52023DC0458

1.Wprowadzenie

Zgodnie z art. 5 ust. 2 protokołu 15 do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Porozumienie EOG) w sprawie swobodnego przepływu osób 1 Liechtenstein mógł utrzymać w mocy do dnia 1 stycznia 1998 roku, w odniesieniu do obywateli UE i obywateli innych państw Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), ograniczenia ilościowe dla nowych rezydentów, które powinny być stopniowo zmniejszane. Decyzja nr 1/95 Rady EOG z dnia 10 marca 1995 r. 2 w sprawie wejścia w życie Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym dla Księstwa Liechtensteinu zawierała deklarację Rady EOG w sprawie swobodnego przepływu osób. W deklaracji tej stwierdzono, że pod koniec okresu przejściowego przewidzianego w protokole 15 do Porozumienia EOG ma zostać dokonany przegląd, biorąc pod uwagę „specyficzne położenie geograficzne” Liechtensteinu.

Po wygaśnięciu protokołu 15 do Porozumienia EOG w sprawie okresów przejściowych w swobodnym przepływie osób Liechtenstein i Unia Europejska przyjęły w 1999 r. uzgodnienia szczególne. Są one zwane „dostosowaniami sektorowymi” i zostały pierwotnie określone w decyzji Wspólnego Komitetu EOG nr 191/1999 3 , a następnie włączone do załączników V (Swobodny przepływ pracowników) i VIII (Prawo przedsiębiorczości) do Porozumienia EOG. W ramach dostosowań sektorowych swobodny przepływ osób ma zastosowanie do Liechtensteinu. Obywatele UE i obywatele innych państw EOG, którzy chcą zamieszkać w Liechtensteinie, muszą jednak uzyskać dokument pobytowy. Dostosowania sektorowe określają minimalną liczbę dokumentów pobytowych, które mają być corocznie wydawane obywatelom UE i obywatelom innych państw EOG. Ta minimalna liczba odzwierciedla roczny przyrost netto liczby mieszkańców Liechtensteinu pochodzących z UE/EOG na poziomie 1,75 % (w przypadku osób aktywnych zawodowo) i 0,5 % (w przypadku osób biernych zawodowo) 4 w stosunku do ich liczby w 1998 r. Uzyskanie dokumentu pobytowego nie jest jednak warunkiem wstępnym podjęcia pracy w Liechtensteinie.

W trakcie rozszerzenia Unii Europejskiej w 2004 r. uzgodnienia te, najpierw ustalone na okres pięciu lat, zostały przedłużone z zastrzeżeniem ich przeglądu co pięć lat. Po pierwszym przeglądzie w 2009 r. w 2014 r. przeprowadzono drugi przegląd. Po dwóch pierwszych przeglądach uzgodnienia szczególne nie uległy zmianie. Trzeci przegląd (za lata 2014–2018) miał zostać przeprowadzony w 2019 r., ale został odroczony.

Niniejszy komunikat stanowi trzeci przegląd i dotyczy kwestii, czy właściwe jest dalsze stosowanie wspomnianych ograniczeń w odniesieniu do liczby dokumentów pobytowych wydawanych przez Liechtenstein.

2. Dostosowania sektorowe w praktyce

Liechtenstein sporządza coroczne sprawozdania na temat sposobu stosowania dostosowań sektorowych i udostępnia je swoim partnerom w UE i Urzędowi Nadzoru EFTA. Poniższe informacje opierają się na sprawozdaniach Liechtensteinu sporządzonych za lata 2014–2018.

Na podstawie dostosowań sektorowych władze Liechtensteinu muszą udostępnić rocznie co najmniej 56 nowych dokumentów pobytowych i około 300 nowych krótkoterminowych dokumentów pobytowych (nieprzekraczających 12 miesięcy) dla obywateli UE i obywateli innych państw EOG prowadzących działalność gospodarczą w Liechtensteinie. Liechtenstein wywiązał się ze swoich zobowiązań kwotowych w zakresie nowych dokumentów pobytowych dla wszystkich wskazanych lat (tabela 2 poniżej). Dodatkowa kwota obejmująca 16 dokumentów wydawanych rocznie jest dostępna dla osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej i chcą zamieszkać w Liechtensteinie.

Nie istnieją żadne ograniczenia, które uniemożliwiałyby członkom rodziny osoby posiadającej dokument pobytowy dołączenie do współmałżonka lub rodziny i zamieszkanie w Liechtensteinie. Tacy członkowie rodziny mają również prawo podjąć działalność gospodarczą.

