego głównych instytucji w Rumunii zaangażowanych we wdrażanie planu. Ministerstwo Inwestycji i Projektów Europejskich jest ogólnie odpowiedzialne za wdrożenie planu i udziela odpowiedzi w imieniu wszystkich organów wykonawczych w odniesieniu do aspektów operacyjnych i administracyjnych planu. Instytucja audytowa rumuńskiego Trybunału Obrachunkowego jest odpowiedzialna za przeprowadzanie kontroli dotyczących wniosków o przyznanie środków oraz udokumentowania i osiągnięcia wartości docelowych i kamieni milowych.

(66)Od czasu pierwotnej oceny Komisja miała dostęp do informacji na temat faktycznego wdrożenia rumuńskiego systemu audytu i kontroli. Obejmuje to wstępne ustalenia z audytu dotyczącego ochrony interesów finansowych Unii przeprowadzonego przez Komisję w Rumunii.

(67)W świetle tych informacji Komisja uważa, że system kontroli wewnętrznej rumuńskiego RRP jest ogólnie odpowiedni.

Spójność RRP

(68)Zgodnie z art. 19 ust. 3 lit. k) i kryterium 2.11 załącznika V do rozporządzenia (UE) 2021/241 zmieniony RRP, zawierający rozdział REPowerEU, zawiera w dużym stopniu (rating A) działania służące realizacji reform i projektów inwestycji publicznych, które mają spójny charakter.

(69)Zmiany nie wpływają na ogólną spójność planu. W przypadku wszystkich kluczowych obszarów uwzględnionych w RRP – zielonej gospodarki, edukacji, otoczenia biznesowego, zdrowia, włączenia społecznego, administracji publicznej i cyfryzacji – komponenty obejmują spójne pakiety zarówno reform, jak i inwestycji, zawierających działania, które się wzajemnie wzmacniają lub uzupełniają. Między różnymi komponentami istnieją też synergie i żaden działanie nie jest sprzeczne z innym działaniem ani nie podważa skuteczności innego działania. Główny kierunek rumuńskiego RRP pozostaje taki sam, ponieważ jego podstawowymi elementami są nadal zielona transformacja i transformacja cyfrowa, a nowe działania zawarte w rozdziale REPowerEU wspierają zielone reformy i inwestycje w ramach komponentów pierwotnego RRP. Reformy i inwestycje cyfrowe skupiają się na wspieraniu obszarów najbardziej niedoinwestowanych, np. w zakresie transformacji cyfrowej usług publicznych i wsparcia dla szkół. Działania zawarte w rozdziale REPowerEU są zgodne z polityką Rumunii, której celem jest redukcja emisji gazów cieplarnianych i zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii. Działania te wzmacniają również działania uwzględnione w pierwotnym RRP, które dotyczą efektywności energetycznej i udoskonalenia sieci elektroenergetycznej, ponieważ ich celem jest zwiększenie udziału wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych i zmniejszenie zapotrzebowania na energię.

Równość

(70)Zmieniony plan nadal obejmuje szereg środków, co do których oczekuje się, że przyczynią się do sprostania krajowym wyzwaniom w dziedzinie równości płci i równych szans dla wszystkich. W rozdziale REPowerEU zawarto działanie poświęcone renowacji domów jednorodzinnych, w ramach którego traktuje się priorytetowo właścicieli domów dotkniętych ubóstwem energetycznym i konsumentów energii podatnych na zagrożenia, a zatem działanie to powinno przyczynić się do zapewnienia równych szans dla wszystkich grup społecznych.

Proces konsultacji

(71)Podczas przygotowywania rozdziału REPowerEU przeprowadzono konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami. W celu przygotowania planu powołano międzyresortową grupę roboczą. Projekt rozdziału REPowerEU przedstawiono komitetowi monitorującemu RRP złożonemu z przedstawicieli organizacji rządowych, przedstawicieli związków zawodowych i pracodawców, przedstawicieli stowarzyszeń lokalnej administracji publicznej (krajowego związku rad okręgów Rumunii, szeregu stowarzyszeń gmin Rumunii i stowarzyszenia rumuńskich miast), a także przedstawicieli Rady Społeczno-Gospodarczej. Mieli oni możliwość zgłoszenia uwag. W marcu zorganizowano konsultacje publiczne, a także wydarzenie publiczne z udziałem przedstawicieli przedsiębiorstw, społeczeństwa obywatelskiego i zainteresowanych stron. Zainteresowane strony przesłały uwagi i propozycje do MIPE. W wyniku tych konsultacji przygotowano nowy projekt rozdziału.

(72)Aby zapewnić odpowiedzialność właściwych podmiotów, kluczowe znaczenie ma zaangażowanie wszystkich odpowiednich władz lokalnych i zainteresowanych stron, w tym partnerów społecznych, w całym okresie realizacji inwestycji i reform przewidzianych w zmienionym RRP zawierającym rozdział REPowerEU.

Pozytywna ocena

(73)Po pozytywnej ocenie Komisji w sprawie zmienionego RRP, zawierającego rozdział REPowerEU, i stwierdzeniu, że plan ten spełnia w zadowalający sposób kryteria oceny określone w rozporządzeniu (UE) 2021/241, zgodnie z art. 20 ust. 2 tego rozporządzenia i załącznikiem V do tego rozporządzenia, należy określić reformy i projekty inwestycyjne niezbędne do zrealizowania zmienionego RRP, zawierającego rozdział REPowerEU, odpowiednie kamienie milowe, wartości docelowe i wskaźniki, a także kwotę udostępnianą przez Unię na wdrożenie zmienionego RRP, zawierającego rozdział REPowerEU, w formie bezzwrotnego wsparcia finansowego.

Wkład finansowy

(74)Szacunkowe łączne koszty zmienionego RRP Rumunii, zawierającego rozdział REPowerEU, wynoszą 28 511 575 220 EUR. Ponieważ kwota szacunkowych łącznych kosztów zmienionego RRP jest wyższa od zaktualizowanego maksymalnego wkładu finansowego dostępnego dla Rumunii, wkład finansowy obliczony zgodnie z art. 11, przydzielony na zmieniony RRP Rumunii zawierający rozdział REPowerEU powinien być równy kwocie 12 125 664 294 EUR.

(75)Zgodnie z art. 21a ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/241 w dniu 8 września 2023 r. Rumunia przedłożyła wniosek o alokację kwoty dochodów, o których mowa w art. 21a ust. 1 tego rozporządzenia, którą to alokację dzieli się między państwa członkowskie na podstawie wskaźników określonych w metodyce przedstawionej w załączniku IVa do rozporządzenia (UE) 2021/241. Szacunkowy łączny koszt działań uwzględnionych w rozdziale REPowerEU, o których mowa w art. 21c ust. 3 lit. b)–f) rozporządzenia (UE) 2021/241, wynosi 2 017 474 050 EUR. Ponieważ kwota ta jest wyższa od odsetka alokacji dostępnego dla Rumunii, dodatkowe bezzwrotne wsparcie finansowe dostępne dla Rumunii powinno być równe odsetkowi alokacji. Kwota ta wynosi 1 397 228 597 EUR.

(76)Co więcej, zgodnie z art. 4a rozporządzenia (UE) 2021/1755 7 , Rumunia przedstawiła uzasadniony wniosek o przesunięcie do Instrumentu całości pozostałej alokacji tymczasowej z zasobów w pobrexitowej rezerwie dostosowawczej w kwocie 43 162 623 EUR. Kwotę tę należy udostępnić jako dodatkowe bezzwrotne wsparcie finansowe reform i inwestycji przewidzianych w rozdziale REPowerEU.

(77)Łączny wkład finansowy dostępny dla Rumunii powinien wynosić 13 566 055 514 EUR.

Płatności zaliczkowe dotyczące REPowerEU

(78)Rumunia zwróciła się o zapewnienie następujących środków finansowych na wdrożenie rozdziału REPowerEU: przesunięcie kwoty 43 162 623 EUR alokacji tymczasowej z zasobów w pobrexitowej rezerwie dostosowawczej oraz 1 397 228 597 EUR z dochodów z systemu handlu emisjami na podstawie dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.

(79)W odniesieniu do tych kwot w dniu 8 września 2023 r. na podstawie art. 21d rozporządzenia (UE) 2021/241 Rumunia zwróciła się o przekazanie płatności zaliczkowych w wysokości 20 % wnioskowanego poziomu finansowania. Pod warunkiem dostępności zasobów, kwotę płatności zaliczkowych należy udostępnić Rumunii z zastrzeżeniem wejścia w życie umowy, której zawarcie między Komisją a Rumunią przewidziano w art. 23 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/241 („umowa w sprawie finansowania”), i zgodnie z tą umową.

