52023DC0247

KOMISJA EUROPEJSKA

Bruksela, dnia 12.5.2023

COM(2023) 247 final

SPRAWOZDANIE KOMISJI

Sprawozdanie roczne na temat bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich za rok 2021

Spis treści

1. WPROWADZENIE

2. PODSTAWA PRAWNA

3. METODYKA I OTRZYMANE INFORMACJE

4. UNIJNY SEKTOR WYDOBYCIA ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO ZE ZŁÓŻ PODMORSKICH

4.1. Instalacje i wydobycie

4.2 Inspekcje, dochodzenia i działania związane z egzekwowaniem przepisów na obszarach morskich oraz ramy regulacyjne

5. INCYDENTY I POZIOM BEZPIECZEŃSTWA

6. PODSUMOWANIE

1. WPROWADZENIE

Od 2016 r. Komisja Europejska publikuje roczne sprawozdanie na temat bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w UE.

Podstawą prawną niniejszego sprawozdania jest dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE 1 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz zmiany dyrektywy 2004/35/WE („dyrektywa w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich”). Jej celem jest osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich, z korzyścią dla:

I.pracowników;

II.środowiska;

III.platform i sprzętu do działalności na obszarach morskich;

IV.aktywności gospodarczych, takich jak rybołówstwo i turystyka.

Wdrożona przez państwa członkowskie dyrektywa pomaga:

I.zapobiegać poważnym wypadkom i incydentom;

II.ograniczyć liczbę incydentów;

III.zapewnić skuteczne działania następcze w związku z wypadkami i incydentami w celu zmniejszenia dotkliwości ich skutków.

Podobnie jak w przypadku poprzednich sprawozdań, w niniejszym sprawozdaniu rocznym:

I.podano liczbę oraz rodzaj instalacji w UE;

II.przedstawiono informacje dotyczące incydentów związanych z bezpieczeństwem w tych instalacjach;

III.dokonano oceny działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich pod kątem poziomu bezpieczeństwa.

Przedmiotowe sprawozdania obejmują łącznie okres sześciu lat. Dokumentują one poziom bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w państwach członkowskich.

Niniejsze sprawozdanie opiera się na rocznych krajowych sprawozdaniach i danych przekazywanych przez państwa członkowskie zgodnie z wymogami dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich.

Na Morzu Północnym i Oceanie Atlantyckim znajduje się 171 instalacji do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich, na Morzu Śródziemnym – 164, na Morzu Czarnym – 8, a na Morzu Bałtyckim – 4. W 2021 r. właściwe organy państw członkowskich przeprowadziły inspekcje 248 instalacji morskich na obszarach podlegających ich jurysdykcji pod kątem ich bezpieczeństwa. Państwa członkowskie nie zgłosiły żadnych poważnych wypadków.

Liczba incydentów wzrosła z 16 w 2020 r. do 26 w 2021 r.

2. PODSTAWA PRAWNA

Zgodnie z art. 25 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich Komisja musi publikować roczne sprawozdania na temat bezpieczeństwa i wpływu na środowisko działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich. Niniejsze sprawozdanie opiera się na sprawozdaniach rocznych, które poszczególne państwa członkowskie muszą przedkładać Komisji. W pkt 3 załącznika IX do dyrektywy określono minimum informacji, jakie muszą zawierać sprawozdania roczne:

a) liczba, wiek i lokalizacja instalacji;

b) liczba i rodzaj przeprowadzonych inspekcji i dochodzeń, a także wszelkich podjętych działań związanych z egzekwowaniem przepisów lub nałożonych kar;

c) incydenty, które miały miejsce;

d) wszelkie istotne zmiany ram regulacyjnych dotyczących obszarów morskich;

e) wyniki działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich.

Termin opublikowania i przekazania przez państwa członkowskie wymaganych informacji upływa dnia 1 czerwca roku następującego po okresie sprawozdawczym (np. 1 czerwca 2022 r. za rok 2021).