Tabela 1: Liczba wniosków złożonych przez osoby aktywne i bierne zawodowo w latach 2014–2018

Rok	Liczba wniosków złożonych przez osoby aktywne zawodowo	Liczba wniosków złożonych przez osoby bierne zawodowo
2014	517	16
2015	488	44
2016	599	71
2017	657	94
2018	706	133

Tabela 2: Liczba dokumentów pobytowych wydanych osobom aktywnym i biernym zawodowo w latach 2014–2018

Rok	Liczba dokumentów pobytowych wydanych osobom aktywnym zawodowo	Liczba dokumentów pobytowych wydanych osobom biernym zawodowo
2014	70	17
2015	67	22
2016	58	16
2017	70	16
2018	69	17

3. Przegląd z 2019 r.

Obecny proces przeglądu rozpoczął się w 2019 r. i ze względu na opóźnienia zakończy się w 2023 r., tak aby w porę rozpoczął się przegląd z 2024 r. za lata 2019–2023.

Dane liczbowe przedstawione przez Liechtenstein za lata 2014–2018 (zob. tabela 1 powyżej) wskazują na wzrost liczby wniosków o wydanie dokumentu pobytowego składanych przez osoby aktywne zawodowo, a także na znaczny wzrost liczby wniosków o wydanie dokumentu pobytowego składanych przez osoby bierne zawodowo. Liczba wniosków znacznie przewyższa minimalną kwotę dla dokumentów, które są wydawane.

Podczas konsultacji Komisji Europejskiej z Liechtensteinem w sprawie ewentualnej zmiany obowiązujących zasad Liechtenstein stwierdził, że jego zdolność absorpcyjna pozostaje raczej słaba i nie zmieniła się w okresie objętym przeglądem. Liechtenstein zajął stanowisko, że uzgodnienia szczególne dotyczące Liechtensteinu nie powinny ulec zmianie i że przegląd za lata 2019–2023 powinien odbyć się przed majem 2024 r.

W trakcie przeglądu i jak wskazano w decyzji Rady EOG nr 1/95, Komisja musiała wziąć pod uwagę okoliczności opisane w decyzji Rady EOG nr 1/95, a mianowicie: a) Liechtenstein zajmuje bardzo niewielki obszar nadający się do zamieszkania, o rolniczym charakterze; oraz b) Liechtenstein ma niezwykle wysoki odsetek rezydentów i pracowników niebędących obywatelami Liechtensteinu i w żywotnym interesie tego kraju leży utrzymanie narodowej tożsamości.

Pierwsza okoliczność ma stały charakter, a jeśli chodzi o drugą, Komisja zauważa, że w okresie referencyjnym 2014–2018 liczba mieszkańców Liechtensteinu wzrosła z 37 366 do 38 380, tj. o 1014 osób, co stanowi wzrost na poziomie 2,7 %. W tym samym okresie liczba cudzoziemców wzrosła z 6 451 na początku 2014 r. do 6 855 na początku 2018 r., co stanowi wzrost na poziomie 6,3 %. W 2018 r. 34 % z 38 380 mieszkańców Liechtensteinu stanowili rezydenci niebędący obywatelami tego kraju 5 . Dane te pokazują, że odsetek cudzoziemców mieszkających w Liechtensteinie nadal był wysoki w okresie odniesienia.

Grupa Robocza ds. Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) Rady została poinformowana na ten temat 24 stycznia 2023 r., a następnie 7 lutego 2023 r. Żadne państwo członkowskie nie wyraziło zastrzeżeń co do tego uregulowania na lata 2014–2018.

4. Wnioski

W związku z powyższym Komisja nie widzi potrzeby wprowadzania zmian do obowiązujących zasad i uważa, że przepisy dotyczące dostosowań sektorowych mogą w chwili obecnej pozostać niezmienione. Komisja stwierdza jednak, że wzór stosowany do obliczania kwoty rocznej oraz podstawa obliczenia pozostały niezmienione w ciągu ostatnich 24 lat.

W świetle wspólnego celu określonego w Porozumieniu EOG, jakim jest zapewnienie możliwie pełnej realizacji swobodnego przepływu osób, strony mogłyby zbadać, czy zmiana dostosowań sektorowych byłaby właściwa w kontekście czwartego przeglądu dostosowań sektorowych, który ma się odbyć w 2024 r.

Choose the experimental features you want to try