(80)Należy zatem odpowiednio zmienić decyzję wykonawczą Rady ST 12319/2021; ST 12319/2021 ADD 1 z dnia 29 października 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii. Dla zachowania jasności należy zastąpić w całości załącznik do tej decyzji wykonawczej,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł 1

W decyzji wykonawczej (UE) ST 12319/2021; ST 12319/2021 ADD 1 wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 1 otrzymuje brzmienie:

„Artykuł 1

Zatwierdzenia oceny RRP

Zatwierdza się ocenę zmienionego RRP Rumunii na podstawie kryteriów przewidzianych w art. 19 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/241. Reformy i projekty inwestycyjne w ramach RRP, ustalenia oraz harmonogram monitorowania i realizacji RRP, w tym odpowiednie kamienie milowe i wartości docelowe, odpowiednie wskaźniki dotyczące osiągnięcia planowanych kamieni milowych i wartości docelowych oraz ustalenia dotyczące sposobu zapewnienia Komisji pełnego dostępu do odpowiednich danych bazowych określono w załączniku do niniejszej decyzji.”;

2) art. 2 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:

„1. Unia udostępnia Rumunii wkład finansowy w formie bezzwrotnego wsparcia w wysokości 13 566 055 514 EUR 8 . Wkład ten obejmuje:

a)kwotę 10 211 538 399 EUR udostępnioną do celów zaciągnięcia zobowiązań prawnych do dnia 31 grudnia 2022 r.;

b)kwotę 1 914 125 895 EUR udostępnioną do celów zaciągnięcia zobowiązań prawnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.;

c)kwotę 1 397 228 597 EUR 9 , zgodnie z art. 21a ust. 6 rozporządzenia (UE) 2021/241, wyłącznie na realizację działań, o których mowa w art. 21c tego rozporządzenia, z wyjątkiem działań, o których mowa w art. 21c ust. 3 lit. a);

d)kwotę 43 162 623 EUR przesuniętą do Instrumentu z pobrexitowej rezerwy dostosowawczej.

2. Wkład finansowy Unii jest udostępniany Rumunii przez Komisję w transzach zgodnie z załącznikiem do niniejszej decyzji. Kwotę 1 851 159 668 EUR udostępnia się jako płatność zaliczkową zgodnie z art. 13 rozporządzenia (UE) 2021/241.

Kwotę 288 078 244 EUR udostępnia się jako płatność zaliczkową zgodnie z art. 21d rozporządzenia (UE) 2021/241. Ta płatność zaliczkowa może być wypłacona przez Komisję w ramach maksymalnie dwóch płatności.

Płatności zaliczkowe i transze mogą być wypłacane przez Komisję w jednej racie albo w kilku ratach. Wielkość rat zależy od dostępności środków finansowych.”;

3) załącznik zastępuje się tekstem znajdującym się w załączniku do niniejszej decyzji.

Artykuł 2
Adresat

Niniejsza decyzja skierowana jest do Rumunii.

Sporządzono w Brukseli dnia […] r.

(1)    Dz.U. L 57 z 18.2.2021, s. 17.

(2)    ST 12319/2021; ST 12319/2021 ADD 1.

(3)    Ta kwota odpowiada alokacji finansowej po odliczeniu proporcjonalnego udziału wydatków Rumunii określonych w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, obliczonej zgodnie z metodyką przyjętą w art. 11 tego rozporządzenia.

(4)    Ta kwota odpowiada alokacji finansowej po odliczeniu proporcjonalnego udziału wydatków Rumunii określonych w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, obliczonej zgodnie z metodyką przyjętą w art. 11 tego rozporządzenia.

(5)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia ram ułatwiających zrównoważone inwestycje, zmieniające rozporządzenie (UE) 2019/2088 (Dz.U. L 198 z 22.6.2020, s. 13).

(6)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 r. w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii (Dz.U. L 433 I z 22.12.2020, s. 1).

(7)    Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1755 z dnia 6 października 2021 r. ustanawiające pobrexitową rezerwę dostosowawczą (Dz.U. L 357 z 8.10.2021, s. 1).

(8)    Ta kwota odpowiada alokacji finansowej po odliczeniu proporcjonalnego udziału wydatków Rumunii określonych w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, obliczonej zgodnie z metodyką przyjętą w art. 11 tego rozporządzenia.

(9)    Ta kwota odpowiada alokacji finansowej po odliczeniu proporcjonalnego udziału wydatków Rumunii określonych w art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/241, obliczonej zgodnie z metodyką przyjętą w załączniku IVa do tego rozporządzenia.

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 21.11.2023

COM(2023) 747 final

ZAŁĄCZNIK

do

wniosku dotyczącego DECYZJI WYKONAWCZEJ RADY

zmieniającej decyzję wykonawczą (UE) (ST 12319/2021, ST 12319/2021 ADD 1) z dnia 29 października 2021 r. w sprawie zatwierdzenia oceny planu odbudowy i zwiększania odporności Rumunii

{SWD(2023) 382 final}

ZAŁĄCZNIK

1.SEKCJA 1: REFORMY I INWESTYCJE W RAMACH PLANU ODBUDOWY I ZWIĘKSZANIA ODPORNOŚCI

Opis reform i inwestycji

A.KOMPONENT 1: Gospodarka wodna

Celem tego komponentu jest zapewnienie zrównoważonego zaopatrzenia w wodę dla bezpiecznej przyszłości ludzi, środowiska i gospodarki. W szczególności komponent ten ma na celu: Zwiększenie publicznego dostępu, zwłaszcza na obszarach wiejskich, do publicznych usług wodno-kanalizacyjnych zgodnie z wymogami prawodawstwa Unii Europejskiej oraz udostępnienie ich wszystkim grupom społecznym; Zwiększenie bezpieczeństwa istniejących akumulacji; Wzmocnienie zdolności administracyjnych i zdolności reagowania Krajowej Administracji Wodnej (ANAR) w sytuacjach nadzwyczajnych, w szczególności związanych z infrastrukturą gospodarki wodnej; Poprawa dokładności prognozowania ostrzeżeń pogodowych i systemów ostrzegania w celu zmniejszenia liczby ofiar śmiertelnych i obrażeń spowodowanych ekstremalnymi zdarzeniami pogodowymi.

Komponent ten składa się z dwóch reform i siedmiu inwestycji.

Oczekuje się, że środki uwzględnione w komponencie sprostają niektórym wyzwaniom, na które zwrócono uwagę w zaleceniu dla poszczególnych krajów, aby skoncentrować inwestycje na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności m.in. na infrastrukturę środowiskową (zalecenie krajowe 4, 2019 r. i zalecenie krajowe nr 3, 2020).

Oczekuje się, że żaden środek w ramach tego komponentu nie spowoduje znaczącej szkody w realizacji celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środków i działań łagodzących określonych w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01).

A.1.    Opis reform i inwestycji związanych z pożyczką

Reforma 1. Wzmocnienie ram regulacyjnych zrównoważonego zarządzania sektorem wodno-ściekowym oraz przyspieszenie publicznego dostępu do usług wysokiej jakości na mocy dyrektyw europejskich

Celem tej reformy jest poprawa zdolności regionalnych operatorów infrastruktury wodno-kanalizacyjnej oraz poprawa jakości i efektywności współpracy między nimi a władzami lokalnymi/stowarzyszeniami rozwoju między społecznościami, właścicielami infrastruktury wodno-kanalizacyjnej. W tym celu wprowadza się szereg zmian legislacyjnych i regulacyjnych:

Zmiany w ustawie nr 241/2006 w sprawie zaopatrzenia w wodę i kanalizacji wprowadza się w celu umożliwienia:

-Zatwierdzenie strategii taryfowej regionalnego operatora wodno-kanalizacyjnego przez walne zgromadzenie stowarzyszeń rozwoju międzygałęziowego (IDA) na podstawie specjalnego upoważnienia otrzymanego od lokalnych jednostek administracyjnych. Dzięki tej zmianie czas potrzebny na zatwierdzenie strategii taryfowej zostanie znacznie skrócony, co umożliwi rozbudowę infrastruktury usług wodno-ściekowych.

-Zobowiązanie lokalnych organów administracji publicznej do prowadzenia ewidencji osób fizycznych i prawnych, które nie odprowadzają ścieków do publicznej sieci kanalizacyjnej, oraz corocznego przekazywania wykazu tych osób do Państwowej Straży Ochrony Środowiska.

-Zobowiązanie użytkowników do podłączenia się do istniejących publicznych systemów kanalizacyjnych, jeżeli nie posiadają odpowiedniego indywidualnego systemu zbierania i oczyszczania.

-Umożliwiają organizowanie, w stosownych przypadkach, świadczenia wyłącznie usług wodnych, pod warunkiem że odbiór ścieków odbywa się za pośrednictwem indywidualnych systemów zbierania i oczyszczania, które zapewniają taki sam poziom ochrony środowiska jak scentralizowane systemy zbierania i oczyszczania.

-Zapewnienie wyjątkowego charakteru odpowiednich systemów indywidualnych w tym sensie, że systemy te odnoszą się do sytuacji, w których systemy scentralizowane nie są wykonalne z technicznego i ekonomicznego punktu widzenia.