Państwa członkowskie muszą przedkładać informacje, korzystając ze wzorów określonych w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) nr 1112/2014 z dnia 13 października 2014 r. 2 Wzory te umożliwiają:

I.operatorom i właścicielom instalacji do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich – wymianę informacji na temat wskaźników dotyczących poważnych zagrożeń;

II.państwom członkowskim – publikowanie informacji na temat wskaźników dotyczących poważnych zagrożeń.

W dokumencie zawierającym wytyczne 3 podano dalsze informacje dotyczące rozporządzenia wykonawczego oraz wyjaśniono sposób, w jaki należy stosować formularze sprawozdawcze.

3. METODYKA I OTRZYMANE INFORMACJE

Państwa członkowskie muszą przedkładać jasno określone informacje na temat incydentów związanych z bezpieczeństwem w sektorze wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich, korzystając ze wzorów. Dane muszą obejmować informacje na temat instalacji związanych ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w obrębie UE (np. liczba, rodzaj, lokalizacja i wiek). Sprawozdania państw członkowskich muszą również zawierać informacje na temat liczby (i) przeprowadzonych inspekcji i dochodzeń oraz podjętych działań związanych z egzekwowaniem przepisów na obszarach morskich; (ii) incydentów według kategorii; oraz (iii) obrażeń.

W niniejszym sprawozdaniu rocznym Komisja wykorzystała informacje przekazane przez Bułgarię, Chorwację, Cypr, Danię, Francję, Grecję, Hiszpanię, Irlandię, Niderlandy, Niemcy, Polskę, Rumunię i Włochy. Pozostałe państwa członkowskie nie prowadziły działań w sektorze wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich lub nie przekazały odpowiednich informacji.

Wszystkie państwa członkowskie prowadzące działalność związaną ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich zadeklarowały, że przedłożyły wszystkie wymagane informacje dotyczące wszystkich instalacji.

4. UNIJNY SEKTOR WYDOBYCIA ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO ZE ZŁÓŻ PODMORSKICH

4.1. Instalacje i wydobycie

W 2021 r. państwa członkowskie zgłosiły 347 instalacji na wodach UE (zob. tabela 1).

·Większość instalacji morskich 4 znajduje się na Morzu Północnym i Oceanie Atlantyckim.

·Około 43 % instalacji znajduje się w niderlandzkiej części Morza Północnego (znanej jako wyłączna strefa ekonomiczna Niderlandów).

·Jeżeli chodzi o Morze Śródziemne, najbardziej aktywne państwo to Włochy (40 % wszystkich instalacji na wodach UE), a w dalszej kolejności Chorwacja.

·Na Morzu Czarnym ugruntowaną pozycję w sektorze wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich ma Rumunia. Bułgaria kontynuuje poszukiwania złóż węglowodorów na obszarach morskich, ale dysponuje tylko jedną instalacją i w związku z tym wydobywa bardzo niewielką ilość ropy naftowej i gazu ziemnego.

·Na Morzu Bałtyckim jedynie Polska posiada instalacje morskie.

Tabela 1: Instalacje wg stanu na dzień 1 stycznia 2021 r.: rodzaj instalacji według regionów i państw członkowskich

Region	Państwo	Rodzaj instalacji(*)
		FMI	NUI	FNP	FPI	Ogółem (region/państwo)	Zmiana w porównaniu z 2020 r.
Morze Bałtyckie		3	1	0	0	4	--
	Polska	3	1	0	0	4	--
Morze Czarne		5	3	0	0	8	-1
	Bułgaria	0	1	0	0	1	--
	Rumunia	5	2	0	0	7	-1
Morze Śródziemne		16	146	0	2	164	-1
	Chorwacja	2	17	0	0	19	-1
	Grecja	1	1	0	0	2	--
	Włochy	12	126	0	2	140	--
	Hiszpania	1	2	0	0	3	--
Morze Północne i Ocean Atlantycki		55	115	1	0	171	-14
	Dania	7	11	1	0	19	-11
	Niemcy	1	1	0	0	2	--
	Irlandia	2	0	0	0	2	--
	Niderlandy	45	103	0	0	148	-3
Ogółem (rodzaj instalacji)		79	265	1	2	347	-16

(*) FMI: instalacja stacjonarna obsadzana załogą; FNP: instalacja stacjonarna nieprodukcyjna; FPI: pływająca jednostka produkcyjna; NUI: instalacja zazwyczaj bezzałogowa.

