This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52023DC0688
REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL on granting a derogation under Article 22(2) on the Treaty on the Functioning of the European Union, presented under Article 14(3) of Directive 93/109/EC on the right to vote and to stand as a candidate in elections to the European Parliament
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat przyznawania odstępstw na podstawie art. 22 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY na temat przyznawania odstępstw na podstawie art. 22 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
COM/2023/688 final
KOMISJA EUROPEJSKA
Bruksela, dnia 7.11.2023
COM(2023) 688 final
SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
na temat przyznawania odstępstw na podstawie art. 22 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
SPRAWOZDANIE KOMISJI
DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY
na temat przyznawania odstępstw na podstawie art. 22 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przedstawione zgodnie z art. 14 ust. 3 dyrektywy 93/109/WE ustanawiającej szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
1.Cel sprawozdania
Dyrektywa Rady 93/109/WE 1 ustanawia szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez obywateli UE mających miejsce zamieszkania w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami.
Zgodnie z art. 14 ust. 3 tej dyrektywy przed każdymi wyborami do Parlamentu Europejskiego Komisja musi (i) przedłożyć Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej sprawozdanie, w którym rozważy, czy przyczyny uzasadniające odstępstwo przyznane odnośnym państwom członkowskim na podstawie art. 22 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) są nadal aktualne oraz (ii) w razie potrzeby zaproponuje dokonanie wszelkich niezbędnych dostosowań.
Najbliższe wybory do Parlamentu Europejskiego odbędą się w 27 państwach członkowskich UE od 6 do 9 czerwca 2024 r.
Jedynym państwem członkowskim, które korzysta z odstępstwa na podstawie dyrektywy, jest Luksemburg.
Celem niniejszego sprawozdania jest stwierdzenie, czy przyczyny uzasadniające przyznanie odstępstwa są nadal aktualne oraz, w razie potrzeby, zaproponowanie dokonania dostosowań.
2.Prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego
Art. 22 ust. 2 TFUE stanowi, że obywatele UE mający miejsce zamieszkania w państwie członkowskim którego nie są obywatelami („migrujący obywatele UE”) mają prawo zarówno głosowania, jak i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, na takich samych zasadach jak obywatele tego państwa.
Prawo to wykonywane jest z zastrzeżeniem szczegółowych warunków ustalonych przez Radę, po zasięgnięciu opinii Parlamentu Europejskiego. Warunki te mogą przewidywać odstępstwa, jeśli uzasadniają to specyficzne problemy danego państwa członkowskiego.
Szczegółowe warunki wykonywania prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego określono we wspomnianej dyrektywie.
Art. 3 tej dyrektywy stanowi, że osoba, która w dniu spełnienia wymogu:
a)jest obywatelem UE w rozumieniu art. 20 TFUE oraz,
b)nie będąc obywatelem państwa członkowskiego miejsca zamieszkania, spełnia pozostałe warunki prawa głosowania i kandydowania w wyborach, jakie odnośne państwo stawia swoim obywatelom,
ma prawo głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego w państwie członkowskim miejsca zamieszkania, chyba że została pozbawiona tych praw na podstawie art. 6 i 7 dyrektywy.
Każdą taką osobę mającą prawo głosowania nazywa się w niniejszym dokumencie „migrującym obywatelem UE uprawnionym do głosowania”, natomiast każdą taką osobę mającą prawo do kandydowania w wyborach nazywa się „migrującym obywatelem UE uprawnionym do kandydowania w wyborach”.
3.Odstępstwa na podstawie art. 14 dyrektywy
W motywach dyrektywy przywołano możliwość stosowania przez państwa członkowskie odstępstw od jej ogólnych zasad, jeżeli takie odstępstwa są uzasadnione (jak przewidziano w obecnym art. 22 TFUE) specyficznymi problemami danego państwa członkowskiego.
W motywach dyrektywy objaśniono również, że takie specyficzne problemy mogą zaistnieć w państwie członkowskim, w którym odsetek migrujących obywateli UE w wieku uprawniającym do głosowania znacznie przekracza średnią dla całej UE.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 akapit pierwszy, jeżeli w danym państwie członkowskim odsetek migrujących obywateli UE w wieku uprawniającym do głosowania przekracza 20 % ogólnej liczby obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania, którzy mają miejsce zamieszkania w tym państwie, takie państwo członkowskie może, w drodze odstępstwa od przepisów art. 3, 9 i 10:
a)przyznać prawo głosowania jedynie tym migrującym obywatelom UE, którzy mają miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim przez pewien okres minimalny (który nie może być ustalony na dłużej niż pięć lat);
b)przyznać prawo kandydowania jedynie tym migrującym obywatelom UE, którzy mają miejsce zamieszkania w tym państwie członkowskim przez pewien okres minimalny (który nie może być ustalony na dłużej niż dziesięć lat).