-Zakaz bezpośredniego odprowadzania nieoczyszczonych ścieków z odpowiednich pojedynczych systemów do środowiska.

-Opracowanie kryteriów dotyczących zezwoleń, budowy, rejestracji/rejestrowania, eksploatacji i utrzymania odpowiednich systemów indywidualnych.

Wdrożenie wyżej wymienionej reformy zostanie zakończone do dnia 31 grudnia 2021 r.

Wejście w życie ustawy zatwierdzającej krajowy program „Pierwszy dostęp do wody i infrastruktury sanitarnej”, który ma wspierać rodziny i osoby samotnie wychowujące dzieci o niskich dochodach (które mają średnie miesięczne dochody pieniężne netto poniżej gwarantowanej krajowej płacy minimalnej brutto na członka rodziny) w celu pokrycia kosztów związanych z podłączeniem do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Wdrożenie reformy zostanie zakończone do dnia 31 marca 2022 r.

Podpisanie umów wykonawczych między administracją Funduszu Ochrony Środowiska a władzami lokalnymi uczestniczącymi w pierwszym programie podłączenia do wody i infrastruktury sanitarnej. Umowy zostaną ukończone do dnia 31 grudnia 2022 r.

Reforma. 2 Rekonfiguracja obecnego mechanizmu gospodarczego Krajowej Administracji Wodnej (ANAR) w celu zapewnienia modernizacji i utrzymania krajowego systemu gospodarki wodnej oraz właściwego wdrożenia ramowej dyrektywy wodnej i dyrektywy powodziowej

Celem reformy jest zapewnienie modernizacji i utrzymania krajowego systemu gospodarki wodnej oraz właściwego wdrożenia dyrektywy 2000/60/WE (ramowa dyrektywa wodna) i dyrektywy 2007/60/WE (dyrektywa powodziowa) oraz zapewnienie najbardziej efektywnego zarządzania kosztami na poziomie ANAR.

W tym celu należy uruchomić nowy mechanizm ekonomiczny umożliwiający ANAR jak najlepsze zaspokojenie potrzeb konsumentów, w tym poprzez poprawę powiązań między zadaniami a strukturą personelu, poprzez przeprowadzenie niezbędnych badań dla 11 dorzeczy w Rumunii, obejmujących: gospodarcze znaczenie zrównoważonej gospodarki wodnej i jej wykorzystania; tendencje w ewolucji zapotrzebowania na wodę i ilości wody pobieranej na poziomie dorzecza/obszaru; oraz (iii) średnio- i długoterminowe wskaźniki makroekonomiczne oraz optymalny mechanizm zwrotu kosztów w odniesieniu do ilości wody dostarczanej przez ANAR użytkownikom zasobów wodnych zgodnie z wymogami dotyczącymi przepływu ekologicznego.

Na podstawie tych badań należy przyjąć zmiany legislacyjne w ustawie o wodzie nr 107/1996 w celu uregulowania nowego mechanizmu gospodarczego dotyczącego zasobów wodnych w Rumunii.

Wdrożenie reformy zostanie zakończone do dnia 30 września 2024 r.

Reformie 1 towarzyszą trzy inwestycje – inwestycje 1, 2 i 3.

Inwestycja 1. Rozbudowa systemów wodno-kanalizacyjnych w aglomeracjach o równoważnej liczbie mieszkańców ponad 2000, co zostało uznane za priorytetowe w ramach przyspieszonego planu zgodności z dyrektywami europejskimi

Celem tej inwestycji jest rozszerzenie zasięgu systemów zbierania wody i ścieków w gminach o równoważnej liczbie mieszkańców ponad 2000, co zostało uznane za priorytetowe w planie przyspieszenia zgodności z dyrektywami europejskimi.

W wyniku inwestycji budowa i uruchomienie łącznie 1 282 km sieci wodociągowych i co najmniej 2 003 km sieci kanalizacyjnej w aglomeracjach o równoważnej liczbie mieszkańców powyżej 2000 (l.e), co zostało uznane za priorytetowe w ramach przyspieszonego planu zapewnienia zgodności z dyrektywami europejskimi oraz zgodnie ze zmianami do ustawy nr 241/2006 przyjętej w ramach reformy 1.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 2. Zbieranie ścieków w aglomeracjach o równoważnej liczbie mieszkańców poniżej 2000, które uniemożliwiają osiągnięcie dobrego stanu jednolitych części wód lub wpływają na naturalne obszary chronione

Celem inwestycji jest budowa indywidualnych systemów lub innych właściwych (wspólnych) systemów zbierania ścieków w aglomeracjach o równoważnej liczbie mieszkańców poniżej 2000.

W wyniku inwestycji należy zbudować i uruchomić łącznie co najmniej 12900 indywidualnych lub innych odpowiednich systemów oraz łącznie co najmniej 320 km sieci kanalizacyjnej. Inwestycja rozpoczyna się dopiero po zatwierdzeniu zmian legislacyjnych dotyczących odpowiednich systemów indywidualnych (reforma 1) i wejściu w życie aktu ustawodawczego zatwierdzającego krajowy program pierwszego przyłączenia do sieci wodno-kanalizacyjnych (Reforma 1) i jest zgodna ze zmianami do ustawy nr 241/2006 przyjętymi w ramach reformy 1.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 3. Wspieranie przyłączenia ludności o niskich dochodach do istniejących sieci wodociągowych i kanalizacyjnych

Celem inwestycji jest zapewnienie wsparcia rodzinom i osobom samotnie wychowującym dzieci o niskich dochodach (które mają średnie miesięczne dochody pieniężne netto poniżej gwarantowanej krajowej płacy minimalnej brutto na członka rodziny) w celu pokrycia kosztów podłączenia do publicznego systemu zaopatrzenia w wodę i kanalizacji.

W wyniku inwestycji co najmniej 70851 dodatkowych gospodarstw domowych zostanie podłączonych do wody i kanalizacji w ramach krajowego programu „Pierwsza łączność z wodą i infrastrukturą sanitarną”, przyjętego w ramach reformy 1. Inwestycja jest realizowana przez władze lokalne za pośrednictwem publicznych operatorów wodno-kanalizacyjnych zarządzających planowanymi systemami budowlanymi. Z inwestycji finansowane są koszty poniesione i uzasadnione zgodnie z przepisami prawa przez instytucje zamawiające, nie przekraczając poziomu 2 371 EUR na przyłączone gospodarstwo domowe.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 4. Przystosowanie się do zmiany klimatu poprzez automatyzację i cyfryzację urządzeń do odprowadzania i magazynowania istniejących nagromadzeń wody w celu zapewnienia przepływu ekologicznego i zwiększenia bezpieczeństwa zaopatrzenia ludności w wodę oraz zmniejszenia ryzyka powodziowego

Inwestycja składa się z dwóch podinwestycji: 1) odbudowa istniejących linii obronnych zgodnie z dyrektywą powodziową i krajową strategią zarządzania ryzykiem powodziowym; oraz 2) rekultywacja istniejących akumulacji, w przypadku których istnieje ryzyko załamania się.

Celem pierwszej subinwestycji jest renowacja istniejących linii ochrony przeciwpowodziowej. W wyniku tej subinwestycji należy odbudować łącznie co najmniej 408 km linii ochrony przeciwpowodziowej zgodnie z dyrektywą powodziową i krajową strategią zarządzania ryzykiem powodziowym. Prace rekultywacyjne nadają priorytet obszarom na podstawie planów zapobiegania i ochrony oraz łagodzenia skutków powodzi i obejmują nadzienia z lokalnego materiału wydobytego z wałów, a następnie pokrycia trawy.

Realizacja subinwestycji zostanie zakończona do dnia 31 marca 2026 r.

Celem drugiej subinwestycji jest remont i modernizacja zniszczonych zapór i polderów przeciwpowodziowych na istniejących liniach ochrony przeciwpowodziowej w celu przywrócenia i utrzymania ich zdolności zapobiegania powodziom. Podinwestycję wdraża się poprzez przyjęcie, do dnia 30 czerwca 2023 r., projektów rekultywacji 13 istniejących zapór, dla których nie istnieją wykonalne alternatywy służące zmniejszeniu ryzyka powodziowego. Na podstawie tych projektów należy rekultywować 13 istniejących zapór, w odniesieniu do których zrewidowane studia wykonalności wykazały, że nie ma wykonalnych alternatyw dla zmniejszenia ryzyka powodziowego. Rekultywację przeprowadza się zgodnie z wymogami określonymi w studiach wykonalności i projektach projektów oraz z pełnym poszanowaniem wyników i warunków określonych w kompleksowej i łącznej ocenie oddziaływania na środowisko, która została zakończona zgodnie z dyrektywą 2011/92/UE (dyrektywa OOŚ), a także odpowiednich ocen w kontekście dyrektywy 2000/60/WE (ramowej dyrektywy wodnej) i odpowiedniej oceny na podstawie dyrektywy 92/43/EWG (dyrektywa siedliskowa), w tym wdrożenia wymaganych środków łagodzących. Należy osiągnąć dobry stan/potencjał ekologiczny odpowiednich jednolitych części wód zgodnie z wymogami ramowej dyrektywy wodnej i udokumentować je najnowszymi odpowiednimi danymi potwierdzającymi, a także unikać wszelkiego pogorszenia. Jeżeli chodzi o poldery przeciwpowodziowe, w wyniku tej inwestycji należy odnowić lub zainstalować 13 polderów przeciwpowodziowych na istniejących liniach ochrony przeciwpowodziowej.