Ponad połowę instalacji morskich uruchomiono w latach 1980–2000; w 2021 r. nie uruchomiono żadnych nowych instalacji stacjonarnych. Od 2010 r. nastąpił znaczny spadek liczby nowo budowanych instalacji wydobywczych w regionie Morza Północnego i Oceanu Atlantyckiego.

Około 81 % krajowej produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego w UE (14 710 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej) przypada na Morze Północne i Ocean Atlantycki (zob. tabela 2). Największy wkład wnoszą w tym zakresie Niderlandy i Dania. Włochy i Chorwacja są największymi producentami na Morzu Śródziemnym. Na Morzu Czarnym znacząca jest jedynie produkcja Rumunii.

Tabela 2: Wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich w UE w kilotonach ekwiwalentu ropy naftowej (ktoe) w 2021 r.

Region	Państwo	ktoe	% łącznego wydobycia w UE	Zmiana (%) w porównaniu z 2020 r.
Morze Bałtyckie		267	1,5 %	+7,2 %
	Polska	267	1,5 %	+7,2 %
Morze Czarne		1 051	5,8 %	-10,9 %
	Bułgaria	14	0,1 %	-53,9 %
	Rumunia	1 037	5,7 %	-9,7 %
Morze Śródziemne		2 159	11,9 %	-22,6 %
	Chorwacja	185	1,0 %	-23,2 %
	Grecja	63	0,3 %	-35,1 %
	Włochy	1902	10,5 %	-21,5 %
	Hiszpania	9	0,05 %	-70 %
Morze Północne i Ocean Atlantycki		14 710	80,9 %	-6,4 %
	Dania	4 561	25,1 %	-7,4 %
	Niemcy	854	4,7 %	-4 %
	Niderlandy	9 295	51,1 %	-5,4 %
Ogółem		18 187	100 %	-8,8 %

Produkcja nieznacznie wzrosła w Polsce, ale spadła we wszystkich pozostałych państwach członkowskich, w szczególności w Bułgarii, Grecji i Chorwacji. W 2021 r. odnotowano spadek wydobycia w państwach członkowskich o 9 % (ok. 1 754 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej) w porównaniu z poziomem dla roku 2020.

70 % całkowitej produkcji w UE, mierzonej w kilotonach ekwiwalentu ropy naftowej (ktoe), stanowił gaz, a jedynie 30 % – ropa naftowa. Największym producentem ropy naftowej była Dania (3335 ktoe), a w dalszej kolejności Niemcy (843 ktoe), Włochy (430 ktoe) i Niderlandy (416 ktoe).

4.2 Inspekcje, dochodzenia i działania związane z egzekwowaniem przepisów na obszarach morskich oraz ramy regulacyjne

Właściwe organy w państwach członkowskich przeprowadzały w 2021 r. regularne inspekcje instalacji morskich w swoich jurysdykcjach (zob. tabela 3) – zazwyczaj im więcej instalacji działało w danym państwie, tym więcej inspekcji przeprowadzano.

W porównaniu z 2020 r. wzrosła liczba inspekcji, dni roboczych spędzonych na instalacjach na potrzeby inspekcji, a także liczba instalacji objętych inspekcją. W szczególności inspektorzy spędzili na instalacjach znacznie więcej czasu niż w 2020 r.

Tabela 3: Inspekcje na obszarach morskich według regionów i państw członkowskich w 2021 r.