Jednakże migrujący obywatele UE, którzy wskutek tego, że mają miejsce zamieszkania poza państwem członkowskim swojego pochodzenia lub z powodu okresu takiego zamieszkania nie mają w tym państwie prawa głosowania lub kandydowania w wyborach, nie podlegają warunkom dotyczącym okresu zamieszkania określonym powyżej.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 akapit drugi: „[n]iniejsze przepisy nie naruszają odpowiednich działań, które państwo członkowskie może podjąć odnośnie do składu kandydatów na listach, zwłaszcza celem ułatwienia integracji obywateli Unii będących obywatelami innego państwa członkowskiego”.
4.Przepisy wprowadzone przez Luksemburg na podstawie odstępstwa
Luksemburg jest jedynym państwem członkowskim, które korzysta z odstępstwa na podstawie art. 14 ust. 1 dyrektywy.
Zgodnie z luksemburskim prawem liczba kandydatów na liście w wyborach do Parlamentu Europejskiego nie może przekraczać sześciu; lista musi ponadto składać się w większości z kandydatów o obywatelstwie luksemburskim 2 . Jak potwierdziły władze Luksemburga, przepisy te oznaczają, że jedynie 2 migrujących obywateli UE niebędących obywatelami Luksemburga może znaleźć się na jednej liście.
Od 2013 roku 3 Luksemburg nie uzależnia prawa migrujących obywateli UE do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego od minimalnego okresu zamieszkania w Luksemburgu.
5.Ocena powodów uzasadniających przyznanie odstępstwa
Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 1 skorzystanie z odstępstwa od ogólnych zasad określonych w dyrektywie jest możliwe pod warunkiem, że: „odsetek obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania, mających miejsce zamieszkania w tym państwie, ale niebędących jego obywatelami, przekracza 20 % ogólnej liczby obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania, którzy mają miejsce zamieszkania w tym państwie”.
Zgodnie z art. 14 ust. 3 zdanie drugie państwa członkowskie korzystające z odstępstwa na podstawie ust. 1 mają obowiązek udzielać Komisji wszelkich niezbędnych informacji.
Władze luksemburskie w piśmie z 25 listopada 2022 r. przekazały Komisji niezbędne informacje, z których wynika, że 16 listopada 2022 r. liczba migrujących obywateli Unii w wieku uprawniającym do głosowania mających miejsce zamieszkania w Luksemburgu wynosiła 201 524 osoby, podczas gdy liczba wszystkich obywateli UE (w tym obywateli Luksemburga) w wieku uprawniającym do głosowania mających miejsce zamieszkania w Luksemburgu wynosiła 481 184 osoby.
Wynika z tego, że 16 listopada 2022 r. odsetek migrujących obywateli UE w wieku uprawiającym do głosowania mających miejsce zamieszkania w Luksemburgu wynosił 41,88 % w stosunku do całkowitej liczby obywateli UE w wieku uprawniającym do głosowania mających miejsce zamieszkania w Luksemburgu. Odsetek ten nadal znacznie przekracza 20-procentowy próg określony w dyrektywie i nie ma powodów przypuszczać, że sytuacja zmieniła się od tego czasu.
Luksemburg stosuje odstępstwo ze względu na dużą populację migrujących obywateli UE. Według luksemburskich władz środek regulujący skład list kandydatów ma na celu uniknięcie wszelkiego różnicowania między listami kandydatów będących obywatelami Luksemburga a listami kandydatów zagranicznych.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014 r. spośród 54 osób kandydujących w Luksemburgu 3 było obywatelami zagranicznymi. W 2019 r. spośród 60 kandydatów 2 było obywatelami zagranicznymi.
6.Wnioski
Komisja z zadowoleniem przyjmuje fakt, że uzyskanie prawa głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego przez migrujących obywateli UE w Luksemburgu nie wymaga już minimalnego okresu zamieszkania w tym kraju.
W kwestii składu list kandydatów, biorąc pod uwagę fakt, że odsetek migrujących obywateli UE w wieku uprawniającym do głosowania w Luksemburgu wciąż znacznie przekracza 20-procentowy próg określony w art. 14 ust. 1, przyznanie odstępstwa jest nadal uzasadnione.
Komisja zachęca Luksemburg, aby nadal podejmował działania wspierające integrację migrujących obywateli UE, w tym dotyczące składu list kandydatów.