Realizacja subinwestycji zostanie zakończona do dnia 31 marca 2026 r.

Inwestycja 5. Odpowiednie wyposażenie administracji dorzeczy na potrzeby monitorowania powodzi, zapobiegania powodziom i reagowania kryzysowego

Celem inwestycji jest wyposażenie administracji ANAR/basin w niezbędne maszyny i urządzenia do interwencji w celu złagodzenia skutków ekstremalnych zdarzeń pogodowych.

W wyniku inwestycji 11 organów administracji dorzecza wyposaża się w maszyny umożliwiające dostęp i interwencję w terenie, dostęp amfibiczny i transport ruchomych worków/rowerów piaskowych na trudno dostępnych obszarach; drony wyposażone w czujniki LIDAR/Flir/fotogramometrii; technologie geoelektro-elektro radarowe nadwozia wałów oraz infrastruktura sprzętu i oprogramowania do analizy i przechowywania danych zgromadzonych przez wyżej wymieniony sprzęt w celu wspierania i poprawy zapobiegania powodziom i reagowania na sytuacje nadzwyczajne.

Oczekuje się, że środek ten nie spowoduje znaczących szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności ewentualne pojazdy, które mają zostać zakupione, muszą mieć indywidualny poziom emisji CO2, zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) 2019/631, niższy niż 50 g CO2/km.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 31 grudnia 2024 r.

Inwestycja 6. Wdrożenie katastru wodnego

Celem inwestycji jest zapewnienie szybkiego wytyczenia mniejszych cieków wodnych przy wykorzystaniu technik interpretacji i przetwarzania półautomatycznych informacji satelitarnych dostępnych na poziomie globalnym i europejskim dla około 70 % długości cieków katastralnych, określenie za pomocą półautomatycznych metod hydromorfologicznych obszarów aktywnych (erozja/sedimentacja) w celu wsparcia wdrażania ramowej dyrektywy wodnej oraz punktów krytycznych wzdłużnej infrastruktury cieków wodnych (masy, urządzenia nabrzeżne), aby nadać priorytet wdrożeniu dyrektywy powodziowej.

Katastru wodnego opracowuje się i uruchamia poprzez (i) zamawianie cyfrowego modelu terainowego (DTM)/Digital Surface Model (DSM) na poziomie krajowym, w oparciu o informacje satelitarne, które są udostępniane wszystkim organom państwowym; opracowanie oprogramowania do określania modyfikacji koryta rzeki (proces sedymentacji w wyniku erozji), monitorowania wydobycia żwiru i potencjału suwaków ziemi na obszarach kompleksu zapory; półautomatyczna digitalizacja i wyznaczanie mniejszych koryt rzecznych w oparciu o ortofotomofotę DTM/DSM i obrazy satelitarne.

Realizacja inwestycji zostanie zakończona w dniu 31 grudnia 2025 r.

Inwestycja 7. Rozbudowa krajowej sieci obserwacyjnej Krajowego Zintegrowanego Systemu Meteorologicznego (SIMIN)

Celem tej inwestycji jest zwiększenie zdolności do prognozowania poważnych zjawisk pogodowych (nowcastingu), a tym samym ograniczenie ich niekorzystnych skutków lub zapobieganie im. Cel ten osiąga się poprzez rozszerzenie krajowej sieci obserwacji w ramach krajowego zintegrowanego systemu meteorologicznego (SIMIN) o automatyczne i autonomiczne naziemne stacje meteorologiczne i stacje agrometeorologiczne.

W wyniku tej inwestycji do dnia 31 grudnia 2025 r. należy nabyć i uruchomić 300 automatycznych i autonomicznych naziemnych stacji meteorologicznych oraz 100 stacji agrometeorologicznych. Ponadto technologie informacyjno-komunikacyjne służące włączeniu dodatkowych stacji meteorologicznych do krajowego zintegrowanego systemu meteorologicznego (SIMIN) zostaną uruchomione do dnia 30 czerwca 2026 r.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

A.2.    Cele pośrednie, wartości docelowe, wskaźniki i harmonogram monitorowania i realizacji pożyczki

B.KOMPONENT 2: Lasy i ochrona różnorodności biologicznej

Celem tego komponentu jest harmonizacja krajowych praktyk gospodarki leśnej z praktykami dotyczącymi zachowania różnorodności biologicznej i ochrony środowiska oraz zapewnienia przejścia na Europę neutralną dla klimatu poprzez tworzenie nowych obszarów pokrytych lasami i odtwarzanie zdegradowanych siedlisk.

Komponent ten składa się z dwóch reform i pięciu inwestycji.

Oczekuje się, że środki uwzględnione w komponencie sprostają niektórym wyzwaniom, na które zwrócono uwagę w zaleceniu dla poszczególnych krajów, aby skoncentrować inwestycje na transformacji ekologicznej i cyfrowej, w szczególności m.in. na infrastrukturę środowiskową (zalecenie krajowe 4, 2019 r. i zalecenie krajowe nr 3, 2020).

Oczekuje się, że żaden środek w ramach tego komponentu nie spowoduje znaczącej szkody w realizacji celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środków i działań łagodzących określonych w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01).

B.1. Opis reform i inwestycji, które mają być finansowane z bezzwrotnego wsparcia finansowego

Reforma 1. Reforma systemów gospodarki leśnej i zarządzania lasami poprzez opracowanie nowej krajowej strategii leśnej i późniejszego prawodawstwa

Celem reformy jest zapewnienie jasnych i solidnych ram strategicznych i regulacyjnych na potrzeby wdrażania zrównoważonej polityki leśnej wspierającej łagodzenie zmiany klimatu i przystosowanie się do niej.

Reforma obejmuje następujące działania:

(1) Zakończenie niezależnych badań dotyczących niedociągnięć w zarządzaniu, zarówno instytucjonalnym, jak i regulacyjnym, oraz we wdrażaniu przepisów obowiązujących przepisów dotyczących leśnictwa (do 30 czerwca 2022 r.);

(2) Przyjęcie krajowej strategii leśnej na lata 2020–2030 na podstawie zaleceń z oceny przeprowadzonej zgodnie z pkt 1 powyżej (do dnia 30 września 2022 r.);

(3) Przyjęcie i wejście w życie zmienionych rozporządzeń ministerialnych określających wiążące zasady zalesiania i ponownego zalesiania przewidziane w krajowej strategii leśnej na lata 2020–2030 przyjętych na podstawie ust. 2 (do 30 września 2022 r.);

(4) Przyjęcie i wejście w życie aktów ustawodawczych zmieniających i uzupełniających obowiązujące przepisy dotyczące lasów w celu usprawnienia ram prawnych, zwalczania nielegalnego pozyskiwania drewna i poprawy gospodarki leśnej (do 30 czerwca 2023 r.).

Reformę wspiera się za pomocą dwóch inwestycji – inwestycji 1 i 2.

Wdrożenie reformy zostanie zakończone do dnia 30 września 2023 r.

Inwestycja 1. Krajowa kampania zalesiania i ponownego zalesiania, w tym lasy miejskie

Celem inwestycji jest stworzenie nowych lasów i obszarów z roślinnością leśną na obszarach narażonych na zmianę klimatu poprzez identyfikację i ocenę gruntów, finansowanie zalesiania, pielęgnacji plantacji, zwiększenie powierzchni roślinności leśnej wzdłuż szlaków komunikacyjnych oraz w aglomeracjach miejskich (lasy miejskie, w tym minileśny) wokół gmin oraz między polami uprawnymi, a także innymi kategoriami ochronnych zasłon leśnych.

W wyniku tej inwestycji należy zalesić lub ponownie zalesić łącznie 26 760 ha nowych obszarów oraz stworzyć łącznie 3 150 000 m 2 nowych obszarów lasów miejskich, zgodnie z wymogami prawnymi określonymi w krajowej strategii leśnej przyjętej w ramach reformy 1.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 2. Rozwój nowoczesnych zdolności produkcyjnych leśnego materiału rozmnożeniowego

Celem inwestycji jest rozwój wystarczających zdolności w zakresie produkcji reprodukcyjnej (gatunki drzew i ekotypy), które będą odpowiednie dla przyszłych warunków klimatycznych Rumunii.

W wyniku tej inwestycji należy uruchomić co najmniej 90 nowych i odnowionych szkółek drzew, zgodnie z wymogami prawnymi określonymi w krajowej strategii leśnej przyjętej w ramach reformy 1.

Realizacja inwestycji zostanie zakończona do dnia 30 września 2024 r.