Region	Państwo	Inspekcje	Dni robocze spędzone na instalacji (z wyłączeniem czasu podróży)	Liczba instalacji objętych inspekcją
Morze Bałtyckie		2	12	5
	Polska	2	12	5
Morze Czarne		11	54	7
	Bułgaria	0	0	0
	Rumunia	11	54	7
Morze Śródziemne		279	420	179
	Chorwacja	51	51	9
	Cypr	1	3	1
	Grecja	2	26	2
	Włochy	222	339	164
	Hiszpania	3	1	3
Morze Północne i Ocean Atlantycki		66	163	57
	Dania	20	87	18
	Niemcy	2	4	1
	Irlandia	6	42	3
	Niderlandy	38	30	35
Ogółem		358	649	248

W art. 18 dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich właściwym organom krajowym przyznano prawa i uprawnienia odnośnie do działalności i instalacji na obszarach podlegających ich jurysdykcji. Uprawnienia te obejmują prawo do zakazania działalności i żądania zastosowania środków zapewniających zarówno zgodność z zasadami zarządzania ryzykiem, jak i bezpieczeństwo operacji.

W 2021 r. Chorwacja wszczęła jedno dochodzenie w sprawie poważnego wypadku. W 2020 r. Dania i Chorwacja przeprowadziły po jednym dochodzeniu 5 .

W 2021 r. żadne państwo członkowskie nie podjęło działania związanego z egzekwowaniem przepisów. Jedyne działanie związane z egzekwowaniem przepisów w 2020 r. podjęła Dania.

5. INCYDENTY I POZIOM BEZPIECZEŃSTWA

Operatorzy i właściciele instalacji oraz organy krajowe muszą zgłosić wypadek lub sytuację poważnego niebezpieczeństwa („zdarzenie”). Jedno zdarzenie można jednak przypisać do jednej lub kilku kategorii incydentów. Przykładowo należy zgłosić dwie kategorie incydentów odnośnie do tego samego zdarzenia w przypadku, gdy doszło do a) nieplanowanego wycieku gazu, co wymagało b) ewakuacji personelu.

W 2021 r. państwa członkowskie zgłosiły 26 zdarzeń 6 w porównaniu z 15 zdarzeniami w 2020 r.:

-Dania – 13 zdarzeń, ale bez poważnych wypadków (8 zdarzeń w 2020 r., w tym 1 poważny wypadek),

-Niderlandy – 11 zdarzeń, ale bez poważnych wypadków (4 zdarzenia w 2020 r.),

-Chorwacja – 2 zdarzenia, ale bez poważnych wypadków (3 zdarzenia w 2019 r.).

Poważne wypadki obejmują incydenty, które mogłyby spowodować ofiary śmiertelne lub poważne obrażenia ciała (nawet jeśli takowe nie wystąpiły).

Spośród incydentów, które miały miejsce w 2021 r., 77 % należy do kategorii nieplanowanych wycieków gazu lub ropy naftowej, 11,5 % dotyczyło awarii elementów kluczowych dla bezpieczeństwa i ochrony środowiska, a 11,5 % dotyczyło utraty integralności konstrukcyjnej. Pozytywny jest fakt, że nie zgłoszono żadnych kolizji statków ani wypadków helikopterów, a żaden z incydentów nie pociągnął za sobą ofiar śmiertelnych.

Tabela 4: Incydenty według kategorii (jak określono w załączniku IX do dyrektywy w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich) w 2021 r.

Kategoria		Ogółem	Odsetek łącznej liczby zdarzeń w danej kategorii	Odsetek łącznej liczby incydentów
a)	Nieplanowane wycieki – łącznie	20	100 %	76,92 %
	Pożary spowodowane przez zapaloną ropę/zapalony gaz	1	5 %	3,85 %
	Eksplozje spowodowane przez zapaloną ropę/zapalony gaz	0	0 %	0 %
	Niezapalony gaz	6	30 %	23,08 %
	Niezapalona ropa	10	50 %	38,46 %
	Substancja stwarzająca zagrożenie	3	15 %	11,54 %
b)	Utrata kontroli nad odwiertem – łącznie	3	100 %	11,54 %
	Wypływy	0	0 %	0 %
	Wypływ / uruchomienie zaworu rozdzielczego	3	100 %	11,54 %
	Awaria bariery chroniącej odwiert	0	0 %	0 %
c)	Awaria elementu kluczowego dla bezpieczeństwa i środowiska	3	100 %	11,54 %
d)	Utrata integralności konstrukcyjnej – łącznie	0	0 %	0 %
	Utrata integralności konstrukcyjnej	0	0 %	0 %
	Utrata stabilności/wyporności	0	0 %	0 %
	Utrata możliwości utrzymywania stałego położenia	0	0 %	0 %
e)	Kolizje statków z instalacją	0
f)	Wypadki helikopterów	0
g)	Wypadki śmiertelne(*)	0
h)	Poważne obrażenia doznane przez co najmniej pięć osób w jednym wypadku	0
i)	Ewakuacja personelu	0
j)	Incydenty środowiskowe	0
Ogółem		26		100 %
(*) Tylko jeśli powiązane z poważnym wypadkiem.