B.2.    Kamienie milowe, wartości docelowe, wskaźniki i harmonogram monitorowania i realizacji na potrzeby bezzwrotnego wsparcia finansowego

B.3.    Opis reform i inwestycji związanych z pożyczką

Inwestycja 2. Reforma systemu zarządzania chronionymi obszarami przyrodniczymi w celu spójnej i skutecznej realizacji europejskiej strategii ochrony różnorodności biologicznej

Celem tej reformy jest wprowadzenie w życie obecnych ram wyznaczania obszarów chronionych przyrodą, w szczególności poprzez ustanowienie mechanizmu powiązania przepisów dotyczących poszczególnych sektorów mających wpływ na różnorodność biologiczną, takich jak edukacja, rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo, turystyka, organizacja przestrzenna, transport i energia.

Cel ten zostanie osiągnięty poprzez przyjęcie i wejście w życie dwóch aktów ustawodawczych:

(1) Akt ustawodawczy ustanawiający międzyinstytucjonalny komitet w celu przeanalizowania ram prawnych mających zastosowanie do sektorów mających wpływ na różnorodność biologiczną oraz opracowania i promowania wniosków dotyczących zmiany lub uzupełnienia ram prawnych w świetle aktualnych informacji na temat rozmieszczenia i dynamiki stanu ochrony gatunków i siedlisk (do 30 czerwca 2022 r.);

(2) akt ustawodawczy zmieniający ramy prawne mające zastosowanie do sektorów mających wpływ na różnorodność biologiczną w celu zapewnienia, aby istniejące ramy prawne w różnych odpowiednich sektorach nie wpływały na wdrażanie środków ochronnych w planach zarządzania obszarami chronionymi przyrodą (do dnia 30 czerwca 2025 r.) ani nie ograniczały ich wdrażania. Akt ustawodawczy opiera się na wnioskach komitetu powołanego na mocy ust. 1.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 30 czerwca 2025 r.

Inwestycja 3. Aktualizacja zatwierdzonych planów zarządzania i określenie potencjalnych obszarów wymagających ścisłej ochrony naturalnych siedlisk lądowych i morskich w celu wdrożenia unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności 2030

Inwestycja składa się z dwóch podinwestycji.

Celem pierwszej subinwestycji (inwestycja 3.1) jest aktualizacja zatwierdzonych planów zarządzania. Celem drugiej subinwestycji (Inwestycje 3.2) jest określenie potencjalnych obszarów ścisłej ochrony zgodnie z unijną strategią na rzecz bioróżnorodności 2030.

Jeżeli chodzi o aktualizację istniejących planów zarządzania, w wyniku inwestycji do dnia 30 czerwca 2026 r. dokonuje się przeglądu i aktualizacji co najmniej 250 planów zarządzania dotyczących chronionych obszarów przyrodniczych zgodnie z przepisami UE.

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r.

W odniesieniu do obszarów ściśle chronionych przyjmuje się dwa akty ustawodawcze, które wchodzą w życie: Akt ustawodawczy dotyczący wyznaczenia obszarów ściśle chronionych określonych w obszarach chronionych Natura 2000 z istniejącymi planami zagospodarowania lub obejmujących lasy pierwotne i starodrzewy (do dnia 31 grudnia 2023 r.); oraz 2) akt ustawodawczy dotyczący wyznaczenia obszarów ściśle chronionych określonych w obszarach chronionych Natura 2000 bez istniejących planów zarządzania oraz na innych obszarach (do dnia 31 grudnia 2025 r.).

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 31 grudnia 2025 r.

Inwestycja 4. Zintegrowane inwestycje na rzecz ekologicznej odbudowy siedlisk i ochrony gatunków związanych z łąkami, obszarami wodnymi i obszarami zależnymi od wody

Inwestycja ta składa się z pięciu podinwestycji.

Celem pierwszej subinwestycji (inwestycja 4.1) jest przywrócenie łączności cieków wodnych poprzez usunięcie przeszkód w ciekach wodnych, a tym samym przyczynienie się do przywrócenia łączności poprzecznej zależnych od wody siedlisk i gatunków wodnych, zgodnie z mającymi zastosowanie planami zarządzania chronionymi obszarami przyrodniczymi. W wyniku tej subinwestycji należy przywrócić łączność 1 700 ha siedlisk nadbrzeżnych.

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r.

Druga subinwestycja (inwestycja 4.2) ma na celu odbudowę siedlisk użytków zielonych na chronionych obszarach przyrodniczych. W wyniku tej subinwestycji należy odbudować pod względem ekologicznym co najmniej 2 800 ha siedlisk użytków zielonych.

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r.

Trzecia subinwestycja (inwestycja 4.3) ma na celu ograniczenie eutrofizacji i zachowanie różnorodności biologicznej jezior delty Dunaju. Działania, które mają być objęte tą podinwestycją, obejmują regulację poziomu wody w dwóch jeziorach, zaprojektowanie i osiągnięcie optymalnego profilu granic jezior, odbarwienie, konsolidację brzegów, prace konserwacyjne, wycinkę w celu regeneracji roślinności i drzew w obwodzie, usuwanie drewna i plaż, które zasłaniają cyrkulację wody i powodują sedymentację, monitorowanie gatunków i siedlisk na tym obszarze oraz drobne odpływy wody w celu optymalnego obiegu wody. W wyniku tej subinwestycji co najmniej 100 ha obszarów jeziora powinno skorzystać z usunięcia roślin wodnych na podstawie zaktualizowanego studium wykonalności (czerwiec 2021 r.).

Realizacja tej inwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r.

Celem czwartej subinwestycji (inwestycja 4.4) jest opracowanie systemu monitorowania dzikiego jesiotra wzdłuż dolnego Dunaju (1 500 km) w połączeniu ze sztuczną inteligencją w celu zwalczania kłusownictwa. W wyniku tej subinwestycji uruchomiona zostanie sieć monitorowania, przekazywania i przekazywania danych dotyczących dzikiego jesiotra. Oczekuje się, że ta podinwestycja nie spowoduje poważnych szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności pojazdy, które mają zostać zakupione, muszą mieć indywidualny poziom emisji CO2, zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 lit. h) rozporządzenia (UE) 2019/631, niższy niż 50 g CO2/km. Zakupione łodzie pomiarowe muszą odpowiadać najlepszej dostępnej technologii z punktu widzenia ochrony środowiska.

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 30 września 2025 r.

Ponadto celem piątej subinwestycji (inwestycja 4.5) jest modernizacja publicznego dostępu do delty Dunaju i infrastruktury dla odwiedzających w celu zmniejszenia presji na siedliska i gatunki. W wyniku tej subinwestycji należy zbudować 10 ośrodków zwiedzających, których celem będzie zmniejszenie presji turystycznej na siedliska poprzez kierowanie i monitorowanie przepływów turystycznych do sieci 10 ośrodków zwiedzających powiązanych z 40 punktami obserwacyjnymi odpowiednio wyposażonymi na potrzeby wszystkich kategorii odwiedzających. Przy budowie ośrodków wizytujących wykorzystuje się technologie przyjazne dla środowiska, podejścia ekosystemowe i materiały w tradycyjny sposób w odniesieniu do struktury wspólnotowej delty Dunaju.

Realizacja tej podinwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 5. Zintegrowane systemy ograniczania ryzyka powodziowego w dorzeczach leśnych

Celem inwestycji jest zmniejszenie ryzyka powodziowego w celu ochrony ludzi, infrastruktury i celów społeczno-gospodarczych na zagrożonych obszarach, a także ochrona środowiska i różnorodności biologicznej za pomocą odpowiednich środków ochrony środowiska, w szczególności tych związanych z zapewnieniem migracji ryb i zapewnieniem przepływu ekologicznego.

Inwestycja jest realizowana w dwóch etapach:

1) przyjęcie projektu dotyczącego prac modernizacyjnych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej, który obejmuje: odtworzenie co najmniej 6 uszkodzonych struktur retencji aluwii w celu zainstalowania środków podłużnych (w stosownych przypadkach manipulatory rybne i przepływ ekologiczny); budowa co najmniej 30 nowych struktur aluwialnych, w tym drabin rybnych i przepływ ekologiczny, o maksymalnej wysokości 5 m; rekultywacja co najmniej 4 ha gruntów poprzez ponowne zalesianie, odchwaszczanie lub budowę ogrodzeń; oraz przywrócenie co najmniej 30 km łóżka torrentowego. Realizacja tego etapu zostanie zakończona do dnia 31 marca 2023 r.

Zakończenie prac modernizacyjnych w zakresie ochrony przeciwpowodziowej na podstawie projektu przyjętego w pkt 1 powyżej. Etap ten zostanie zrealizowany do dnia 30 czerwca 2026 r.

Wszelkie środki określone w ramach oceny na podstawie dyrektywy 2000/60/WE (ramowa dyrektywa wodna) jako niezbędne do zapewnienia zgodności z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01) są włączane do projektu i ściśle przestrzegane na wszystkich etapach budowy, modernizacji, eksploatacji i likwidacji. Należy unikać pogarszania się stanu ekologicznego dotkniętych części wód, a środek nie może uniemożliwiać poprawy stanu lub potencjału ekologicznego dotkniętych części wód.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

B.4.    Cele pośrednie, wartości docelowe, wskaźniki i harmonogram monitorowania i realizacji pożyczki

C.KOMPONENT 3: Gospodarowanie odpadami

Celem tego komponentu jest przyspieszenie rozbudowy i modernizacji systemów gospodarowania odpadami w Rumunii, ze szczególnym uwzględnieniem selektywnej zbiórki, zapobiegania, ograniczania, ponownego użycia i odzysku w celu zapewnienia zgodności z obowiązującymi przepisami UE i przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Komponent ten składa się z jednej reformy i trzech inwestycji.

Oczekuje się, że środki uwzględnione w komponencie sprostają niektórym wyzwaniom podkreślonym w zaleceniu dla poszczególnych krajów dotyczącym ukierunkowania inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności m.in. na infrastrukturę środowiskową (zalecenia dla poszczególnych krajów na lata 2019 i 2020).

Oczekuje się, że żaden środek w ramach tego komponentu nie spowoduje znaczącej szkody w realizacji celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środków i działań łagodzących określonych w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01).

C.1.    Opis reform i inwestycji związanych z pożyczką

Reforma 1. Poprawa zarządzania odpadami w celu przyspieszenia przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym

Celem tej reformy jest stworzenie strategicznych i prawnych ram przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym poprzez przyjęcie krajowej strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym i planu działania oraz zmianę niektórych aktów prawnych związanych z gospodarowaniem odpadami.

Wdrożenie tej reformy obejmuje następujące etapy:

(1) Przyjęcie krajowej strategii dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym w celu określenia ram transformacji rumuńskiej gospodarki w kierunku operacji o obiegu zamkniętym, obejmującej cały cykl życia produktów (do 31 września 2022 r.);

(2) Wejście w życie aktów ustawodawczych niezbędnych do uruchomienia jednolitego gospodarowania odpadami zgodnie z krajowym planem gospodarki odpadami, w szczególności przepisów dotyczących przetwarzania odpadów, usług sanitarnych gmin oraz ustalania taryf za usługi sanitarne i rozszerzonej odpowiedzialności producenta opakowań (do 31 września 2022 r.);

(3) Przyjęcie planu działania dotyczącego krajowej strategii na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym określającego kluczowe etapy wdrażania strategii (o których mowa w pkt 1) powyżej), odpowiedzialne organy oraz wiążący harmonogram działań (do 31 września 2023 r.). Wszystkie działania przydzielone organom publicznym od III kwartału 2023 r. do I kwartału 2026 r. w ramach strategii i planu działania muszą zostać zakończone do dnia 30 marca 2026 r.

W wyniku reformy należy poprawić kontrolę i monitorowanie oraz środowiskowe parametry jakości rumuńskiego systemu gospodarowania odpadami oraz podnieść poziom selektywnej zbiórki odpadów. Wkład w krajowy cel dotyczący recyklingu i przygotowania do ponownego użycia wynoszący 4,5 punktu procentowego do 2025 r. musi zostać osiągnięty do dnia 30 czerwca 2026 r.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Reformie 1 towarzyszą trzy inwestycje – inwestycje 1, 2 i 3.

Inwestycja 1. Rozwój, modernizacja i ukończenie zintegrowanych systemów gospodarowania odpadami komunalnymi na poziomie powiatu lub miasta/gminy

Celem tej inwestycji jest rozwój i modernizacja zintegrowanych systemów i infrastruktury gospodarowania odpadami publicznymi na poziomie powiatu, miasta/gminy.

Inwestycja przyczynia się do osiągnięcia nowych celów w zakresie przygotowania, ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych zgodnie z dyrektywą (UE) 2018/851 zmieniającą dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów. Inwestycje opierają się na krajowym planie gospodarki odpadami, powiatowych planach gospodarki odpadami i planie gospodarki odpadami w Bukareszcie i przyczyniają się do osiągnięcia celów w zakresie recyklingu określonych w pakiecie dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym.

Realizacja tej inwestycji obejmuje:

ustanowienie punktów dobrowolnego zbierania odpadów w celu zapewnienia selektywnej zbiórki odpadów z gospodarstw domowych dla szeregu strumieni odpadów (I.1.a), w wyniku czego 565 punktów dobrowolnej zbiórki rozpocznie działalność do dnia 30 czerwca 2026 r.

ustanowienie zdigitalizowanych wysp ekologicznych do selektywnej zbiórki odpadów na poziomie lokalnym, głównie na obszarach bloku mieszkalnego (I.1.b), w wyniku czego do dnia 30 czerwca 2026 r. rozpocznie się eksploatacja 13752 zdigitalizowanych ekowyspy przeznaczone do selektywnej zbiórki odpadów.

zintegrowane ośrodki selektywnej zbiórki odpadów dla aglomeracji miejskich (I.1.c), w wyniku których do dnia 30 czerwca 2026 r. zintegrowane ośrodki zbiórki odpadów będą funkcjonować w 14 aglomeracjach miejskich.

budowa zakładów recyklingu odpadów w celu osiągnięcia celów w zakresie recyklingu określonych w pakiecie dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym (I.1.d), w wyniku czego 26 zakładów recyklingu odpadów zostanie uruchomionych do dnia 30 czerwca 2026 r., aby osiągnąć cele w zakresie recyklingu określone w krajowej strategii dotyczącej gospodarki o obiegu zamkniętym.

Powyższe inwestycje (a-d) są zgodne z przepisami krajowego planu gospodarki odpadami, powiatowych planów gospodarki odpadami oraz planu gospodarki odpadami gminy Bukareszt.

Oczekuje się, że środek ten nie spowoduje znaczących szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności pojazdy zakupione w ramach tego środka stanowią najlepszą dostępną technologię z punktu widzenia ochrony środowiska.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 2. Rozwój infrastruktury do gospodarowania obornikiem i innymi kompostowalnymi odpadami rolnymi

Celem inwestycji jest opracowanie systemów zbierania i odzyskiwania obornika.

Inwestycja polega przede wszystkim na stworzeniu zintegrowanych wspólnych systemów odzysku obornika, kompostowni i urządzeń do zarządzania kompostem dla dużych społeczności gospodarstw rolnych, systemów biogazu oraz zakup urządzeń do zarządzania kompostem rolniczym. Proponowane inwestycje mają na celu modernizację infrastruktury, ograniczenie emisji amoniaku i metanu oraz ograniczenie zanieczyszczenia azotanami.

W wyniku inwestycji do dnia 30 czerwca 2026 r. zostanie ustanowionych i uruchomionych 254 zintegrowanych systemów zbierania kompostowalnych odpadów rolniczych.

Oczekuje się, że środek ten nie spowoduje znaczących szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności pojazdy zakupione w ramach tego środka stanowią najlepszą dostępną technologię z punktu widzenia ochrony środowiska.

Inwestycja jest zgodna z krajowym planem gospodarki odpadami.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja 3. Rozwój publicznego monitorowania, kontroli i zdolności instytucjonalnych w zakresie gospodarowania odpadami i zapobiegania zanieczyszczeniom

Celem tej inwestycji jest wyposażenie odpowiednich organów publicznych w działania w zakresie monitorowania, kontroli i sprawozdawczości w zakresie gospodarowania odpadami.

Inwestycja jest realizowana w dwóch obszarach działania:

(1) Wyposażenie 43 komisarzy hrabstwa Krajowej Straży Ochrony Środowiska w sprzęt cyfrowy (system ICT, systemy skanowania samochodów ciężarowych, kamery dashcamowe i kamery wideo noszone na ciele, bezzałogowe statki powietrzne) do celów monitorowania i kontroli gospodarowania odpadami (do 31 grudnia 2024 r.). W związku z tym do dnia 31 grudnia 2025 r. Komisarze Krajowej Straży Ochrony Środowiska przeprowadzą 400 misji kontrolnych z wykorzystaniem nowego sprzętu cyfrowego.

(2) Zakup i operacjonalizacja 384 urządzeń do monitorowania jakości powietrza, promieniotwórczości i hałasu na potrzeby Krajowej Agencji Ochrony Środowiska w celu zapewnienia gromadzenia, przekazywania, przechowywania i przekazywania danych na temat stężeń zanieczyszczeń w środowisku (do dnia 30 czerwca 2025 r.).

Oczekuje się, że środek ten nie spowoduje znaczących szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności pojazdy zakupione w ramach tego środka stanowią najlepszą dostępną technologię z punktu widzenia ochrony środowiska.

Realizacja inwestycji zostanie zakończona do dnia 31 grudnia 2025 r.