Łączna liczba incydentów w UE wzrosła z 16 w 2020 r. (bez Zjednoczonego Królestwa) do 26 w 2021 r. (zob. poniżej). Odpowiada to prawie poziomowi z 2018 r.

Wzrost ten wynika głównie z większej liczby nieplanowanych wycieków zarówno ropy naftowej, jak i gazu. W latach 2020–2021 liczba incydentów związanych z utratą kontroli nad odwiertem wzrosła z zera do trzech. W 2021 r. żadnego incydentu nie sklasyfikowano natomiast jako poważny wypadek, inaczej niż w 2020 r., gdy za poważny wypadek uznano dwa zdarzenia.

6. PODSUMOWANIE

W 2021 r. w UE działało 347 instalacji do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich. Całkowita wielkość wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego zmniejszyła się z 19 941 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej w 2020 r. do 18 187 kiloton ekwiwalentu ropy naftowej w roku 2021. 76 % całkowitej produkcji ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich w UE przypadało na Danię i Niderlandy.

Komisja oceniła bezpieczeństwo działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich UE w oparciu o informacje przekazane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami rozporządzenia wykonawczego dotyczącego sprawozdawczości. Dokładność analizy Komisji zależy zatem od dokładności tych informacji.

W 2021 r. organy krajowe kontynuowały wysiłki na rzecz zapewnienia wysokiego poziomu bezpieczeństwa w działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich, przeprowadzając inspekcje 248 instalacji (w porównaniu ze 141 inspekcjami w roku 2020). Żadne państwo nie zgłosiło działań związanych z egzekwowaniem przepisów.

W 2021 r. nie doszło do żadnych poważnych wypadków, inaczej niż w 2020 r., kiedy to miały miejsce dwa poważne wypadki. Łączna liczba incydentów (sklasyfikowanych w tabeli 4) wzrosła z 16 w 2020 r. do 26 w 2021 r., do czego przyczynił się głównie wzrost liczby incydentów w Niderlandach (z 4 do 11). Państwa członkowskie zgłosiły 22 obrażenia i 4 poważne obrażenia.

Podsumowując, dzięki obowiązkowym inspekcjom i działaniom naprawczym, jak przewidziano w dyrektywie w sprawie bezpieczeństwa działalności na obszarach morskich, organy państw członkowskich, dzięki swojej pracy, ponownie zapewniły bezpieczeństwo działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich.

Aby utrzymać ten wysoki poziom bezpieczeństwa, Komisja kontynuuje ścisłą współpracę z unijną grupą organów ds. wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż podmorskich (EUOAG). EUOAG promuje najlepsze praktyki w zakresie bezpiecznego prowadzenia wszystkich operacji i zapewnia wsparcie organom krajowym reprezentowanym w grupie.

(1)

Dz.U. L 178 z 28.6.2013, s. 66.

(2)

Dz.U. L 302 z 22.10.2014, s. 2.

(3)

https://euoag.jrc.ec.europa.eu/files/attachments/2015_11_25_implementing_regulation_guidance_document_final.pdf

(4)

W danych przedstawionych w sekcji 4.1 nie uwzględniono morskich ruchomych platform wiertniczych.

(5)

Dania przeprowadziła dochodzenie w sprawie poważnego wypadku, natomiast Chorwacja przeprowadziła dochodzenie w kwestiach związanych z bezpieczeństwem i ochroną środowiska.

(6)

Obowiązek sprawozdawczy nie obejmuje niektórych zdarzeń (np. niezwiązanych z prowadzeniem działalności).

Choose the experimental features you want to try