C.2.    Cele pośrednie, wartości docelowe, wskaźniki i harmonogram monitorowania i realizacji pożyczki

D.KOMPONENT 4: Zrównoważony transport

Ten element planu odbudowy i zwiększania odporności odnosi się do szeregu wyzwań związanych ze zrównoważonym transportem, aby promować inteligentną, bezpieczną i sprzyjającą włączeniu społecznemu mobilność w Rumunii. Należy go rozpatrywać w powiązaniu z komponentem 10 „Fundusz lokalny”, który obejmuje środki uzupełniające na rzecz mobilności zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju na obszarach miejskich.

Celem tego komponentu jest zwiększenie zrównoważonego charakteru rumuńskiego sektora transportu poprzez wspieranie jego transformacji ekologicznej i cyfrowej. Reformy wspierające inwestycje obejmują zmiany regulacyjne mające na celu zachęcanie do bezemisyjnego transportu drogowego, poprawę zarządzania przedsiębiorstwami państwowymi w sektorach transportu, poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego, promowanie czystego transportu publicznego, promowanie przesunięcia międzygałęziowego na koleje i śródlądowe drogi wodne.

Reformy i inwestycje przyczynią się do realizacji zaleceń dla tego kraju skierowanych do Rumunii w latach 2019 i 2020 dotyczących potrzeby: „koncentrowanie na wstępie gotowych projektów inwestycji publicznych i promowanie inwestycji prywatnych w celu pobudzenia ożywienia gospodarczego” oraz „koncentrowanie inwestycji na transformację ekologiczną i cyfrową, w szczególności na zrównoważony transport” (zalecenie dla poszczególnych krajów nr 3, 2020 r.), przy jednoczesnym uwzględnieniu różnic regionalnych (zalecenie dla poszczególnych krajów nr 4, 2019); „poprawa przygotowania i ustalania priorytetów dużych projektów oraz przyspieszenie ich realizacji (zalecenie dla poszczególnych krajów nr 4, 2019).

Oczekuje się, że żaden środek w ramach tego komponentu nie spowoduje znaczącej szkody w realizacji celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środków i działań łagodzących określonych w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). Inwestycje w infrastrukturę drogową koncentrują się na sieci bazowej TEN-T, przyczyniają się do spójności gospodarczej i społecznej oraz towarzyszą im istotne reformy mające na celu dekarbonizację transportu drogowego, rozwój infrastruktury paliw alternatywnych, poprawę bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz promowanie czystego transportu publicznego i przesunięcia międzygałęziowego.

D.1.    Opis reform i inwestycji, które mają być finansowane z bezzwrotnego wsparcia finansowego

Reforma 1. Zrównoważony transport, dekarbonizacja i bezpieczeństwo ruchu drogowego

Reforma ma na celu wspieranie przejścia na zrównoważoną i inteligentną mobilność poprzez rozwój i poprawę strategicznych, prawnych i operacyjnych ram systemu transportowego w Rumunii. Proponowana reforma jest powiązana ze środkami na rzecz zrównoważonej mobilności w miastach uwzględnionymi w komponencie „Fundusz lokalny”, aby zapewnić komplementarność i synergię ze środkami podejmowanymi na szczeblu lokalnym.

Reforma obejmuje:

1.1 Dekarbonizacja dróg zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”

Pakiet legislacyjny wdraża nowy system podatkowy zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” i innymi zasadami opodatkowania środowiskowego. Pakiet obejmuje (i) opłaty uzależnione od odległości za pojazdy ciężarowe (samochody ciężarowe i inne rodzaje samochodów ciężarowych) oraz (ii), systemy zachęt do odnawiania floty (w szczególności małe samochody/autokary/autobusy) w ramach programów złomowania, w połączeniu ze środkami podatkowymi dotyczącymi własności najbardziej zanieczyszczających pojazdów osobowych. Nowy system opłat jest wdrażany w sposób niedyskryminacyjny.

Ministerstwo Transportu i Infrastruktury przeprowadzi analizę w celu bardziej szczegółowego określenia poziomu opłat, w szczególności w przypadku ciężkiego ruchu drogowego, wraz ze szczególnymi zachętami dla pojazdów elektrycznych/hybrydowych, w tym pojazdów lekkich, termin stopniowego wprowadzania takich opłat, kategorie pojazdów, które mają zostać włączone do systemu opłat za przejazd, poziom zanieczyszczenia pojazdów pasażerskich, kategorie dróg oraz poziom zasięgu zintegrowanej sieci dróg krajowych w Rumunii. Dodatkowe uzyskane dochody powinny zostać wykorzystane na utrzymanie sieci drogowej oraz na nowe inwestycje w zrównoważony transport.

Reforma ma również na celu przekroczenie o co najmniej 3 punkty procentowe minimalnych poziomów docelowych w zakresie zamówień publicznych na ekologicznie czyste pojazdy publiczne określonych w dyrektywie UE w sprawie ekologicznie czystych pojazdów.

Pakiet legislacyjny obejmuje środki mające na celu stymulowanie korzystania z pojazdów bezemisyjnych i programów odnowienia floty przez osoby fizyczne, przedsiębiorstwa prywatne i instytucje publiczne, przyczyniając się do zwiększenia liczby pojazdów bezemisyjnych zarejestrowanych w Rumunii o co najmniej 100 % w porównaniu z wartością początkową w 2020 r. oraz do złomowania do dnia 30 czerwca 2026 r. 250000 pojazdów zanieczyszczających środowisko (EURO 3 lub mniej).

Ważnym elementem przyczyniającym się do zrównoważonego charakteru transportu, w szczególności w odniesieniu do redukcji zanieczyszczenia powietrza na obszarach miejskich i na szczeblu krajowym, jest krajowy program ograniczania zanieczyszczenia powietrza, który powinien zostać przedłożony Komisji do kwietnia 2019 r. zgodnie z dyrektywą (UE) 2016/2284 i który władze rumuńskie wskazały, że zostaną zatwierdzone do 30 czerwca 2022 r. 1 .

Pakiet ustawodawczy zatwierdzony przez parlament Rumunii wejdzie w życie do dnia 30 czerwca 2024 r., a pełna operacyjność systemu opłat do 30 czerwca 2026 r.

1.2 Infrastruktura paliw alternatywnych

Celem tej reformy jest rozwój infrastruktury paliw alternatywnych dla pojazdów drogowych, w szczególności należy zainstalować dodatkowe punkty ładowania elektrycznego, aby osiągnąć co najmniej 22415 punktów ładowania do dnia 30 czerwca 2026 r.

Inwestycja wspierana w ramach RRF polega na finansowaniu co najmniej 7683 punktów ładowania elektrycznego, z czego 6600 punktów to punkty ładowania o dużej mocy (umożliwiające transfer energii elektrycznej do pojazdu elektrycznego o mocy większej niż 22 kW), a 1083 punktów to punkty ładowania o normalnej mocy (umożliwiające transfer energii elektrycznej do pojazdu elektrycznego o mocy mniejszej lub równej 22 kW, z wyłączeniem urządzeń o mocy mniejszej lub równej 3,7 kW).

Jeżeli chodzi o dostępność publiczną, 5600 punktów ładowania elektrycznego wchodzących w skład komponentu Funduszu Lokalnego jest publicznie dostępnych zgodnie z art. 2 pkt 7 dyrektywy 2014/94/UE, a 2083 punkty (83 punkty komponentu Funduszu Lokalnego i 2000 punktów komponentu „Fala renowacji”) są punktami ładowania półpublicznymi/prywatnymi.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

1.3 Bezpieczeństwo drogowe

Reforma obejmuje Krajową Strategię Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, która obejmuje następujące nowe środki:

1. Kontrola bezpieczeństwa: należy zoptymalizować ocenę techniczną w celu określenia bezpieczeństwa ruchu drogowego; wdrożenie i rozwój specjalistycznej wiedzy technicznej w zakresie pojazdów silnikowych; tworzenie laboratoriów badawczych i specjalistycznych zajmujących się metodami monitorowania, kontroli i badania pojazdów przez cały okres ich użytkowania;

2. Opracowanie baz danych dotyczących elementów bezpieczeństwa ruchu drogowego na stacjach badawczych i przyrządach naprawczych pojazdów; opracowanie metodyki gromadzenia danych i podstawowej bazy gromadzenia danych na potrzeby analizy kluczowych wskaźników skuteczności działania w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego;

3. Wprowadzenie bardziej rygorystycznych ograniczeń prędkości na odcinkach niebezpiecznych oraz zwiększenie egzekwowania kar za wykroczenia;

4. Strategia likwidacji czarnych punktów (hotspotów) w sieci dróg i autostrad krajowych. Zidentyfikowane 267 czarnych punktów bezpieczeństwa (hotspotów) zostanie wyeliminowanych do 2030 r., z czego 129 zostanie objętych wsparciem w ramach planu do dnia 30 czerwca 2026 r.

Reforma ta zostanie wdrożona za pomocą prawa wtórnego i związanego z nim wejścia w życie środków egzekucyjnych. Środki te stanowią uzupełnienie środków na rzecz bezpieczeństwa ruchu drogowego na obszarach miejskich objętych komponentem „Fundusz Lokalny”.

Wdrożenie reformy zostanie zakończone do dnia 31 grudnia 2022 r.

1.4 Strategia i pakiet legislacyjny dotyczący inteligentnych systemów transportowych (ITS)

Celem tej reformy jest rozwój inteligentnego systemu transportowego w celu zwiększenia efektywności i bezpieczeństwa transportu dzięki cyfryzacji informacji transportowych.

Reforma zostanie wdrożona poprzez stworzenie dokumentu strategicznego dotyczącego inteligentnych systemów transportowych (ITS), który zostanie zatwierdzony przez rząd Rumunii. Strategię ITS opracowuje się w powiązaniu z polityką transportu intermodalnego, aby zaspokoić potrzeby w zakresie wydajnej eksploatacji w węzłach multimodalnych.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 30 czerwca 2022 r.

1.5 Rozwój infrastruktury kolejowej i zarządzanie ruchem kolejowym

Celem tej reformy jest zwiększenie wydajności i konkurencyjności kolei w Rumunii.

Strategia obejmuje cele w zakresie modernizacji i rozwoju niezbędne do zaspokojenia obecnych i przyszłych potrzeb osób i towarów w zakresie mobilności, a także określone wymogi mające na celu zwiększenie konkurencyjności transportu kolejowego. Jednocześnie planowane są działania mające na celu modernizację eksploatacji infrastruktury kolejowej w celu zwiększenia wydajności ruchu pociągów i zwiększenia jej efektywności w celu ograniczenia kosztów transportu kolejowego.

Reforma obejmuje „Strategię rozwoju infrastruktury kolejowej na lata 2021–2025”, zatwierdzoną pod koniec 2020 r. Obejmuje to wszystkie prace konserwacyjne, naprawy i remonty niezbędne do remontu istniejącej infrastruktury i jej utrzymania przy parametrach wydajności niezbędnych do wspierania konkurencyjnego transportu kolejowego na poziomie krajowym.

Środek ten obejmuje plan inwestycyjny na lata 2020–2030, w którym priorytetowo traktuje się inwestycje kolejowe we wdrażanie TEN-T i europejskiego systemu zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS), wraz z mechanizmem zawierającym jasne wskaźniki i kryteria ustalania priorytetów inwestycji w infrastrukturę kolejową, a także rozwiązania instytucjonalne niezbędne do wdrożenia tego mechanizmu i przygotowania projektów inwestycyjnych.

Środek ten obejmuje również strategię i plan działania na rzecz wdrożenia ERTMS w latach 2025–2030, w tym: jasne środki wdrażania i certyfikacji ERTMS dla sieci bazowej TEN-T w perspektywie średnio- i długoterminowej (horyzon 2030); podmioty odpowiedzialne; preliminarz budżetowy; środki w zakresie zdolności administracyjnych na szczeblu krajowym umożliwiające odpowiedzialnym organom pełne zarządzanie procesem certyfikacji we wszystkich sektorach branych pod uwagę podczas ich budowy w celu zapewnienia pełnej operacyjności.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 31 grudnia 2025 r.

1.6 Strategia żeglugi i integracja z innymi rodzajami transportu

Celem tej reformy jest dalszy rozwój transportu wodnego (śródlądowych dróg wodnych i portów) w Rumunii, zgodnie ze strategią UE na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności.

Środek ten obejmuje przyjęcie strategii żeglugi i planowanie środków interwencyjnych na rzecz rozwoju sektora, zintegrowanych z innymi rodzajami transportu, a także opracowanie i zatwierdzenie planu działania na rzecz realizacji strategii.

Należy przeprowadzić analizę obecnej sytuacji rumuńskich dróg wodnych (zarówno śródlądowych, jak i morskich) oraz obecnej sytuacji portów rumuńskich pod względem infrastruktury, ze szczególnym uwzględnieniem sposobów poprawy efektywności środowiskowej statków i portów, z uwzględnieniem ogólnounijnych wymogów, takich jak dyrektywa 2014/94/UE w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych. Strategia powinna uwzględniać środki mające na celu ekologizację wszystkich operacji portowych (emisje, hałas, zanieczyszczenie). Aby promować żeglowność Dunaju w zrównoważony sposób, należy opracować podejście łączące zrównoważoną infrastrukturę, paliwa alternatywne i cyfryzację, uwzględniając jednocześnie wrażliwość środowiskową Dunaju. Przedstawia się wnioski dotyczące zmiany ram prawnych i instytucjonalnych dotyczących zarządzania infrastrukturą wodną w celu: integracja transportu wodnego z innymi rodzajami transportu, zmniejszenie wpływu portów (morskich i śródlądowych) na środowisko i żeglugi, opracowanie planów rozwoju portów intermodalnych i zwiększenie transportu towarowego na Dunaju o 15 % do 2026 r. w zrównoważony sposób.

Realizacja reformy zakończy się do dnia 30 czerwca 2023 r.

Inwestycja 1. Modernizacja i modernizacja infrastruktury kolejowej

Celem tej inwestycji jest „modernizacja” linii kolejowych (w tym wymiana kolei, podkład, podkład, elektryfikacja, konsolidacja/budowa mostów/mostów, poziom 2 ERTMS) zgodnie z normami TEN-T, a także „odnowienie” (wymiana kolei, poprzecznego, złamanego kamienia, tym samym doprowadzenie linii do konstruktywnej prędkości) oraz elektryfikacja konkretnych odcinków kolei. Ponadto przewiduje się jedenaście „szybkich wygranych” inwestycji mających na celu zniesienie ograniczeń prędkości kolei, zwiększenie prędkości pociągów i zwiększenie bezpieczeństwa kolei. Projekty „szybkich wygranych” są realizowane w celu zapewnienia rentowności transportu kolejowego wzdłuż korytarzy TEN-T do czasu ich modernizacji. Inwestycja obejmuje łącznie 315 km zmodernizowanych linii kolejowych o wzroście przepustowości o 30 % oraz zainstalowanych ERTMS 2; 2 426 km (2 163 km jednotorowych projektów „szybkich wygranych” +263 km odnowy linii) odnowionych linii kolejowych o 15 % zwiększonej prędkości (do osiągnięcia średniej prędkości wynoszącej co najmniej 100 km/h).

Inwestycja obejmuje również portfel 17 projektów w zakresie centralizacji elektronicznej, które mają zostać zrealizowane w ramach krajowego planu odbudowy i zwiększania odporności, które mają zrównoważony rozkład przestrzenny w Rumunii i stanowią rzeczywiste odcinki kolejowe zaopatrujące korytarze TEN-T. 17 projektów w zakresie elektronicznej centralizacji rozwiązuje problemy związane ze zdolnością przepustową 111 stacji kolejowych o całkowitej długości przekraczającej 973 km. W rezultacie szacuje się, że wielkość ruchu wzrośnie o 10–15 %. Ponadto proponowane projekty elektronicznej centralizacji usuwają wąskie gardła drogowe na przejazdach kolejowych poprzez znaczne skrócenie czasu oczekiwania.

Oczekuje się, że środek ten nie spowoduje znaczących szkód dla celów środowiskowych w rozumieniu art. 17 rozporządzenia (UE) 2020/852, biorąc pod uwagę opis środka i działania łagodzące określone w planie odbudowy i zwiększania odporności zgodnie z wytycznymi technicznymi dotyczącymi zasady „nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01). W szczególności projekty są w pełni zgodne z wynikami i warunkami określonymi w ocenie oddziaływania na środowisko, która ma zostać zakończona zgodnie z dyrektywą 2011/92/UE, a także z odpowiednimi ocenami w kontekście dyrektywy 2000/60/WE i dyrektywy Rady 92/43/EWG, w tym z wdrażaniem wymaganych środków łagodzących. Zapewnia to, aby inwestycja nie wywierała znaczącego lub nieodwracalnego wpływu na jednolite części wód i nie wywierała znaczącego negatywnego wpływu na chronione siedliska i gatunki.

Realizacja inwestycji zostanie zakończona do dnia 30 czerwca 2026 r., przy czym 50 % robót zostanie ukończonych do dnia 31 grudnia 2024 r.

Inwestycja 2. Tabor kolejowy

Celem tej inwestycji w nowy bezemisyjny i zmodernizowany tabor kolejowy jest podniesienie jakości usług publicznych kolejowego transportu pasażerskiego, a tym samym zwiększenie wykorzystania tego rodzaju zrównoważonego transportu w odniesieniu do transportu drogowego poprzez przesunięcie międzygałęziowe.

Nowy tabor kolejowy udostępnia się bezpłatnie operatorom kolejowego transportu pasażerskiego na podstawie umów o świadczenie usług publicznych zawartych w pełnej zgodności z rozporządzeniem (WE) nr 1370/2007.

Realizacja inwestycji zakończy się do dnia 30 czerwca 2026 r.

D.2.    Kamienie milowe, wartości docelowe, wskaźniki i harmonogram monitorowania i realizacji na potrzeby bezzwrotnego wsparcia finansowego